Skip to main content

Full text of "Opus majus"

See other formats




Er 





| REG. MED [5 
qs 


Re 





Digitized by the Internet Archive 
in 2015 


https://archive.org/details/b24975655 0001 


TIE OPUS MAJUS 


OF 


BS CET DA COQUN 


VOL. I. 








HENRY FROWDE, M.A. 


PUBLISHER TO THE UNIVERSITY OF OXFORD 





LONDON, EDINBURGH .AND NEW YORK 





TEM 


'OPUS MAJUS' 


OF 


ROGER BACON 


EDITED, WITH 
INTRODUCTION AND ANALYTICAL TABLE 


BY 


TOLIN- HENRY.BRIDGES 


FELLOW OF THE ROYAL COLLEGE OF PHYSICIANS / WC 
SOMETIME FELLOW OF ORIEL COLLEGE / 


"e " 


o. x - dl » 
'Induire pour déduire afin de construire ' 


AUGUSTE COMTE 





' Omnes scientiae sunt connexae, et mutuis se fovent auxiliis, sicut partes ejusdem 
totius, quarum quaelibet opus suum peragit non solum pro se sed pro aliis" 


ROGER BACON, Ofus Zertitunt 


IN TWO VOLUMES: VOL. I 


GS BROUISSID 
ATOIIDDOGGIDARENDON PRESS 


MDCCC XCVII 














Oxforo a 
PRINTED AT THE CLARENDON PRESS 


..BY HORACE HART, M.A. - 
PRINTER TO THE UNIVERSITY 





COLLEGIO REGALI MEDICORUM LONDINENSI 


CUJUS OLIM PRAESIDENS 


RICARDUS MEAD 
LITTERIS PERINDE AC SCIENTIIS ILLUSTRIS 
PRIMUM BACONIS EDITOREM CONSILIIS INSTIGAVIT JUVIT 


ALTERAM EDITIONEM DEDICO 











| RoYAL coLLEGE or PHYSICIANS j 


"LIBRARY 





! sounck | 





ITI ACH 


ÁÀ surFICIENT reason for a new edition of Roger 
Bacon's principal work would be the extreme rarity of 
the edition of the Opus J/ayus published by Jebb in 
1733, and reprinted seventeen years afterwards in 
Venice. But a more cogent reason is that this edition 
is incomplete. The work, as we learn from Dacon's 
account of it in his Opus Z'erttum, consisted of seven 
parts; and the seventh part, a discourse on Moral 
Philosophy, was omitted by the editor. 

Why Jebb should have taken this course is not 
clear. In his preface he speaks of the work as con- 
sisting of six parts, ' in sex partes distributum, and adds, 
' tractatum de Morali Philosophia ad calcem adjunxit.' 
In 1858 a paper was read by Dr. Ingram before the 
Royal Irish Academy, and was printed in the seventh 
volume of the Proceedings of this institution, in which 
the writer showed conclusively the continuity of this 
seventh part of the Opzs JMagus with all that had gone 
before. 'The continuity is marked uumistakably in 
the very title of the section, Zuczpit septima pars &ugus 
fersuastonts de Morali Philosophia, and in its opening 
words, ' Manifestavi in praecedentibus, &c. Repeated 
references to the foregoing parts will be found ; and if 


viii DAOEAGE. 


further proof were wanting, it is supplied in abundance 
by the two appendages to the Opzs JZagzs which were 
sent by Bacon to Pope Clement IV within a few 
months of the dispatch of the principal work, published 
by Professor Brewer in 1859, in the Rolls Series, as 
Opera Inedifa. Special mention is made in the Opzs | 
Minus (Brewer, p. 315) of passages of this seventh 
section which the author regarded as of special im- 
portance. In the Opus Zertium (Brewer, pp. 48-52), 
a brief account is given of each of the six divisions of 
which it consisted. 

Dr. Ingram's paper was carefully studied by Victor 
Cousin, who had already devoted much time to the 
study of Bacon's unpublished works. He remarked 
upon it (Journal des Savauts, 1859, p. 717), ' Nous 
croyons qu'il n'y a pas d'exemple dans l'histoire litté- 
raire d'une erreur semblable à celle de Jebb. Elle 
est vraiment étonnante, mais elle est incontestable.' 
And in truth the omission is of much greater signifi- 
cance than the mere loss of Dacon' opinions on a 
subject of importance would imply. "Throughout the 
Opus Majus there is an orderly arrangement of the 
subject-matter formed with a definite purpose, and 
leading up to a central theme, the consolidation of the 
Catholic faith as the supreme agency for the civiliza- 
tion and ennoblement of mankind. For this end 
a complete renovation and reorganization of man's 
intellectual forces was needed. — After a brief exposition 
of the four principal impediments to wisdom—autho- 
rity, habit, prejudice, and false conceit of knowledge— 
Bacon proceeds in his second part to explain the 
inseparable connexion of philosophy with the highest 
truths of religion. | In. primaeval ages both were 
entrusted to the patriarchs. Subsequently, while the 


PREFACE. ix 


evolution of religious truth was proceeding in Judaea, 
Greece became the scene of the growth of philosophy. 
Both were alike ordained in God's providence. In our 
own times, as in those of antiquity, the study of both 
should be carried on continuously. But for this 
purpose it was essential that the wisdom of the ancients 
should be studied in the language in which it was 
originally set forth. To limit students to Latin trans- 
lations is to ensure the multiplication of error. Most 
of these translations, especially those of the Bible and 
of Aristotle, are deplorably defective, and have been 
made by men imperfectly acquainted with the subject 
treated of. The first condition, therefore, of a renova- 
tion of learning is the systematic study of at least three 
languages besides Latin, namely, Hebrew, Greek, and 
Arabic. 

'The second condition was the application of mathe- 
matical method to all objects of study, whether in the 
world or in the Church. Mathematic is the ' gateway 
and the key to all other sciences '; it raises the under- 
standing to the plane at which knowledge can be 
distinguished from ignorance. Without it other sciences 
are unintelligible. It reveals to us the motions of the 
heavenly bodies, and the laws of the propagation of 
force in things terrestrial, of which the propagation of 
light may be taken as a type; without it we are 
incapable of regulating the festivals of the Church ; 
we remain in ignorance of the influences of climate 
upon character; of the position of cities and of the 
boundaries of nations whom it is the function of the 
Catholic Church to bring within her pale, and to control 
spiritually.. With these subjects the fourth and fifth 
sections of the Opus /ayus are occupied; they form 
the principal bulk of its contents. But mathematical 


Xx PREFACE. 


method, though essential, is insufficient. It must be 
supplemented by the method of experiment. Even 
a purely geometrical proof is not convincing or con- 
clusive, until the execution of the diagram has enabled 
us to add ocular, that is to say, experimental, evidence 
that the demonstration is sound. This method, 
moreover, will lead us into new regions into which 
mathematical procedure is not able to penetrate. 
Experimental science governs all the preceding sciences 
(domina est omnium scientiarum praecedentium ), it 
controls their methods; in prosecuting its own special 
researches it makes use of their results. 

Here then ends the Opus agus as presented in the 
edition of 1733. À glance at the fourteenth and pre- 
ceding chapters of the Opus Ze?rfrium, m which the 
structure and purpose of the Opus J agus are reviewed, 
will show how disastrously the suppression of the 
seventh section of the work has mutilated it. 'All 
these foregoing sciences, says Dacon, 'are, properly 
speaking, speculative. — There is indeed in every 
science a practical side, as Avicenna teaches in the 
first book of his 4474 of /Mediczue. | Nevertheless, of 
Moral Philosophy alone can it be said that it is in the 
special and autonomatic sense practical, dealing as it 
does with human conduct with reference to virtue and 
vice, beatitude and misery. All other sciences are 
called speculative: they are not concerned with the 
deeds of the present or future life affecting man's 
salvation or damnation. All procedures of art and of 
nature are directed to these moral actions, and exist on 
account of them. — They are of no account except in 
that they help forward right action. Thus practical 
and operative sciences, as experimental alchemy and 
the rest, are regarded as speculative in reference to the 


5 


TDAREFACE. xi 


operations with which moral or political science is con- 
cerned. This science is the mistress of every depart- 
ment of philosophy. It employs and controls them 
for the advantage of states and kingdoms. It directs 
the choice of men who are to study in sciences and 
arts for the common good. It orders all members of 
the state or kingdom so that none shall remain without 
his proper work.' 

'The seventh part of the Opus Jaus is for the first 
time printed in this edition. Unfortunately it is not 
complete. It consisted, as we learn from the fourteenth 
chapter of the Opus Tertium, of six divisions; and the 
only two MSS. of it as yet discovered, those of Dublin 
and Oxford (the first of which, as will be shown after- 
wards, is copied from the second), stop short before the 
conclusion of the fourth. "We gather, however, that 
the missing portions are not of primary importance. 

Another alteration of considerable importance has 
been made in the present edition. Professor Émile 
Charles, in his very important monograph on Roger 
Bacon (Bordeaux, 1861), pointed out that the treatise 
De Multiplicatione Specierum, which in Jebb's edition 
of the Opus Jajus is placed between the fifth and 
sixth sections of the work, does not in reality belong 
toit. And indeed the second sentence of the treatise 
makes this evident. ' Recolendum est,' Bacon observes, 
'quod in tertia parte hujus operis tactum est quod 
essentia, substantia, natura, potestas, potentia, virtus, 
vis, significant eandem rem. No such passage is to 
be found in any part of the Opus Majus, least of all in 
the third part, which deals with Comparative Philology. 
Here again the Ofus Zertium comes to ouraid. Several 
references will be found there to a distinct treatise 
sent to Pope Clement IV simultaneously with the Ofzs 


xii PREFACE. 


JMajus (Brewer, pp. 38, 99, 117, 227). It is a treatise 
on the propagation of radiant forces, usually spoken of 
as AMultiplicatio Specterum, but in one passage entitled 
Tractatus de. adis, quem. vobis aisi separatim. aó 
Opere Majori. In the present edition this treatise 
will be found in its proper place as an appendix to the 
Opus Majus. 

It must be added that the text, as edited, is in 
certain parts of the work far from perfect. This 
remark applies especially to the third and sixth sections. 
In the third section several missing pages have been 
supplied from a Cottonian MS. (Julius D.v.), con- 
taining amongst other things a Greek and a Hebrew 
alphabet. It is the more remarkable that Jebb should 
have omitted these passages, since it is clear that he 
had consulted this MS. and had made frequent correc- 
tions from it. The sixth section, on Experimental 
Science, has been so carelessly edited that it seems 
probable that the editor must have entrusted the 
work to a less competent assistant. Contractions of 
the most ordinary kind are misinterpreted (as e.g. 
'e converso is rendered ' ergo, ' conclusio ' is written 
' quaestio," &c.), and in some passages sentences have 
been omitted. "While indicating these shortcomings, 
it ought at the same time to be added that. other 
parts of the work give proof of great labour and care 
in the" collation" of" the "MSS: consulted MilhisMes 
especially the case with the fourth and fifth parts, 
which form a very large proportion of the whole work. 
Having spent much time over the MSS. used by Jebb, 
in addition to others, [D can bear testimony to the 
accuracy with which variations have here been noted. 
All of them which are of more than verbal importance 
have been noted in the present edition. 


TDITPACE, xiii 


A further change has been made in the arrangement 
of the diagrams, which in Jebb's edition were collected 
into two tables, and thus rendered inconvenient for 
comparison with the text, and which, moreover, in 
many cases are incorrectly drawn. "They have been 
carefully re-copied from a MS. in the British Museum 
(Royal, 7 F. viii), which Sir E. Maunde Thompson, 
who was so kind as to examine this and several other 
Baconian MSS. in the British Museum for me, pro- 
nounces to be of the latter part of the thirteenth 
century, i.e. contemporary, or very nearly so, with 
Bacon. Each diagram has been placed in its proper 
context. 

It was found that in many cases the reasoning of 
the author had been entirely nullifed by defective 
punctuation. This has been entirely revised, and the 
number of distinct sentences and paragraphs has been 
very largely increased. Students of the Opus Jajus 
have found the work difficult to refer to, owing to the 
multiplicity and diversity of the subjects treated, and the 
want of such guidance as page-headings or marginal 
notes can supply. "This defect has been remedied, an 
analysis of the work has been prefixed, and an improved 
index added. 

A few remarks on the MSS. of the Opus Magus. 
Jebb's edition was founded on a MS. in the library of 
Trinity College, Dublin, which at that time was the 
only MS. known to contain the complete work. It con- 
tains a note in Archbishop Usher's handwriting to the 
effect that the MS. was presented to the College by 
Gordian Strowbridge, and that the diagrams were 
drawn by Sir Christopher Heyden. This MS. is very 
clearly written in 249 folios of four columns. Sir 
Christopher Heyden, of Baconsthorpe, in Norfolk, was 


xiv PREFACE. 


a well-known astrological writer who died in 1623, 
which fixes the date of this MS. at the end of the 
sixteenth or beginning of the seventeenth century. 
A glance at the MS. shows that the figures were 
drawn simultaneously with the text, room being left 
in each page for their insertion. The character of the 
writing quite corresponds with this date. It is referred 
to in this edition as D. 

In 1825 another MS. of the Ofws JMajyus was 
bought for the Bodleian Library. It belonged at one 
time to Thomas Allen, the astrologer of Gloucester 
Hall, who early in the seventeenth century gave twenty 
MSS. to the DBodleian. This one, however, passed 
into the possession of Sir Kenelm Digby, whose well- 
known signature and motto are inscribed on the first 
page. It is now numbered 235 of the Digby MSS. 
The greater part-of 16 1S- of "the. fifteenth' 'eentuy: 
But a portion of it (pp. 249-295) is in an older and 
more beautiful handwriting, considered by Mr. Coxe 
to be of the fourteenth century. This portion in- 
cludes a considerable portion of the Perspectzva. 

These two MSS. have been carefully collated for 
the present edition. In the course of the collation 
unmistakable proof was given that the Dublin MS. 
was a copy of that in the Bodleian. At the close of 
P. 470, col. 2, of this latter, the sentence breaks off 
midway, and is continued on the first line of p. 487, 
col. r. An error of this kind, analogous to that caused 
by the transposition of sheets in binding a modern 
book, is easily explicable. In the Dublin MS. the 
same rupture of the sentence occurs, but in the middle 
of a column (fol. 224, col. a, line 12), the sentence 
being ultimately continued on fol. 229, col. d, line 14. 
It may be added that these two MSS. exhibit through- 


PREFACE. XV 


out an almost exact correspondence in their errors and 
in their variants. The Oxford MS. has therefore been 
taken as the foundation of the present edition, and 
is denoted by the letter O. It is, however, by no 
means perfect, especialy in the second and third 
sections of the work: and recourse was had both by 
Jebb and by the present editor to various MSS. in 
the British Museum and elsewhere to supply the 
imperfections. Foremost among these are the two 
Cottonian MSS., Julius D.v., and Tiberius C.v. (desig- 
nated here as Jul and Tib). -The fist. of these, 
unfortunately much injured in the fire of 1731, gives 
the first three sections of the work and a large part of 
the fourth. "The second gives the whole of the fourth. 

For the geographical portion of the fourth section, 
I was allowed to consult the MS. in the possession of 
Corpus Christi College, Cambridge. It is not, how- 
ever, believed to be of earlier date than the middle or 
later part of the fifteenth century. Occasional reference 
has been made to a M5. of the fifth section of the work 
(Perspectiva) in the possession of Magdalene College, 
Cambridge, which I was permitted to examine. [t is 
not, however, of earlier date than the Bodleian MS., 
and its variants are not of great importance. 

Of the MSS. of the Perspecféva and of the Ze 
AMultibiicatione Specterum which appear to have been 
transcribed more frequently than other portions of the 
work, by far the most important is the British Museum 
MS. (Royal, 7 F. viii), already spoken of as contem- 
porary, or nearly so, with Bacon. This, as I have said, 
was carefully collated by Jebb, who indeed has in 
certain places copied on the margin extracts from 
Combach's printed edition of the Zezspectzva of 1614. 
The diagrams of this MS. are of special value. The 


xvi PREFACE. 


Sloane MS. 2156, and the Harleian MS. 80, 60 b, 
have also been consulted. 

The sixth section of the Opus JMajus (Scentia 
Experimentalis) appears to have been seldom copied. 
In the third volume of Baconian MSS. presented to 
University College, Oxford, by John Elmhurst, there 
is a MS. of this section which is described as copied 
from Allen's MSS. (see Brewer, p. xliii. It may, 
therefore, be merely copied from the Oxford MS. of 
the Opus Majus. Dut it offers some variants, and in 
one or two passages it has proved serviceable. [t is 
spoken of in this edition as U. 

Of the seventh section, here printed for the first 
time, there is a MS. in the Royal Library (8, F. ii) 
containing the first two parts and a portion of the 
third. This has been carefully collated with the 
corresponding parts of the Dublin and Oxford MSS. 
The variations will be seen to be of no great impor- 
tance. The MS. appears to be of the middle of the 
fifteenth century. 

Besides these MSS., others have been consulted 
which throw light on Bacon's life and work. Chief 
amongst these is the important MS. of the Mazarin 
library (formerly numbered 1271, but at present 3576), 
from which Professor Émile Charles gives copious ex- 
tracts in his monograph entitled Ager P'acon, sa vie, ses 
ouvrages, ses doctrines, d'aprós des. textes auédits (Bor- 
deaux, 1861). More will be said afterwards of its 
contents. They offer a considerable instalment of 
the Scriptum. Princifpate, of which the Opus. Magus, 
inclusive of its adjuncts, the Opus JMznus and the 
Opus Tertium, was but the prelude. 

Another valuable fragment of this final work is 
preserved in the British Museum among the Sloane 


PREFACE. xvii 


MSS. (2156). It contains the first book and part of 
the second of the Communia Mathematicae. Attention 
was called to it both by Brewer and by Charles, and 
occasional references to it have been made in the 
present edition. 

Yet a third fragment is the elementary work on 
Greek grammar in the possession of Corpus Christi 
College, Oxford, which was sent to the Dodleian for 
my perusal An imperfect copy, in seventeenth cen- 
tury handwriting, apparently made from the Corpus 
MS., is contained among the DBaconian MSS. of 
University College. 

Bacons commentary on the .Seeretum  Seeretorum 
(Tanner MSS. r16) has also been examined. It throws 
light on the astrological side of his work. 

Among the books consulted for this edition, far the 
most important are those of Professors Brewer and 
Émile Charles, already spoken of. It is unfortunate that 
two such assiduous and able investigators should have 
worked simultaneously and without communication. 
Several not unimportant errors migbt have been 
avoided, had either of them known of the other's 
work. Charles had a far more extensive knowledge 
than Brewer of Dacon's unpublished works; and his 
extracts from them are so copious as to render it 
desirable that his monograph, which has already 
become extremely rare, should be republished. He 
makes, however, the erroneous statement (p. 62) that 
the missing portion of the Opus Jagus (here printed 
for the first time) had been published in Dublin ; and 
he does not appreciate the distinction, so clearly 
demonstrated by Professor Drewer, between the Opzs 
Tertium (which 1s at once an introduction and a supple- 


ment to the Opus J/agus), and the far vaster .SSerzetum 
VOL. I. b 


xviii PREFACE. 


Principale projected by Bacon, but only in part 
executed. On these points, and on the bibliography 
of Bacon generally, Mr. Little's Grey £zars zu Oxford 
is of great value. Other works consulted will be 
noted as reference is made to them. Attention, how- 
ever, may be specially called to Govi's recent edition 
of the Latin translation of Ptolemy's Of/ca, so fre- 
quently used by Bacon (Turin, 1885), a publication 
of the greatest value for the history of science; and 
to Heiberg's edition of Euclid's Opzza (vol. vii. of 
his edition of Euclid, Leipsic, 1895). "Wuestenfeld's 
Geschichte. der. Arabischen. Aerzte (Góttingen, 1840), 
and Cantor's Gesczzczte der M athematie (Leipsic, 1880— 
1892), throw light on the mediaeval men of science, 
Eastern or Western, mentioned by Bacon. Hauréau's 
Hislotre de la. Plulosofhtie Stolastique (Paris, 1872) 
defines, with some acerbity, Dacon's position among 
the schoolmen. ]jourdain's Aecerches critiques sur 
les traductions latines d' Aristote (nouvelle édit., 1843) 
contain indispensable information as to the translators 
of whose shortcomings Bacon so often complains. 

For the geographical section of the work, in addition 
to the classical works of Yule and Bunbury, frequent 
reference is made to the complete version of the travels 
of Rubruquis and Carpini, published by the Paris 
Geographical Society, in the fourth volume of their 
Recueil de Voyages et de Meémozres (1839). 

As Seneca occupies so large a place in the seventh 
section of the Opus /ajus, it may be mentioned that 
the edition used for this work is that of Haase (Leipsic, 
1887). As to Aristotle, the references are to Didot's 
edition (Paris, 1848-1872). 

It remains for me to express my thanks to the 
Master and Fellows of Trinity College, Cambridge ; to 


[ xix* ] 


NOTE. 


IN the July issue of the English Historical. Review, 1897, 
Dr. Gasquet publishes a MS. of Bacon which he has found 
in the Vatican, and which he inclines to think is a preface 
to the Opus Majus. . 

There is much to justify this view. "The work in question 
describes Dacon's overflowing gratitude for Pope Clement's 
message to him; apologizes for the delay in the transmission 
of his works by pointing out that none of these works were 
in a complete state ; explains the obstacles interposed by the 
distress of his family, ruined in the civil wars, and by the re- 
strictions of his Order ; introduces-his disciple John, who had 
been for seven years under his tuition ; and finally concludes 
with a brief summary of the contents of the Opus Majus. This 
he describes, not as his principal work, but as a Persuaso. 
It has seven parts. After briefly noting the contents of the 
first two, Dacon passes to the seventh (published for the first 
time in this edition) and then comments successively on the 
sixth, fifth, fourth, and third. 

It will be observed by readers of this short treatise that it 
contains little that is not set forth with much greater fullness 
in the Opus Tertium, which is to be regarded as the real 
Introduction to the collection of writings sent by Dacon in 
1267 to Pope Clement IV. The first chapter of Dr. Gasquet's 
MS. is almost exactly identical with pp. 7- 12 in Drewer's edition 
of Opus Tertium, the latter, however, having certain sentences 
not contained: in the former. The fifth chapter is a repetition 
of Opus Majus, pt. i. cap. 16. One or two sentences, however, 
of this newly published work deserve attention. We learn 
from it that Dacon's life in Paris between 1257 and 1267 was 
a time of comparative inaction : a decent annis propter languores 


[xx*] 


multos. et infirmitates varias occupationibus exterioribus studii non 
vacavit. He had written, he says, much before entering the 
Franciscan Order, with a view to the instruction of youth (zu//fa 
i alio statu. conscripseram propter. juvenum rudimenta) ;. and 
of late years he had sent fragments of his works to friends 
(aliqua capitula nunc de una scientia nunc de alia ad instantiam 
amicorum aliquando more. transitorio compilavit. | No. treatise, 
however, on any department of philosophy had been issued in 
a complete form. 

On the whole I am inclined to think that the short work 
edited by Dr. Gasquet is a first draft of what was afterwards 
expanded into the Opus Tertium. | Bacon tells us that he was 
in the habit of writing his discourses several times over until 
they were brought into satisfactory shape.  Sentiens meam 
imbecillitatem. nihil. scribo. difficile quod non transeat. usque. ad 
quartum vel quintum exemplum antequam habeam quod intendo. 


J- ERSB? 
July 21, 1897. 


Bacoi's Opus. Majus.) 


PREFACE. xix 


the Master and Fellows of Corpus Christi College, 
Cambridge; the Master and Fellows of Magdalene 
College, Cambridge; and the President and Fellows 
of Corpus Christi College, Oxford, for permission to 
examine the MSS. of Bacon belonging respectively 
to these societies. 


Ib B: 
JMarch 26, 1897. 


LEACTS REDEATINGODODSDAGCONISSISSIS 





Contemporary Events. 


Slatements resting on later 
authorzty. 


Facts vertfted by Bacon's state- 
ent or by contemporary 
authorzty. 





1209. ^ Condemnation of 
Aristotle's Physic and 
Metaphysic in Paris. 

1215. Confirmation of this 
by Papal Legate. (Cp. 
Opus Tertium, cap. 9.) 

1222. Alexander of Hales 
enters the Franciscan 
Order, and teaches phi- 
losophy in Paris. 

1231.  Condemnation of 
Physic and Metaphysic 
partially removed by 
Gregory IX. 

1238. Alexander of Hales 
resigns his post as a 
teacher of philosophy. 

1245-8. First residence of 
Thomas Aquinas in Paris 
with Albertus Magnus. 

1249. Death of William 
of Auvergne (Bishop of 
Paris). 

1252. Second residence of 
Aquinas in Paris of un- 
certain duration. 

1253. Death of Grosseteste. 

1255. Bonaventura becomes 
General of Franciscans. 

1258. Bagdad captured from 
Saracens by Tartars. 

1265. Guy Fulcodi elected 
Pope Clement IV, 

1268. Death of Clement IV. 

1270. Death of Saint Louis. 

1274. Death of Bonaven- 
tura; Jerome of Ascoli 


becomes | General of 
Franciscans. 
Death of Thomas 
Aquinas. 
($?) Birth of Duns Scotus. 
1280. Death of Albertus 
Magnus. 
1288. Jerome of Ascoli 
becomes Nicolas IV; 


Raymundo Galfredi suc- 
ceeds him as General. 
1292. Death of Nicolas IV. 





1210-15. Born near Il- 
chester in Dorsetshire, 
or, according to another 
tradition, in the parish 
of Bisley in Gloucester- 
shire. (Cf. Brewer, p. 
Ixxxv.) 


1940. Went from Oxford 
to Paris about r240o. 
Probably entered Fran- 
ciscan Order a few years 
later. 

1250-7. Probablyin Oxford. 
Legend as to Bacon's 
Tower may perhaps be 
referred to this period. 


1278. Imprisonment Propter 
novitates suspectas, 1278. 
(See Summa Historialis 
of Antoninus. Archbishop 
of Florence, a writer of 
the fifteenth century.) 

1292. Release from prison. 
probably 1:292. | Died 
1292 or i294. Buried 
in Franciscan Church in 
Oxford. Legend as to 
exposure of his writings 
to wind and weather 


told by Wood. 





1230. Michael Scot intro- 


duces his translations 
of Aristotle. (Of. Maj. 
vol. i. p. 55.) 


1233. Interview of Bacon 
with Henry III at Ox- 
ford, as described by 
Matthew Paris. 


1245. Heard William of 
Auvergue (Bishop of 
Paris) lecture on z:z- 
tellectus agens. (Op. Tert. 
cap. 23.) 


1250. Saw the leader of the 
Pastoureaux | marching 
through France in 1250. 
(Op. Maj. vol. i. p. 40r.) 


1257. 'Exile' from Oxford 
to Paris began. (OP. 
Tert. cap. I.) 


1258-67. His family took 
the King's side in war 
with barons. (Of. Tert. 
cap. 3.) 

1264-5. Enters into rela- 
tions with Guy Fulcodi. 

1266. Bacon orderedto send 
his writings to the Pope. 

1266-7. Composition of 
Opus Majus,Opus Minus, 
Opus Tertium. 

1268. Death of Clement IV. 

1271. Writes the Compen- 
dium Studi Philosophiae, 
denouncing the corrup- 
tionsofthe Church. (See 
Brewer, p. liv.) 

1292. Writes Compendium 
Theologiae. See MS. of 
this work (Br M. Royal 
7 F vii. fol. 154). 


INTRODUCTION 


Io DANCONS LIBE. 


IN considering the little that is known of the life of Bacon, 
it is well to give precedence to the few facts that are fixed 
with perfect precision by his own statement. We know with 
entire accuracy the date of the composition of the Opzs 
JMagus, and of the two subsidiary works, the Opus Mznuus and 
the Opus Tertium. Pope Clement! IV's instructions to him 
to transmit the results of his labours were issued June 22, 
1266 from Viterbo. Within the year that followed, the Ofzs 
Majus, with its supplement, the Opzs Jzuus, and its intro- 
duction, the Opus. Zertiuzi, had been completed and sent to 
the Pope. At this time he speaks of himself as an old man, 
and he says that he had been studying language, science, 
and philosophy for nearly forty years (Opus Terttun, cap. 20). 
From this it may be supposed that he was born between 1210 
and 1215. But the place of his birth cannot be said to be 
fixed with certainty. 

One, and only one, notice of his name occurs in a con- 


! Guy Fulcodi (or Foulques), who succeeded to the Papacy in 1:265 as 
Clement IV, was born at Saint Gilles in Languedoc. He began his career by 
studying law, in which he achieved great distinction. He was married and had 
several children. He seems to have acted for some time as a private secretary 
to Louis IX. After his wife's death he entered the Church, was made arch- 
bishop of Narbonne in 1259, and cardinal bishop of S. Sabina in 1261. (See 
Fleury, Hist. Ecclésiastique, liv. 85, whose spelling of the name Guy Fulcodi is 
here adopted.) Brewer conjectures (pp. xi et seq.) that he entered into 
relations with Bacon on the occasion of his mission to England as Papal legate 
in 1263 or 1264. But Bacon was then in Paris, and had been there for several 
years. Guy Fulcodi had far better opportunities of hearing about Bacon in Paris 
than could have occurred during the time of his stormy and ineffectual legation 
to England. 


xxii INTRODUCTION. 


temporary writer. Matthew Paris relates, under the year 
1233, that Henry III convoked the counts and barons of the 
kingdom to a council at Oxford. Their animosity against 
Pierre des Roches, Bishop of Winchester, the king's chief 
adviser, who had surrounded his person with a body-guard of 
Poitevins and filled England with these foreigners, led them 
to refuse the summons. . While the king was debating what 
measures to take against the recalcitrant barons, a Dominican 
preacher, Robert Bacon by name, told him frankly that there 
would be no hope of permanent peace in the kingdom so long 
as the Bishop of Winchester and his son, or kinsman, Peter of 
Rievaulx, retained power. Robert Bacon's opinion was echoed 
by others, and the king was induced to listen to it patiently. 
*'Then a certain clerk who was present at the Court, Roger 
Bacon by name, a man of mirthful speech, said with pleasant 
yet pointed wit, ^ My lord king, what is that which is most 
hurtful and fearful to those that sail across the sea?" * Those 
know it," the king replied, * who have much experience of the 
waters.  * My lord," said the clerk, * I will tell you ; stones 
and rocks"; meaning thereby Pierre des Roches. It has 
been thought that the date of the dialogue was too early to 
refer to the Roger Bacon with whom we are here concerned. 
But since he might well be more than twenty years old at 
the time, the doubt seems hardly founded. 

What is certain from DBacon's own statement is that his 
family was one of some wealth, since he himself had been 
able to spend much money on experimental research. It 
appears also that this family had taken the royal side through- 
out the disputes between Henry and his barons, and had 
suffered pecuniary loss and exile for their loyalty. Ie tells 
Pope Clement that, being in sore distress for the money 
necessary for the transcription and conveyance of his MSS., 
* [ wrote to my brother, a rich man in my country. But he, 
belonging as he did to the king's party, was in exile with my 
mother, brothers, and the whole family.  Ruined and reduced 
to utter poverty, he was unable to help me, and up to the 
present day he has sent me no reply (Op. 7ert. cap. 3) 

The forty years of study, of which he speaks in 1267, may 


BACON'S LIFE. xxiii 


be divided into two periods, apparently of nearly equal length ; 
the periods before and after his admission into the Franciscan 
Order. In the seventeenth chapter of the Opus Tertium he 
speaks of having devoted more than twenty years to the study 
of languages and of science. *I sought, he says, «the friend- 
ship of all wise men among the Latins; and I caused young 
men to be trained in languages, in geometrical figures, in 
numbers, in the construction of tables, in the use of instru- 
ments, and in many other necessary things. . . During this 
time I spent more than two thousand pounds in those things 
and in the purchase of books and instruments, "We may 
presume that the pounds were French, which at that time 
would correspond to between 600 and 7oo pounds sterling. 
The sum was a large one. And whether large or small, it 
would be quite incompatible with the profession of an Order 
specially devoted to poverty. It may be inferred, therefore, 
that since he had studied independently for some twenty 
years, it was not till some time between 1245 and 1250 that 
Bacon became a Franciscan. 

Among the men distinguished for their learning whose 
friendship he cultivated at this part of his career may be 
counted, in all probability, Adam de Marisco; Edmund Rich, 
afterwards Archbishop of Canterbury and ultimately canonized ; 
Thomas Bungay, whose name was one day to be associated 
with his own as a worker of magic; Thomas, Bishop of 
St. David; John of Basingstoke, scholar and traveller; John 
Peckham, afterwards Archbishop of Canterbury ; Hermann, 
one of the principal translators of Aristotle; Shirwood, the 
treasurer of Lincoln; and last and greatest, the illustrious 
Bishop of Lincoln, Robert Grosseteste. In Bacon's earlier 
years of study, Grosseteste had not plunged into the arduous 
and absorbing work of his episcopate. /Vovzt sczezftias, Bacon 
says of him. He was rector scholarum, and. also. Chancellor 
of Oxford, and in 1224 was the rector of the Franciscans 
recently established there. "The terms in which Bacon bears 
testimony to his encouragement of philology, to his attempts 
to apply mathematical method to the study of physical 
phenomena, to his disregard of the philosophy of the schools 


xxiv INTRODUCTION. 


as founded on bad translations of Aristotle (Brewer, Cornperd. 
Szudii, cap. 8), would be conclusive as to his personal contact 
with this great man, even though it were not confirmed by 
reference to Grosseteste's scientific writings, in which Bacon's 
debt to him is unmistakable. His treatise De P/yszezs Lzness, 
Angaulis,et Figuris contains passages as to the spherical radia- 
tion of force, and as to the change in its direction by reflection 
and refraction, which bear a close resemblance to the lan- 
guage used many years afterwards by Bacon. 

It would appear that, at the beginning of the thirteenth 
century, there was a stronger impulse towards scientific study 
in Oxford than in Paris. In the eleventh chapter of the Opzs 
Tertium, when speaking of the science of Optics, Bacon 
observes, ' On this science no lectures have as yet been given 
in Paris, nor anywhere among the Latins, except twice at 
Oxford. It is not stated that the lecturer was Grosseteste ; 
but we may well believe it. It may be supposed that the 
influence of Adelard of Bath, the first translator of Euclid, had 
left its traces. Twenty years before the close of the twelfth 
century we hear of two Englishmen, Alexander Neckham and 
Alfred Sershall,iecturing in Paris on the Physics of Aristotle, 
then recently introduced from the school of translators from 
Arabic directed by Archbishop Raymond of Toledo. 

But the University of Paris, placed nearer the centre of the 
spiritual forces that swayed mediaeval society, had grown up 
under the dialectical influences of theological controversy ; 
and when Bacon went there, perhaps about 1240, he found 
what is called, vaguely and inaccurately enough, the scholastic 
philosophy in the fullness of its growth, with the enlarged 
scope given to 1t by the recent permission to study the Physics, 
Metaphysics, and Psychology of Aristotle. Its two most 
prominent representatives were at this time Alexander of 
Hales and William of Auvergne. Of the methods and the 
controversies then current Bacon made himself à master, and 
received thetitle of doctor. To be able to speak the language 
of the schools with authority was the first condition of obtain- 
ing a hearing. But he was not slow to perceive that the men 
who taught this philosophy were, for the most part, wholly 


BACON'S LIFE. XXV 


destitute of positive knowledge. They knew no language but 
Latin. Beyond the shreds of arithmetic, mensuration, and 
astronomy taught in the manuals of the Quadrivium, they 
were ignorant of mathematics. Of the possibility of applying 
mathematical knowledge to the facts of nature they had 
formed no conception whatever. "Their philosophy was a 
tangle of barren controversies reducible, for the most part. to 
verbal disputes. It bore no relation to the facts of real life. 
It held out no hope of raising the Catholic Church to the 
position of intellectual domination needed for establishing her 
authority over the Asiatic world, from which dangers were 
looming of appalling magnitude. 

It was in Paris that Dacon came into contact with a remark- 
able man of whom very little would be known to us but for 
Bacon's eulogies, Peter of Maricourt!, a native of Picardy. 
From the description given of him in the thirteenth chapter 
of the Opus Tertium, he would seem to have been an un- 
ambitious man, anxious only to pursue his researches in 
private, regardless of the metaphysical turmoil around him. 
Speaking of experimental research, Bacon says: *One man 
I know, and one only, who can be praised for his achievements 
in this science. Of discourses and battles of words he takes 
no heed: he follows the works of wisdom, and in these finds 
rest. What others strive to see dimly and blindly, like bats 
in twilight, he gazes at in the full light of day, because he is 
a master of experiment. Through experiment he gains know- 
ledge of natural things, medical, chemical, indeed of everything 
in the heavens or earth. He is ashamed that things should 
be known to laymen, old women, soldiers, ploughmen, of 
which he is ignorant. Therefore he has looked closely into 
the doings of those who work in metals and minerals of all 


! There is some doubt as to the orthography of the name, though none can 
now be left as to the identity of the person indicated. Émile Charles (pp. 16- 
17) mentions a MS. in the Paris library (Bibliotheque Nationale, Manuscrits 
Latins, 73,8 in which the only known work of Peter Peregrinusis spoken of as 
* Epistola Petri Peregrini de Maricourt ad Sygerium de Fontancourt de Magnete." 
Charles adds that there is a village called Mehariscourt in Picardy near the 
abbey of Corbie. The Latin form of the word in one MS. of the Opus Tertium 
is written Maharncuria, but in others Mahariscuria. Cf. vol. ii. p. 203 of the 
present work ; see also Bertelli's Declinaztone Magnetica ( Rome, 1892). 


xxvi INTRODUCTION. 


kinds; he knows everything relating to the art of war, the 
making of weapons, and the chase ; he has looked closely into 
agriculture, mensuration, and farming work ; he bas even taken 
note of the remedies, lot-casting, and charms used by old 
women and by wizards and magicians, and of the deceptions 
and devices of conjurors, so that nothing which deserves 
inquiry should escape him, and that he may be able to expose 
the falsehoods of magicians. If philosophy is to be carried 
to its perfection and is to be handled with utility and certainty, 
his aid is indispensable. As for reward, he neither receives 
nor seeks it. If he frequented kings and princes, he would 
easily find those who would bestow on him honours and wealth. 
Or, if in Paris he would display the results of his researches, 
the whole world would follow him. But since either of these 
courses would hinder him from pursuing the great experiments 
in which he delights, he puts honour and wealth aside, knowing 
well that his wisdom would secure him wealth whenever he 
chose. For the last three years he has been working at the 
production of a mirror that shall produce combustion at a fixed 
distance ; a problem which the Latins have neither solved nor 
attempted, though books have been written upon the subject." 

Of this remarkable man little is known but what Bacon 
tells us in the foregoing and other passages of the OPus 
Jertium, and the Opus Jajus. But what we know is not 
inconsistent with Bacon's eulogy. Libri, in a note contained 
in the second volume of his 7Zzstory of Mathematics, transcribes 
a letter written by Peter Peregrinus of Maricourt to a certain 
Sigermus of Fontancourt, which is a treatise on the properties 
of the magic stone on the relations of its poles to those of 
the heavens and earth, on the way to find these poles; on the 
repulsion in two magnets of poles of the same name, and the 
attraction of those of different names ; and on the construction 
of a globe which should revolve with the revolution of the 
heavens, and thus supply the place of the ordinary observation 
by the astrolabe. "This is, no doubt, the invention of which 
Bacon speaks in the sixth part of the Opus Jajus. | Gilbert, 
in his great work on Magnetism, makes frequent mention of 
this treatise of Peter Peregrinus; and a careful comparison 


BACON'S LIFE. xxvii 


of the two works, separated as they are by an interval of 
more than three centuries, shows undoubted and weighty 
obligations of Gilbert to his predecessor. In the construction 
of globular magnets (the * terrella; or model of the earth), in 
the mode of finding their poles, the procedure, and indeed 
the very language of Peter, is closely followed by the later 
inquirer. 

'To a mind so original as Dacon's, trained in scientific method 
by Grosseteste and other members of the English mathe- 
matical school, the influence of an experimental thinker 
like Peter of Maricourt must have been stimulating in the 
extreme. Bacon was thirsting for reality in a barren land 
infested with metaphysical mirage. From the horse-load of 
verbal controversies contained in the .Sw;5a of Alexander 
of Hales, from the interminable series of tedious commentaries 
on Aristotle, of which so great a master as Albert was setting 
the first fatal example, he took refuge in the visions of the 
harvest of new truth that was to be reaped by patient observa- 
tion of Nature, by submission of her processes to experimental 
questioning, by following the lowly paths used by plain men 
in their daily avocations. *' The wiser men are, he said, ' the 
more humbly will they submit to learn from others; they do 
not disdain the simplicity of those who teach them ; they are 
willing to lower themselves to the level of husbandmen, of 
poor women, of children. Many things are known to the 
simple and unlearned which escape the notice of the wise. 
I have learned more important truth beyond comparison from 
men of humble station, who are not named in the schools, than 
from all the famous doctors. Let no man therefore boast of 
his wisdom, or look down upon the lowly, who have knowledge 
of many secret things which God has not shown to those 
renowned for wisdom ' (OPus JMagus, vol. i. p. 10). 

Assuming that Bacon entered the Franciscan Order about 
1247, he would be at that time still in Paris. The degree of 
doctor, rarely conferred before the age of thirty-five, was 
probably received about the same time. He tells us (Ofzs 
Tertium, cap.23) that he heard William of Auvergne lecturing 
to the University on the ' active intellect. This must have been 


xxviii INTRODUCTION. 


before 1248, the date of William's death. We know that he 
must have been still in France in 1250, for in that year the 
revolt of the Pastoureaux broke out; and Bacon tells us that 
he *saw their leader walking barefoot in a troup of armed men 
carrying something in his hands with the care with which 
a man carries a sacred relic' (Opus 7Majgus, vol. i. p. 40r). 

For some time between this date and 1257 he was probably 
in Oxford. Whether he lectured there publicly we do not 
know. But that he incurred the suspicion of his superiors in 
the Franciscan Order is certain; whether by audacity in specu- 
lation, by experiments looked upon as magical, or by frank 
exposure of the ignorance of professorial magnates, cannot be 
said with certainty. His old friends and teachers, Edmund 
Rich and Adam de Marisco, had passed from the scene. 
Grosseteste, his revered master, was dead, or died (1253) 
shortly after his return, in despair at the corruption of the 
Papacy, and half doubting whether Rome had not become 
the seat of Antichrist. No one was left to promote the study 
of Greek, which for aught we know died out in Oxford till 
Erasmus witnessed its revival. In 1255, John of Fidanza, 
better known as Bonaventura, became General of the 
Franciscan Order, a man of exalted and aspiring mysticism, 
eager to revive the spirit of St. Francis, and not likely to 
care much for new learning that might lead he knew not 
whither. Perhaps it was by his direction that Roger Bacon, 
about 1257, was removed from Oxford, and placed under 
close supervision in the Paris house. 

What degree of restriction was placed upon his liberty is 
not very easy to define with precision. He was not forbidden 
to write, although he implies that he had not availed himself 
of the power to do so to any considerable extent. To multiply 
books by copyists was impracticable; first, because copyists 
outside the Order could not be trusted to make an honest 
use of the copies at their disposal; and secondly, because 
a strict prohibition was laid down and enforced against com- 
municating any manuscripts to those who were not members 
of the Order. When Pope Clement's message reached him 
requiring him to transmit his works with the least possible 


IDAGONGSS SUELE, XXix 


delay, these works for the most part were still unwritten. Never- 
theless there were exceptions. He had compiled, he tells us, 
from time to time, certain chapters on various subjects at the 
instance of friends (Opus. Tertum, cap. 2). Among these 
chapters is probably to be reckoned the treatise De Ju/tiplz- 
catione Specierum, which was sent to the Pope by the same 
messenger who conveyed the O?us Jajus, though it does not, 
strictly speaking, form a part of that work. Careful examina- 
tion shows it to be a portion of the more complete philosophical 
treatise to the completion of which Bacon always aspired, till 
the time came, ten years afterwards, when his philosophical 
career was fatally arrested. Its style is different from that of 
the other three treatises, 77ag«s, Mznus, and Tertius. tis 
not like these a Zerszas?o, that is a. more or less popular 
discourse addressed to a reader like Clement IV ; a reader 
of keen understanding doubtless, but at the same time the 
busiest man in Christendom. "The J/licatio Specierum is 
a fragment of a systematic work written with full observance 
of philosophic language and of the dialectic of the schools. 

Whatever the discipline imposed during this period of his 
life, one important sphere of activity undoubtedly remained 
open to him. For many years he had been striving to form 
a school of young men, who should carry on the work which he 
had begun. We have seen in the treatise which throws so 
much light on the details of his life (Opus Tertzum, cap. 17), 
that he had been engaged for a long time in instructing young 
men in languages, in geometry, in arithmetic, in the construc- 
tion of tables, and in the use of scientific instruments. From 
this part of his work he was evidently not cut off during his 
life in Paris from 1257 to 1267. 'The messenger whom he 
selected to convey his manuscripts to Pope Clement was a poor 
lad whom he had been training in this way for five or six 
years. On the whole it seems probable that the restrictions 
placed on his liberty at this period of his life were not of 
extreme severity. 

Of the reception given to Bacon's manuscripts in Rome we 
know absolutely nothing. .A few months after their arrival 
Clement IV died; and the papal see remained vacant for 


XXX INTRODUCTION. 


three years. The Pope elected in 1271 (Gregory X) was 
a Franciscan. Owing his elevation to St. Bonaventura, he 
was not likely to show favour to a suspected member of his 
Order. Yet it was in this year or shortly afterwards that Bacon 
wrote the work known as Compendium Studii Philosophiae, an 
introductory discourse, perhaps, for the encyclopaedic Sezzptum 
Principale, at the completion of which he was always aiming. 
In this treatise Bacon plunged into stronger invective against 
the intellectual and moral vices of his time than he had ever 
used before. In no previous writing had the moral corrup- 
tion of the Church, from the court of Rome downwards, been 
so fiercely stigmatized ; ' the whole clergy is given up to pride, 
luxury, and avarice. Wherever clergymen are gathered to- 
gether, as at Paris and Oxford, their quarrels, their contentions, 
and their vices are a scandal to laymen.  Unbridled violence 
among kings and nobles, fraud and falsehood among trades- 
men and artificers were the inevitable result. Progress in 
wisdom was hopeless when the moral condition of those who 
should promote it was so far below that of the teachers of the 
pagan world Unless sweeping remedies were applied by 
a reforming Pope, there was no prospect but the advent of 
Antichrist in the near future (Brewer, pp. 399-404). 

Perhaps even these denunciations roused less antagonism 
than the sweeping attacks on the scholastic pedantry of his 
contemporaries, their false conceit of wisdom, and their pre- 
ference of metaphysical subtleties and verbal strifes to the 
pursuit of real knowledge. Of these charges his previous 
writinpes had been full, but they were now renewed and 
emphasized. — Aristotelian study, which at the beginning of 
the century had been the great stimulant of thought, was 
already becoming the great obstruction, and was preparing 
for the next century a reign of darkness. BDased on false and 
ignorant translations, it were better, Bacon said, to do away 
with it altogether than that it should be carried on by men 
ignorant of the language in which Aristotle wrote, and 
destitute of the scientific training which alone could qualify 
them for explaining him (Brewer, pp. 469-473). 


! Contained in Brewer's work, pp. 393-519. 


BACON'S LIFE. SCXOGL 


The storm of indignation had long been gathering : and in 
1277 it broke. In that year Jerome d'Ascoli, who four years 
before had succeeded Bonaventura as General of the Franciscan 
Order, held a chapter in Paris. Bacon was summoned on 
account of * certain suspected novelties. He was condemned, 
and thrown into prison. What were the 'novelties' that 
constituted his crime we do not know. His works abounded 
in them. It was not perhaps difficult to show that he had 
gone too far in connecting changes in religious faith with 
conjunctions of Jupiter and Mercury; and in hinting that 
underneath the jugglery of the magicians, valuable truths 
might sometimes lie concealed. "The real motives for stifling 
his voice lay far deeper. 

'That he should have held the history of Greek philosophy 
to have been under the keeping and guidance of Providence 
no less than the history of Judaea; that he should have 
regarded the teaching of the Stoics on personal morality as 
superior to that of any Christian teacher; that he should 
have dwelt with such frequent emphasis on the ethical value 
of Mohammedan writers like Alfarabius, Avicenna, and 
Algazel—these were things likely to startle even the most 
tolerant and thoughtful of his contemporaries, much more 
the common average of his Order, who had suspected him 
of unsound views for twenty years. Not indeed that his 
career would have been impeded by the fact that the founder 
of the Franciscans had shown disregard, if not dislike of 
worldly knowledge. Alexander of Hales had joined the 
brotherhood before the death of St. Francis, and had 
dominated the schools of Paris long before the voice of 
Albert had been heard there, and while Aquinas was a child. 
'To a man of ordinary temper, addicted to bold speculation, 
the protection of so powerful a corporation as the Francis- 
cans had become when Bacon joined them would have been 
invaluable. But Bacon threw his chances away. He attacked 
the celebrities of his own Order as severely as those of its 
rival. His fiery and impatient spirit was to be bound by no 
shackles of prudence. He had come to Paris fresh from the 
teaching of men like Grosseteste, eager for the promotion 


xxxii INTRODUCTION. 


and diffusion of science, no less than for the reform of the 
Church. He found the great university immersed in dialec- 
tical controversy. Many of the controverted questions were 
of momentous importance, and Bacon was prepared to take 
his part in them. But they were prosecuted by men devoid 
of scientific training, unprepared therefore to distinguish 
truth from error, verbal subtleties from fundamental realities ; 
unwilling even to take the trouble to study Aristotle and 
the Bible in their original language. He saw that philosophy 
without science could not fail to degenerate (as history, ancient 
and modern, shows that it always has degenerated) into 
academic pedantry, and would confirm that one of the aber- 
rations of intellect which he looked on as the worst and the 
most fatal, the false conceit of knowledge. Against ignorance 
under the cloak of wisdom he urged, like Socrates, a lifelong 
war; and, like Galileo, he met with a worse fate than that of 
Socrates, the martyrdom of enforced silence. 

No crusade has been conducted by blameless crusaders. 
It cannot be denied that Bacon's indiscriminating zeal in- 
cluded, with pedants and obscurantists who were his lawful 
prey, two men who were his equals, one of them, perhaps, his 
superior. Albert was a student of nature as well as a philo- 
sopher. Aquinas, as a student of man and of society, and 
as the constructive thinker who gave coherency to the vast 
fabric of Catholic discipline, achieved results which, judged at 
the distance of six centuries, Bacon neither equalled nor 
approached. ]Jealousy of the rival Dominican Order, of 
which these men were the chief ornaments, cannot account 
for Bacon's failure to recognize their value; for the Irre- 
fragable Doctor, Alexander of Hales, was a Franciscan, and 
was criticized more harshly than either. In their failure to 
appreciate duly the importance of scientific culture as a basis 
of Catholic action on a doubting and unbelieving world, 
the doctors of the Paris schools were all alike involved in 
his unmeasured strictures. We may understand, though we 
cannot justify, his impatience. Le has bitterly expiated it by 
many centuries of neglect. 

It can hardly be doubted that the seclusion consequent 


BACON'S LIFE. xxxiii 


on his condemnation in 1277 was effective and rigorous. 
Appeals to the Pope had been anticipated by Jerome, who 
took care to impress on the court of Rome the expediency 
of confirming his decision. All hopes of completing the 
Seriptum Principale were shattered. He remained a prisoner, 
so it is thought, for fourteen years. Jerome meantime had 
become Pope Nicholas IV. After his death in 1292, 
a chapter of the Franciscans was held in Paris, at which 
Raymond Gaufredi, then General of the Order, set free some 
of those who had been condemned in 1277. It may be 
looked upon as nearly certain that Bacon was of the 
number. Certain at least it is from his own words that in 
that year he was again at work, on his last treatise, the Coz- 
pendium. TÀeologiae, in. which the date 1292 is expressly 
mentioned. Whether he died in this year, or two years 
afterwards, is uncertain. He was buried in the Franciscan 
church in Oxford. 

The legend that his works were nailed to the walls of the 
library and allowed to perish ignominiously may be dismissed. 
But that his life-long efforts to establish a Catholic school of 
progressive learning utterly failed, there can be no doubt 
whatever. Such men as Ricb, Grosseteste, and Bacon, were 
not seen at Oxford in the fourteenth century. Greek, mathe- 
matics, and experimental science were overwhelmed in the 
paralyzing mists of Scotian dialectic. Nevertheless it would 
be an error to suppose that his life-work was a failure. 
Here and there throughout Europe the tradition of the Doctor 
Mirabilis survived as a stimulating force, and kept the embers 
of scientific study alive till the time of the Renascence. 

In proof of this, three instances may be given :— 

I. Peter d'Ailly, in his 7zzago Mundi, written early in the 
fifteenth century, discussing the relations of the extreme east 
and west of the habitable globe, has a long passage treating 
of the probable proximity of Spain and India. For all that 
appears in the work this passage is his own. But in fact it is 
|. à verbal quotation from the fourth part of the Opus Jayus, 
vol. i.p. 290. And it has a history worth recording. For it is 
cited in 1498 in a letter from Columbus to Ferdinand and 

VOL. I. c 


XXXlv INTRODUCTION. 


Isabella, as one of the authorities that had put it into his mind 
to venture on his great voyage. 

2. John Dee, in a memorial addressed to Queen Elizabeth 
in 1582 on the reformation of the Calendar, speaking of 
those who had advocated this change, says! : None hath done 
it more earnestly, neither with better reason and skill. than 
hath a subject of this British Sceptre Royal done, named as 
some think David Dee of Radik, but otherwise and most 
commonly (upon his name altered at the alteration of state 
into friarly profession) called Roger Bacon: who at large 
wrote thereof divers treatises and discourses to Pope Clement 
the fifth (szc) about the year of our Lord 1267. To whom 
he wrote and sent also great volumes exquisitely compiled of 
all sciences and singularities, philosophical and mathematical, 
as they might be available to the state of Christ his Catholic 
Church. Dee proceeds to give extracts from Bacon's works 
in proof of these assertions ; and remarks that Paul of Middle- 
burg, who was much occupied with the question of the Calen- 
dar, and had treated of it in his work Paz/zza de recta Paschae 
celebratione, had made great use of Bacon. * His great volume 
is more than half thereof written (though not acknowledged), 
by such order and method generally and particularly as our 
Roger Bacon laid out for the handling of the matter. When 
we remember that it was Paul of Middleburg by whom 
Copernicus was urged with a view to this very problem to 
construct more accurate astronomical tables, we shall gladly 
acknowledge that here, too, Bacon's labour was not lost. 

3. No part of Bacon's work was more frequently transcribed 
than his Perspectiva. Based as it was upon the great work 
of Alhazen, which was itself a development of the Optics of 
Euclid and Ptolemy, and claiming indeed to be but an 
abridgement or condensation of the truths laid down by his 
predecessor with wearisome copiousness, it was in fact much 
more than this. It selected from a mass of propositions, 


! Dee's memorial is contained among the Bryan Twyne MSS. in Corpus 
Christi College, Oxford. The supposition that Roger Bacon changed his name 
on entrance into the Franciscan Order appears to rest on no authority but that 
of John Dee's very erratic imagination, 


BACON'S LIFE. XXXV 


many of them mere displays of geometrical ingenuity, pre- 
cisely those which aimed at the interpretation of nature, and 
at the adaptation of the laws of luminous radiation to human 
purposes. He was aware of what was unknown to Ptolemy 
and Alhazen, the concentration of parallel rays from reflecting 
surfaces formed by revolutions of a conic section ; though how 
far he was indebted for this knowledge to Peter Peregrinus 
or to Vitello cannot be stated with certainty. Of the magnify- 
ing powers of convex lenses Bacon had a clear comprehension. 
He imagined, and was within measurable distance of effecting, 
the combination of lenses which was to bring far things near, 
but which was not to be realized till the time of Galileo. 

In 1614, four years after the invention of the telescope, 
Combach, professor of philosophy in the University of Mar- 
purg, published this great work of Bacon, ' viri eminentissimi.' 
It would be interesting to know whether the allusion in the 
Novum Organum (lib. i. 80) to the work of an obscure monk 
(* monachi alicujus in cellula") has reference to this work. The 
Cogitata et Visa was written before Combach's edition was 
published ; but examples of the Perspectiva were numerous, 
and it can hardly have been unknown to Francis Bacon. In 
any case it must have been known to Descartes, to whose 
epoch-making researches on Doftrque it assuredly contributed 
a stimulating influence. This at least they have in common, 
that light is looked upon as correlated with other modes of 
propagation of force through the Ether. 

With the scientific Renascence of the sixteenth century, 
Roger Bacon's name slowly emerged from the darkness which 
had enwrapped it for three centuries.  Astrologers like Dee, 
Heyden, and Allen hailed him as a champion of their out- 
worn creed. Men of greater mark and sounder judgement, 
like Selden and Mead, were struck by his emancipation from 
the pedantry of the schools, and by his forecasts, made at so 
remote a time, of an age of industrial and scientific discovery. 
His central aim, the enlistment of progressive intellect in the 
cause of moral and religious renovation, was appreciated by 
none. But since the publication of his principal work in the 


eighteenth century, his name has gradually ascended towards 
c2 


XXXVl INTRODUCTION. 


its permanent position, on the lofty summits which were the 
earliest to take the morning ' of European thought. 


II. BACON'S POSITION IN THE METAPHYSICAL CONTRO- 
VERSIES OF THE THIRTEENTH CENTURY. 


It is too often forgotten that Bacon was a schoolman ; 
trained in scholastic methods, and ready to take part in the 
philosophic discussions which interested his contemporaries. 
It is not perhaps surprising that this side of his work should 
have been ignored; for in the Opzs Jayus, though visible 
enough to an attentive reader, it is thrown into the shade by 
the prominence given to positive science, and by the practical 
application of science to political and religious purposes. 
Certain chapters of the Opus Tertium, which supplement too 
hasty or imperfect treatment in the larger work (chapters 
39-52), afford better illustrations of Bacon's aptitude for 
metaphysical discussion. Nevertheless, the position of Bacon 
in the scholastic controversies of the thirteenth century 
remained an unknown quantity till the appearance of Professor 
Charless monograph. His comprehensive survey of Bacon's 
unpublished works includes a careful study of, and copious 
extracts from the important fragment of the SSczzpzum Princi- 
fale, entitled * Communia Naturalium,' of which copies exist 
in the Mazarine library in Paris and in the British Museum. 

Hauréau's comprehensive work on ScAolastzc PAllosophy has 
made it easy to refute the illusion. still, however, not entirely dis- 
sipated, that scholasticism implies a special set of philosophical 
tenets or an uniform method of treatment. Philosophical writers 
in the thirteenth century differed from one another no less than 
philosophical writers in the nineteenth ; though in either case 
a certain similarity in the subjects considered, and in the mode 
of handling them, was impressed by the circumstances of the 
time. Scholastic philosophy means simply philosophy taught 
in mediaeval schools. And between the schools of the twelfth, 
of the thirteenth, and of the fourteenth centuries, there were 
great and essential differences. 


POSITION AMONG SCHOOLMEN. XXXV 


To pass from the reading of the Po/yeratzews of John of 
Salisbury, who knew nothing of Aristotle but his logic, and that 
imperfectly, to a treatise of Albert or of Aquinas seems, and 
is, a transition quite as abrupt as to exchange a volume of 
Addison or Swift for one of Schopenhauer or Carlyle. In the 
one case as in the other, a tide of revolution had swept between 
thecenturies. Forit was nothing less than a revolution for the 
western mind to receive very suddenly from the Mohammedan 
world the results of three centuries of Arabian learning, includ- 
ing as it did all the more serious part of Aristotie's work, 
enriched with keen-witted and audacious comment, and accom- 
panied by the scientific results of the schools of Alexandria : 
the Syz/axis of Ptolemy and the biology of Galen. 

Isolated thinkers like Adelard of Bath, the first translator of 
Euclid into Latin, had already entered this field of study, when 
Raymond, archbishop of Toledo, established in the middle 
of the twelfth century a systematic school of translators 
from the Arabic, of whom the Jew, John Avendeath (other- 
wise known as Johannes Hispalensis), Dominic Gundisalvi, 
archdeacon of Segovia, the translator of Algazel, and Gerard 
of Cremona. best known by his translations of the Almagest 
and of Alhazen, were the most prominent representatives !. 
Their translations of Aristotle, including his PZyszes, Meta- 
pysics and. Psychology, were not long in finding their way 
across the Pyrenees. Alexander Neckham, afterwards abbot 
of Cirencester, lectured upon them in Paris in 1180. His 
junior contemporary and countryman, Alfred of Sershall, 
pursued a similar course. Neither of these men roused 
suspicion. But the case was far otherwise with David of 
Dinant and Amaury of Bennes. Though we know little 


' See Jourdain, Recherches sur. l'áge et. lorigtne des traductions Lattues 
d' Aristote, pp. 107-124 (ed. 1843). The history of mediaeval translations from 
Greek into Arabic, sometimes through intermediate Syriac versions, and 
from Arabic into Latin, deserves more elaborate treatment than it has yet 
received; provided always that the writer of such a history combined the two 
conditions so constantly insisted on by Bacon: knowledge of the languages 
concerned and knowledge of the subjects treated. Meantime much useful 
preliminary work has been done in this direction by such writers as Wuesten- 
feld and Jourdain. 


xxxviii INTRODUCTION. 


of either, except through the criticism of their opponents, 
notably through that of Albert and Aquinas, yet such criti- 
cism is too detailed and definite to admit of doubt that their 
deductions from Aristotle and from his Arabian commen- 
tators led them to the assertion of the unity of substance ; 
in other words, to the ultimate identity of matter, mind, and 
God. As quoted by Albert, the language of David was: 
'It is manifest that there is one sole substance, not only 
of all bodies, but also of all souls, and that this is nothing 
but God himself. God, matter, and mind, are one and the 
same sole substance' (Albert. .Suzsma TAheolog. part II. 
tract. xii. quaest. 72, memb. 4, art. 2. David kept himself 
within the limits of philosophic theory. He is said to have 
been personally intimate with Innocent III; and at least 
during his lifetime his heresies escaped notice. It was 
otherwise with his contemporary Amaury of Bennes, who, 
maintaining the same opinions, was condemned by the Pope 
and forced publicly to disavow them. But they survived in 
his disciples, who used them in ways directly hostile to 
Catholic faith and discipline. A Council was held in Paris 
in 1210. Amaury's body was disinterred and buried in un- 
consecrated ground; several of his followers were burnt. It 
was at this council, the decrees of which were confirmed and 
enforced five years afterwards by Robert de Courgon, the 
papal legate, that the study of the Physic and Metaphysic of 
Aristotle was prohibited, on the mistaken supposition that 
the ultimate source of these heresies was to be found there ; 
a mistake due probably to the comments of Averroes, with 
which the first translations of these works into Latin were 
accompanied !. 

How to deal with the problem of matter so as to give no 
countenance to pantheistic error, was therefore an urgent and 
momentous question, to which the schoolmen of the thirteenth 
century, and Albert especially, devoted their full powers. 


! See Jean de Launoy's work De varía Aristotelis in. Academia Parisiensi 
fortuna liber (Paris, 1653), in which seven stages are noted, from the condemna- 
tion of Aristotle in 1209, to the condemnation of his opponents by the Parlement 
of Paris in 1624. Cf. Hauréau, Zist. de la Philos. Scolast., Part II. vol. ii. 


pp- 73-119. 


POSITION AMONG SCHOOLMEN. S XOCUSS 


Terrestrial substance, said Aristotle, was made up of matter 
and form. Apart from form, what then was matter? A pure 
essence, having the capacity, fo£ez/;a, to become the subject of 
form, was the reply. How, then, distinguish matter from this 
fotentia? Yet, if this be so, if matter is potentially the subject 
of all possible forms, we have in matter something that under- 
lies all substance. Suppose all forms destroyed, matter holding 
in itself all the conditions of existence still remains. How, 
then, distinguish matter from God? 

A]bert's attempted solution of the problem is involved and 
obscure in the extreme, and it must not occupy us here. We 
are concerned with Bacon's. Dacon attacked the problem in 
his own way, and with a full sense of its importance. His 
conclusions are expressed in the seventh chapter of the fourth 
part of the Opus 7Magus, and in the thirty-eighth chapter of 
the Opus Tertium ; and a still further exposition of them is 
found in the unpublished work of Bacon already mentioned, 
entitled * Communia Naturalium.' "This treatise on Physical 
Philosophy consists of four parts, of which the discussion of 
Matter occupies the second. 

Substance, Bacon maintains, can be predicated neither of 
matter nor of form ; but only of the compound which results 
from their union. * Compositum habet rationem per se exis- 
tendi in ordine entium: non sic materia et forma. Matter and 
form are not substances: substance results from their union. 
Proceeding from above downwards through the hicrarchy of 
being in the order of increasing speciality, we have, as the 
genus generalissimum, 'Substantia composita universalis. 
(This may be corporal or spiritual. Corporal substance may 
be terrestrial or celestial. Terrestrial substance may be 
a mixture of elements, or a single element. Mixed substance 
may be animate or inanimate. Animate substance may be 
sensitive (i.e. animal) or vegetal. Animal substance may be 
rational or irrational. 

To each of these grades in the hierarchy of substance belong 
corresponding grades, not merely in the hierarchy of form, but 
also in the hierarchy of matter. : Matter,' says Bacon, ' is not 
what most teachers of philosophy maintain it to be, * una 


xl INTRODUCTION. 


numero. ' In the descending scale from general to special, 
cach grade of matter, like each grade of form, is distinct from 
the preceding. One kind of matter is separated from another 
by specific differences, just as form is separated from form. 
'The difference between an ass and a horse is not a difference 
of form only ; it is a difference of matter' (! Commun. Natur." 
PattjLE Distaichs6). 

Bacon has condensed these views in the diagrammatic form 
shown in the subjoined schedules, which I have copied from 
the Mazarine MS. pp. 23, 24. (They have been collated with 
those of the Br. Mus. MS. Royal, 7 F. vii. fol. gr and 92. 
The variants in this MS. for the schedules of substaztza com- 
posita and forma are unimportant. Those of zzaferia are 
omitted ; this MS. being in other respects less perfect than 
that of the Mazarine library.) 

How are we to estimate these speculations? It 1s obvious 
in the first place that they stand in marked opposition to, or 
at least in distinction from, theories current among Dacon's 
contemporaries. To judge rightly of them we must bear in 
mind that throughout the greater part of the thirteenth 
century questions were being agitated of even greater impor- 
tance than the controversy between realism and nominalism. 
The pantheistic tendencies discernible in Averroes and other 
Arabian thinkers had been diffused, as we have seen, by men 
like Amaury and David of Dinant X They were responsible, 
as some thought, for the disastrous anarchy which early in 
the century had devastated southern France. Bacon was 
quick to perceive the danger of maintaining the unity of 
matter. It had been defended, as he points out (Of. aj. 
vol. i. p. 144), by passages from Aristotle which he wishes to 
believe had been badly translated. In any case, he says, 
'the error is enormous, as great as any that can possibly be 
found in speculative questions. If it be granted, it is im- 
possible to comprehend the generation of things, and the 
whole course of nature will be misunderstood. And what is 
more, if this error be looked at closely, it will be found to 
tend towards heresy, or rather to be the profanest of heresies, 
since the inevitable result of it is to endow matter with the 


Divisio SUBSTANTIAE COMPOSITAE UNIVERSALIS. 


SUBSTANTIA Y 
COMPOSITA 
UNIVERSALIS 
ALIA 
SPIRITUALIS 
SUBSTANTIA 
UNIVERSALIS 
CORPORALIS 
ALIA 


COELESTIS 
CORPUS 
UNIVERSALE 
NON 
COELESTE 


ALIUD EST 
ELEMENTARE 
CORPUS 
UNIVERSALE 
MIXTUM 
ALIUD 
INANIMATUM 
CoRPUS 
UNIVERSALE 
ANIMATUM 
ALIUD EST 
VEGETABILE 
CORPUS 
SENSIBILE. 
ANIMAL 
ALIUD 
IRRATIONALE 
DiviSiIO SUBSTANTIAE COMPOSITAE SINGULARIS. 


HAEC 
SUBSTANTIA 
SINGULARIS 
ALIA EST 
SPIRITUALIS 


ALIUD EST 
COELESTE 
HOC CORPUS 


NON 
COELESTE 


ALIUD EST 
ELEMENTARE 


HOC cORPUS 
MIXTUM 


ALIUD 


INANIMATUM 


HOC CORPUS 
ANIMATUM 


ALIUD 


MVEGETABILE 
HOC CORPUS 
SENSIBILE 
EST HOC 
ANIMAL 
ALIUD 


IRRATIONALE 


HOC ANIMAL RATIONABILE EST HIC HOMO, UT SOCRATES. 


[/w.4. ZToface p. xl.] 


ALIA 
CORPORALIS 


ALIA NON 


COELESTIS 


ALIUD 
ANIMATUM 


ALIUO 
RATIONALE 


ALIA EST 
CORPORALIS 


ALIUD NON 
COELESTE 


ALIUD 
ANIMATUM 


ALIUD EST 


SENSIBILE 


ALIUD 


RATIONALE 





Divisio FORMAE UNIVERSALIS. 








FORMA 


UNIVERSALIS 


ALIA EST ALIA EST 













SPIRITUALIS FORMA CORPORALIS 


UNIVERSALIS 
CORPORALIS 






ALIA NON 






ALIA EST 






COELESTIS COELESTIS 


FORMA NON 






COELESTIS 


ALIA EST 
CORPORIS 

MIXTI EX 
ELEMENTIS 











ALIA EST 








ELEMENTARIS 







ALIA EST 








ALIA EST 
INANIMAT! 
CORPORIS 


ANIMATI 
CORPORIS 





FORMA 

ANIMAT! 
CORPORIS, 
ANIMA 















ALIA EST ALIA EST 
















VEGETABILIS SENSIBILIS 


ANIMA 
SENSIBILIS 





ALIA 






























ALIA EST 
ANIMA RATIONALIS EST ANIMA HOMINIS. ET HAEC 


EST LINEA UNIVERSALIUM FORMARUM;ET SUBTEN- 
-DI DEBET LINEA SINGULARIUM IN HUNC MODUM. 





IRRATIONALIS RATIONALIS 


HAEC 
FORMA 
SINGULARIS 






ALIA EST ALIA 





SPIRITUALIS CORPORALIS 





FORMA 
SINGULARIS 
CORPORALIS 


ALIA NON 


FORMA 
SINGULARIS 
NON 
COELESTIS 





COELEST!S 












ALIA EST 
FORMA MIXTI 
SINGULARIS 


ALIA EST 
ELEMENT! 
SINGULARIS 

















FORMA 
MIXTI 
SINGULARIS 












ALIA ALIA EST 
FORMA 
SINGULARIS 
MIXTI 
ANIMATI 
EST ANIMA 
INGULAR! 












INANIMATI 





ANIMATI 









ALIA EST 
SENSIBILIS 
SINGULARIS 


ALIA EST 
VEGETABILIS 
SINGULARIS 










ANIMA 
SINGULARIS 
SENSIBILIS 









ALIA 














LA RATIONALIS 


ANIMA RATIONALIS SINGULARIS EST HUJUS SINGULARIS 


HOMINIS SINGULARIS; UT Socnaris. 


IRRATIONALIS 





Divisio MATERIAE PRIMAE UNIVERSALIS. 


MATERIA 
PRIMA 
UNIVERSALIS 


ALIA ALIA EST 


SPIRITUALIS CORPORALIS 
MATERIA 


CORPORALIS 
UNIVERSALIS, 


ALIA ALIA NON 
COELESTIS COELESTIS 
MATERIA 


UNIVERSALIS 


ALIA EST ALATEST 
MIXT.A EX 


ELEMENTIS 


ELEMENTARIS 
MATERIA 
MIXTA 
UNIVERSALIS 


ALIA EST ALIA EST 
INANIMATI ANIMATI 


CORPORIS MATERIA CORPORIS 
UNIVERSALIS 
ANIMATI 
CORPORIS 
ALIA EST ALIA EST 


VE ILI SENSIBILI 
GETABILIS MATERA SIBILIS 


UNIVERSALIS 
ANIMAT!I 
CORPORIS 
SENSIBILIS ALIA EST 

ANIMATI 

MATERIA ANIMATI CORPORIS RATIONALIS EST IN HOMINIBUS.ET iS | CORPORIS 

EST STATUS IN LINEA MATERIARUM UNIVERSALIUM, CUI RESPON-  NIATIONALIS 

-DET LINEA SINGULARIUM MATERIARUM, PRIMO SUBTRACTA AU- 

-TEM ESSENTIA UNIVERSALIUM SI MINUS EST AB INTELLECTU 

JUVENIS DEBILI., 


ALIA EST 
IRRATIONALIS 












MATERIA 
PRIMA 
SINGULARIS 












ALIA EST ALIA EST 





SPIRITUALIS CORPORALIS 





MATERIA 
SINGULARIS 
CORPORALIS 
ALIA EST 
NON 
COELESTIS 






ALIA EST 
COELESTIS 












MATERIA 
SINGULARIS 
NON 
COELESTIS 






ALIA 
COMPOSITA 
EST EX 
MIXTIS 










ALIA EST 
ELEMENTARIS 



















MATERIA 










SINGULARIS 
MIXTA 









ALIA EST 
INANIMATI 
CORPORIS 


ALIA EST 
ANIMAT! 
CORPORIS 



















MATERIA 
SINGULARIS 
ANIMATI 
CORPORIS 





ALIA EST 
VEGETABILIS 


ALIA EST 














MATERIA SENSIBILIS 


SINGULARIS 
ANIMATI 
CORPORIS 
SENSIBILIS 











ALIA EST 
ANIMATI 

SENSIBILIS 
IRRATIONALIS, 






ALIA EST 











ANIMATI 
RATIONALIS 





MATERIA SINGULARIS ANIMATI RATIONABILIS EST 
MATERIA HUJUS HOMINIS SINGULARIS,UT SocRA- 
7-TIS, ET SIC TERMINATUR LINEA SINGULARIUM. 








POSITION AMONG SCHOOLMEN. xli 


creative power of God. Whatever dangers were involved in 
the unity of matter, Bacon met by a bold denial of such 
unity. 'Divide et impera, he said in effect; matter, thus 
split up into sections, is no longer to be feared. 

Looking at Bacon's theory by the light of subsequent cen- 
turies, it is not difficult to see that its value lay in its solvent 
and destructive power. His aim from beginning to end of 
his career was to draw men away from verbal subtleties and 
concentrate them on the realities of life, as plain men under- 
stand them. * You ask me, he would say to the young 
students around him, ! what is this matter which remains apart 
from all form, with capacity for receiving all? But who told 
you that it was one and indivisible? "There are as many kinds 
and degrees of matter as there are of things. Look at the 
things, try them, see how they act on you, how you can act 
on them. As to the matter and form that may underlie 
them, leave that to God." 

Bacon's part in the great controversy between realism and 
nominalism will lead us to a similar conclusion. It was a less 
burning controversy in the thirteenth century than in the days 
of Roscelin and Abelard, or than it became afterwards in the 
days of Duns Scotus and William of Ockham ; and it was 
debated by Albert and by Aquinas with the far larger and 
deeper understanding of its complications, that might be 
expected from men who were not merely trained like their 
predecessors in the study of Aristotle's Logic, but had become 
conversant with the problems raised in his Physic and 
Metaphysic. Both these thinkers rejected the independent 
existence of universals zz re as clearly as Aristotle had 
done. They were clear that universals had no existence 
except in-the mind. *' Non est universale nisi dum intelli- 
gitur' (Albert. 77e. lib. v. tract. vi. cap. 7). * Una et eadem 
natura quae singularis erat et individuatur per materiam in 
singularibus hominibus efficitur postea universalis per actionem 
intellectus depurantis illam a conditionibus quae sunt hic et 
nunc' (Aquinas, Zractatus primus de universalibus).  Never- 
theless, both of them left a place for the universal ez£e rem, 
not indeed in the fantastic world of Ideas which Plato had 


xlii INTRODUCTION. 


portrayed, but as radiations centred in the primal form, the 
mind of God. 

Turning to Bacon, who discusses the question of universals 
at considerable length and with extreme independence, we 
find the same tendency to emancipate himself from bondage 
to words, entities, and verbal discussions, and to dig down to 
a foundation of solid fact. One individual, he says!, is of more 
account than all the universals in the world. A universal is 
nothing but the similarity of several individuals ; * convenientia 
plurium individuorum.  ' Two things, he goes on to say, 
'are needful for the individual. "The first is absolute: it 
is that which constitutes his existence, as when we say, 
*'This man is made of soul and body." The second is 
that in which he resembles another man, and not an ass or 
a pig. Thisis his universal. But the absolute nature of an 
individual is of far more importance than his related nature. 
It is fixed and absolute by itself. Thus the singular is of 
more account (zobZ/zus) than its universal. Experience leads 
us to this conclusion, and so also does theology. God has 
not created the world for the sake of the universal man, but 
for the sake of individual persons. * Individuum est natura 
absoluta et fixa habens esse per se; et universale non est nisi 
convenientia individui respectu alterius." 

In some passages Bacon appears to go much further in 
the direction of nominalism than Albert and Aquinas. ' The 
prevalent view, he remarks, (is that universals exist only in 
the mind. Yet two stones would be like one another, even 
though there should be no mind to perceive them. But it is 
precisely this likeness of the two stones that constitutes their 
universal! (* Commun. Natur.' Part II. Dist. ii. ch. 10). 

Closely allied with the controversy as to universals was the 
question of Individuation. Are things individualized by form 
or by matter? Albert and Aquinas took the latter view, 
Bonaventura the former. *Individuorum multitudo, says 
Albert (De Coelo, tract. iii. c. 8), 'fit omnis per divisionem 
materiae. Formae quae sunt receptibiles in materia indivi- 


! On the question of Universals, and also on that of Individuation, cf. the 
extracts from the Communia Naturalium given by Emile Charles, pp. 383-386. 


SCRIPTUM PRINCIPALE. xliii 


duantur per materiam. (Cf. Aquinas, Suma Theol. i. quaest. 
iii. cert. 2.) Aquinas was obliged, however, to add that this 
materia must be ' signata ': must be quantified. 'Signatio ejus 
est esse sub certis signationibus quae faciunt esse hic et nunc.' 
This addition went far to neutralize the Thomist view of 
Individuation; for as his opponents at once rejoined, * What 
determines quantity if not form ?' 

In opposition to Aquinas, Bonaventura maintained that 
*species est totum esse individui, Substance consisting of 
the union of matter and form, matter was uniform in all: the 
form was that which distinguished, individualized. 

Bacon (* Commun. Natur.' Pt. II. Dist. ii. ch. 9), in opposition 
to either view, maintained that the question was meaningless 
and foolish. All substances, whether universal or singular, 
have their own constitutive principles. Soul and body make 
man. This soul and this body make this man. In the inten- 
tion and procedure of nature, *this man' is prior to *man'; 
*man' comes in as something subsidiary, *extra essentiam 
ejus, similis accidenti, as the means of comparison with other 
individuals. There is no more reason for inquiring what 
causes individuation than for inquiring what causes universality. 
There is no answer to such a question, except that the Creator 
makes everything as its nature requires. Individual matter 
and form is made in one way : specific or generic matter and 
form is made in another. *Stultitia magna est in hujusmodi 
quaestione quam faciunt de individuatione.' 


III. BACON'S * SCRIPTUM PRINCIPALE. 


The foregoing remarks, which it would be easy, but not, in 
this place, justifiable to prolong, will illustrate Dacon's position 
as a schoolman, thoroughly versed in the zecZzzque of scho- 
lastic controversy. But he was a schoolman whom a long and 
laborious study of the realities of life, whether in nature or in 
man, had taught to distinguish things from words: solid facts 
from subtle figments. He was not alone in this. Albert and 
Aquinas were solid thinkers like himself. Less versed in 
natural science than Bacon, they had more than he to do 


xliv INTRODUCTION. 


with the science of man; they had to face the difficult and 
urgent problems connected with the spiritual government of 
mankind. Their philosophy, like his, dealt with real things. 
And if theirs was less positive, less free from metaphysical 
figments, it is only that the complications of human nature 
were less adapted for positive treatment than the physical 
phenomena to which Bacon devoted so large a share of his 
attention. 

But in contrast with these three great schoolmen stand the 
weavers of word-systems, like Alexander of Hales, Henry of 
Ghent, and Duns Scotus, wasting their own and other men's 
time and energy in defining, dividing. and refining with infinite 
ingenuity, and with such result as when children build sand- 
castles on the shore. With such men it may have been 
needful to fight, yet fighting was but beating the air. Of 
what avail to discuss Individuation with dialecticians who 
explained it by * Zaecceztas ! ' ? 

In all Bacon's discussion of scholastic problems, the solution 
he reached was of a kind to favour the falling off of the meta- 
physical husk, and to bring to light the real and positive 
problem which lay beneath it. His scholastic theories are 
therefore for us, and in all probability were for him, of far 
greater negative than constructive value. But his central aim 
lay in another direction above and beyond schelasticism. We 
shall best learn how to appreciate it by looking at the pro- 
gramme of the encyclopaedic work, the *scriptum principale, 
often spoken of in the Opus Majus and the Opus Tertium,but 


! This word is believed to be due rather to the disciples of Duns Scotus than 
to the master himself. Happily for Bacon's peace of mind, he did not live to 
witness the triumphal career of the Doctor Subtilis. Of Hauréau's careful 
appreciation of his work the final words may be quoted : * Cette philosophie 
n'explique pas la nature, elle l'invente ; substituant l'ordre rationnel à l'ordre 
réel, elle dispense, il est vrai, de l'étude des choses; mais, quand aprés avoir 
admiré l'économie d'un systéme si complet, si habilement ordonné, on abaisse 
ses regards vers ces choses dont on a jusqu'alors dédaigné de s'enquérir, on 
soupconne dés l'abord qu'on vient d'achever un réve, et bientot, devant le 
spectacle qu'offre la réalité, s'effacent, s'évanouissent l'une aprés l'autre toutes 
les abstractions décevantes, toutes les chiméres dont la création appartient au 
systéme, à lui seul) ([Zist. de la. PAulos. Scholastique, Part II. vol. ii. pp. 171—- 
259, ed. 1872- 8o. ] 


SCRIPTUM PRINCIPALE. xlv 


of which the persecutions and imprisonment of his later life 
never allowed him to execute more than a few fragments. 
And of these fragments many are lost. 

This ' scriptum principale, as he tells us in the first chapter 
of the unpublished work entitled * Communia Naturalium, 
consisted, or was intended to consist, of four volumes. The 
first volume dealt with Grammar and Logic, the second with 
Mathematic, the third with Physic, the fourth with Metaphysic 
and Morals. 

The second chapter of the * Communia Naturalium 'is entitled, 
* De universo ordine scientiarum naturalium. He distinguishes 
eight natural sciences. The first treats of the principles 
common to Natural Philosophy. The others are:—(1) Per- 
spective or Optic, (2) Astronomy, (3) Barology, (4) Alchemy, 
(5) Agriculture, (6) Medicine, (7) Experimental Science. The 
general principles of Physics form the subject of the fist 
treatise here spoken of. Of the seven special sciences, the 
first three form part of what would in the present day be 
called Physics. "Under Astronomy is included not merely the 
study of planetary motions, but the scientific determination of 
terrestrial positions, in other words, Geography, and also the 
influence of the stars and the sun on the earth and man: 
that is to say, the study of climate and of astrological forces. 
As to the third of the special sciences, ' scientia de elementis, 
or as he also calls it, *scientia de Ponderibus, what in the 
present day would be called DBarology, it is not without 
interest to find it thus set apart as a distinct department of 
speculation. The fourth, Alkimia, corresponds, so far as the 
description of its purpose goes, very nearly to the modern 
science of Chemistry. It deals, says Dacon, with the *,mis- 
tiones elementorum, with the generation of liquids, gases, and 
solids (humores et spiritus et corpora"), with all inanimate 
substances, including organic products (* usque ad partes ani- 
malium et plantarum inclusive '). 

The title of the fifth science, Aegzzeuitura, would be mis- 
leading, if Bacon had not given us a clear explanation of its 
purpose!. It is the science of living bodies, vegetal and 


! Cf. the long extract given by Charles, pp. 370-374. The unfortunate rarity 


xlvi INTRODUCTION. 


animal; reserving, however, the subject of man's physical 
nature for subsequent treatment under the head of medicine. 
Before man be properly investigated, we must know the 
nature and surroundings of other animate things. First we 
must distinguish the soil fit for different kinds of plants, 
arable land, forest land, pasture land, garden land. We then 
examine the whole subject of plants which has been left in- 
complete in the treatise attributed to Aristotle, De Vegetabilibus. 
But as lands cannot be tilled without domestic animals, and 
as forests, pastures, and deserts depend for their value on the 
wild animals they contain, the science we are now speaking of 
embraces the full consideration of animal life on which, as 
Bacon believed, Aristotle wrote far more volumes than have 
come down to us In the sixth science we proceed to the 
study of the animal possessing reason, the study of Man. 


of Charles! work is my excuse for citing the portion of this extract relating to 
the study of living bodies, based, as Bacon explains, on the preliminary study of 
Alkimia speculativa. | * Deinceps de plantarum natura et animalium specialis 
Scientia et maxima constituitur, scilicet de omnibus animatis praeterquam de 
homine, de quo propter nobilitatem suam et dignitatem constituitur scientia 
propria quae dicitur medicina. Sed in ordine disciplinae prima est scientia 
animatorum praecedentium hominem et ejus usui necessariorum, quae primo 
descendit ad omne genus agri et terrae, distinguens quatuor species agrorum, 
propter vegetabilia e terra nascentia in eis. Est enim ager in quo serunt segetes 
et legumina; est ager consitus arboribus, ut nemus ; est ager pascivus, ut prata 
et deserta; est ager qui hortus dicitur, in quo domesticae arbores et caules et 
herbae et radices tam nutritivae quam medicinales parantur. Haec igitur 
scientia extendit se ad perfectam considerationem omnium vegetabilium quorum 
notitia nimis imperfecta traditur in libro De Vegetabilibus Aristotelis ; et ideo 
necessaria est scientia sufficiens de plantis et animalibus supplens defectus 
librorum communium Aristotelis vulgatorum apud Latinos, qui vocantur Je 
Plantiís et Animalibus. Sed cum agrorum cultura non potest fieri sine copia 
animalium domesticorum, neque utilitas agrorum, praecipue consitorum arboribus, 
et pascuorum et desertorum, posset haberi nisi nutrirentur animalia sylvestria, 
ideo extendit se haec scientia ad plenam considerationem animalium omnium ; 
et ad horum cognitionem misit Aristoteles plura millia hominum per regiones 
mundi, et fecit illa praeclara quinquaginta volumina prius memorata. Haec 
autem scientia traditur in libris Plinii, in libro Palladii De Agricultura, etin libro 
Georgicorum Virgilii non ignobili, cum expositione egregii commentatoris ejus. 

Scientia septima est de animali rationali, scilicet de homine, et praecipue de 
sanitate et infirmitate ejus; et ideo de ejus compositione et generatione illius, 
sine quibus sanitas et infirmitas ejus non possunt intelligi nec doceri. Constat 
vero quod homo est res naturalis, et ideo scientia ejus naturalibus constituta 
erit inter naturales comprehensa. 


SCRIPTUM. PRINCIPALE. xlvii 


Our aim being to understand the conditions of his health or 
disease, we have first to examine his structure and develop- 
ment, without which health and disease cannot be understood 
or spoken of. 

Finally, to complete the whole. comes Experimental science. 
It is, he says, a final judge of the assertions and reasonings put 
forth in all the foregoing sciences. More than this: it gives 
directions to those engaged in other sciences as to the construc- 
tion of instruments by which their conclusions are to be tested, 
in the same way in which a navigator instructs a shipwright as 
to the building of a ship. Thus, for instance, it instructs the 
geometer to make a mirror such that the rays reflected from 
it shall converge in a single point. It scrutinizes every natural, 
every artificial force. It sifts the artifices of magic, as logic 
sifts the reasonings of the sophist, so as to dissipate falsehood 
and error, and leave nothing but truth remaining. 

How Bacon would have treated this part of the subject we 
have no means of judging, other than the sixth section of the 
Opus Majus. But even the summary exposition there given is 
enough to show how large was his conception of experimental 
method, and at the same time how carefully he steered clear 
of the danger of undervaluing the mathematical or deductive 
process of discovery. So far as was possible the two should 
be pursued simultaneously and in close alliance. Euclid's 
demonstration of his first proposition would, he says, fail to 
carry complete conviction unless visual evidence of it were 
forthcoming in the construction of the figure. And on the 
other hand, we see that his inductive investigations of the 
rainbow were controlled at every step by deductions from 
astronomy. 

With these general remarks, we may now pass to each of 
the principal divisions of the * Scriptum Principale,' which in 
the main correspond to the order followed in the Opzs JMagus. 
First comes Language, as the channel through which the 
thoughts of other men are handed down to us; then follows 
Mathematic, embracing the four branches of the Quadrivium, 
geometry, arithmetic, astronomy, and music.  Thence we 
pass to Physic, which included the study of the propagation 


xlvii INTRODUCTION. 


of force, specially illustrated by the radiation of light and heat. 
Next comes Alkimia Speculativa, not the mere metallurgy 
of the gold-seekers, but the study of the transformation of 
matter from its simplest to its most complicated state. The 
study of living matter followed, ending with Medicine, the 
science dealing with the physical structure of man. Finally, 
the edifice of the sciences is crowned by Ethic and Metaphysic. 

Of this comprehensive scheme let us see what fragments 
are forthcoming. 


IV. BACON'S PHILOLOGY. 


In urging that the comparative study of language should 
form part of the University curriculum, Bacon stood nearly 
alone. He does indeed full justice to those among his con- 
temporaries who had promoted the translation of Greek books 
into Latin ; and, first among those, to the illustrious bishop of 
Lincoln, his forerunner and counsellor. But though Grosseteste 
had caused many books to be translated for the sake of their 
contents, it does not appear that he or any one else had 
proposed to carry the study of language, as such, beyond the 
routine of grammar presented in the Trivium ; the Latin 
accidence and syntax of Priscian or Donatus. 

What Bacon proposed was the systematic and comparative 
study of Hebrew, Arabic, and Greek, with the dialects belonging 
toeach. With Hebrew went Chaldaean, and, in more distant 
relationship, Arabic: with Greek its various dialects, which 
were, he tells us, comparable to the Picard, Norman, or Bur- 
gundian dialects of French, or to the northern, southern, 
eastern, and western dialects of English. *I do not mean; 
says Bacon, 'that every one should learn these languages as 
he learns his mother tongue, so as to be able to speak them 
as we speak English, French, and Latin; nor again that we 
should content ourselves with being able to translate into our 
own language the Latin versions. There is an intermediate 
degree of attainment quite easy to those who have teachers. 
We should know enough to be able to understand how these 


PHILOLOGY. xlix 


languages should be rendered in Latin. The point is that 
a man should be able to read these languages, and understand 
their grammatical structure ('accidentia partium orationis, 
Compendium Studii, Brewer, p. 433). 

What Bacon's linguistic attainments were cannot be pre- 
cisely decided. No wok of his, published or unpublished, 
that I am aware of, affords evidence of knowledge of Arabic. 
His own words in the twenty-fifth chapter of Opus Tertium 
are scarcely decisive on the point. ' De Arabica tango locis 
suis ; sed nihil scribo Arabice, sicut Hebraee, Graece, et Latine, 
quia evidentius et facilius ostenditur propositum meum in his. 
Nam pro studio theologiae parum valet, licet pro philosophia 
multum, et pro conversione infidelium. Some pages printed 
for the first time in this edition show acquaintance at least 
with the Hebrew alphabet. An elementary Greck grammar, 
in the possession of Corpus Christi College, Oxford, testifies to 
his knowledge of Greek, which indeed is sufficiently apparent 
in the present work, and still more in the ninth and following 
chapters of the Compendium Studi (Brewer, pp. 495-519). 
This grammar is incomplete, dealing chiefly with the alphabet, 
with the Greek system of accentuation, aspiration, and 
quantity, and with the numeral system. It concludes with the 
paradigm of the verb rízre. ts opening sentence scems to 
indicate that it formed a part of Bacon's encyclopaedic work. 
* Here begins the first book of the volume on the grammar of 
languages other than Latin. "This book deals with Greek 
grammar.  *I have already, he continues, ' spoken of the ad- 
vantage to the Latin world of knowing the four languages, 
Greek, Hebrew, Arabic, and Chaldaean ; and in the preface to 
this volume devoted to grammar I have explained the division 
of subjects and their order. I now proceed to consider Greek 
grammar, beginning with such rudiments as boys are taught in 
Latin in order that they may read, write, and construe simple 
passages, and may pass thence to points of greater difficulty. 

A point of interest presents itsclf as to Bacon's pronuncia- 
tion of Greck. Much attention is given to the transliteration of 
the Greek alphabet into its Latin equivalents. The Lord's 


Prayer, the Salutation to the Virgin, and the Apostles' Creed 
VOL. I. d 


l INTRODUCTION. 


are written out in Latin, underlined first with the Greek words 
in Roman character, and secondly with the same words in 
Greek. The second of these is here given as an example: 


Ave Maria gratiosa Dominus cum te benedicta 
Chere Maria kecharitomeni ho Kyrios meta su eulogimeni 
Xaí(pe Mapía kexapvrojpévg — ó Kópios  jerà o00 eüNoynpér 


tu in mulieribus et benedictus fructus ventris tui. 
sy en gynexi ke eulogimenos ho karpos tis kilias su. 
cU év  ywvaii — xal eüXoymuévos  Ó kapmós  Tüs koiA(as co. 


Amen. 
Amen. 
"Apajv. 


Itis evident from the transliteration of vowels and diphthongs 
here adopted, with which may be compared pp. 75-76 of the 
Opus Magus, printed for the first time in this edition that these 
were pronounced as in modern Greek. It appears also in the 
subsequent discussion on accents, that accents were considered, 
no less than quantity, in pronunciation. Bacon may not im- 
probably have learnt the language from one of the Greeks 
who had been invited into England by Grosseteste. Some 
of these, he tells us, had become permanent residents. (In 
Comfpend. Studi Brewer, pp. 495-514. the same subject 
is treated.) 

In urging so strongly the study of language, Bacon had two 
main purposes in view : an improved text of the Bible, and an 


! [n the Corpus Coll. Grammar, a systematic scheme of transliteration and of 
pronunciation is also given. "We learn from it that the second letter of the 
alphabet was pronounced like the modern English v; and that there was no 
single letter rendering the sound of our 5. *Item s post 4 vel v, sive in eadem 
dictione, sive in diversis, dummodo sine intervallo proferantur, sonum nostri 5 
habet, quem aliter non habent, ut Aajrás, ápmeXov. Similiter 7 post & velv sonat 
nostrum d, quod aliter non habent, ut &vrixpiavos.' All this is in accordance 
with modern Greek pronunciation. The transliteration of the diphthongs av 
and ev was a matter of some difficulty owing to the confusion between « and v. 
Bacon usually renders them as af and ef. But in modern Greek it is only before 
0, i, £, 7, 0, 7T, , X, V, that they are thus pronounced ; before other letters they 
would have the sound of av or ev. With regard to accents, Bacon's language 
(both in the Corpus MS. and in the Cormipendium Studi?) puts it beyond all 
doubt that they governed his pronunciation of the language. 





PHILOLOGY. li 


intelligible translation of Aristotle. Under both these heads 
the minor works, edited by Brewer, contain much for which in 
the Opus AMajus Bacon had not found room. With regard 
to the first, the valuable memoir published in 1888 by Abbé 
Martin may be consulted'. It appears that, towards the end 
of the twelfth or the beginning of the thirteenth century, a text 
of the Bible had become generally current in Paris under the 
title of * Textus Parisiensis. Bacon, writing in 1267, speaks of 
it as having been hastily compiled, about forty years before, by 
second-rate theologians and carelessly copied by uncritical 
booksellers (Opus AMuus, Brewer, p. 333). It abounded in 
errors and in interpolations inserted from patristic quotations, 
from liturgies, and from the works of Josephus. Many of 
these errors attracted notice, and attempts were made, prin- 
cipally by members of the mendicant orders, to correct them. 
But these attempts, in Dacon's judgement, only resulted in 
making the matter worse. Each critic worked independently 
and without adequate critical apparatus. Not merely did 
Franciscan differ from Dominican, but the members of each 
Order differed amongst themselves. Successive corrected 
versions were put fomward, each worse than the preceding. 
By the middle of the century the Paris text had fallen into 
hopeless confusion ; and it had become, in Bacon's judgement, 
far the lesser evil to use the uncorrected text than any of 
those which had been so uncritically amended. Ofthese strong 
remarks he gives many pointed illustrations. 

So devoid were these successive editors, not merely of 
linguistic knowledge, but of the critical spirit, that they seem 
to have been entirely unaware of the origin and history of thc 
Vulgate. Bacon's history of the various Biblical versions, 
ending with that of Jerome, as given in the Opows Tertium, 
pP- 334-349. ls not one of the least interesting portions of his 
work. His principal result was to show that, before Jerome's 
translation from the Hebrew, the version regarded as authen- 
tic by the Church was the Septuagint ; although theologiaus 
had felt themselves at liberty to correct that version from 
that of Aquila, Symmachus, and above all of Theodotion. 


! See note on vol. i. p. 77. 


d 2 


lii INTRODUCTION. 


After the time of Jerome, the translation from the Septuagint 
continued to be used in the Psalter; but, with that exception, 
Jerome's translation from the Hebrew constituted the Vulgate, 
and was received as authentic by the Church. Bacon is care- 
ful to add that Jerome's version is by no means free from 
error, due partly to over-haste, partly to his unwillingness to 
offend his contemporaries by making too many changes in 
the text hitherto accepted. 

With Aristotle the case was even worse than with the 
Bible. "The brilliant hopes with which the century had 
opened, of re-entering the tempie of Greek wisdom, and 
listening to the voice of the greatest of ancient thinkers, 
had been falsifed by the failure of Aristotle's translators 
to comply with the two elementary conditions of transla- 
tion; knowledge of the language in which, and compre- 
hension of the subject about which, the book was written. 
Something has already been said of the Toledo school of 
translators instituted by Archbishop Raymond in the twelfth 
century. A new and vigorous impulse was given forty or 
fifty years afterwards by the Emperor Frederic II, whose 
preference of Mahommedanism to Christianity, had he 
occupied a humbler station, would assuredly have subjected 
him to a worse fate than that of Bacon. Leaving out of 
account translations of Aristotle's Ozgazum, parts of which 
were familiar to the western world from the times of Augustine 
and Boethius, the translators of Aristotle's philosophic and 
scientific work in the twelfth and thirteenth century, to whom 
Bacon calls attention, were five: Gerard of Cremona, Alured 
or Alfred of England, Michael Scot, Hermann the German, 
William of Moerbeke, otherwise called the Fleming. Of 
these, Gerard, Scot, and Hermann translated from Arabic 
versions. Gerard spent many years in Spain, attained a 
thorough knowledge of Arabic, and translated Ptolemy's 
ALnagest, and Aristotles JZefeorologics, also the astronomy 
of Alfraganus, several works of Alkindi, and, almost certainly, 
the OpZics of Alhazen. He died in 1187. Michael Scot 
flourished in the first half of the thirteenth century. He 
was a friend of the Emperor Frederic II, under whose 


PHILOLOGY. lii 


patronage he visited Spain, and translated from the Arabic 
many of Aristotle's works, with the comments of Averroes. 
Albertus Magnus says of him that he was ignorant of natural 
things, and that he did not thoroughly understand Aristotle's 
books. Bacon, who speaks of the impression produced in 
the schools when he appeared in 1230, with translations of 
Aristotle's metaphysical and scientific treatises, says that he 
was ignorant of words and of things, and that the greater 
part of his work was due to Andrew the Jew.  Scot's transla- 
tion of Avicenna's treatise De Agzimalibus,as I have remarked 
in a note (vol. ii. p. 85), certainly seems to bear out this 
severe judgement. Hermann, the German, was personally 
known to Bacon ; he worked in Spain, and with the help of 
Arab interpreters, produced translations of the Rhetoric, 
Poetic, and Ethic of Aristotle. He mentions incidentally 
(Jourdain, p. 140) that Grosseteste had produced a more 
complete rendering of the Ethic directly from the Greek. 
Hermann, in answer to some questions put to him by Bacon as 
to Aristotle's logical works, frankly confessed his ignorance of 
logic. 'Nor was he well acquainted," Bacon continues, * with 
Arabic, being rather an encourager of translations than a 
translator himself; the principal part of his work was done 
by Saracens in his employment" (Compend. Studiz, cap. 8). 
William the Fleming (of Moerbeke) had the advantage 
over these men that he translated directly from the Greek. 
His work 1s believed to have been done at the special request 
of Thomas Aquinas, who made use of it in his Commentaries 
on Aristotle. * But it was notorious in Paris, says Bacon, that 
William of Moerbeke was totally ignorant of science, and his 
translations are consequently full of errors On the whole. 
he concludes that it would have been better that Aristotle 
should never have been translated, rather than that such 
a mass of error should be propagated under the shelter of his 
name. Had I the power of disposing of these works, I would 
have them all burnt: it is a waste of time to study them, 
a source of error and of diffusion of ignorance greater than 
can be described. *Aristotle's works, he continues, *are the 
foundation of all wisdom, but they must be studied in the 


liv INTRODUCTION. 


original to be of any profit' (Compend. Studii, Brewer, 
p. 469). 

Every one who considers Bacon's efforts in promoting the 
study of language must agree with Professor Brewer (p. 1xii) 
that * his labours in this respect have attracted less attention 
than they deserve. .. . It is as creditable to his discernment 
as to his courage that he should have seen, better than Lord 
Bacon did, the paramount importance of philology, and urged 
it repeatedly on his contemporaries. It is amazing to hear 
a scholar of the thirteenth century insisting on the necessity of 
constant references to original authorities as the only sure 
foundation of sacred criticism." 

It may be that Bacon's exhortations, reiterated as we feel 
sure they would be, not in writing merely, but in conversation 
with the young men whom he gathered round him, were not 
entirely without effect on the following generation. In the 
council convoked in 1312 by Clement V at Vienne, one of 
the provisions, says Fleury (/7Zsz. Eccl. book 91), was * the 
establishment in the Roman Curia, and in the Universities of 
Paris, Oxford, Bologna, and Salamanca, of teachers for the 
three languages, Hebrew, Arabic, and Chaldaean, two for 
each. "They were to be maintained in Rome by the Pope, in 
Paris by the King of France, and in the other cities by the 
prelates, bishops, and chapters of the country. This subject 
has been carefully studied by Mr. Rashdall in his important 
work on the Universities of Europe in the middle ages. He 
gives strong authority for the belief that Greek was included ; 
and if so, the avowed purpose of the ordinance, which was 
the conversion of the Mahommedans and Jews, may not have 
been the only purpose ; some faint echo of Bacon's exhorta- 
tion to study Aristotle and the Bible in the original, with the 
view of understanding them better, may have been still audible. 
Few and short-lived were the attempts made to carry the 
decree of this Council into effect. In 1320 we hear of a rate 
levied upon benefices in the province of Canterbury for the 
support of a converted Jew alleged to be teaching Greek at 
Oxford. But Oxford was already passing under the spell of 
the enchanter. The fine webs of Duns Scotus, which the 


MATHEMATICS. lv 


sword of Ockham might cleave but could not dissipate, were 
paralyzing her energies. Five generations were to pass before 
she could again begin to promote the study of 'languages 
other than Latin!'; and even then not in the comprehensive 
spirit which Bacon had advocated. It is tempting, though 
painful and perhaps useless, to imagine how far European 
culture might have advanced had schools of Oriental languages, 
concurrently with those of Greek and Latin, been instituted 
and continuously maintained from the thirteenth century. 


V. BACON'S MATHEMATICS. 


In the Opus Jajus, though much is said of the importance 
and necessity of mathematical method, there is very little 
display of mathematical knowledge. Frequent references are 
made to Euclid, whose Elements had been introduced to the 
western world early in the previous century, bv Adelard of 
Bath, and more completely in the thirteenth century by Cam- 
panus of Novara. Archimedes and Apollonius are rarely 
mentioned. But in his Optics Bacon shows that he was 
acquainted with the properties of parabolic concave mirrors, 
and of their power of causing parallel rays to converge after 
reflection to a focus. In this respect he was in advance of his 
principal teachers in Optic, Euclid, Ptolemy, and Alhazen. 

Of the Calculus, arithmetical or algebraical, Dacon has but 
slight occasion to speak in the Opus Jajus. It has always 
to be remembered that this work, with its appendices, the 
Opus Minus and Opus Tertium, was not, properly speaking, 
a philosophical treatise, but an exhortation addressed to a 
statesman, absorbed in ecclesiastical and political strugeles, 
to exert his authority for the revival of learning. Hence it 
is uniformly spoken of as a Zersmaszoe. lt contains just as 
much learning and science as was thought needful to convince 
the Pope that learning and science were capable of strengthen- 
ing the Church. It is but the preamble to the * Scriptum 


! (The organized teaching of Greek in Oxford is due to Richard Foxe, the 
founder of Corpus Christi College (1515-16). But when Erasmus was in Oxford 
about twenty years earlier, such men as Thomas Linacre and William Grocyn 
had already become Greek scholars, under the teaching, perhaps, of Cornelio 
Vitelli. (Cf. Hallam, Lf. Hist. of Europe, part i. ch. 3.) 


lvi INTRODUCTION. 


Principale, which there is reason for thinking that Bacon 
had already begun, but which he regretfully expresses his 
inability to send at such short notice. Hence though it deals, 
often very cursorily, with every department of knowledge . 
then recognized, we must not infer Bacon's ignorance of 
a subject from the fact that this provisional treatise makes 
no mention of it. 

Among the fragments of the * Scriptum Principale" which 
have come down to us, is a portion of the first book on 
Mathematics, preserved among the Sloane MSS.(2156). This 
first book contained three parts. "We have the first part of 
this book, and a considerable part of the second. 4A few 
fragments more are to be found in the Bodleian (Digby MSS. 
76). Asíar as I am aware nothing more is extant. 

The first part deals with preliminary principles (* quaedam 
preambula ad interiora mathematicae '). 

It has five divisions or distinctions. The subjects dealt 
with are the relation of mathematic to metaphysic: its dis- 
tinction from magic; the hindrances to its culture offered by 
the four causes of error, viz. false conceit of wisdom, authority, 
custom, and popular prejudice; the utility of mathematics, its 
importance to the preliminary studies of logic and grammar. 
The final chapter of this section is curious. The final purpose, 
says Bacon. of logic is conviction. But conviction is not 
reached by argumentative process alone, but by the arts of 
rhetoric and poetry, which are therefore in a true sense 
departments of logic. But the:e arts are governed by the 
laws of music, which is a branch of mathematical science. 

'The second division deals with the definition of the parts 
of quantity. Certain general terms, such as simultaneity in 
space and time, limit, continuity, infinity, dimension, are 
explained. "The distinction is drawn between continuous and 
discrete quantity. Continuous quantity in one, two, and three 
dimensions is defined. Discrete quantity is distinguished into 
what is permanent, as number; what is not permanent, as 
sound. 

The third division expounds the distinction between the 
speculative and the practical departments of geometry and 


MATHEMATICS. lvii 


of arithmetic. The section on practical or applied geometry 
is of much interest as illustrating Bacon's enlarged views of 
scientific training. He indicates eight departments of this 
branch of science. (1) Agriculture, in a far wider sense than 
is usually given to the word, comprising mensuration, archi- 
tecture, civil, mechanical, and military engineering. (2) The 
fabrication of astronomical instruments. (3) Of musical in- 
struments. (4) Of optical instruments. (5) Of barological 
instruments. (6) Of instruments of experimental science. 
(7) Of medical and surgical appliances. (8) Of chemical 
apparatus. 

In connexion with the practical branch of arithmetic, after 
spcaking of the use of the Abacus, he mentions 'vias algorithmi, 
scilicet quomodo conjugantur numeri et dividuntur, secundum 
omnem speciem algorithmi, tam in particularibus fractionibus 
quam in integris, In this connexion he speaks of * Algebra 
quae est negotiatio, et almochabala quae est census! How 
far Bacon had assimilated the work of Mohammed ben Musa !, 
whose surname, Al Chwarismi, is incorporated in the word 
Algorithm, we cannot tell. But with the work of one of the 
two great mathematicians of the thirteenth century, Jordanus 
Nemorarius, he was certainly familiar, as may be seen by 
reference to vol. i. pp. 158, 169 of the Opus Majus. Among 
other branches of practical arithmetic he includes the con- 
struction of astronomical tables, mensuration, alloys and 
coinage, partnership, and other operations of commerce. 
These things are treated of at great length in the Zz/er 
Abaci of Leonard of Pisa, the other great mathematician 
of the timc, whose work, dedicated to Michael Scot, Bacon 


! Muhammed ibn Müsà Alchwarismi was born in the first quarter of the ninth 
century. He constructed astronomical tables for the Caliph Al Mamoun, which 
were translated into Latin by Adelard of Bath. Of more importance, however, 
are his Arithmetic and his Algebra. The first of these remained for a long time 
unknown. But it was discovered in Cambridge in 1857, and is included among 
the Zvyattati d Aritinetica published by Boncompagni. A full account of this 
work and of the Algebra, translated and edited by Rosen (London, 1831), will 
be found in Cantor, vol. i. pp. 611-629. Cantor (p. 612) explains clearly the 
passage of the word Alchwarismi into Algorithm. Bacon's interpretation of the 
words Aldschebr walmukàbala, which Alchwarismi uses, is incorrect. Dschebr 
means Restoration, mukàbala means opposition. 


lviii INTRODUCTION. 


had possibly seen and studied ; though he makes no mention 
of it, in any work known to us !. 

Astrology and astronomy come next. The first is the 
speculative branch, dealing with planetary motions, with the 
figure of the earth and of its various regions. Astronomy, 
the practical branch, has to do with the construction of tables 
and with the forecast of future events. Bacon admits that this 
use of the words has not been universally adopted, but main- 
tains its correctness. * Astrologia componitur ex hoc nomine 
astron quod est stella, et hoc nomine logos quod est verbum, 
vel ratio, vel sermo. quia est sermo de stellis. Astronomia vero 
dicitur lex stellarum et nomos est lex. Unde quia lex univer- 
saliter sonat in practicum, ut in morali philosophia lex est ipsa 
practica, ita similiter Astronomia est practica astronomiae." 

In the fourth division music is considered. This includes 
not merely sound but gesture. ^Audible music is considered 
under the two heads of vocal and instrumental. In the vocal 
division every branch of elocution is included. Finally, the 
effect of music on the temper and health both of men and of 
animals should be systematically studied. 

Abstraction is the subject of the fifth division. First we 
have the abstraction common to all science, since science 
deals with universals, not with particulars. There is then the 
abstraction of a first cause from secondary causes and of spirit 
from body, which the metaphysician deals with. Mathematical 
abstraction has to do with the study of quantity apart from 
the substance to which it belongs: apart from all natural 
changes such as growth, diminution or change of place. 

This first part closes with an explanation of the difference 
between axioms, postulates, and definitions. 

The second part begins with the study of whole numbers 
and fractions: passing from this to the subject of arithmetical, 
geometrical, and harmonic ratio, and to the question of pro- 
portion generally. Continuous and discontinuous proportion 
are considered ; and Euclid's definition of proportion is care- 
fully considered. 


! To each of these two mathematicians Cantor devotes a full chapter. Cf. 
Gesch. der Math. vol. ii. pp. 3-79. 


ASTROLOGY. lix 


Here the portion of the work contained in the Sloane MSS. 
ends. We find it continued, however, in a somewhat frag- 
mentary way in the Bodleian Digby MSS. No. 76. The 
author proceeds to the consideration of geometrical truths, 
professing his intention to select those which were of para- 
mount importance, since it was obvious that the number of 
possible problems in geometry was infinite. 

']llae (veritates) he says, 'sunt eligendae quae possunt 
vocari radices et elementa respectu ramorum et foliorum, 
quorum fructus vadit in infinitum. Proof is given in this 
part of the work that Bacon was acquainted with the geometry 
of Apollonius as well as-with that of Euclid. After defining 
the cone (! pyramis rotunda?) he mentions its three sections, 
presenting curves of a different form from the circle, one of 
which was of use in the construction of mirrors capable of 
rendering rays convergent to a point. He promises to deal 
with these curves later in the work. 

Of the whole, so far as the fragment of his mathematical 
work preserved to us enables us to judge, it would seem that 
Bacon had made himself acquainted with the highest mathe- 
matics of his time; though no evidence is forthcoming to show 
that he contributed personally to the advance of the science, 
otherwise than by strongly insisting on its culture, and by 
pointing out new fields for its practical application. in the 
better government of the Church, and in the development of 
industry. His interest, like that of Galileo, lay in applied 
rather than in abstract mathematics. Whether the study of 
equations as carried on by the Italian algebraists of the 
fourteenth and fifteenth centuries would have interested 
him is doubtful. But he would have eagerly welcomed the 
invention of logarithms, as facilitating the construction of 
astronomical tables. 


VI. BACON'S ASTROLOGY. 


The transition from Mathematics to Physics supplies the 
best opportunity for a few remarks on the subject of Bacon's 
Astrology, on which something is also said in a note to vol. i. 
p. 269. Bacon dwelt frequently and emphatically on the 


Ix INTRODUCTION. 


unity and the correlation of the sciences. In passing from 
Mathematics to the direct study of Nature, he found a con- 
necting link in the imaginary science of Astrology, which 
he studied zealously. "That the fixed stars and the planets 
exercised a powerful influence on all earthly things and not 
least on man; that the careful observation of their position 
at the moment of birth would do much to reveal the hidden 
springs of character, and make it possible to form a forecast 
of the ensuing life, that the influences radiating from them 
acted with greater or less potency according as the course of 
the rays was perpendicular or oblique, and that in this way 
an explanation could be given of climate, temperament, and 
of the thousand complex chances and changes of mortal life, 
was a belief firmly held by Bacon, and it operated powerfully 
over his whole view of man's position in the world. He has 
been much reproached for holding it ; and it has been supposed 
to be an explanation, if not an excuse, for the disastrous 
repression exercised over him by his superiors, and for the 
popular discredit attaching to his name. 

But this would be an entire misconception of the beliefs 
current in Bacon's time. The influence of the stars over 
human life was a belief almost universally held by all instructed 
men from the thirteenth to the sixteenth century; and 
abundant traces of it are visible throughout the seventeenth, 
not to speak of still later times. The Dzvzua Commedia is full 
ofit. Beatrice, admonishing Dante at her first meeting with 
him in the Earthly Paradise, speaks of the rich endowment 
with which he came into the world, 


* Per ovra delle ruote magne, 
Che drizzan ciascun seme ad alcun fine, 
Secondo che le stelle son compagne !'" 


! Purgat. xxx. 109-11. Even more significant is the passage, Parad. viii. 
127-32 :— 

*La circular natura, ch' é suggello 
Alla cera mortal, fa ben sua arte 
Ma non distingue l'un dall' altro ostello. 

Quinci addivien ch' Esaü si diparte 
Per seme da Jacób, e vien Quirino 
Da si vil padre che si rende a Marte. 


ASTROLOGY. Ixi 


By Dante's master in theology, Thomas Aquinas, the reality 
of astrological influences is laid down with perfect clearness 
in SS. 7. Pars Prima (quaest. 115, art. 3 and 4). In the 
first instance the question is put whether heavenly bodies are 
a cause of things that take place in terrestrial bodies. This 
after the usual statement of reasons, for and against, is answered 
emphatically in the affirmative.  ' Celestial bodies causally 
affect all the varied motions of terrestrial bodies!. The second 
question is, Are heavenly bodies a cause of human actions? 
The authoritative conclusion here is, Directly speaking, they 
are not. but indirectly they are?. 'Indirectly, and by accident, 
impressions of celestial bodies may reach intellect and will, 
since both intellect and will receive somewhat from inferior 
faculties which are bound up with bodily organs. 4A dis- 
tinction is, however, to be made between will and intellect. 
The intellect is of necessity affected by the lower apprehen- 
sive faculties of imagination. thought, or memory, and when 
these are stirred, the intellect is stirred likewise. But the 
will does not of necessity follow the promptings of the 
lower appetite. For although the passions of anger and 
desire have a certain power of moving the will; yet it 
remains in the power of will to follow passion or to repu- 
diate it. Thus the influence of celestial bodies, so far as 
it produces change in the lower faculties, has to do rather 
with intellect than with will; and will is the proximate cause 
of human action. 

Finally Aquinas remarks that * most men follow passions, 
which are motions of the sensitive appetite; and with these 
heavenly bodies may have to do. For few are the wise who 
withstand such passions. And thus it is that astrologers 
may often foretell truly; but for the most part rather in 
general than in special, since nothing hinders any one man 

! The words are: *Corpora caelestia cum tantum mobilia sint secundum 
lationis motum, causa sunt omnium eorum quae in his corporibus inferioribus 
variis motibus aguntur." 

* *Cum intellectus et voluntas, quae humanorum actuum principia sunt, 
corporeis organis vires alligatae minime sint ; non possunt corpora ipsa caelestia 


humanorum actuum causae directe esse, sed indirecte, agendo per se in corpora 
quae ad utriusque potentiae opera conducunt." 


Ixii INTRODUCTION 


from withstanding passions by free will. Hence, astrologers 
themselves say that the wise man governs the stars, in so far, 
namely, as he governs his own passions. Further on, in 
Prima Secundae, quaest. ix. art. 5, this subject is again dis- 
cussed. "The question asked is, Can will be influenced by 
a heavenly body ?' "The conclusion is, * Since will is a faculty 
absolutely immaterial and incorporeal it can only be in- 
fluenced by heavenly bodies indirectly. And in his comment 
Aquinas observes, * So far as will is influenced by any out- 
ward object, it can evidently be influenced by heavenly 
bodies: since all external bodies, which, when presented to 
the senses, move will, and even the very organs of sensitive 
faculties, are influenced by the motions of the heavens. But 
there is no direct action of heavenly bodies upon the will. 
For the will, as Aristotle says (De Azza, lib. iii) resides in 
reason; and reason is a power of the soul not bound to 
a bodily organ.... On the other hand, he adds, * Sensitive 
appetite is the function (actus) of a bodily organ. Wherefore 
nothing hinders impressions of celestial bodies from rendering 
some men apt to anger, or to lust, or to some passion of this 
kind; and thus from natural complexion many men follow 
passions, and wise men alone withstand them. And so, in 
a general way, are verified those things that are foretold of 
the actions of men in accordance with the consideration 
of heavenly bodies. 

Now the view taken by Bacon coincides precisely with that 
of Aquinas. Confusion, he says (Opus Magus, p. 150), had 
arisen in the matter in consequence of the equivocal meaning 
of the word, Mathematics, sometimes held to be derived from 
parri, sometimes from &á09gouws. The characteristic, he says, 
of false mathematic, was to assert that through the powers of 
the constellations all things took place of necessity. No place 
was left for contingent matter, for judgement, for free will. 
Such a view of nature was condemned not only by theologians 
but by philosophers. Aristotle and Plato, Cicero and Pliny. 
Avicenna and Albumazar were unanimous in holding that 
free will remained uncoerced by the motions of heavenly 
bodies. * True mathematicians and astrologers lay down no 


ASTROLOGY. Ixiii 


necessity, no infallibility, in their predictions of contingent 
events. . . . What they do is to consider the way in which the 
body may be affected by celestial things, and the way in 
which the body may act upon the mind in private affairs or 
public, always without prejudice to the freedom of the will. 
For although the reasonable soul is not coerced to any future 
actions, yet it may be strongly stirred and induced, so as 
freely to will those things towards which celestial force may 
incline it; as we see men in community taking counsel, or 
through fear or love, and feelings of this kind, freely choosing 
what before they would not, though not forced to do so ; like 
the sailor who to save himself from drowniug throws precious 
merchandise into the sea. We see, indeed, that impressions 
from things on earth may so act upon sense as to stir men to 
will what before they had no care for, so that they take no 
account of death or disgrace or fear, if only they accomplish 
their desire, as with those who see and hear the onset of their 
enemies, and are borne onwards at all hazards to avenge them- 
selves. Far more potent than the impressions of earthly 
things are those of the heavenly upon bodily organs, which 
being strongly moved. men are led on to actions of which they 
had not thought before, yet always with full reservation of 
the freedom of the will." 

There are perhaps few fictitious creeds for the origin of 
which it is so easy to account as for the belief that the position 
of the planets with regard to one another and to the constella- 
tions of the zodiac were of significance to man and his 
environment. With populations whose religion was astrolatric 
rather than polytheistic, taking shape in worship of the heavens 
rather in that of invisible but manlike gods, astrology would 
be an easy and almost inevitable deduction from their creed. 
The immense majority of the Asiatic population, whether 
Semitic or Mongol, were, unlike the Indians and the Greeks, 
not polytheists but astrolaters. When the Arabs received 
and enlarged their inheritance of Ptolemaic astronomy, their 
astrologic beliefs, far from being dissipated, were strongly 
confirmed. Of the seven wanderers of the sky, the influence 
on earthly things of two, the Sun and the Moon, was too 


Ixiv INTRODUCTION. 


obvious to be disputed. "The one swayed the tides, the other 
brought summer and winter. Why should the rest be sup- 
posed inert? Was it not probable that the successive and 
infinitely varying connexion of each of them, singly or com- 
bined, with the fixed groups of the starry vault, indicated 
changes or tendencies to change here below which careful and 
prolonged study might at last interpret? 

So it was that with the growth of knowledge, and with 
increasing strength of the conviction that all nature was under 
the dominion of fixed laws, astrology came to be regarded as 
the key to the understanding of all that was specially con- . 
tingent and variable in man's environment; the phenomena 
of temperament and of disease ; the revolutions of states, and 
even of religions. The boundary of its lawful application was 
drawn differently by different thinkers. Apart from charlatans 
and miracle-mongers, few stretched it farther than Bacon. 
But by him, as strictly as by Aquinas, the saving clause, *salva 
arbitrii libertate, was always added. Outside influences 
might suggest motive and kindle passion; they could never 
trench upon the sacred domain of the freedom of the will !. 

What is strange is not that the belief in the convergence of 

! Comte has pointed out | PAlosophie Positive, vol. iii. pp. 273-280, ed. Littré) 
that in order to appreciate astrology with any approach to justice, it is needful 
to keep steadily in view the very real connexion between the sciences of 
astronomy and biology. On the relations of mass and of distance between 
the sun and earth, involving as they do the familiar facts of weight, equilibrium 
of fluids, temperature, life on our planet is obviously dependent. If we consider 
the period and velocity of the earth's rotation, the degree of ellipticity of her 
orbit, the angle at which the axis of rotation is inclined to the plane of the orbit, 
the same truth is impressed upon us even more strongly. *In the early stages 
of the human mind these connecting links between astronomy and biology were 
studied from a very different point of view ; butatleastthey were studied and not 
left out of sight, as is the common tendency in our own time under the restricting 
influence of a nascent and incomplete positivism. Beneath the chimerical beliefs 
of the old philosophy in the physiological influence of the stars, therelay a strong 
though confused recognition of the truth that the facts of life were in some way 
dependent on the solar system. Like all primitive inspirations of man's intelli- 
gence this feeling needed rectification by positive science, but not destruction ; 
though unhappily in science, as in politics, it is often hard to reorganize without 
some brief period of overthrow.' "This was written in 1836. Much has been 
done since by Mr. Spencer and others to familiarize the European mind with 


the dependence of life on its astronomical conditions. But the injustice in our 
historical judgement of mediaeval astrology still remains. 


PROPAGATION OF FORCE Ixv 


stellar influences towards the central point of a closed universe 
should have arisen, but that it should so long and so per- 
sistently have survived the discovery that the universe was not 
closed but boundless. That Francis Bacon, who rejected or 
doubted the Copernican theory, should have retained his belief 
in astrology is not surprising. But we should have expected 
that with men like Kepler and Campanella, it would have 
vanished like the morning mist. Yet it was not so. 


VII. THE PROPAGATION OF FORCE. 


Bacon's views of stellar influences must be taken in con- 
nexion with his speculations as to the transmissions of force 
through space. These are set forth briefly in the second and 
third Distinctions of the fourth part of the Opus JMajus ; and 
more in detail in the special treatise De Jultzplicatione 
Specterum, which in this edition is given as an appendix. 

* Species! is the word chosen by Bacon to express the 
emanation of force which he conceives to be continually pro- 
ceeding from every bodily object in all directions. Body of 
every kind is endowed with force which indeed is identical 
with its substance or essence. The first result of this force, 
resembling it in character, is its species, otherwise called 
likeness, or image, or intention or impression In other 
words, body is a centre of activity or force radiating in every 
direction. Species is the first result of this force, the ray 
proceeding from the body.  Tracing back this doctrine to its 
origin, we find it expounded in the fourth book of Lucretius, 
in Diogenes Laertius' account of the system of Epicurus, and 
in the traces that remain to us of older philosophers, notably 
of Democritus. Aristotle, in his short treatise on Divination 
by dreams, alludes to the theory of Democritus that e(óco^a 
and àmóppo:a, were continually emitted from objects which in 
the stillness of the night were capable of affecting the slceper. 
By Epicurus, in his letter to Herodotus quoted in his biography 
by Diogenes Laertius, the theory is more fully detailed. * There 
are moulds, he says, 'corresponding to all solid bodies pre- 
serving the same shape and arrangement as these bodies 

VOL. I. c 


Ixvi INTRODUCTION. 


which emanate from them, and are conveyed through space 
with incredible velocity. These may be called images. "Their 
flow from bodies is continuous so that they are not separately 
perceived. The description of them by Lucretius is more 
definite and better known. 'Pictures of things and thin 
shapes are emitted from things off their surface; these are 
like films or may each be named a rind, because each image 
bears an appearance and form like to the thing, whatever it is, 
from whose body it is shed and wanders forth" (Lucretius 
iv. 40, Monro's translation). And again, * Many idols are be- 
gotten in a short time, so that the birth of such things is with 
good reason named a rapid one. And as the sun must send 
forth many rays of light in a short time in order that all things 
may be continually filled with it. so also for a like reason 
there must be carried away from things in a moment of time 
idols of things, many in number, in many ways, in all directions 
round.... As soon as ever the brightness of water is set down 
in the open air, if the heaven is starry, in a moment the clear 
radiant constellations of aether imaged in the water correspond 
to those in the heaven. Now do you see in what a moment 
of time an image drops down from the borders of heaven to 
the borders of earth " (Lucretius iv. 159 and 211). He goes on 
to explain that not the sense of sight only, but all the senses, 
are affected by these emanations. 

But it would be an entire misapprehension of Bacon's views 
as to the propagation of force to identify them with the crude 
physics of Epicurus. 

In the first place, Bacon wholly rejects the notion that the 
species is something emitted from the agent, or acting body 
(De Mult. Spec. pp. 432-438). If it were so, the agent would 
be weakened and ultimately destroyed by the emission, which 
is not the case. Nor again does the agent create the species 
out of nothing. Nor does it collect the species from sur- 
rounding space and send it on into the body on which action 
takes place—the patient. Nor, as some have supposed, does 
the agent impress the patient as with a seal. 

What happens is that the agent stimulates the potential 
activity of the matter of the patient. "CThespecies is generated 


PROPAGATION OF FORCE. Ixvii 


out of the matter acted on. *Fit species de potentia activa 
materiae patientis. The agent acts on the first part of the 
body of the patient, and stimulates its latent energy to the 
generation of the species. "That part thus transmuted acts on 
the part next succeeding ; and so the action proceeds (De Jat. 
Spec. p. 457). 

While the agent acts on the patient, the patient re-acts on 
the agent. 'Omne agens physice patitur et transmutatur 
insimul dum agit, et omne patiens physice agit' (De Aft. 
Sec. p. 439). Heavenly bodies as they act on one another, so 
do they receive emanations of force from terrestrial bodies. 
Not that they are so affected by them as to be destroyed, 
being incorruptible. Nevertheless there is in this way an 
interchange of force between all parts of the universe (p. 448). 

The ray, or species, is of corporeal nature ; but this corporeal 
nature is not distinct from that of the medium ; it is generated 
from the substance of the medium, and is continually re-formed 
out of successive portions of the medium occurring in the line 
along which the force is propagated (p. 505). If wind is 
driving the air transversely to the line of force, this in no way 
affects this line. The species is formed and reformed from 
particles of the medium presented in the line of propagation, 
and from no others. 

Finally the propagation of rays occupies time (vol. ii. pp. 
67—72 and 525-9), though its velocity is such that the time 
occupied in passing through so vast a space as the diameter 
of the universe is imperceptible to sense. 

It will be seen from the foregoing how wide is the divergence 
between Democritean and Baconian physics. Though Bacon 
retains the word species ' in his theory, the word has almost 
entirely lost the significance attached to it by Lucretius. 
We are no longer dealing with the notion that bodies emit 
from their surface films or moulds which are transmitted 
through space. Like the word ' ray, which is retained by the 
modern physicist who accepts the undulatory theory, ! species ' 
for Dacon has become a mere word to denote the propagation 
of force in certain definite directions. Indeed the multiplica- 
tion of species as defined by him has much in common with 

e2 


Ixviii INTRODUCTION. 


the undulatory theory. He formally rejects the contrasted 
theory of emission. The species, like the wave, is a motion 
or change in successive portions of the aerial or ethereal 
medium; occupying time in its transit: propagated so long 
as the medium be homogeneous, in direct lines; liable to 
deflection when the medium alters its character. 

In Bacon's theory of the radiation of forces two very 
important points are to be noted. The fist is his clear grasp 
of the principle that time was occupied in their transmission. 
He discusses, in the passages already cited, the view of Aristotle 
and others that the propagation of light differed from that of 
sound and odour by being instantaneous. We might admit, 
Aristotle had said, that light could pass through short spaces 
without our being able to detect any interval of time during 
the passage. Dut when light passes from east to west through 
the universe, the space is so vast that if time were occupied 
we could not fail to detect it. Bacon's conception of the 
subject is far more scientific. Our inability to perceive minute 
intervals of time is no evidence, he said, for their non-existence. 
Imperceptible time, he remarks, has many degrees. There 
is, first, the interval of time occupied by a single propagation 
of force (or, as we should say, undulation) followed by the 
interval of rest before the next propagation begins. "Take 
such a multiple of that interval as would suffice for the whole 
distance between the extremities of a diameter of the universe, 
and that multiple may still remain below the limits of our 
power of perception. It is interesting to compare with this 
passage the speculations of the second Bacon on the same 
subject (JVov. Org. ii. 46). Francis Bacon had formed the 
conjecture that the transit of light from the stars occupied 
time. But he did not grasp this conjecture with the same 
firmness as Roger Bacon, and he follows it up with ingenious 
arguments which explain it away. 

Radiant force, in Bacon's view, proceeded independently of 
man's power to perceive it. Opaque bodies, he observes, 
offered resistance to the passage of a luminous ray (De Mult. 
Spec. p. 478; see also vol. i. p. 114). But ' no substance is so 
dense as altogether to prevent rays from passing. Matter 


OPTICS. Ixix 


is common to all things, and thus there is no substance on 
which the action involved in the passage of a ray may not 
produce a change. Thus it is that rays of heat and sound 
penetrate through the walls of a vessel of gold or brass. It 
is said by Boetius that a lynx's eye will pierce through thick 
walls. In this case the wall would be permeable to visual 
rays. In any case there are many dense bodies which 
altogether interfere with the visual and other senses of man, 
so that rays cannot pass with such energy as to produce an 
effect on human sense, and yet nevertheless rays do really 
pass, though without our being aware of it. Recent dis- 
coveries have given significance to this remarkable passage ; 
which, not merely to his contemporaries but to succeeding 
generations, must have seemed in the highest degree fan- 
tastical. 


VIII. BAcowN's OPTICs. 


The most striking illustration of laws governing the transit 
of force through space was obviously to be looked for in the 
science of Optics (Perspectiva). The fifth section of the Ofzs 
Majus, amounting to about one-fifth of the whole, is devoted 
to this science ; and much supplemental matter is added in 
the treatise De AM ultzplicattone. Specierum. | Optics had been 
studied by the Greeks to much purpose. The works of Euclid, 
Theon, and Ptolemy were translated into Arabic, and were 
carefully studied by Arabian men of science, notably by Abü 
"Ali al Hasan ibn al Hasan ibn Alhaitam, better known to 
Occidentals under the name of Alhazen. Their principal 
results are embodied in Bacon's work. 

Euclid, or the author passing under his name!, was aware 
that light proceeded in straight lines, and that visual rays were 
reflected from plane mirrors in such a way that the angles 


! Heiberg, in his recent edition of Euclid's Offica | forming the seventh volume 
of the complete edition of Euclid, edited by Heiberg and Menge;, remarks 
(p. xxviii of Prolegomena), * Optica qualia hic e codice Vindobonensi maxime 
primo loco repetivimus, Euclidis esse, non est cur dubitemus. | Sed cum recen- 
tiores tantum extent codices, mirum non est locos nonnullos tam corruptos 
esse ut verba Euclidis restitui nequeant." 


Ixx INTRODUCTION. 


made with the surface on each side were equal. He con- 
ceived the assemblage of rays as a cone having its apex in the 
eye, and its base in the boundary of the object seen : that the 
apparent magnitude of the object depended on the magnitude 
of the angle of the cone.  Thence followed the ordinary prin- 
ciples of perspective, as that of equal magnitudes at unequal 
distances ; those nearer to the eye appeared larger, and so on. 
In the Caoptrica (attributed to Euclid, but probably due to 
Theon), from the equality of the angles of reflexion and inci- 
dence in plane mirrors was deduced the convergence of rays 
falling on a concave speculum. 

Ptolemy ! carried the science much further than Euclid. To 
the study of reflected light he added that of refraction. The 
chief interest of his work lies in the application to the subject 
of the experimental method, an instance of it unique, if we ex- 
cept the Pythagorean experiments in acoustics, in the history 
of Greek science. Using an extremely simple but ingenious 
apparatus, he discovered, not merely that the luminous 
ray in passing from one medium to another was deflected, 
but, within certain limits, he ascertained the amount of de- 
flexion and its dependence on two distinct factors, the angle 
of incidence, and the nature of the two media concerned. 
Ptolemy distinctly describes and explains the error introduced 
by refraction into astronomical observations. "The fact that 
in his great astronomical treatise there is no mention of refrac- 
tion had led to the conclusion that the 4/zages? and the 
Optics must be attributed to distinct authors. The OPzzes, 
however, may be a later work. We know it only from a trans- 
lation from the Arabic into Latin, made in the twelíth century ; 
it has been recently edited by Gilberto Goti, of Turin. The 
researches of Euclid, Ptolemy, and others on Optics, engaged 
the attention of the Arabian schools from an early period. 


! On Ptolemy's Optics there is a very interesting chapter in Delambre's 
Astronomie Ancienne, vol. i. pp. 411 430, ed. 1817. (Seealso a note on p. li of 
Preface to vol. i which modifies some of his conclusions.) — All our knowledge 
of Ptolemy's optical work comes from an imperfect Latin translation from the 
Arabic made in the twelfth century by Admiral Eugenius of Sicily. There are 
late MSS. of this work in Paris and in the Bodleian Library. But Govi's 
recent edition is from a much older MS. in the Ambrosian Library of Milan. 


OPTICS. Ix 


Their knowledge of the subject is summed up in the work of 
Alhazen, whose remarkable work, 7 esaurus Offzcae, written 
perhaps in the eleventh century, was translated in the twelfth 
into Latin; as Jourdain thinks, by Gerard of Cremona, the 
translator of Ptolemy's A4Zmagest. | Alhazen was the writer on 
whom Roger Bacon principally relied ; though he makes fre- 
quent use of the optical treatises of Euclid, Ptolemy, Tideus, 
and Alkindi. 

Alhazen's work is copious in the extreme ; in some parts 
extremely tedious. Its value as a document in the history of 
science is, however, very great. It consists of seven books. 
The first begins with a brief exposition of the nature of light 
and colour, and proceeds to explain the anatomy of the organs 
of vision. The second deals with the function of vision and 
with the physiology of perception. The third, with imper- 
fections and illusions incident to vision. The fourth, fifth and 
sixth are devoted to the subject of reflexion. Seven kinds of 
mirrors are discussed, plane, spherical, cylindrical. and conical ; 
the convex and concave forms of the three last being separately 
considered. The multiplication and position of the images 
formed is treated with inordinate length, but with such 
geometrical skill as to secure for him an abiding place in the 
history of pure, no less than of applied mathematics. * His 
investigation, says Cantor (Gesc/cAte der. Mathematik, vol. 1. 
p.677), / of the problem : In a spherical concave mirror, to find 
the point from which an object of given position will be 
reflected to an eye of given position, is one which, analytically 
handled, leads to an equation of the fourth degree. — Alhazen 
solved it, as Govi remarks (Ptol. Of. p. xix), by the use of 
an hyperbola. 

The seventh book of the 7Zesaurus: Opticae deals with re- 
fraction. .À very elaborate description is given of the instru- 
ment for measuring it, part of which Bacon quotes. Moreover, 
an attempt is made to explain the cause of refraction which is 
substantially identical with Bacon's, as may be seen by com- 
parison of Alhazen vii. 8 with De Jut. Specierum, Part. IT. 
cap. 3. The apparatus for measuring the angle of refraction, 
which was more accurately designed than that of Ptolemy, 


Ixxii INTRODUCTION. 


enabled a series of observations to be made of the angle of 
refraction, in different media, on which the true law of the 
variations of refraction at different angles and in different 
media might ultimately be based.  Vitello!, Bacon's contem- 
porary, drew up a table of refractions, as Ptolemy had done 
before him, for the three media of air, water, and glass. It 
was soon seen that the angle of refraction did not vary in 
accordance with the angle of incidence. But more than three 
centuries were to pass before the discovery of the law of 
sines, that is to say, the law that the ratio of the sines 
of the angles of incidence and refraction is constant for 
refraction in the same medium, was effected by Snell and 
Descartes. 

It might seem, at first sight, that the optical work of Bacon 
was little more than an abridgement of that of Alhazen *. But 
this view would render Bacon but scanty justice. Problems 
of great importance were indicated by him which Alhazen had 
entirely neglected. In considering the point on the axis of 
a spherical concave mirror to which rays were reflected, Bacon 
remarks that this point would be different for rays reflected 
from each concentric circle traced round the centre of the 
mirror. Such a mirror failed therefore to produce complete 


' Of Vitello, or Witelo, very little is known. — He describes himself in his 
dedication to William of Morbeta (identified by Cantor as William of 
Moerbeke) as filius Thuringorum et Polonorum. In lib. x. 74 of his work he 
speaks of Poland as his country, and other passages (x. 42 and 67) show 
that he travelled in Italy. His work on Optics was edited with great care, and 
with many emendations, by Risner, and published at Bale in r572 in the 
same volume that contained Risner's edition of Alhazen. Indeed, it may 
be described with little exaggeration as a revised edition of Alhazen's work ; 
with many additions certainly from other authors, but with none of those 
acknowledgements of his principal teacher of which Bacon's Perspectiva is full. 
Vitello's tables of refraction have excited much admiration. They prove, how- 
ever, on careful examination to be an almost exact repetition of those of Ptolemy. 
Whether Bacon and Vitello ever came into contact there is no evidence 
to show. Bacon was always ready to mention the sources of his knowledge. 
Not so Vitello. If he borrowed from Bacon, he would not have said so. 

? [t must be owned that where Bacon differed from Alhazen, the advantage 
was not always on his side. Alhazen contended vigorously against the view of 
the older oculists that vision took place by visual force issuing from the eye, 
maintaining that the ray proceeded to the eye from the object. Bacon (vol. ii. 
pP- 49 53) makes a fruitless attempt to conciliate these opposite views. 


OPTICS. Ixxiii 


convergence of rays. For such convergence the curvature 
must be other than spherical, it must be that produced by the 
rotation of a conic section. 

Bacon, moreover, is distinguished from the Arabian optical 
writers, and from other investigators of his own time, by his 
sedulous endeavours to turn the discovery of the laws of re- 
flexion and refraction to practical account. Neitherin Alhazen 
nor in Vitello is there any attempt to construct instruments 
for the purpose of increasing the power of vision. With Bacon 
this object was always held steadily in view. .Of the simple 
microscope he had a perfectly clear conception. His scientific 
imagination played freely with the possibilities of bringing 
distant objects near, and of indefinitely magnifying minute 
objects, by giving suitable directions to refracted rays, and by 
the use of appropriate media. It would be, however, an entire 
exaggeration of his achievements to speak of him as the 
inventor of the telescope. No evidence is forthcoming for his 
having effected the simple combination of two convex lenses, 
or of a convex with a concave lens, on which the power of 
telescopic vision depends. All that can be claimed for him 
is that he was the first definitely and explicitly to bring the 
problem forward, leaving it for after generations to solve. In 
truth, his conception of an optical image, as constructed by the 
assemblage of foci of rays proceeding from each point of the 
object magnified, though in the main correct, was not always 
clearly grasped. Of the distinction between virtual and real 
images, his notion was entirely in default. 

Nor, again, had Bacon a clear conception of the conditions of 
distinct vision. He examined to much better purpose than 
Alhazen had done the structures of the eye; and he wasaware 
of the refraction produced by the curved surface of the cornea, 
and by the doubly convex crystalline lens. | But what he 
failed to grasp ! was the necessity of a clear image of the object 
defined on the retina; that image being produced by the 
focussing on the retina of rays proceeding from each point of 
the object. The phenomena of accommodation, produced by 
the action of the ciliary muscle, which, by altering the curva- 


! See vol. ii. p. 159. 


Ixxiv INTRODUCTION. 


ture of the lens, enables rays from near objects to be accurately 
focussed, were unknown to him. But this is only to say that 
he had not anticipated the physiological knowledge of the 
nineteenth century. 1 

It must always be borne in mind that, in Bacon's view, the 
radiation of light through space did not stand alone. It was 
a type of other radiant activities, such as colour (then supposed 
to be distinct from, though dependent on, light), heat, sound, 
and odour. (With regard to sound, however, certain reserves 
were made.) It is interesting to note Bacon's handling of an 
important problem, not to be solved but by a more potent 
calculus than any in his possession, how these various actions, 
crossing one another's paths in their passage through space, 
retained their distinctness !. 


IX. BACON'S ALCHEMY. 


It will be remembered that among the various branches of 
knowledge regarded by Bacon as falling under the head 
of Physics, was Barology (.Sezeutia ponderum). The treatise 
of Jordanus Nemorarius, De Ponuderzbus, to which reference is 
made, vol. i. p. 169, had perhaps suggested the treatment of 
the phenomena of gravity as a distinct branch of science. 
No treatise by Bacon upon this subject, so far as I am aware, 
is extant; and the few remarks in the fourth section of the 
Opus Majus (pp. 167-174) contain all that we know of his 
speculations on the theory of gravitation. 

Nor is anything known to us of the way in which Bacon 
treated, if indeed he ever attempted, the science which he 
called * Agricultura, which, as we have seen, was intended to 
include the study of living bodies, vegetable and animal. 
But the case is otherwise with the science regarded by him 
as preparatory to the study of life, * Alkimia Speculativa. On 
the subject of Alchemy, very little is said in the Opus Majus ; 
and the omission was supplied in the provisional way, which 
alone was possible under the hurry of compilation to satisfy 
Pope Clements orders, by the Opus Jznuus, the first of the 


! See note on vol. ii. p. 46. 


ALCHEMY. Ixxv 


two appendages to that work. Unfortunately the only text 
of the Opus Mzuus which we possess has come down to us, not 
merely incomplete, but in so corrupt a state as to render it 
often very difficult to decipher Bacon's meaning. Enough 
remains, however, to show the large and comprehensive spirit 
in which Bacon regarded the subject. 

The contempt expressed in much modern writing for 
mediaeval alehemy might be well retorted on its authors. 
Admit that some prosecutors of the occult art were deceivers 
as well as deceived, and that others were impelled by wild 
hopes of gain, has the pursuit of physical science in modern 
times been wholly free from similar taints? — Electricity 
applied to medicine has been a fertile field for impostors. 
And will any one maintain that the pursuit of chemistry has 
not been stimulated by hopes of industrial profit? Yet such 
things are not allowed to cast a shade on the names of 
a Lavoisier, a Dalton, or a Faraday. Alchemy was chemistry 
in its prescientific period. Under the guidance of hypotheses 
which were not nearly so wild or crude as they at first appear, 
it attacked, like the true science which gradually grew from 
it, the important problem of the transmutation of matter by 
artificial agencies. It took for granted that metals were 
compound bodies, the elements of which might be separated 
and recomposed. This was no unreasonable supposition. 
Indeed, until modern spectrology had shown that the vapour of 
many metals existed undecomposed in the intense heat of the 
sun's atmosphere, there was no adequate reason for abandon- 
ing the attempt to decompose them. It would be hard to 
find in alchemy any conjecture more baseless than that of 
Phlogiston, the subtle spirit of flame, the loss of which by 
combustion made the oxide heavier than the metal. Yet 
Priestley accepted this hypothesis, and a Lavoisier was needed 
to destroy it. 

Alkimia, as conceived by Bacon, fell into two great divi- 
sions—speculative and operative. Under the latter was 
included the metallurgy of the gold-seekers, and. generally 
all the practical and industrial processes pursued, with more 
or less wisdom, by men who had a definite purpose in view— 


]xxvi INTRODUCTION. 


the transmutation of metals, the discovery of the philosopher's 
egg, or the elixir vitae. But Bacon was one of the few who 
saw that the empirical proceedings of the honest mystics or 
scheming charlatans, who were toiling at their royal road to 
wealth or longevity, covered speculations of a far deeper kind ; 
the study of the transition of matter from the four Aristo- 
telian elements, through increasing degrees of complexity, up 
to the highly compound forms exhibited by organized bodies. 
The *Alkimia Speculativa' of Bacon was, indeed, not alchemy 
at all as commonly understood: it was nothing less than 
chemistry. 'Alkimia Speculativa, he says, in the twelfth 
chapter of the Opas Tertium, treats of the generation of things 
from their elements, and of all inanimate things—as of the 
elements and liquids (Zzzires) simple and compound ; common 
stones, gems, and marbles; gold, and other metals ; sulphur, 
salts, pigments, lapis lazuli, minium, and other colours; oils, 
bitumen, and very many other things—of which we find nothing 
in the books of Aristotle; nor are the natural philosophers or 
any of the Latins acquainted with these things. And being 
ignorant of them, they can know nothing of what follows in 
physics, that is, of the generation of animate things—as 
vegetables, animals, and man—because knowing not what is 
prior, they must remain ignorant of what is posterior. For 
the generation of men, and of brutes, and of plants, is from 
elemental and liquid substances, and is of like manner with the 
generation of inanimate things. Wherefore, through ignorance 
of this science, neither can natural philosophy, commonly so- 
called, be known, nor the theory, and therefore neither the 
practice, of medicine ; not merely because natural philosophy 
and theoretical medicine are necessary for the practice, but 
because all simple medicines are derived from inanimate 
things by this science.' 

Of such fundamental truths of chemical science—as the 
composition of air and water, the theory of combustion, and 
the chemistry of carbon—he, like his contemporaries, was 
ignorant; but the ignorance was shared by the second Bacon 
with the first, and was not to be dissipated for five centuries. 
All that could be done in the meanwhile was to collect empi- 


ALCHEMY. Ixxvii 


rical information as to a few metals and their oxides, some of 
the principal alkalis, acids, and salts. On all these things the 
Arab investigators, from Geber downwards, had accumulated 
a considerable mass of material. It is not easy to define 
the results of each inquirer, owing to the prevalent habit of 
describing their procedure and results in mystical language. 
Self-defence against charges of magic and imposture was 
probably their motive. And that the danger was real, the 
history of Bacon's life suffices to show. . His efforts to refute 
the charge of magic were incessant. In his treatise, De Secretis 
Operibus Artis et Naturae et de nullitate Magiae, he describes 
in detail the various procedures of the magician, sleight of 
hand, ventriloquism, pretended movements of inanimate 
things in dim light, the aid of accomplices, utterance of mys- 
terious formulae, invocation of spirits. We gather from the 
description that the lapse of six centuries has done little to 
change the character of charlatanism. But Bacon was aware 
that the charlatan was often in possession of valuable secrets. 
* Many books are held to be magical, he says, * which are not 
really so, but which contain important truths; which are of 
this kind, and which are not, it is for the experience of the 
wise man to decide. If he find in them any result of natural 
or artificial forces (opus naturae vel artis), let him accept this; 
otherwise let him reject them as worthless. Bacon carefully 
guards himself against denial of the mystical force of words 
uttered under solemn conditions, as in the daily miracle of 
the Eucharist, or in the solemn invocations that protected 
the innocent when exposed to judicial ordeal. Such powers 
might be exerted for good as for evil ; and the unlawful use 
of them was strictly and severely to be condemned. 

But to whatever extent Bacon may have shared the illusions 
of his time with regard to the practical operations of alchemy, 
it is a striking proof of his scientific discernment that under 
the head of Speculative Alchemy he should have formed a 
clear, though distant survey, of chemical science as the inter- 
mediate link between Aristotelian Physics and the science 
of living bodies. As Physics followed on Mathematics, so did 
Chemistry, in Bacon's arrangement of the sciences, succeed 


Ixxviii INTRODUCTION. 


Physics. After chemistry came the study of living bodies, 
on which Bacon, while assigning to this science its natural 
place in the series, has said little or nothing. But on the 
study of plants and animals was based, under the name of 
Medicina, the study of the physical structure and functions 
of man. Here Bacon had for his guides, not Galen indeed, 
to whom his references are few, but Avicenna, Haly, and 
a host of Arabian professors of medical art, to whom Galen 
had supplied a very substantial foundation of anatomical and 
physiological knowledge. Bacon's short treatise, to which 
reference is occasionally made in the Opws Majus, De re- 
tardandis senectutis accidentibus, wil sufficiently illustrate 
his views on this branch of science. 


X. EXPERIMENTAL SCIENCE. 


Last among the series of the natural sciences comes that 
which Bacon denotes as 'Scientia Experimentalis, ^ The 
sample of it, for it can hardly be regarded as more than 
a sample, given in the sixth section of the Opus Jajus 
indicates that it was connected in Bacon's mind with no special 
department of research, but was a general method used for 
the double purpose of controlling results already reached by 
mathematical procedure, and of stimulating new researches in 
fields not as yet opened to inquiry. 

In some respects this is the most original part of his work. 
Not that experiment was a new thing. Experiments without 
number had been made by man from the time of his first 
appearance on the planet. The Greeks towards the end of 
their marvellous scientific career had begun to use experiment 
in their investigations of natural truth. Galen had applied it 
in his researches into the nervous system ; Ptolemy had arrived 
by its means at his remarkable discovery of the refraction of 
light. The Arab astronomers, far more skilful mechanicians 
than the Greeks, had constructed extreme!y elaborate apparatus 
for the same purpose, and also to verify the equality of the 
angles of incidence and reflection. But no one before Bacon 
had abstracted the method of experiment from the concrete 


EXPERIMENTAL METHOD. [Sterne 


problem, and had seen its bearing and importance as a uni- 
versal method of research.  Implicitly men of science had 
begun to recognize the value of experiment. What Bacon 
did was to make the recognition explicit. Ixperiment took 
its place as a distinct department of philosophy. 

What makes this result peculiarly remarkable is that it was 
reached by a thinker who was so profoundly penetrated by 
the mathematical spirit. In this matter Roger Bacon compares 
favourably with his illustrious namesake of the seventeenth 
century, who wholly failed to appreciate the import of mathe- 
matical method. He rises to the level of one greater than 
either—the author of the Jzscours sur la Méthode. | For 
Descartes as for Roger Bacon, mathematics was cavis 
scientiarum, the key to the temple of science. — But it was 
held by both alike that experiment was needed to carry out 
the researches which mathematical deduction had suggested ; 
and that, as each science grew, the share taken by experiment 
in its progress was to become more and more predominant. 


XI. MORAL PHILOSOPHY. 


Last in order, both in the Op»s /Zayus and in the Serzptum 
Principale, comes the science the study of which is the key- 
stone and crown of the whole work—the science of life and 
conduct. Allthe other sciences lead up to this. Their con- 
clusions form its point of departure. 

The analysis which has been given of this, as of other parts 
of the work, renders it unnecessary to cover the ground a 
second time. But a few remarks may be made on its salient 
features. In the first book, which treats of man's relation to God, 
Bacon follows the procedure common to Aquinas. indeed to most 
of the schoolmen, of pushing metaphysical reasoning as far as 
it can be made to go in support of the articles of the Catholic 
faith. Theology, says Aquinas (.S. 7. Pars I. Quaest. i. art. 5), 
uses other sciences as her handmaids and assistants. Man is 
more easily led on to things above reason, if he begins with 
things which reason can demonstrate. It is true that unassisted 
reason is incompetent to discover and demonstrate the doctrine 


Ixxx INTRODUCTION. 


of the Trinity. *Impossibile est, he says (Quaest. xxxii. 
art. 1), *per rationem naturalem ad cognitionem Trinitatis 
divinarum personarum pervenire. But he goes on to explain 
that there are two modes of employing reason. One is to 
discover and prove a principle: as in physics we prove the 
uniformity of the motion of the heavens. The second mode 
is, when the principle is admitted, to show that certain observed 
effects are consistent with and follow from it. So, for instance, 
assuming the reality of our hypotheses as to eccentrics and 
epicycles, we can show that the movements of the planets 
take place in accordance with these hypotheses. [It is this 
latter form of reasoning that we use in reference to the 
Trinity. *' Trinitate posita, congruunt hujusmodi rationes. 
We find analogies with this doctrine when we consider what 
passes in our own minds. 'Ipse conceptus cordis de ratione 
sua habet quod ab alio procedat, scilicet a notitia concipientis ' 
(Quaest. xxxiv. art. 1). *Quanto aliquid magis intelligitur, 
tanto conceptio intellectualis est magis intima intelligenti et 
magis unum . .. unde cum divinum intelligere sit in fine per- 
fectionis. .. necesse est quod Verbum divinum sit perfecte 
unum cum eo a quo procedit, absque omni diversitate ' (Quaest. 
xxvii.art. I). Similarly (art. 3), the procession of the Third 
Person is likened to the operation of the will which we call in 
human beings love. *Processio Verbi attenditur secundum 
actionem intelligibilem. Secundum autem operationem volun- 
tatis invenitur in nobis quaedam alia processio, scilicet processio 
amoris, secundum quam amatum est in amante, sicut per 
conceptionem verbi res dicta vel intellecta est in intelligente. 
Unde et, praeter processionem Verbi, ponitur alia processio in 
divinis, quae est processio amoris !.' 

Bacon, as we might expect, was not less eager to find the 
mysteries of revelation foreshadowed by human reason. 
Holding, as he has fully explained in the second part of the 


! It is perhaps hardly necessary to refer in this connexion to Hampden's 
lectures on Z7/« Scholastic Philosophy considered in ifs relation. to. Christian 
Theology. Compare p. 81 (second edition), *The object of the Scholastic 
Theology was to detect and draw forth from the Scripture, by aid of the subtle 
analysis of the philosophy of Aristotle, the mystical truths of God on which 
the Scripture Revelation was conceived to be founded." 


MORAL PHILOSOPHY. Ixxxi 


Opus Majus, that the rise and progress of Greek philosophy 
was no less a part of divine providence than the succession of 
the priests and prophets of Judaea, he found without surprise 
that Aristotle, Plato, Porphyry and others had apprehended,; 
more or less dimly, some of the fundamental truths of Christian 
theology ; among them being the Trinity, the Incarnation, the 
existence of angels and the resurrection of the body. Moral 
philosophy, as Bacon conceived it, was in every respect con- 
current with theology. * De iisdem negotiatur quibus theologia, 
licet alio modo. It is perhaps more surprising that he should 
have gathered these truths not merely from Greek and pre- 
Christian writers, but from the great Mahommedan teachers, 
such as Albumazar, Avicenna, and Algazel. Some of the 
most remarkable passages in the first part of his moral 
philosophy are quotations from Avicenna. More than once 
he refers to the passage in which Avicenna, speaking of future 
life in the unseen world, observes: Our present relation to 
that life is like that of the deaf man who never listened to the 
delights of harmony, though he never doubted that such 
delights existed. Or again: We are like the palsied man to 
whom delicious food is offered which yet we cannot taste till 
the palsy be healed. Avicenna tells us how the soul's vision 
is clogged by bodily impulses, and limited by the obtruding 
influences of the visible world ; and he insists on the need of 
purging the soul from sin, of concentration of its forces on 
invisible things, and of acceptance of revealed truth. "We 
may well believe that the attempt to level up Mahommedan 
philosophers to the level of Christian teachers was among the 
novitates for which Jerome d'Ascoli cut short Bacon's philo- 
sophical career. 

The second part of the Moral Philosophy, dealing with the 
laws of civil and social life, is summarily disposed of in two 
short chapters. Possibly a reason for this cursory treatment 
may be found in DBacon's aversion to the introduction of 
Roman law, which finds vehement expression in the twenty- 
fourth chapter of the Opus Tertium, and again in the Cozz- 
pendium Studii (Brewer, pp. 84-87, and 418) !. 


! Something additional on this subject was probably said in the missing sixth 
VOL. 1. f 


Ixxxii INTRODUCTION. 


We are here brought face to face with the failure, and the 
cause of the failure, of Bacon's social and political ideal. He 
was aiming at an enlarged and renovated Catholicism which 
should bind together and incorporate all that was best and 
noblest in Hebrew, Greek, and Arabic tradition in the fabric 
of the Christian Church, for the spiritual government of the 
world. The keystone of the fabric was supplied by the 
mistress-science, theology, resting on Mosaic and Christian 
revelation, consolidated by  Aristotelian philosophy, and 
penetrated by the vital and progressive spirit of natural 
science. .À progressive papacy, carrying on in continuous 
and harmonious development the work which Mosaic law and 
Greek intellect had begun—such was Bacon's vision: and the 
marvellous upheaval of thought in Paris and elsewhere during 
the thirteenth century seemed to bring that vision within reach 
of fulfilment. 

But while Paris was building up its systems of philosophic 
theology, south of the Alps, in the rival university of Bologna, 
work of another kind was going on. "The study of the civil law 
of Rome, which had never wholly ceased in the cities of North 
Italy, had been stimulated early in the twelfth century by the 
teaching of Irnerius and others; and from that teaching the 
university of Bologna gradually arose, as the university of 
Paris had arisen from the teaching of Abelard. It was 
a momentous event in the history of Europe. Civil law was 
a study as secular as the Roman empire itself. Clerical and 
lay students sat at the lectures side by side. *' Very early in 
the twelfth century men of mature age, men of good birth and 
good position, beneficed and dignified ecclesiastics, or sons of 
nobles, flocked from the remotest parts of Europe to the 
lecture-rooms of Bologna' (Rashdall, story of. Universities, 
i. 124) The civil law embraced the entire system of man's 
social relations, and dealt with them on principles with which 
theology had no concern. 

The Church felt the danger, and coped with it in the only 
part of the Moralis Philosophia. But his language on the subject does not 


warrant the belief that the subject was fully dealt with. Cf. Op. Tert. cap. xiv. 
Brewer, p. 52. 


MORAL PHILOSOPHY. Ixxxiil 


way that was possible, by borrowing weapons from her lay 
rival, and arranging her own system of law in a form not 
less comprehensive and systematic.  Irnerius had hardly 
finished his lectures when a fellow-citizen, the monk Gratian, 
in 1143 published his great text-book of canon law known 
as the Decretum, to. which, in 1234, Gregory IX added five 
books of Decretals. 

Nominally the situation was saved, but at the cost of 
secularizing the Church. For the canon law was in reality 
based on the civil law. *' Everything in the canon law was 
Roman which was not of directly Christian or Jewish origin.' 
* After the age of Gratian the studies even of ecclesiastics 
took a predominantly legal turn. Speculative theology was 
abandoned in favour of the canon and even of the civil law ; 
while the estrangement of the canon law from theology 
kept pace with the increasing closeness of its union with 
the faculty of civil law' (Rashdall, i. p. 138). In 1219 
Honorius III formally prohibited the study of civil law in 
Paris on the ground that it threatened to extinguish the study 
of theology in the one great theological school of Europe. 
But prohibitions that were powerless to exclude Aristotle 
were equally impotent against the invasion of Ulpian and 
Justinian. 

Bacon's pages reflect very vividly the conflict of clerical 
with secular influences. * More praise, he says, is gained in 
the Church of God by a civil jurist, though he may know 
nothing but civil law and be utterly ignorant of canon law 
and theology, than by any master in theology, and he is more 
quickly promoted to high ecclesiastical positions, * Oh that 
the canon law might be purged from the superfluities of civil 
law, and be ordered by theology, he exclaims, *then would 
the government of the Church be carried on honourably and 
suitably to its high position' (Opus Tertium, ch. 24). 

He recurs to the same subject in a later work. 'For the last 
forty years the abuse of the civil law of Italy has been under- 
mining not merely the study of philosophy, but the Church of 
God, and all the kingdoms of Christendom.' ' They monopo- 
lize, he proceeds to say, * every office of emolument, so that 

faz 


Ixxxiv INTRODUCTION. 


students of theology and philosophy are deprived of the 
means of following their studies. And besides this, the study 
of civil law is obliterating the distinction between clerical and 
lay professions. "The doctors of law of Bologna call them- 
selves clerks and masters, though they have not the tonsure, 
though they take to themselves wives, have families, and in 
every respect adopt the ways and practices of laymen .. . If 
clergymen and laymen are to be subject to the same law, at 
least let it be the law of England for Englishmen, and of 
France for Frenchmen, and not the law of Lombardy ' (Co 
pendium Studii,cap. 4). 

When Bacon appealed to the Pope to arrest the diffusion 
of civil law, he was like one who should attempt to stop the 
tide or the courses of the stars. He was fighting against the 
laws of historical evolution. It was written that the constitu- 
tion of society should be settled on a human and secular, not 
on a theological basis ; and the study of civil law, radiating in 
the twelfth and thirteenth centuries from Bologna into every 
part of Christendom, was one of the most significant among 
many signs that the function of the Catholic Church, as the 
organizer of political society, was gone. 

Widely different was the future of that Church in all that re- 
lated to personal morality. Yet here too there was much to be 
desired. In the third section of the work this subject is discussed 
with great fullness. 'On virtue and vice, says Bacon, 'the 
ancient philosophers have spoken so wonderfully that a Chris- 
tian man may well be astounded at men who were unbelievers 
thus attaining the summits of morality. * On the Christian 
virtues of faith, hope, and charity, he adds, *we can speak 
things of which they knew nothing. Butin the virtues needed 
for integrity of life, and for human fellowship, we are not their 
equals either in word or deed. Blameworthy and shameful in 
us that it should be so/ Acting on this view, Bacon has 
composed this third part almost entirely of selections from 


! TThis was written (as Brewer shows, p. lv) in 1271, three years after the 
death of Clement IV. Guy Fulcodi, before his ecclesiastical career began. had 
been a distinguished lawyer, and would hardly have tolerated such strong 
language. 


MORAL PHILOSOPHY. Ixxxv 


Aristotle, Plato, Cicero, and above all, from Seneca, adding 
the fewest words of his own that were needed to mould them 
into systematic shape. 

He begins by adopting Aristotle's general scheme of the 
moral virtues as means between opposing vices. From these 
he passes to the consideration of special vices in the order 
of the seven mortal sins of Catholic theology. Six of these 
deal with man's conduct under prosperous circumstances ; 
the seventh, anger, with his conduct in adversity. Dealing 
briefly with the first class, Bacon devotes much more atten- 
tion to the subject of anger. His reason for doing so lay in 
the disturbing influences of this passion on the whole of man's 
life public and private. and also that, in seeking remedies for 
its ravages, we are led up to the state of inward peace and 
resignation under outward trials which forms the highest plane 
to which the soul can aspire. 

Nearly the whole of Seneca's three dialogues on Anger are 
quoted, but with complete rearrangement, in pursuance of the 
aim in view. Deginning with a picture of this passion and its 
disastrous effects on the highest qualities of the soul, such as 
clemency, pity, and joy, he enlarges on examples of selí- 
restraint, and thence proceeds to consider remedial action ; 
patient inquiry, time allowed. for the mood to pass by, 
and constant remembrance of human fellowship with the 
offender. 

This leads him to the wider subject of fortitude under 
calamity, of forgiveness of injury and insult, of recognition of 
the truth that whom God loves He chastens. He concludes 
the section with long selections from the dialogues on consola- 
tion under bereavement, exile, and poverty, on the shortness 
of life and the state of inward bliss and spiritual peace. It 
appears that though other parts of Seneca were well known, 
especially the series of letters to Lucilius, these dialogues had 
escaped notice till Bacon called attention to them. The 
apocryphal correspondence between Seneca and St. Paul 
shows that an affinity between Seneca and Christian teaching 
had been widely recognized in the Church. Nowhere is this 
affinity so strongly marked as in the dialogues De Providentia, 


Ixxxvi INTRODUCTION. 


De Vita Beata, and De Trauquillitate Auimt, from which Bacon 
has quoted so largely. 

The fourth section of the Moral Philosophy contains the 
first attempt ever made at the comparative study of the 
religions of the world. These Dacon ranges in six classes : 
Pagans, Idolaters, Tartars, Saracens, Jews, Christians. What 
specially called attention to this subject in Bacon's time were 
the events proceeding in Central Asia, and already seriously 
affecting European politics. Mongol hordes had swept over 
Russia and South Eastern Europe, and were threatening the 
Western kingdoms. Franciscan and Dominican missionaries 
had been sent by Pope Innocent IV and by Louis IX to 
investigate the danger at its source. "The reports brought 
back by these missionaries, especially those of Carpini and 
Rubruquis, brought the religious problem before the view of 
the leaders of the Church in all its magnitude. It was seen 
that beyond the Christian world, beyond the Mahommedan 
world which bounded it, there lay regions of unsuspected 
magnitude in the extreme East, where other creeds prevailed. 
One of these was Buddhism, recently imported into Central 
Asia from Tibet, with its elaborate monastic system, its image- 
worship, and its complicated liturgy. "This creed was always 
spoken of by Rubruquis and Carpini, as by Marco Polo in 
the succeeding generation, as Idolatry. Christianity of the 
Nestorian type was widely disseminated ; though not, it would 
seem, in its most highly militant form. Side by side with 
these were tribes whose religion was of a lower grade, not 
rising above the rudest fetichism; these were spoken of as 
Pagans. Between these various modes of faith the Tartar 
chiefs held a doubtful and almost neutral attitude. If these 
could be brought within the pale of the Catholic Church, 
Mahommedanism, crushed between the forces of the West 
and the extreme East, would cease to be a danger. The 
issue remained undecided in DBacon's time. But we can 
imagine with what interest he would confer, as he tells us 
that he did, with Rubruquis on his return to Paris, and 
listen to his story of the Parliament of Religions, Saracen, 
Christian, and Buddhist, held at Kara Korum at the sug- 


MORAL PHILOSOPHY. Ixxxvii 


gestion, and under the presidence, of Mangu Kaan. (Cf. 
vol. ii. p. 389.) 

In Bacon's demonstration of the superiority of Christianity 
to other religions, use is made of this singular experiment. 
The majority of those who took part in it accepted the unity 
of God. The Pagans were few in number. "The Buddhists 
(spoken of as Idolaters) raised the question of the origin of 
evil as an objection to a single ruler of the Universe ; but 
they allowed the question to be evaded. ^ The Tartars, though 
somewhat indifferent on religious matters, were disposed to 
side with the Mahommedans and Christians in maintaining 
the unity of God. On the whole, the conclusion to which 
this conference tended was a fair sample, in Bacon's judgement, 
of the preponderating voice of mankind. 

Appeal is then made to Aristotelian reasoning as to the 
necessity of a First Cause. "The attributes of wisdom and 
goodness are shown to follow from omnipotence. Man's duty 
being to do God's will, how is man to know it?  Evidently 
by revelation. And which revelation is true? There can be 
but one: for if there were more the human race could not 
be united. ' The unity of the Church follows from the unity 
of God. If there were more Gods than one, more worlds 
than one, and more mankinds than one, then there might be 
more revelations than one, but not otherwise. | Which, then, 
is the true revelation? On a comparison of the six religions 
before us, three, the Pagan, the Buddhist, and the Tartar, are 
at once ruled out. Of the three that remain, the Jewish, the 
Saracen, and the Christian, philosophic reasoning, external 
and miraculous evidence, and ethical purity combine in giving 
preference to the last. "The book, as we have it, closes 
with some ardent and rapturous words on the Sacra- 
ment of the Altar, as the means whereby Christ always 
remains present with His Church. 

Of the missing books we are not left in entire ionorance. 
We know from the fourteenth chapter of the Opus Tertium 
that the purpose of the fifth book was, to insist upon such 
modes of setting forth moral truth as were likely to impress, 
not merely the intellect, but the emotions and character of 


Ixxxviii INTRODUCTION. 


the hearer. The art of preaching, Bacon thought, was one 
demanding the most serious and systematic study. Rhetoric 
was no mere field for the gratification of vanity by ornamental 
display. It was a part of logic, and the most important part, 
since by its means truth was so conveyed to the listener that 
*he is seized unawares and lifted above himself and filled with 
thoughts beyond his power to control, so that if evil he is 
absorbed by the love of good, if imperfect he receives the 
spirit of perfection, not through violence, but through the 
strong and gentle power of speech. Rhetoric thus conceived 
implied the study of music in its widest sense, the study of 
rhythm and metre, the management of voice and of gesture 
(Opus Tertium, ch. 75). 

The sixth and final section of Bacon's moral philosophy 
treated, he says, of lawsuits and of justice. He implies, how- 
ever, that he dealt with this subject cursorily. 


XII. GENERAL CHARACTERISTICS OF THE OPUS 4 AJUs. 


The question presents itself, How far can the Opus Jagus, 
with its two appendices, the Opus Jzuus and the Opus Ter- 
tiunt, be accepted as the final exposition of Bacon's philosophy 
and polity? It is spoken of by the author throughout as a 
fersuasio praeambula. It is a hortatory discourse addressed 
to a busy statesman (for Clement IV, like most other popes 
of the thirteenth century, may be so called), urging him to 
initiate a reform of Christian education, with the direct object 
of establishing the ascendency of the Catholic Church over 
all nations and religions of the world. 

A fundamental principle with Bacon was that truth of what- 
ever kind was homogeneous. *' All the sciences, he said, * are 
connected ; they lend each other material aid as parts of one 
great whole, each doing its own work, not for itself alone, but 
for the other parts: as the eye guides the whole body, and 
the foot sustains it and leads it from place to place. As with 
an eye torn out, or a foot cut off, so is it with the different 
departments of wisdom; none can attain its proper result 
separately, since all are parts of one and the same complete 


THE OPUSMAJUS. Dx 


wisdom' (Op. 7erft. ch. 4). Much light is thrown by passages 
like these, and there are many such, on the varied and at first 
sight heterogeneous character of the Opus JMagus. |. A glance 
at the Index of this edition will give some notion of the 
multiplicity of the topics treated. History of philosophy, 
comparative philology, mathematics, astronomy, geography, 
optics, the physiology of sensation, all find a place; and all 
are subordinated to the service of the Catholic Church as the 
guardian of the highest interests of man. Al! these topics 
are handled so far and in such a way as to convince the Pope, 
or others in authority, of the width of the field to be culti- 
vated, and of the importance of the object in view.  Bacon's 
procedure is like that of a traveller in a new world, who brings 
back specimens of its produce, with the view of persuading the 
authorities of his country to undertake a more systematic 
exploration. To that further and more complete inquiry he 
proposed to devote the remainder of his life. He speaks of 
it in several passages of the present work under the title 
of Scriptum Principale. But,as we have reason to believe, 
of the twenty-five years of life that remained, more than half 
were sterilized by his imprisonment. "When released, though 
he persevered, like Galileo, indomitably to the end, he was 
too old to think with his former vigour, and was capable only 
of such inferior work as the Compendium. TIweologiae, or the 
Commentary on the .Secretum  Secretorum. There. remain 
the years between 1268 and 1278. They produced the Coz:- 
pendium Studii (published by Brewer), the Communia Natu- 
ralium, the. Communia Mathematicae, and other fragments 
of the Scriptum Principale. But, making large allowance for 
what may have been lost through neglect or through malig- 
nant hostility, or for what may yet remain to be discovered, 
the balance of probabilities indicates clearly enough that the 
Seriptum Principale was never brought to completion. The 
Opus Majus remains the one work in which the central 
thought of Bacon is dominant from first to last; the unity 
of science, and its subordination to the highest eund pur- 
pose conceivable by man. 

Another characteristic of Bacon's philosophy, to which it 


Xc INTRODUCTION. 


seems to me that sufficient attention has not yet been called, 
is the sense of historical continuity by which it is pervaded. 
Not indeed that Bacon stood alone in this respect. Comte, 
in a remarkable passage of his appreciation of the mediaeval 
Church, called attention, perhaps for the first time, to the 
awakening of the historic sense which the very constitution 
of that Church involved ; rising as it did from the threefold 
root of Roman law, Greek thought, and Hebrew theocracy 
(PAilosophie Positive, vol. v. p. 247, ed. Littré). Asan example 
of this influence, he proceeds to quote the example of Bossuet, 
one of the first of European thinkers to form, in however 
imperfect a way, a broad and definite conception of the unity 
of history. But the example of Roger Bacon, writing four 
centuries earlier, is even stronger and more startling. "Two 
centuries before the Renascence, he states explicitly what 
others may have implicitly thought, but would have shrunk 
from avowing even to themselves, that the whole course of 
intellectual development of mankind from the beginning of the 
world was not multiple but one, not discrete but continuous. 
He takes pains to synchronize the demi-gods, the heroes and 
the thinkers of Greece with the kings and prophets of Judaea. 
In his conception, philosophy, science, and religious truth had 
a common origin with the patriarchs: though separated in 
later centuries, they pursued a parallel course in Judaea and 
in Greece. The growth of science, no less than the growth 
of religion, was a process of continuous evolution, taking place 
under divine guidance. It may be said that traces of such 
a doctrine as this may be found here and there in the early 
fathers, and especially in the writings of St. Augustine. But 
a comparison of the ninth and tenth books of De Czvztate Dez 
with the second and seventh sections of the Opus Aajus, will 
reveal a profound difference in the mode of treatment, even 
more than in the conclusions reached. What the earlier 
writer looks at as concessions wrung from an opponent, the 
later hails as the testimony of a friend. Augustine dwells on 
the points that separate the Christian from Porphyry and 
Seneca ; Bacon on the points of union. 

There are students of history even yet surviving to whom 


THE OPUS MAJUS. xci 


the centuries following the fall of the Western Empire seem 
a chasm hard to pass; so that they prefer, with Vico, to con- 
ceive of an ancient civilization which has run its course, and 
a new cycle as beginning. For Roger Bacon the apparent 
breach of continuity was in great part filled up by the long 
series of thinkers and students, who kept the torch of science 
alive in the Mahommedan schools of Mesopotamia and Spain. 
A. glance at the Index to this edition will show the use which 
Bacon made of such men as Thabit ben Corra, Alfarabius, 
Al(íraganus, Alkindi, Alhazen, Albumazar, Avicenna, Hali, 
and Averroes. They are spoken of, and most truly, not 
merely as the principal channels through which Greek philo- 
sophy and science were introduced to the Western world, but 
as having increased the treasure entrusted to them ; a treasure 
which the Westerns of the thirteenth century, unless they are 
dolts and asses,' will regard it as their duty to transmit with 
due interest to their posterity. 

At the close of these introductory remarks, some attempt 
may be made to assign Bacon's position in the history of 
human thought. It appears on the surface that he belongs 
to the order of thinkers, typified by Pythagoras rather than 
by Aristotle, who engage in speculation, not for its own sake 
alone, but for social or ethical results, that are to follow. | His 
protests against the intellectual prejudices of his time, his 
forecasts of an age of industry and invention, the prominence 
given to experiment, alike as the test of received opinion and 
the guide to new fields of discovery, render comparison with 
his great namesake of the sixteenth century unavoidable. Yet 
the resemblance is perhaps less striking than the contrast. 
Between the fiery Franciscan, doubly pledged by science and 
by religion to a life of poverty, impatient of prejudice, 
intolerant of dullness, reckless of personal fame or advance- 
ment, and the wise man of the world richly endowed with 
every literary gift, hampered in his philosophical achieve- 
ments by a throng of dubious ambitions, there is but little in 
common. In wealth of words, in brilliancy of imagination, 
Francis Bacon was immeasurably superior. But Roger Bacon 
had the sounder estimate and the firmer grasp of that com- 


xcii INTRODUCTION. 


bination of deductive with inductive method which marks the 
scientific discoverer. "Finally. Francis Bacon was of his time; 
with Roger Bacon it was far otherwise. 

M. Hauréau, the historian of Scholastic philosophy, and 
also M. Renan, have suggested a parallel (or, it may be, have 
adopted it from Littré) between Roger Bacon and Auguste 
Comte. Some anticipation of the PZzZosophie Positive there 
assuredly is in Dacon's subordination of metaphysic to science, 
in his serial arrangement of the sciences, and in his avowal 
of a constructive purpose as the goal of speculative inquiry. 
But it is well not to push such comparisons too far. "We 
shall best understand Bacon's life and work by regarding him 
as a progressive schoolman. Like the other great schoolmen 
of the thirteenth century, he set before himself the purpose 
of strengthening the Church in her work of moral regenera- 
tion, by surrounding her with every intellectual resource. 
But the forces that he brought to bear were not limited, like 
theirs, to the stationary dialectic of Aristotle ; they were also, 
in great part, drawn from the progressive culture of natural 
and historical science. As compared with his successors of 
the Renascence, his purpose was loftier; for, in urging the 
continuous advancement of knowledge, he had higher things 
than knowledge in view. His aim, pursued in no spirit of 
utilitarian narrowness, yet steadily concentrated on the 
moral progress of mankind, was, /uduire pour déduire afin de 
construire. 


DIN USY SIS Ob BIIb-OPUS MAJUS 


IXXISDSE 


, 
» 


THE FOUR GENERAL CAUSES OF HUMAN IGNORANCE. 


CHAPTER I. 


VOL.I. PAGES 


True wisdom implies— 1. Sound methods of gaining knowledge; 
2. The application of knowledge to important purposes; as the 
government of the Church, the conversion of the heathen, and 
the repression of evil-doers. Such wisdom is hard to obtain, and 
there are four principal causes of failure. "These are—r1. Subjection 
to unworthy authority. 2. The influence of habit. 3. Popular 
prejudice. 4. False conceit of our own wisdom. "We will begin by 
dealing with the three first: the íourth demands separate treat- 
ment 


CHAPTER II. 


Opinions of philosophers on these defects.— Citations from Aristotle, 
Seneca, Cicero, Averrhoes, Abelard, Jerome, Chrysostom 


CHAPTER III. 


Leaving authority, let us look to experience. Authority, habit, 
and prejudice may sometimes lead to truth, but the probabilities 
are much against it. We may take an illustration from arithmetic. 
Of perfect numbers, there is but one among the first ten, one 
between 10 and 100, one between 100 and 1,000, one between 1,000 
and 10,000. Among men the number of the truly wise is even 
smaller. Even of philosophers few are to be counted among them. 
Aristotle, the wisest of all, was not perfect 


CHAPTER IV. 


Of the three first causes of error, popular prejudice is the most 
potent. The truth that pearls should not be cast before swine is 


1-4 


4-6 


6-8 


confirmed by Aristotle and other philosophers : : : . 9-11 


Xclv ANATYSISQOPRUISEE C OPUSCMCAIUS 


CHAPTER V. 
VOL.I. PAGES 
Continuation of the subject. Gratitude is to be shown to the 


great founders of truth even where they havefailed  . . « 11-18 


CHAPTER VI. 


Errors are infinite, truth single. New generations inheriting the 
results of their predecessors can see their mistakes. Avicenna sees 
where Aristotle erred ; Averroes corrects Avicenna. Among the 
fathers of the Church we see the same thing. They acknowledge 
their own errors and point out those of others . 18-15 


CHAPTER VII. 
Further illustrations, justifying cautious scrutiny of received 
opinions . E : : : : . : 6 d : . 15-17 


CHAPTER VIII. 


By habit of discussing received opinion we cease to be slaves 
to it : : : : : Bst wl : T à : 17 


CHAPTER IX. 


But the fourth source of error, false conceit of our own wisdom, is 
far the most dangerous. It fortifies itself with the results of the other 
three by endowing this false wisdom with the force of authority, of 
custom, and of popular prejudice. Prior to the detection of the 
symptoms of this spiritual disease, we must acquire, as physicians of 
the body do, some knowledge of universal causes from the study 
of nature (communia naturalium). 'The potency of this source of 
error is shown by historical examples . : : c ; . 17-21 


CHAPTER X. 


Two things are to be distinguished : presumption of knowledge ; 
concealment of ignorance. What each one of us can know is little 
in comparison with what faith reveals; but both together are as 
nothing to the unknown world which neither faith nor reason can 
reach. Why then boast of knowledge? The labours of a long life 
can be assimilated by an intelligent boy in a year. If this boy has 
learnt at the right source he will be further advanced than many of 
his learned seniors, as the youth entrusted with this work will prove. 
Wise men know their ignorance, and are ready to learn from every 
one. Ihavelearned more from plain men quite unknown to fame 
than from ali the doctors : . . o ó o : . 21-28 


CHAPTER XI. 


The evil tends to multiply itself owing to the claims set up by 
ignorance to authority. Yet men, however learned they may be in 


PART I. XcCV 


VOL.I. PAGES 
other ways, should be credited with no authority whatever in things 
of which they know nothing . : : . : : . . 2983-24 


CHAPTER XII. 


Many things known to the ancients we neglect, as the study of 
mathematics and languages, from sheer ignorance of their value. In 
other cases the fact that subjects are not studied by the fathers is 
held a good reason for passing them by. We forget that the saints 
and fathers were justified by the circumstances of their time, and 
moreover that they were not infallible. Augustine found much fault 
with Jerome, and so in other cases . : . : : . 24-26 


CHAPTER XIII. 


We must remember that the best Greek work was not known to 
the Latin fathers. Plato indeed was translated and carefully studied ; 
but Aristotle, from the very fact of being Plato's opponent, was 
neglected. Yet Augustine had translated the Categories, a work 
highly valued by Alcuin. Boethius also translated some of the 
logical works. But if the greater works of Aristotle had been known 
to them, they would have gladly received these, and not have troubled 
themselves about the ashes of his philosophy : : o . 26-28 


CHAPTER XIV. 


"The early Church made no use of Greek science except for the 
purpose of regulating its calendar and its music. The explanation 
of this neglect of ancient learning is fivefold. 1. Philosophy was the 
foundation of law and government to all the nations of antiquity 
except the Hebrews. 2. Therefore it was that philosophy resisted 
Christianity. 3. Moreover these nations not merely studied philo- 
sophy, but practised augury and oracular magic. 4. They persecuted 
Christians. 5. The Church, finding her enemies occupied on the one 
hand with the study of philosophy, and on the other with the study 
of magic, associated these two things, and thus came to despise and 
dislike philosophy. "The truth is however that philosophy, so far from 
being hostile to the Church, is capable of yielding it indispensable 
support . , : ; : à " . : . ; . 28-30 


CHAPTER XV. 

Later ecclesiastical authorities have followed a similar course, 
though without the excuse which justifies the early fathers. Though 
Greek philosophy is no longer untranslated, they study only its most 
trivial productions, neglecting the great works of science and 


ethic " , . : . " . : " R . . 90-31 


xcvi ANALYSIS OF. THE * OPUS MAJUS. 


CHAPTER XVI. 
VOL.I. PAGES 


Let me not be misunderstood. I am not proposing to your Holi- 
ness any violent change in the ordinary course of studies. I am 
merely suggesting free access to a land of plenty for those who care 
to avall themselves of it. If once the leaders of thought become more 
enlightened, the rest will soon follow  . : : : : . 91-32 


DUAE 
THE CONNEXION OF PHILOSOPHY WITH THEOLOGY. 


CHAPTER I. 


"Theology is the mistress-science. All truth is contained in the 
Scriptures; but to elicit truth we need the help of the canon law 
and of philosophy. Wisdom comes from one God, is given to one 
world, for one purpose. Itself therefore is one. It cannot be 
inconsistent with itself . : : : : : ; : . 988-84 


CHAPTER II. 


'The canon law has its root in Scripture. From that root spring 
branch and fruit; the teaching of the fathers and doctors of the 
Church and the rules finally laid down by them . : ó . 94-35 


CHAPTER III. 


So with philosophy. Augustine dwells at length on the importance 
of taking from it all that is precious, as the Hebrews of old borrowed 
jewels from the Egyptians. He included in the word ethics, history, 
knowledge of the arts, logic, and grammar  . : . . . 85-897 


CHAPTER IV. 


Jerome and Bede used similar language. Bede remarks that, as 
Solomon when building his temple called foreign workmen to his aid, 
so has Christ availed himself of heathen philosophers in building his 
Church. Paul, too, quotes heathen poets  . : : : . 917-88 


CHAPTER V. 


Wherever truth is found it belongs to Christ. We must distinguish 
between zzelfectus agens and zntellectus fosszóilis. 'The first is no 
part of our nature. Our minds are capable of receiving it and of 
being stirred to action by it, but it comes from without. "This can be 


PART IL xcvil 


VOL.I. PAGES 
proved from Aristotle, when rightly interpreted, and from his com- 
mentators Alpharabius and Avicenna. Reason comes from God: 
therefore philosophy is divine. : : i : : s . 98-41 


CHAPTER VI. 


But we may go farther. Wisdom was a direct revelation of God to 
the philosophers of antiquity. Aristotle, Cicero, and Augustine may 
be cited to show this . : : ; : : : : . 41-42 


CHAPTER VII. 


Indeed the very purpose of philosophy is to lead up through know- 
ledge of the creature to knowledge and service of the Creator  . 42-43 


CHAPTER VIII. 


The Scriptures tell of the creature, and reveal its final cause: 
leaving the efficient cause to be dealt with by philosophy, which as 
yet has but imperfectly done her work. The raiübow is an illustra- 
tion. i : s : ; : : : : s s . 438-44 


CHAPTER IX. 


'The most important point of all has now to be explained. Philo- 
sophy is not an invention of heathen nations: it was revealed in its 
entirety to the first patriarchs, by the same Spirit who revealed to 
them the oracles of God. We learn from Josephus that Noah and 
his sons taught the Chaldaeans; Abraham the Egyptians. That 
philosophy originated with the patriarchs is admitted by Aristotle. 
From the Chaldaeans and Egyptians, thus taught, further progress 
ensued, the history of which may now be traced in parallel lines with 
that of the Hebrews. Isis and Pallas were contemporary with Jacob 
and Esau. Under Phoroneus, the second king of the Argives, a few 
years later, moral philosophy was first taught. "Then came Prometheus 
and Atlas, contemporary with Moses. Hermes was the grandson of 
Atlas; by him or by another wise man, Apollo, Asclepius was taught, 
the founder of medical art; though probabiy medicine was better 
known to the sons of Adam and Noah, who thus attained great 
longevity : : i ; ; ; ; ; : : . 44-49 


CHAPTER X. 


In the time of Othoniel, the Hebrew judge, Cadmus gave the art 
of writing to the Greeks. [Under the name of Hercules as under 
that of Apollo several distinct persons living at widely different 
periods are included.] Orpheus was a contemporary of Gideon. 

VOL. I. g 


xcviii ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS. 


VOL.I. PAGES 
The Erythraean Sibyl lived between the taking of Troy and the 
founding of Rome, in the seventh Olympiad, 433 years afterward. 
Hesiod, Homer's successor, is prior to the foundation of Rome. 
Romulus, Thales of .Miletus, and Hezekiah were contemporaries . 49-51 


CHAPTER XI. 


With Thales began the series of the wise men of Greece; he 
himself was in Josiah's time; Pittacus, Solon, Bias and others, were 
contemporary with the Jewish captivity. Shortly afterwards arose 
the Italic school of Greek philosophy, Pythagoras at their head, in 
the time of the Jewish restoration; Tarquinius Superbus reigning 
at Rome : à : : ] . : : : . . 91-52 


CHAPTER XII. 


Pythagoras was followed by Archytas, Timaeus, and others ; but 
the great school of Greek philosophy, culminating in Aristotle, was 
inherited from Thales, through Anaximander, Anaximenes, Anaxa- 
goras, Archelaus, Socrates, and Plato. Plato, who travelled and 
studied in Egypt, and learnt much from the Pythagorean school, 
uttered truths so profound that many have thought that while in 
Egypt he must have been taught by the qure dauir though 
chronology will hardly confirm this view  . : . 92-54 


CHAPTER XIII. 


Aristotle studied under Socrates for three years, and for twenty 
years under Plato, whom he survived by forty-three years. He is 
the greatest of philosophers, rightly called The Philosopher. He 
strove by diligence and observation of nature to bring philosophy to 
the perfect state in which the patriarchs of old received it. But he 
was not infallible ; and as long as the world lasts, additions to his 
knowledge will continually be made. Little use was made of his 
teaching till after the time of Mahomet, when Avicenna, Averroes 
and others brought it to light. Boethius indeed had translated 
some of his logical works. A great stimulus was given to the study 
of Aristotle by Michael Scot's translations, with commentaries, of his 
physical and metaphysical works. Of Avicenna's commentaries, 
however, not more than a third part has yet been translated . 94-56 


CHAPTER XIV. 


The conclusion is that philosophy and theology are two aspects of 
one inseparable whole. Philosophy leads us to the threshold of divine 
truth ; apart from this function it has no meaning or value. But if 
rightly regarded its work never ends. In the sight of God we are 


PART 1I. xcix 


VOL.I. PAGES 
but as children ever growing and learning : what we know is due to 
those who have gone before us; it is for us, if we are not dolts, to 
supply their shortcomings. As Christians it is our duty to avail 
ourselves of their teaching as the foundation of our more perfect 
doctrine, some glimpses of which, due to the tradition of the primitive 
patriarchs, were not denied to heathen writers : : . 96-59 


CHAPTER XV. 


Such glimpses are to be found in the Sibyls, who prophesied of 
the death of Christ and of the last Judgement. Divine truth, as 
Augustine has said, was not confined to the seed of Abraham. Job 
believed in the Resurrection . : : 5 5 : : . 99-61 


CHAPTER XVI. 


There are two principles of metaphysic which will lead us to the 
same conclusion. "The first is that the business of philosophy is to 
furnish a criterion of knowledge. It is aware of the incompleteness 
of its own knowledge in those matters which are of the greatest 
importance. It concludes from the goodness of God that such know- 
ledge must have been somewhere revealed : it finds this revelation 
in the Christian church ; and shows that Christian doctrine supplies 
the complement to its teaching which hitherto had been wanting . 61-62 


CHAPTER XVII. 


Secondly, we must consider that all speculative philosophy has 
moral philosophy for its end and aim. The two are co-ordinated. 
As the speculative philosophy of antiquity is related to the moral 
philosophy of that time, so must our own speculative philosophy be 
related to the moral philosophy of the Christian time, in other words, 
to Christian theology. But Christian ethic, as all authorities admit, 
assumes the previous existence of heathen ethic. So therefore must 
it be with the speculative philosophy of Christians. It starts with the 
speculative theories of antiquity and carries them many stages farther. 
And in so doing the Christian theorist will not merely select from his 
heathen predecessors those truths the relation of which to theology 
is manifest. He will embrace all truths without distinction, arranging 
each in the division to which it belongs; confident that all truth, in 
whatever department, will conduce in one way or another to that 
which is divine : : : . : : s . 62-64 


CHAPTER XVIII. 


We see then that wisdom was revealed in its fullness to the first 
patriarchs ; that, through the imposture of those who followed them, 


g2 


[o ANALYSIS. OF. THE ' OPUS MAJUS. 


VOL.I. PAGES 
it was afterwards hidden from men ; that Thales and his successors 
down to Aristotle, aided by some trace of primitive tradition, revived 
its culture. Philosophy, therefore, has its place in the divine govern- 
ment of the world: its conclusions must be demonstrated, diffused, 
and enlarged. Itis a component part of that perfect wisdom which 
is contained in the Scriptures : : : : i : . 64-65 


TUSSESSISSUTMIPIE 


THE STUDY OF LANGUAGE. 


Having seen the essential unity of wisdom as contained in 
Scripture, the canon law, and philosophy, we pass to the divisions 
ofthe subject. These are five. The first is the study of grammar, 
not so much of Latin, as of the languages from which Latin received 
its culture. 1I. The quality of one language can never be perfectly 
reproduced in another. This is true even of the dialects of a language: 
far more true as between different languages. A literal translation of 
Homer into Latin, and thence into a modern pe results in utter 


absurdity : . 6 : : . 66-67 
2. Secondly, Yann is EC wanüdg in many of the necessary 
words for the things described by foreign authors - 677 


3. Thirdly, the translator must not only be perfectly deren dEn 
with his subject, but also with the two languages with which he deals. 
Boethius and Robert Grosseteste fulfilled these conditions. But 
most translators have failed, and especially the translators of 
Aristotle. Jerome and Augustine have pointed out the errors 
of the Septuagint version and of the other versions. Nevertheless 
Jerome has left very many uncorrected . . : : : . 67-70 

4. Fourthly, in the Latin texts now in our possession there are 
vast omissions, as well as many confused and corrupt passages. 

E. g. the third and fourth books of Maccabees are wanting: also the 
books of Samuel, Nathan, and Gad. We need also good translations 
of Josephus's book of Antiquities, of many of the Greek fathers, of 
the second and third books of Avicenna, and of many essential treatises 
of Aristotle, on metaphysics, on physical and mathematical science, 
and on that part of his logic which deals with practical reason, the 
part that is of the greatest importance in the guidance of human 
life . : : : : S oesuu0cda 

5. Fifthly, owing to our neglect of foren exktecs) we fail to 

understand the allusions to them contained in many writings of 


PART IIl. C1 


VOL.I. PAGES 
antiquity. We are told, for instance, that certain parts of the 
Scriptures are written not in Hebrew, but in Chaldaean. "The 
precise relations of these uS languages ought to be made familiar 
to us : c e É : 5 . 78-08 

6. Sixthly, ihe 1d text or the Bacbuien as commonly used, is 
extremely corrupt, and becomes more so as time goes on. It needs 
careful correction by reference to the original Greek and Hebrew. 
The versions in recent use by the Franciscans and Dominicans are 
far inferior to the old versions : : : . 717-81 

7. Seventhly, when the text is correct, iere is 3ofen the greatest 
obscurity as to the interpretation. The same Latin word corresponds 
often to many tota;ly distinct Hebrew words . : : é . 81-85 

8. Eighthly, and lastly, since Latin grammar is formed on the 
model of Greek and Hebrew grammar, much confusion arises from 
this source. Latin words of foreign origin are not recognized ; and 
conversely, to many words of Latin origin a foreign source is 
erroneously given. Again mistakes occur as to the vowels and 
diphthongs in Greek that correspond to a Latin vowel. "The rules 
for gender that hold good in Latin are not applicable to Greek. The 
same holds good of pronunciation. The penultimate of possessive 
adjectives, which is long in the case of words of Latin origin, as 
bovinum, is short where they are derived from Greek, as in such 
words as crystallinum, adamantinum  . : : : : . 85-92 

In conclusion, I must point out the importance to the Church of 
linguistic studies ; (1) for explanation of the liturgy, (2) of the formulae 
used in sacraments and consecrations, (3) for ii due regulation of 
foreign churches, (4) for throwing: light on the future history of the 
Church, (5) for intercourse with foreign nations . : : . 92-96 


DAE IV 


MATHEMATICAL SCIENCE. 


FinsT DisrINCTION. 


GIDNDIBRAI 


I pass now to mathematics, the foundation and the key to all 
other sciences, studied from the earliest ages of the world, but of late 
fallen into neglect. I shall deal successively with its application to 


human knowledge, to divine knowledge, and to the government of 
the Church. . : ; : s s : : s : . 97-98 


cii ANATDYSIS ORUTIIEXSS-OPUS MAJUS 


CHAPTER II. 

VOL.I. PAGES 
'There is high authority for this estimate of mathematics. In the 
study of divine things and also of man's social life Boethius and 
Ptolemy show that it is of great service. The various modes of 
proportion have their analogue in civil polity. It is needed both in 
grammar and logic, as Alpharabius and Cassiodorus have shown. 
For prosody depends entirely on arithmetical relations. Logic, on 
its practical side, has the same purpose as poetic and rhetoric, which 
depend on harmony. Further, the subject-matter of logic is in- 
timately connected with mathematic. This is obvious in the 
Categories of quantity, of time, and of: place. In the Category of 
quality much belongs to the mathematical domain, as e.g. geo- 
metrical form. "The same may be said of the Category of relation. 
Spiritual substances can only be known through the medium of 
corporal: and the first step to the knowledge of body is the study 
of the heavenly bodies. The dependence of astronomy on mathe- 

matics is obvious . : : : s : : : : . 98-108 


CHAPTER III. 


We reach the same conclusion by reasoning. (a) In all other 
sciences we use mathematical examples, because they illustrate the 
point without confusing complications ; e.g. in explaining the difference 
between augmentation and change, we add a gnomon to a rectangle, 
augmenting its magnitude without changing its shape. (^) Mathe- 
matical knowledge is innate in us and only needs drawing out, as 
Cicero explains, Qzaest. 74wsc. book i. (c) Mathematical truths 
are discovered prior to others. (4) They are simpler of compre- 
hension than others. (24) Students attain them who are incapable 
of proceeding further. (/) We see the same thing with children, 
who easily appreciate the simple arithmetical relations on which 
music depends. (.£) We acquire our knowledge of things known to 
ourselves more easily than of things known to nature (i.e. intrinsi- 
cally simpler; as, for instance, the truths of theology). But mathe- 
matics have the double character of being both relatively and absolutely 
simpler. (Z4) In mathematics demonstration is more complete: 
its cogency has the force of necessity, which is not the case 
either in physics, in metaphysic, in ethic. (z)In other sciences 
the uncertainty of the premisses involves uncertainty in the con- 
clusion. "These principles require verification by some science more 
perfect than themselves: i.e. by mathematics. (4) Finally, the 
subject-matter of mathematics is more directly cognizable by our 
senses. It deals with quantity, which lies at the root of all know- 
ledge. The simplest process of intellect implies continuous quantity, 


TAIRT VF 


ciii 


VOL.I. PAGES 


i.e. time. (7) Finally, we are confirmed by the experience of all who 
have most distinguished themselves in science. They owe their 


results to the mathematical foundation of their studies . . 1083- 


SEcoND DisriNCTION. 


CHAPTER I. 


Leaving method, and passing to the objects of study, we find it 
impossible to make progress without mathematics. The number and 
motions of the heavens, planetary motions, eclipses obviously require 
thisscience. And things terrestrial no less, since they are governed 
by things celestial. The sun, acting on the surrounding medium, 
diffuses light. "This may be taken as a type of the propagation, or 
multiplication, of species, or forces, by other agents. Let us consider 


howittakes place . 3 : . - : : : . 109- 


CHAPTER II. 


Rays passing from a rarer medium to a denser, if they impinge upon 
the latter perpendicularly, pursue a rectilinear course. Otherwise 
they are refracted, i. e. diverted towards the perpendicular drawn to the 
surface of contact. In passing from denser to rarer they are diverted 
away from this perpendicular. Hence if the denser body be spherical, 
the solar rays passing through it converge at a given point beyond it. 
The convergence of many rays produces heat. If the second medium 
is so dense that the ' species' cannot pass through, or at least that its 
transit cannot be appreciated by human vision, it is reflected. If 
the ray falls perpendicular to this medium, reflexion is in the reverse 
direction of incidence. If otherwise, the angle of reflexion is equal to 
the angle of incidence. By concave reflectors solar rays may be 
concentrated. If the reflector is spherical, those rays will be focussed 
which impinge on points in it corresponding to a circle placed at 
right angles with its axis. But reflectors can be devised of such form 
that all the rays shall fall on the reflecting surface at equal angles, 
and thus be reflected to the same focus. We have further to consider 
the diffusion of light impinging on objects not directly from the sun 
but indirectly. Constant exposure to direct rays would be destructive. 
Lastly, we have to consider the effect of light on the nerves of vision, 
when there is no question of its following any rectilinear course, 


its path being modified by the vital principle : : . l11l- 


CHAPTER III. 


Rays issuing in infinite number from a point in every direction 
find their termination on hollow surface of a sphere. Each point of 


108 


111 


117 


civ ANADYSIS OPF'NSEEN OPUS MAJUS: 


VOL.]. PAGES 
the surface acted on is the vertex of a cone of rays, of which the base 
is the whole surface of the agent : . ; : : . 117-119 


'TuigD DisriNcTION. 


CHAPTER I. 


Light and other forces not merely propagate themselves by 
multiplication of species, but work ulterior effects; light produces 
heat, heat putrefaction, putrefaction death, and so on. To these 
effects the same law applies. Rectilinear action is more effective 
than curvilinear; perpendicular than oblique. In refraction the 
effect is greater than in reflexion, because in the latter the reflected 
and incident rays neutralize each other. In refraction action is 
stronger where the second medium is denser than the first, because 
the ray is deflected towards, not away from, the perpendicular. In 
reflexion more is done by oblique rays than by perpendicular. "With 
the latter there is neutralization of incident and reflected rays. 
Further, there can be but one perpendicular ray, but infinite numbers 
of oblique ; and these may all be made to converge . : . 119-1238 


CHAPTER II. 


The rays of which a natural action consist form, as we have seen, 
a cone. In the shorter cones the strength of the action is promoted 
first by greater proximity of the agent, secondly by the greater 
proximity of the conterminal rays after intersection. On the other 
hand in the longer cones, the rays before intersection are the nearer 
to each other, and in this respect the action will be more potent. 
But the first of these conditions will outweigh the second . . 123-124 


CHAPTER III. 


When two equal spheres interact, the half of each which is averted 
from the other is unaffected ; the extreme rays from each can only 
embrace the half of the other sphere. But with unequal spheres, the 
less receives rays from less than the hemisphere of the greater, which 
touch more than its own hemisphere. From each point of a sphere 
rays issue into space outside of the tangent plane. Of these rays 
only one is perpendicular to the surface. "This is the potent ray. 
Rays vertical to a sphere are divergent. But when the object of 
vision is very remote, as in the case of stellar bodies, they appear 
to us to be parallel: just as the walls of a house seem parallel, 
although their lines of direction converge to the earth's centre. 124-127 


PART IV. cv 


FovnrH DisriNcTION. 


CHAPTER I. 
VOL.I. PAGES 


By the foregoing principles and others akin to them, which for 
want of space are here omitted, all natural actions are to be ex- 
plained. A few illustrations may be given. The planets receive 
their light from the sun. Hence when the earth 1s between the sun 
and moon, the moon is eclipsed by the earth's shadow. The cone 
of this shadow not reaching however to the other planets, these are 
not eclipsed. Again, that the eye and the stars can mutually transmit 
their emanations through the media of the planetary orbits, proves 
these media to be of great rarity, to be invisible, and non-luminous. 
The sphere of fire also is neither luminous nor visible. A planet 
differs from the sphere in which it moves by greater condensation of 
celestial substance; hence its luminosity. "This, though ultimately 
derived from the sun, is not due to the sun's reflected rays. The 
diffusion of moonlight proves the moon to have independent 
luminosity. Owing to the magnitude of the sun being 170 times 
greater than that of the moon, much more than half of the earth is 
illuminated by the sun ; and the same is the case with the moon and 
planets. Other affections of the moon's light depend on her varying 
conjunctions with planets and with constellations — . : . 127-130 


CHAPTER II. 


The same principles may be applied to disprove the alleged 
simplicity of cosmic structure. A star on the meridian is seen to be 
further from the pole than at its rising. In the latter position 
refraction displaces it. "This shows the world to consist of distinct 
substances of varying density ; for a ray would not be refracted while 
passing through the same substance, even though its parts should be 
of different density . : : , ; " X dw . 130-132 


CHAPTER III. 


Hence it is that the temperatures of the various zones are explained. 
Beneath the poles the cones of rays are prolenged, and therefore 
feeble; capable only of raising vapours from the earth and sea, so 
that the air of those climates is heavy and cold, and unfit for living 
things. Nevertheless, owing to the length of the days and of the 
twilight in summer, the sun being never far distant, there may be 
places in those regions, favoured by the position and inclination of 
certain mountains, where the rays are so reflected that the climate is 
temperate . ; : : : . : : : : . 132-135 


cvi ANALYSIS OF THE *OPUS MAJUS. 


CHAPTER IV. 
VOL.I. PAGES 
Passing to the torrtid zone, it would seem that the region under the 
equinoctial circle must be the hottest, since twice in the year the sun's 
rays there are vertical. But this is over-weighed by the fact that 
under the tropical signs the sun is nearly stationary. "The matter is 
further complicated by the eccentricity of the solar orbit.  . 135-187 


CHAPTER V. 


'The emanations from the stars affect not merely climate, but 
character ; implanting on the new-born child dispositions to good 
or evil, to quick or to dull apprehension: though free will, God's 
grace, temptations of the devil, or education may modify these innate 
tendencies . : : : ; ; : c : : . 137-139 


CHAPTER VI. 


Our theory may be applied to the tides. "These evidently depend 
on the moon. When the rays fall obliquely on the surface, their 
effect is only to raise vapours from the surface and create ebullition 
and a consequent flow of water till the time comes when the rays fall 
vertically, and with force enough to extract the vapour; and then the 
reflux begins. 'This however leaves it unexplained why the same 
thing happens in the hemisphere averted from the moon. We must 
suppose the ninth or starry heaven to be solid and impenetrable, and 
that the vertical rays of the moon are reflected from it, these 
producing the same effect as the incident rays . : . . 139-142 


CHAPTER VII. 


'The application of these principles to the preservation of life and 
health is obvious. Protection must be sought against the vertical 
rays of injurious emanations, as of the moon at night, of Saturn and 
Mars, of persons infected with contagious disease, of the evil eye; 
and we must adapt our bodies to the reception of emanations known 
to be salubrious . : : : : : : : : . 142-143 


CHAPTER VIII. 


We may give mathematical disproof of what 1s one of the greatest 
errors in philosophy : namely, that matter is of one kind only, the 
differences of substance resulting only from difference in form. The 
consequence of this error would be to elevate matter to equality with 


PART IV. 


cvii 


VOL.I. PAGES 


God. Nor is it enough to say that matter is infinite potentially, but 
not in essence. Nor that it is potentially infinite in the sense in 
which this is said of continuous quantity. For to attribute to matter 
existence in indefinite numbers of substances is to attribute to it 
infinity, not merely potentially, but in act. The contradiction in which 
this lands us may be set forth geometrically. Nothing infinite can 
have finite power, and conversely nothing finite can have infinite 


power . : : : . : : : : : : . 143-148 


CHAPTER IX. 


When two spheres are brought together, and the straight lines from 
their centres to the point of contact are continuous, the question 
arises whether these lines become one, or whether we are to 
regard them as two. Averroes maintained a distinction between 
mathematical quantity and natural quantity. But this distinction 
is untenable. The lines in question are two, although they have 
the effect of one, and for convenience of speech may be spoken of 
as one. Against the separability of different masses of matter it 
is argued that if two circular planes are brought into contact 
and then separated, air will penetrate into the outer portion before 
the inner, hence for a moment there will be a vacuum in the central 
part. But the answer is that the separation is not simultaneous 
throughout the whole surface of the plane, so that the air penetrates 
gradually. From the divisibility of matter, it is not to be argued that 
the world is composed of an infinite number of material particles, as 
Leucippus and Democritus maintained. "Were this so, it might be 
inferred that the diameter of the square was commensurable with its 
side; which Euclid in the seventh proposition of his tenth book has 


shown to be impossible  . : , : : : c . 148-152 


CHAPTER X. 


On geometrical grounds the shape of the universe can be inferred 
to be spherical. No other form would preclude the possibility of 
a vacuum in the course of its revolution. Cylindrical or lenticular 
form would suffice if revolution took place round a certain axis. With 
the spherical form revolution round whatsoever axis would avoid 
vacuum.  Looked at from within, it must be concave and spherical; 
otherwise lines drawn from the centre of the earth to the extremities 
of the universe would not be equal. Further, the sphere is that form 
which under a given surface has the greatest content. It is the 
simplest and noblest of forms. "The water, the air, and the fire 


surrounding the earth concentrically, are of similar form . . 1952-157 


cviil A NATYSIS OPUBLIIBEAMOPUSAOMATUS:S 


CHAPTER XI. 
VOL.I. PAGES 


Suppose two vessels similar in shape and equal in size ; one placed 
at a higher level than the other. More water can be placed in the 
lower, for its surface will be a portion of a smaller sphere: the 
diameter of the rim of the vessel being equal in both cases . 157-159 


CHAPTER XII. 


The Platonic school maintained that heaven and the four elements 
corresponded to the five regular solids. For there can be no more 
than five. Since in the dodekahedron the other four can be inscribed, 
this was regarded as representing heaven: fire was identified with 
the tetrahedron, air with the octahedron, earth with the cube, water 
with the icosihedron. But the difficulty in this theory is that, 
though solid masses can be built up of tetrahedra and of cubes with- 
out leaving vacua, this is not the case with the other three . 159-164 


CHAPTER XIII. 


'There can be only one universe. For, on the supposition that 
there were two, both being spherical would touch in one point only, 
so that a vacuum would be left, which is impossible. Further, the 
universe cannot be infinite, otherwise two infinite lines, from one of 
which a given portion was cut off, would be equal; i.e. the part 
would be equal to the whole, which is impossible  . : . 164-165 


CHAPTER XIV. 


Unity of time does not imply unity of matter. Nor is it needful to 
suppose plurality of ages (aeva). "The subject of time is not matter; 
but motion. The subject of motion is not matter, but body composed 
of matter and form. Motion is of linear dimension. Prior excludes 
posterior, past excludes future. But as to the present being a point 
having no dimension, there is no such exclusion ; one point does not 
exclude another: many points occupy the position of one. One 
present moment suffices for all present moments. Hence time is one. 
And so to the conception of aevum the same applies. It is single and 
not multiple : : 6 ; : à a d : . 165-167 


CHAPTER XV. 


In a body falling to the earth's centre, a strain is involved: since, 
though the central point of the body tends directly towards the 
centre, the extreme points are prevented from doing so. From this 
strain heat results. "This is shown by experiment to be the fact. But 
on geometrical grounds the reason of this fact appears; and our 
knowledge of it becomes thus more complete  . 1 , . 167-169 


PART IV. 


CHAPTER XVI. 


VOL.I. PAGES 


When two equal weights are placed in the scales of a balance, and 
one scale is depressed, the lower scale being nearer the earth's centre, 
will have greater gravity. But this is counterbalanced by the 
tendency of the upper scale to fall in a curve of more rapid descent 
than the lower. The oscillation of the arms of the balance above and 
below the horizontal is due to the motion communicated to the 


surrounding air . : . . : : : : T . 169-174 


THE: APPLICATION OF MATHEMATICS TO SACRED 


SUNDNEGDSMP dou c lm owe. so if5s 


We have now seen the potency of mathematics as applied to things 
secular. We now pass to its application to things divine. Philosophy 
is impossible without mathematics: theology without philosophy. 
All knowledge is contained, directly or indirectly, in. Scripture. 
"Therefore for the right understanding of Scripture, knowledge of 
nature is needful. In Scripture there is a double meaning, literal 
and spiritual. The first is necessary for the second : and, as we have 
shown, mathematical knowledge is necessary for it. Itiscertain that 
the patriarchs studied mathematical science and transmitted it to the 
Chaldaeans and Egyptians, whence it came to the Greeks. This is 
proved by Josephus, and confirmed by Jerome and other doctors, and 

. also by such philosophers as Albumazar. Further, the fathers have 
themselves extolled the value of mathematical science, as may be 
shown by passages from Cassiodorus, Augustine, Bede and others. 
The importance of mathematics to theology may be considered under 


seven heads E : ; " ; " : . 175- 


First head. Knowledge of the heavens. Astronomy shows 
the insignificance of the earth as compared with the heavens. The 
smallest of the stars is larger than the earth, and the largest star is 
insignificant compared with the space of the sky. ^ The earth can 
be traversed at foot pace in three years. A star moving with immense 
velocity takes thirty-six thousand years to compass the heavens. 
Further, it is to astronomy that we look for solution of many theo- 
logical problems, as for the substance of which the heavens are made, 
the position of paradise and of hell, the influence of heavenly bodies 
upon the things of earth. Again many obscurities in the text of 


Scripture can only be cleared up by astronomical research . 180- 


'The second head is that of sacred geography. By geography, 
which is dependent on astronomy, we can determine the precise 
position and the physical conditions of the places named in Scripture. 


404 


180 


188 


cx ANALYSIS OF. THE OPUS. MAJUS 


VOL.I. PAGES 
All these, apart from their literal importance, have a distinct spiritual 
signification. The river symbolizes the world ; the Dead Sea, hell ; 
Jericho, the flesh ; the Mount of Olives, spiritual life; the valley of 
Jehoshaphat, humility ; Jerusalem, the soul in the enjoyment of 
peace, or again the Church militant and triumphant. Minute 
research will reveal numberless intermediate meanings  . . 183-187 
'The third head relates to sacred chronology. Scripture presents 
to us a succession of times, with regard to which precise knowledge 
can only be given by mathematical astronomy. — The starting-point 
is the creation of the world. "Was this in the autumnal or the vernal 
equinox? From what is said in the Old Testament as to the Feast 
of Ingathering [Exodus xxiii. 16] we should infer the former. Yet 
Jewish and Christian commentators adopt the latter view. It will be 
for astronomy to decide this difficult point. Further, the question of 
the longevity of the ancient patriarchs has to be considered. One 
mode of accounting for it may be the more favourable position of the 
sun and the planets in primitive times. Again there is the problem 
of the Deluge. The right interpretation of Josephus points to 
November as the month in which it began. Lastly, did night come 
before day, or the converse? The former would seem to be the true 
view . : : : à : : : : : o . 187-195 
'The fourth head deals not with chronology in general, but with 
the definition of periods. How is the beginning of a lunation 
to be fixed ? by astronomical calculation, or by the moment when the 
new moon is visible? "The actual lunation is variable. The average 
lunation must be used. "The Jews use the Metonic cycle of nineteen 
years, or 235 lunations. This gives twenty-nine days, twelve hours, 
and 445 of an hour for the mean lunation. They take a period of thir- 
teen lunar cycles or 247 years, within which all their festivals recur at 
the same moment. The lunation is considered to begin with the. sun- 
set immediately following the computed time. "These considerations 
may be applied to the date of the Creation, of Noah's issue from the 
ark, of the Passover, and finally of the Passion. "The current belief 
in the Latin Church is that Christ was born in the second year of 
a lunar cycle, and died on March 25 (a. d. viii Kal. Aprilis), the moon 
being at the fifteenth, day (the Greeks holding that it was the 
fourteenth day). Against this much may be urged. It implies that 
it was in the thirteenth year of a cycle. From the computation of 
S. Dionysius this would involve the Passion taking place on a Sunday, 
which is impossible. Atable is appended showing one solution of the 
difficulty. "This would show the date of the Passion to be April 3 
(a. d. iii Non. Aprilis), on the fifteenth year of the lunar cycle, Christ 
being then thirty-two years old. "This view is offered to the Pope for 
consideration . : . . : : ! : o . 195-210 


PART V. 


cxi 


VOL,I. PAGES 


Fifth head. This relates to geometrical forms; and again it 
has to be premised that the spiritual meaning of Scripture is not 
to be grasped, unless the literal meaning be first understood. The 
precise form of the ark, the tabernacle, the temple should be pre- 
sented to us with mathematicalaccuracy ; it will then be possible to 
interpret their mystical signification. A remarkable case in point 
is the rainbow, of which we are told that it is a symbol of God's 
promise as to the Deluge. The meaning of this is misunderstood 
for want of understanding the geometry of the rainbow, which is 
produced by the solar rays striking on the raindrops and being 
refracted or reflected thence. Only by geometry can such a text 
as that of the threefold burning of mountains by the sun be under- 
stood. The mountains receive direct rays. The rays reflected by 
them are focussed in the air and contribute to warm them. Lastly, 
there are the doubly refracted rays passing from the sun into the 
clouds and from the clouds into the air. Again, the rays may fall 
either vertically, or obliquely, or horizontally, producing different 
effects in each case. The laws as to the passage of light through 
space apply equally to the passage of all other forces. Of all these 
things there is a spiritual interpretation. Direct vertical rays may 
be compared to the action of grace on the righteous ; they neither 
reflect nor refract it. In the wicked we see the light driven away, 
reflected : in the imperfect it is bent aside, refracted. It is to be 
noted here that the geometrical form of the triangle is specially 
adapted to symbolize the Trinity. Each angle is distinct. yet each 
embraces the whole space. Again, our geometrical principles as to 
the action of forces may be applied to the estimation of the forces of 
temptation, which act in proportion to their proximity. Hence the 
need of keeping the tempted as far removed as possible from the 


objects which tempt ., , " x 3j . 210-219 


Sixth head. This relates to number. (a) As with geometrical 
forms, so with number there is a spiritual meaning behind the literal 
meaning. (7) For the understanding of chronicles it is necessary to 
know the different systems of numeration, and to be able to convert 
one into another. (c) There are various arithmetical operations in 
the Jewish law requiring a knowledge of the subject. (4) There are 
many corruptions in the text which only an arithmetician can unravel. 
(e) The perfections inherent in the number three can only be under- 
stood by arithmeticians. (/) Arithmetic is necessary in astronomy, 
which we have seen to be needful to the theologian. Some instances 
of its value in astronomy are here given. We have to define the 
length of a line on the earth's surface corresponding to a degree. 
We must take a mile as 4,000 cubits: a cubit as 131 feet. How many 
miles must we walk northward from a given point to find the pole- 


cxii ANALYSIS OPRUCDHEASOPUS "MAJUS 


VOL.I. PAGES 
star a degree higher in the sky? We shall find the result to be 
fifty-six miles, 2,984435; cubits. From the diameter of the earth we 
obtain its circumference and its surface. The distance of the heavenly 
bodies may be measured in semidiameters of the earth — 3,250 miles. 
Alfraganus estimates the distance of the starry sphere to be 20,110 
semidiameters ; which gives the diameter of this sphere as 
130,715,000 miles. From this we can calculate the circumference 
and surface. The longest distance of Saturn is the semidiameter of 
this sphere, or 65,357,5c0 miles, of Jupiter 46,816,250 miles, of Mars 
28,847,000 miles, of the Sun 3,965,000 miles, of Venus 3,640,000 miles, 
of Mercury 542,750 miles, of the Moon 208,5412 miles ; the shorter 
distance of the preceding planet being always equal to the longer 
distance of the succeeding. As to the ninth and the tenth heaven we 
have noscientific knowledge. As to the height of the atmosphere there 
is great uncertainty. For measuring the apparent diameters of the 
Sun and the Moon recourse has been to water-clocks; the number 
of drops issuing from the beginning to the end of the Sun's rising 
have been compared with the number issuing during a revolution 
ofthe heavens. But there are more accurate methods by astrolabes 
or quadrants. From these, and from observations of eclipses, the 
moon's diameter is estimated at 44 of the Earth's diameter. The 
Earth is therefore about 311 as large as the moon. Similarly the 
Sun will be found to be 170 times as large as the Earth. Mercury is 
zg5gg Of the Earth. In a similar way the relative magnitude of 
the other planets as compared with the Earth may be determined. 
The fixed stars are 1,022 in number, and are divided into six groups 
according to this magnitude. "Those of the first magnitude are 107 
times as large as the Earth ; of the second, ninety times the Earth's 
magnitude: of the third, seventy-two times, of the fourth, fifty-four 
times, of the fifth, thirty-six times, of the sixth, eighteen times. But 
besides these there are infinite numbers of other stars whose 
magnitude cannot be determined — . : : : . 219-236 

Seventh head. Mausic. The theologian Shoe be acquainted with 
the theory, if not with the practice, of vocal and instrumental music. 
Music covers the whole ground of recitation, punctuation, accent, 
things necessary for prose as well as poetry. Of instruments again 
many are spoken of in Scripture, and each has a spiritual as well as 
literal meaning. Nor must dancing, which may be called visible 
music, be forgotten . : : ] , . 236-238 

We have now to consider certain diesiosn that aUe been raised 
with regard to mathematical science. Mathematic has been con- 
founded with magic, and put on the same level as fortune-telling, 
witch-craft, and the preparation of charms and incantations. It has 
been credited with the doctrine that human actions are absolutely 


PART IV. cxiii 


VOL.I. PAGES 
determined by stellar influences. But this doctrine is explicitly 
condemned by all philosophers, both of Greece, Rome, and Arabia. 
"They maintain free-will against any such supposed physical necessity ; 
and they reprobate utterly the use of charms and incantations. The 
prejudice against mathematics was strengthened by the strife of 
heathenism against Christianity, in which magic was used by the 
former, and in which Christian miracles were accounted for by magic. 
The reproach of denying free-will remained, when the suspicion of 
magic had passed away. But examination of Ptolemy's works shows 
clearly that he never fell into this error. He, and his principal 
Arabian commentators, held that the forecasts of the future revealed 
by astronomy indicated general tendencies only, and did not impose 
any specific compulsion on individual actions. But this distinction 
has not been always perceived in the attacks made by Christian 
writers on mathematical science. They have confounded true science 
with false , : is : i : 238-249 

What is true is that the influences of the stars implant certain 
tendencies to good or evil action, always at the same time leaving free 
scope to human will. It is evident that physical temperament is one 
of the factors in human action. Temperament is itself a result of the 
influence of the stars. That climate affects character is obvious to 
every one. And this influence is to be traced zz mimus. From 
every part of the sky to every point of the earth's surface a cone of 
forces proceeds, affecting more or less every community and every 
individual, though not in such a way as to override free-will.. These 
things would be studied by physicians if they were better acquainted 
with astronomy. n the case of a commonwealth, or of the states- 
men who direct commonwealths, it is more easy to discern the 
nature and degree of such influences, and to forecast their re- 
sults. And great advantage will accrue to the community from 
doing so : : : : : : . : : . 249-253 

We now arrive at the practical applications of mathematical science 
to Church government. "The first of these is the proof offered by 
astrology of the superiority of Christianity to other religions, and 
the insight given into the nature of Antichrist. It must be under- 
stood that the heaven is to be divided into twelve Houses; that is, 
taking the quadrants formed by the intersection of the meridian 
and horizon, each may be divided into three. To five of the 
seven planets two Houses are allotted; to Mercury and the Moon 
one each. The association, of Jupiter with each of the other 
planets has a special meaning. lf with Saturn, the reference is to 
judaism. With Mars, to Chaldaeism. With the Sun, to Egyptian 
religion. With Venus, to the Saracen worship. With Mercury, 
to Christianity : S " ; : : : : . 253-258 

VOL. I. h 


cxiv ANALYSTS ORVDHEIXSOPUSTMATUSS 


VOL.I PAGES 
But there is another and more essential meaning of the word 
House. If we divide the ecliptic into twelve parts, and through the 
divisions conduct circles intersecting at the poles of the ecliptic, 
the regions between any two of these circles is in the true sense 
a House; bearing the name of its zodiacal sign. "The principal 
House of each planet is that in which it was created. Leo is the 
House of the Sun, Capricorn of Saturn, Sagittarius of Jupiter, Virgo 
of Mercury. There are certain signs for each planet which are 
called its Exaltation ; for the Sun Aries, for Saturn Libra, for Jupiter 
Cancer, for Mars Capricorn, for Venus Pisces, for Mercury Virgo. 
'The signs are divided into four groups: three, Aries, Leo, Sagittarius, 
are hot and dry: three, Taurus, Virgo, and Capricorn, are cold 
and dry : three, Gemini, Libra, Aquarius, are hot and moist: three, 
Cancer, Scorpio, and Pisces, are cold and moist. A planet being 
in any of the groups to which its House belongs is said to be in its 
Triplicity. We have further to consider Boundaries and Aspects. 
With regard to Boundaries, they vary for each planet and for each 
sign. With regard to Aspects, each sign is divided into three equal 
portions of ten degrees, and a portion is assigned to each planet in 
sequence . : . : . 258-261 
It will appear in Se festi that MELOS pas manifold and strong 
connexions with the sign of Virgo. As Mercury is connected with 
Christian faith, so is the Moon, with its irregular motions, connected 
with the corruption of that faith. The conjunctions of the planets, 
and especialy those of Jupiter and Saturn, throw light on important 
epochs of history. "These are of three kinds, occurring respectively 
in periods of 20, of 240, and of 960 years. Judging from what took 
place at previous periods, it may be inferred that the Mahometan 
faith will not be of much longer duration. There yet remains the 
period of Antichrist, on the date of which ur of these astronomical 
periods may throw light  . : : : . 261-269 
A. second application of SetoeiistieS to the service of the Church 
is the correction of the Calendar. "The Julian Calendar fixed the 
length of the year at 3651 days. Hence the arrangement of an 
additional day every fourth year. But this estimate is known to be 
too great by the 41g part of a day. Therefore in every 130 years 
there is an accumulated error of one day. : : : . 269-271 
Again, it has been assumed that the equinoxes and solstices 
occurred on fixed days. "These days in the beginning of the Church 
were fixed thus: the winter solstice on December 25, the vernal 
equinox on March 25, the summer solstice on June 24, the autumnal 
equinox on September 24. Subsequently the vernal equinox was 
transposed to March 21. Hence the earliest Easter, being the first 
Sunday after the full moon succeeding to the vernal equinox, was 


PART IV. 


CXV 


VOL. I. PAGES 


March 22. But the winter solstice and the vernal equinox are no 
longer on these days. At the present time the winter solstice is 
on December 13, the vernal equinox on March r3, the summer 
solstice on June 15, the autumnal equinox on September 16. In 
every I25 years the error of another day accumulates. The con- 
sequence of this error is that Easter is observed at the wrong 
time, in the third and in the fourteenth years of the lunar cycie. 
'The error will be far more serious in future centuries, so that 
ultimately the period when Lent should be observed will be at a 


time when every one is eating meat : ; , ; . 271-274 


Further, there is a serious error in the computation of the lunar 
cycle. Successive periods of nineteen years differ in length, some 
containing four, others five leap-years. "The only satisfactory period 
would be thirty Arab years of twelve lunations, making 10,631 days. 
It is true that the Council of Nice adopted the lunar cycle; and 
120 years afterwards it was confirmed by Pope Leo. "The error at 
this latter period was not more than a day. Since that time astro- 
nomy has been in disrepute, for reasons already mentioned, and no 
one has been found who could clearly indicate the error, with 
sufficient authority ; although in the time of Pope Hilary some con- 
sideration was given to the subject. At the present time the error 
is so great as to attract the ridicule of Jewish and Arab astronomers, 


and deserves the serious attention of the ruler of the Church . 275-285 


GEOGRAPHY. 


We now pass tothe influence of the heavens upon things terrestrial. 
In all things that are brought forth on earth, whether for good or evil, 
the sun and the heavens are the moving cause. We have therefore 
to consider the different ways in which different parts of the earth's 
surface are affected by these agencies.  Imagining that surface 
divided by the equator and the equinoctial colure into four equal 
portions, we have specially to consider the portion contained between 
the equator and the poles, bounded east and west by the colure. 
What proportion does land bear to water?  Ptolemy thought one- 
sixth, but other authorities think the proportion much greater. 
Seneca and Pliny look on the space of ocean dividing the west of 
Spain from the east of India as inconsiderable. Under the word 
Spain we must include a vast tract extending westwards across the 
Straits of Gibraltar, in tbe direction of Atlas. On the whole, it seems 
probable that the land known to us from east to west extends over 
more than half the earth's circumference. Further, it seems probable 


h 2 


CXVI NAT YS TS c ORIBSEDEASODUSAMAUPDSIS 


VOL.I. PAGES 
that the disposition of land and water may be similar on the other 
side of the northern hemisphere to that of this side ; and the same 
may be argued of the two divisions of the southern hemisphere, 
especially as the sun in its annual course comes nearer to it . 286-294 

Speaking of the parts known to us, Ptolemy and others have dis- 
tinguished seven czata—marking them by the increasing length 
of the longest day. "The position of each place referred to is defined 
by the intersection of the line of latitude and longitude belonging 
toit. The zones, or c/zata, of Ptolemy are marked according to the 
increase of a quarter of an hour in the length of the longest day up 
to the sixty-first degree of latitude; thence to the sixty-fourth degree, 
by half an hour's increase ; thence to the sixty-sixth by one hour's 
increase. Beyond this point we come to the region where in the 
summer season the sun is always above the horizon, in winter always 
beneath it. Here the divisions must be marked according as the 
longest day is one month, or two or three, up to six. As to longi- 
tude, it should be measured not from any arbitrary point, but from 
the true east and west on the equator. The neglect of this pre- 
caution has led to much confusion in the tables of Toledo; and 
generally a far more accurate determination of the latitude and longi- 
tude of towns and states is needed, such as can only be instituted by 
apostolical, imperial, or at least regal authority . i . . 294-801 

A right understanding of locality and climate concerns alike the 
interpretation of Scripture, the propagation of the faith, and the wel- 
fare of commonwealths. Missionaries in particular should know the 
distribution of the various religions of the world ; where the lost 
tribes of Judea are to be looked for, where the incursions of Anti- 
christ are most to be dreaded. Our knowledge of these matters, 
derived from Pliny, Ptolemy and other writers of antiquity, has been 
recently enlarged by the travels of William nde in Central 
Asia . : : s . 901-305 

At the tropic or (Caucera we Been to d regions where the sun at 
the summer solstice casts no shadow. Southwards to the tropic of 
Capricorn the same phenomenon occurs for each place twice in the 
year. And we have knowledge of regions south of the tropic of 
Capricorn where the noonday shadow is always to the south. And 
though in these last the sun approaches so nearly at our winter time, 
and recedes so far at our summer time, as to involve great extremities 
of heat and cold, yet these evils may be lessened by the configuration 
of mountain and plain, so that the region is habitable, as we know 
in the case of the island of Taprobane : : 1 . 905-309 

We may begin our description of the habitable world with India. 
Its southern coasts are washed by a branch of the Atlantic Ocean, so 
vast that from the mouth of the Red Sea to the south of India is 


PART IV. cxvil 


VOL.I. PAGES 

a year's voyage. India has a third of the habitable surface. East of 

South India is the island of Taprobane abounding in gold and jewels, 

and governed peaceably by an elected king with a council . 909-310 
The south coast of India passes from the south tropic north-west, 

cutting the equator at Arym, a point ninety degrees from the west, 

but more than that from the east. "Then the coast line proceeds 

south-west, passing the opening of the Red Sea, and bounding South 

Ethiopia till the Indian Sea joins the Atlantic. On the Nile, at the 

latitude of sixteen degrees, we find the isiand of Saba, the royal city 

of Aethiopia —called also Meroe, about 700 miles from the coast. At 

the same latitude, on the Red Sea, is the city of Ptolemais. Between 

these two, or more probably to the west of Meroe, is Berenice the city 

of the Troglodytes, who are identified with the Garamantes. West 

of these are the Hespern . : : . 910 313 
Egypt is the region included -Betiveen Pen and the Mediterra- 

nean: divided into upper Egypt or the Thebais, and the Delta. 

The Delta extends from Heliopolis on. the Arabian frontier to 

Alexandria on the confines of Africa. Africa received its name 

from Affer, a descendant of Abraham. Before this it had been called 

Libya. Much of the northern coast was occupied by Medes, 

Persians, and Armenians brought by Hercules. The interior was 

occupied by Gaetulians, afterwards called Numidians, amongst whom 

the Carthaginians established their empire. Between Carthage and 

Egypt are Tripolis and Cyrene . ; : . . 313-318 
Something must be said of the Nile. Its origin is in Aethiopia, 

probably in the region bordering on the Red Sea. Its course is for 

a long time westwards as far as Meroe. Between Meroe and Syene 

it is northward, and so onward to the Delta. Its inundation is in 

summer, hence the difficulty of explaining it. "The opinion of Thales 

that it was due to northern winds preventing the outflow, is disproved 

by the fact that the inundation begins in the upper part of the river. 

A more probable view is that of Anaxagoras, that it is due to the 

melting of snow in the mountains of Aethiopia. Aristotle rejects 

this view, but gives reasons for supposing a great rainfall to occur 

n summer time in the nd regions from which the Nile 

flows . : 1 : . 318-325 
'The region fom the eastern bans of (he Nile is to be regarded 

as part of Arabia, which also includes the vast space eastward as 

far as the Persian gulf and northward through south and east 

Palestine as far as the Euphrates. We can now trace the principal 

positions of the Hebrews in the Desert, and also of Edom, of Moab 

and of other neighbouring tribes mentioned in the Scriptures . 325-332 
The region between the Tigris and the Euphrates is Assyria or 

Mesopotamia, in which were the cities of Nineveh, Aram, and 


cxviii ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


VOL. I. PAGES 
Babylon. In Babylonia dwelt Noah and his sons after the deluge. 
Both the Tigris and the Euphrates rise in Armenia. "The Tigris 
flows for some space underground before reaching Nineveh and 
joining the Euphrates. The Euphrates swells in summer as does 
the Nile. To the east of the Euphrates lie North Arabia and Syria, 
the southern part of which is the Holy Land. Here a more detailed 
description becomes necessary . c : . . 382-385 
Beginning with the coast, we find S on the confines of Egypt 
and Palestine, then proceeding northward Ascalon, Joppa, Azotus, 
Caesarea, Acon, Tyre, Sarepta, Sidon, DBarut, Gibeleth, Tortosa, 
Laodicea. From this last to Antioch is two days! journey. From 
Antioch to Tarsus in Cilicia three days' journey . : . 935-336 
Passing to the interior, we find Beer-sheba at the southern 
boundary. Twenty miles to the north is Hebron, the place of 
sepulture of the patriarchs. Near Hebron is Carmel, and a little 
to the east, the town and mountain of Ziph; fourteen miles to the 
north is Bethlehem, which is six miles to the south of Jerusalem. 
This city is twelve leagues from Joppa, and nine leagues to the east 
ofitis Jericho. Tekoa, the country of Amos, is twelve miles to the 
south-east, and here we come to Pentapolis, the region of the Dead 
Sea, where nothing lives, where bodies that usually sink in water 
float, lumps of bitumen are found on the surface ; here too are found 
the apples of Sodom . . : : . 996-339 
The Jordan flows into the Deci Ses Its origin is by two 
branches from Lebanon, and it passes through the lakes of 
Gennesareth and Tiberias. North of Jericho is Scythopolis or 
Dethsan. Westward and to the north of Jerusalem is Anathoth 
the birthplace of Jeremiah. "Thence northward, twelve leagues from 
Jerusalem, is Samaria, now called Sebaste. North-eastward is the 
plain of Megiddo; north of this and east of Acon, at seven leagues' 
distance, is Nazareth. Two leagues further east is Mount Tabor, 
and the city of Tiberias, and the lake of that name, contairing the 
purest waters of Judaea ; it is near but distinct from the lake of 
Gennesareth. To the north, separated by a desert region, are 
bBethsaida and Capernaum. East of Acon, and two leagues north 
of Nazareth, is Cana of Galilee. Still further north is Corazaim. 
We are thus brought into the region of Lebanon, whence fertilizing 
waters descend to the neighbourhood of Tyre and Sidon . . 839-943 
Beyond Jordan, north of the Dead Sea, is the citadel of Macheron. 
Here was the tribe of Reuben. North is Pella, at the boundary of 
Palestine on that side of Jordan. Eastward were the kingdoms 
of Og and of Sihon. (On their boundaries is Ramoth-Gilead, not 
far from the range of Anti-Lebanon. [In this neighbourhood is the 
city of Damascus, situated four days' journey from Jerusalem . 343-944 


PART IV. CXiX 


VOL.I PAGES 
Summing up these details, we may speak of Syria as including the 
space from the Euphrates to the Mediterranean, and from Ci'icia to 
Egypt. It is divided into the provinces of Syria Comagena, Syria 
Caele, Phoenician Syria, and the three divisions of Palestine, Galilaea, 
Samaria and Judaea.  Comage is the capital city of the first, 
Antioch of the second.  Phoenician Syria extends from the south of 
Lebanon to the north of Palestine. It contains the cities of 
Damascus, Tripolis, Tyre and Sidon; and beyond the Jordan, 
Pella and Mount Hermon and Mount Gilead . : : . 844-317 
'The three regions of Galilaea, Samaria, and Judaea belonged to 
the Hebrews, who held the region beyond the Jordan from the 
Dead Sea to Mount Hermon. In the north part of Galilee is 
Decapolis. South of this Ithuraea or the tetrarchy of Trachonitis. 
The northern part of Galilee contained a mixed race of Jews and 
heathen. Lower Galilee begins with the lake of Tiberias. South 
of Galilee is the district of Samaria, and south of Samaria is 
Judaea ^ : s " ; . 941-848 
We see then that ie amount T. territory possessed by the Jews 
was but small. From Dan to Beer-sheba is but 170 miles, from 
Joppa to the Jordan, not seventy. "To this, their possessions east 
of the Jordan are to be added .. : : : . 948-350 
Passing to other regions of the world, we ond the range of Mount 
laurus extending from the Indian Ocean, separating Parthia, 
Mesopotamia, and Syria, from the Scythian regions, and from 
Armenia and Cappadocia, and finally reaching Cilicia. In its 
course this range receives various names, as Caucasian, Caspian, 
Hyrcanian and many others. Media, Persia, Parthia, lie between 
the Indus and the Tigris east and west, having the Caspian Sea 
and Caucasian mountains to the north, and the Persian gulf to the 
south. The Parthian empire coincides with what was once the 
Persian s : . 950-352 
India lies east Lot the ladite. Douidedi on the iit by the Seric 
sea and by the mountains which extend east from the Caucasian 
range. Vast as the [Indus is, the Ganges flowing from the Caucasus 
into the Eastern Ocean is yet greater. (On the Ganges live the 
Brahmins, living a life of extreme temperance and chastity, and 
attaining great longevity. North of India is the Scythian ocean and 
the Caucasian range already spoken of . , : : . 922-9353 
Westward from India, at the confines of India and Parthia, we. 
tind the Caspian gates on the south shores of the Caspian or 
Hyrcanian Sea. "This sea is entirely inland, formed by great rivers 
flowing from the north. West of Parthia is Hyrcania, and then the 
greater Armenia divided by the Euphrates from Cappadocia. The 
lesser Armenia is identified with Cilicia. This region from south to 


CXX ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


VOL.I. PAGES 
north is of about four days' journey, bounded by Lycaonia, now 
called Turkia, and including several ancient provinces as Lydia and 
Phrygia. The whole of this country is now called by the Greeks 
Anatolia, otherwise Asia Minor . : : . 958-356 
Dividing this from Europe is the Arm of St. Gorge with Constanti- 
nople on its left shore, leading to the Pontic Sea, which extends 1,400 
miles from east to west. From north to south its narrowest part is 
between Sinopolis and tlie province of Cassaria (Crimea), on the east 
of which is the shallow sea of Maeotis formed by the mouth of the 
Tanais (Sea of Asof). "This river flows from the Riphaean mountains 
in the extreme north. From the Tanais to: the Danube is a vast 
desert plain, which it takes the Tartar horsemen two months to 
traverse. It is bounded by Poland and Hungary. To the north of it 
is Great Russia—bounded to the west by the Baltic Sea, beyond 
which lie Denmark, Sweden, and Norway. 'Phen across a great 
expanse of sea Scotland and England lie to the west, and beyond 
them Ireland. |. -.. : . . 996-858 
At the north of the Baltic Sea is NEsthonid) eastward is Livonia, 
and south of it Courlandia, then Prussia and Pomerania. On the 
confines of Dacia and Saxonia is the port of Lubec. In the Baltic 
lies the island of Gothland. South of Prussia is Poland ; south of 
this Bohemia, then Austria ; west of Austria is Alemannia, France and 
Spain ; eastward is Hungary bounded to the north-east by Albania, 
which extends as far as the river Don, having Bulgaria, and Con- 
stantinople, and the province of Cassaria to the south, and Russia 
to the north. North again of Russia are the Hyperboreans, a peaceful 
long-lived race, with a climate far more equable than might be ex- 
pected from its position. Among these northern nations is a great 
variety of religions. "The Livonians, Curlandians, Prussians, Estho- 
nians are pagans. The Ruscenes are Greek Christians, though in 
common with the Poles, Bohemians and. many others, their language 
is Sclavonian. The Tartars, who: have subjugated almost all nations 
from the Danube to the extreme east, lead a wandering pastoral life. 
Some of the tribes subject to them are pagans, others follow the 
Mahometan law . : : : . 958-9361 
On the north-eastern border ot tne Ponte Ses is the land of the 
Georgians, and Corasiminians, where of old Amazons used to live. 
South of these are Cappadocia and Armenia. From the mountains 
of Armenia flow the Euphrates and Tigris. Here Noah's ark rested. 
SS. Bartholomew, Judas, and Thaddeus suffered martyrdom here ; 
and at one time there were 800 Christian churches ; though Rubruquis 
found but two, and these small. The city of Naxuana, the principal 
town of Armenia, now destroyed by the Tartars, was visited by him, 
as he passed up the river Araxes. In the mountains to the east he 


PART IV. CXXi 


VOL.I. PAGES 
found the Alani who are tolerant and orthodox Christians, and east 
of these the Lelgi who are Saracens . - . : . 961-364 
This brings us to the southern shore of e Caspian Sea, where 
Alexander erected the Caspian gates, as a protection against the 
incursion of barbaric tribes from the north.  Rubruquis passed 
through these gates. "This being the region of Gog and Magog, 
who after ravaging the world will become at last the foes of Anti- 
christ, it is of the highest importance to the Church that its geo- 
graphy should be known. The Caspian Sea, extending from west 
to east, Is as large as the Pontic Sea, and to compass it is a four 
months' journey. Rubruquis traversed its northern shore in going 
to the Tartar emperor, and its western shore in returning. It has 
no connexion with the ocean, being formed by the Ethilia (Volga) 
and other rivers. From the Don to the Ethilia was the land of 
old called Albania, til! lately occupied by the Cumani. East of the 
Volga also the Cumanians dwelt till dispossessed by the Tartars. 
Northward is Asiatic Bulgaria, whose inhabitants are of the same 
race and language as those on the Danube. East of this region is 
the land ofthe Huns . : : . . 964-367 
These regions extend as m as Garacatliaia or Black Cathay. 
Here it is that the emperor of Tartary dwells, changing his abode 
according to the season. |t has sometimes been said that Prester 
John lived here, but his kingdom, formed of a Nestoriam tribe, was 
far more westerly. His power was established on the death of Coir 
Cham. Prester John was succeeded by his brother Unc; who took 
the title of Cham, and who reigned for a time in Cara Corum, the 
principal Tartar city. But Unc Cham was destroyed by the Tartar 
leader Chinghis. His grandson, the son of Unc's daughter, is Mangu 
Cham to whom Rubruquis was sent by the King of France. The 
name given to these Tartars by themselves is. Moal. They have 
by this time conquered nearly all Asia ; they hold Russia, Bulgaria, 
and the neighbourhood of Constantinople . : : : . 967-371 
Eastward of Black Cathay are several tribes with peculiar habits ; 
and beyond them, to the extreme east, is Great Cathay, the nation 
of the Seres, whence comes silken clothing. "The inhabitants of this 
country are skilfuül workmen, and acquainted with the medical 
properties of plants, and carefully study the changes of the pulse 
and other symptoms of disease. "They use paper-money. They are 
for the most part idolaters (Buddhists) ; but Saracens are mixed with 
them, and also Nestorians, who preach and practise a corrupt form of 
Christianity. "Their patriarch professes willingness to acknowledge 
the authority of the Roman See. Of these various peoples some write 
from above downwards and from right to left. Others write as we 
do, and with our letters. The inhabitants of Eastern Cathay paint 


cxxil ANALYSIS. OF TIIE)X* OPUS MAJUS? 


VOL.I. PAGES 
rather than write, forming groups of letters, each group representing 
a sentence. The geography of Western Europe does not require any 
detailed description. ; : . : : : : . 971-376 


ASTROLOGY. 


"This geographical description should be followed by an account 
which I have not been able to complete, (a) of the stars, (7) of the 
planets, (c) of the way in which the climatic disposition of each place 
is affected by them, (7) thus making true astrological judgements 
possible, (e) with the result of promoting the safety of the state. All 
that I can do is to offer a few remarks on these points. Each of the 
fixed stars has properties of its own. "Those of the twelve signs are 
specially important to us. A special treatise would be needed to 
describe these characteristics adequately and to point out the way 
in which we are affected by them. | Each planet has also its special 
character, modified by the zodiacal sign in which they are situate, by 
their aspects, that is by any two or more of them being in the same, 
in opposite, or in intermediate directions, by the position reached in 
their epicycle or eccentric, and by the House of the heavens which 
they may be occupying. This again requires a special treatise. 376-379 

From this we pass to the effects produced by the heavens on places 
and things upon the earth. The sun may be said to beget no less 
than the parent: and the sun's influence endures through life. Each 
spot on the earth's surface is the centre of a distinct horizon, and 1s 
thus affected differently from every other. We have to consider its 
distance from the pole and the equator, what stars are in the zenith, 
and what signs are dominant there. On all these points the Hebrew 
astronomers are specially instructive. Special parts of the body are 
affected by different constellations, and by the position of the moon 
in them. Each hour of the day is under the control of a particular 
planet. On medical art especially. but also on ali other departments 
of human activity, the bearing of all this is obvious. The quarters 
of the moon must be of course studied, and also the daily transit of 
the moon through a portion of the Zodiac . : : : . 9/9-385 

Besides the revolutions of the moon and sun, attention must be 
glven to those of the planets, especialiy to those cf longer period. 
'The comet for instance of 1264 was due to Mars, and was related to 
the wars in England, Spain, and Italy of that time. All planetary 
conjunctions are important; but of special importance to man's 
welfare are the conjunctions of the Moon with stars of various nature. 
Position in the orbit must always be examined. In the apsis 
planetary force is greatest: weakest in the oppo:iie point — We 





PART IV. cxxiii 


VOL.I. PAGES 
must observe too in what house each planet may be; for on this 
the whole complexion of the year may largely depend. On the 
foregoing data we form our judgements of events past, present, and 
future. As a first step to this we must form accurate astronomical 
tables exhibiting the position of the heavenly bodies at any given 
date. Comparing these positions with the political events of such 
a date, we obtain methods for forecasting future events. Our best 
authorities on this subject are Albumazar, Ptolemy, Haly, and the 
Hebrew astrologers. A work of Aristotle on celestial n e 
should also be translated . : : : : : . 985-5 
Next comes the question, How far can itis knowledge guide our 
action? We cannot do away with the force resulting from any 
special position of the stars: but we can modify our own action so 
as not to be adversely affected by it. If we know that great co:d 
is coming, we can make provision against cold. Similarly the 
trained astronomer will provide against pestilence, or any other 
calamity which he sees impending. Of such modifying influences 
Moses and Solomon have given examples recorded by Josephus. 
Another instance is the advice given by Aristotle to Alexander as 
to the treatment of certain perverse tribes : ecu their atmosphere 
and thus change their morals. . E s . 990-394 
What deters students from the examination or his subject is fear 
of the imputation of magic. Doubtless astrology may be turned to 
a bad account; but so may the most useful of tools. Men do not 
dispense with weapons because malefactors use them, nor cease to 
go to law because some lawyers are dishonest. So, again, there 1s 
a strange force in certain words, uttered with full consciousness 
of their meaning, which may co-operate with stellar forces. This 
too has been abused for purposes of magic and witchcraft, and dis- 
credit has been thrown on such agencies, which yet in wise hands 
are useful. Like the stars, the human soul, which is nobler than 
they, emits forces from itself, which acting in harmony with stellar 
forces may produce great results. "The objection often made that, 
when the stars act on any object, they must act equally on other 
objects in the same horizon, is of no account: for no two objects are 
in the same horizon . , 3 z : : . 994-398 
Fascination, again, is a word with a bad sound Yet important 
truth is contained in it. Influences radiate from certain persons, 
which may be good or bad, and which may be concentrated by 
a strong will and directed to a special object. Words used with this 
concentrated purpose may have great power. The exercise of 
miraculous power by the saints has been accompanied by words. 
We need knowledge of all these forces to resist the coming power 
of Antichrist. It is certain that the Tartar conquests have been 


Ccxxiv ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


VOL.I. PAGES 
largely assisted by confidence in their astrologers. Should they 
make common cause with the Saracens, the results to Christendom 
may be disastrous. "The children's crusade in the last century, and 
the fascination. exercised by the Shepherd in our own time, are 
proofs of what hostile influences may do if not arrested promptly. 
What is needed is tbat all these influences, instead of being con- 
temptuously ignored, should be carefully studied, and used under the 
direction of the Head of the Church as a defence against the inroads 
of Antichrist : : : : : ; : : . . 998-408 


AUN SISCOF.TIIE *OPUS MAJUS. 


PART V. 


OPTIC. PART I. 
VOL.lf. PAGES 
In this section there are three parts. The first explains the general 
principles of vision. The second deals with direct vision. X The 
third with reflected and refracted vision : , : : . 1-166 


In Part I there are twelve Distinctions. 


FiRST DISTINCTION, DEALING WITH THE GENERAL CHARACTER 
OF OPTICAL SCIENCE, AND WITH THE ORGANS OF VISION, 
PSYCHICAL AND CEREBRAL . : , s : : " . 1-18 


CHAPTER I. 


'The superiority of vision to other senses has been pointed out by 
Aristotle and other authors. Vision reveals the difference of things. 
It supplies a knowledge of the heavenly bodies. It is the channel 
of experimental knowledge. Hearing can give faith, but not proof. 
Of the other senses we need not speak. Therefore the sense of 
vision becomes the object of a special science : : : . 1-3 


CHAPTER II. 


The first thing is to determine the organs of the sensitive soul, 
which are to be found in the brain. Others have told us that the 
visual nerves issue from the brain; but the account given is defective. 
'The brain has two membranes—the Dura Mater, lining the cranium ; 
the Pia Mater, enfolding the brain. The brain has distinct chambers, 
or cells, each of which has its own function. In the anterior part of 
the first cell is sensus communis. — This takes cognizance of, and 
distinguishes, the impressions brought by each special sense. But it 
is unable to retain these impressions, being loose and slippery. In 
the back part of the same cell there is therefore the organ of 
Imagination, which, being neither too moist or too dry, can retain and 
store up the material received by sensus communis. The combined 
operation of these two organs is called Phantasia n : . 4-9. 


Ccxxvi ZINATSY SS TS OF DEERNSOPUSVMPATUSS 


CHAPTER III. 
VOL. II. PAGES 


The attributes, or properties, of which sense takes cognizance may 
be reduced to twenty-nine heads. Nine of these are apprehended 
by some special sense; as colour by sight, heat by touch, sound by 
hearing. The other twenty may be called sensibilia communia, 
because apprehended by all, or by more than one, of the special senses. 
Distance, position, figure, number, motion, rest, are among these . 5-7 


CHAPTER IV. 


But animals, though they have not intellect, have other faculties 
than those implied in the apprehension of these twenty-nine pro- 
perties. First there is the instinct prompting flight from an animal 
of a dangerous species, or approach to one of its own, independently 
of experience. Each object in nature has its own constitution or 
complexion, and radiates corresponding impressions (species) which 
concur with those of like complexion, or disagree with those of unlike. 
They operate on special and on common sense, but are taken 
cognizance of by a higher faculty of the sensitive soul, which we may 
call the estimative sense, and may locate in the posterior cell of the 
brain. But as in the case of sensus communis, it does not retain its 
impressions, and needs another faculty acting as its storehouse, the 
memorative faculty. Midway between these two divisions or cells of 
the brain is the cell devoted to the cogitative faculty, the mistress 
faculty in brutes which have not true reason. By this faculty the 
'spider weaves its web, the bird its nest. In man the rational soul, 
coming from without, uses this cogitative faculty as its chief in- 
strument . c : : : : . : : : : 2429 


CHAPTER V. 


'That we do not find this view of the threefold division of the brain 
and of animal faculty in Aristote is due to imperfect translation. 
It can be got from Avicenna, who has been better translated. And 
Avicenna is the greatest philosopher since Aristotle. In any case 
it will not do to confound the faculty which stores sensations with the 
faculty which stores judgements, under the common name of memory. 
It must further be stated that while placing these faculties in the 
brain, the substance of the brain is not itself sensitive, as Avicenna 
points out, respectfully correcting Aristotle on this point. We must 
remember however that the sensitive soul has a twofold organ—the 
brain and the heart. The latter is the true seat of all life, as 
Aristotle maintains: the former is that which first receives im- 
pressions and in which the various operations of the senses are 
separately manifested : . ; G : : : ; . 9-12 


PART V. cxxvii 


VOL. II, PAGES 
SECOND DISTINCTION ; " : ; . ; . . 12-18 


CHAPTER I. 


On the origin of the optic nerves. Clearly the function of vision 
cannot be understood without a knowledge of the structure of the eye. 
Most writers on Perspective have ignored this part of the subject, 
or contented themselves with a bare reference to work on medicine. 
I hope however to make the matter clear by reference to three 
authorities —Alhazen, Constantine, and Avicenna. There are two 
cavities in the fore part of the brain caled ventricles, one on the 
right, the other on the left. From these the optic nerves issue. 
"They meet and cross ; the right nerve passing to the left eye, and 
conversely. In the hollow of the eye the nerve spreads itself out 
in spherical form. Each nerve consists of three coats, the innermost 
derived from the pia mater; outside this is one coming from the 
dura mater; these two are wrapt in a third, coming from the lining 
ofthe skull . s : . : : : . : : . 12-15 


CHAPTER II. 


Thus the eye itself consists of three coats; containing three 
humours, and a structure like a spider's web (telaaraneae). The inner- 
most is called by Avicenna and others the retina, and is supplied with 
veins, arteries, and slender nervous fibres; the second, coming from the 
dura mater, is called the uvea ; it has an opening in front through 
which light passes. Behind, it is highly vascular: in front it 1s trans- 
parent and is called cornea. The third and outermost coat is the 
sclerotic, which is firm and solid. It is sometimes called consolidativa ; 
it does not extend so far forward as to cover the cornea : . 15 16 


CHAPTER III. 


'The uvea contains three humours, and also a web-like structure, 
arising from its anterior part. A crystalline or glacial substance fills 
the greater part of the cavity of the eye; it consists of two parts. 
The hinder part, in contact with the terminal expansion of the nerve 
is like melted glass, thence called vitreous; the anterior part, which 
has received various names, is Jike ice, hail, or crystal; it is some- 
what whiter than the vitreous. Anterior to the web, occupying the 
space between it and the cornea, is the third humour, somewhat 
like the white of egg. On the mode in which these parts receive 
nourishment there is some difference of opinion. Vision is dependent 
on the crystalline humour, though not so essentially as on the optic 
nerve. : ] . : : a . : : : .. 17-18 


» 


cxxvii — ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS. 


VOL. II. PAGES 
THIRD DiSsTINCTION. ON THE SPHERICITY AND CENTRAL 
POINTS OF THESE HUMOURS ; : : A ; : . 18-25 


CHAPTER I. 


'The eye approaches the most perfect of geometrical forms, the 
sphere. But between the various humours there are important 
differences of form. "The crystalline is a portion of a sphere of 
different curvature from the vitreous. "The centre of curvature of 
the vitreous is situated further forward on the axis of the eye; that 
of the crystalline further backward. "The cornea has the same centre 
as the globe ofthe eye. The same may be said ofthe liquor albugineus. 
The centre of the uvea is anterior to that of the cornea . . 18-20 


CHAPTER II. 


It must be remembered that, in speaking of these bodies as spherical, 
we have only to deal with sections of spheres, relating to those parts 
of the eye concerned with the passage of light. In other parts these 
structures are not necessarily of spherical form  . : : . 20-21 


CHAPTER III. 


'The centre of the consolidativa is generally placed further back 
than that of the other parts. "The truth is that it is not of strictly 
spherical form, neither is its inner surface concentric with the outer. 

It is of irregular spheroid form, somewhat prolate on the forward 
surface. But the central points of all these ocular structures lie on 
one straight line, as the figure shows  . : . . é . 21-25 


FOURTH DISTINCTION 2 : ; : " ; : . 296-30 


CHAPTER I. 


The cornea closes the opening in the uvea, and prevents the 
escape of the aqueous. Being transparent it allows the passage 
of luminous impressions. [It is strong enough to resist inroads of 
air and of dusty particles from without, being made up of four 
layers. The aqueous is also transparent: its moisture prevents 
the crystalline and iris from getting too dry. "The uvea is usually 
black, so that feeble impressions of light and colour may produce 
their full effect. It is however, from various causes, sometimes 
grey. "The colour of the eye depends on this structure c . 96-27 


CHAPTER II. 


The anterior glacialis [lens] is connected very specially with the 
function.of vision. It is moist, for luminous impressions would not 





PART V. CXXIX 


VOL. II. PAGES 
affect dry surfaces so readily ; it is of delicate structure, suited to 
subtle influences of light. It is transparent, yet not too transparent, 
so that the passage of light may leave sufficient traces to allow of the 
exercise of judgement. Its surface forms part of a larger sphere than 
that of the vitreous, as already explained : : : ; . 27-28 


CLHDATTER-SLL 


The vitreous is denser than the crystalline, so that refraction of 
the entering ray takes place towards the normal. "Through it visual 
impressions are continued to the expanded fibres of the optic nerve. 
This nerve is the direct channel of communication with the brain. 
The consolidativa (sclerotic) is moist so as to adapt itself to the 
inward structures ; firm, so as to keep them in their places; and 
white, so as to contribute to the beauty of the face , . . 28-29 


CHAPTER IV. 


The eyelids protect the eyes during sleep, and from invasion of 
irritating particles; thus the eyes have rest from the toil of receiving 
impressions. "The lashes moderate the intensity of impressions. 
Creative goodness has supplied two eyes, in case of accident to one ; 
and to add beauty to the face. "The eyes are spherical, so as to 
admit of easy and swift motion in all directions ; and also, because 
had their surface been plane, rays from the points of a large object 
would not have been normal to the surface. As it is, perpendicular 
rays impinge upon their surface from nearly a fourth part of the 
horizonatonce  . : : : : : , , . 29-30 


FirFTH DISTINCTION ; : ; : ; . ; . 90-34 


CHAPTER I. 


We have now explained the instruments of vision. We pass to the 
function itself; considering in the first place rectilinear vision. First, 
we find that impressions must emanate from the visible object, as 
Aristotle has shown to be the case in every kind of sensation. Vision 
is a virtus passiva ; but the passive must resemble the active, which 
in this case is the visible object. Thus the species, or impression, is 
a likeness of the object. "These species are thrown out as from 
a centre along every possible radius. Vision then takes place by the 
radiation of species, especially by those of light and colour. Colour 
has much to do with vision. 4A strong colour impression remains 
in the eye after the object has ceased to act on it. "The species of 
light are even more essential than those of colour , : . 90-32 

VOL. I. i 


CXXX ZNAPYSISOFSDIDENSNQDUSV ATUS 


CHAPTER II. 
VOL. II. PAGES 


Vision is not completed in the eye, but in the commissure of the 
optic nerves within the brain. Here the impressions coming from 
each eye coincide, so that the object is seen as single. If one of the 
eyes be forcibly misplaced, this coincidence does not take place, and 
the impression of duality is produced  . : ó : : . 92-33 


CHAPTER III. 


The terminal point of the visual process would seem to be the 
optic commissure: in the same way as the olfactory bulbs terminate 
the olfactory process. "This in no way conflicts with what has been 
said as to the location of sezzszs communis. We are here speaking of 
special sensations. "The function of vision then is partially carried 
on within the eye; and is completed in the point of junction of the 
optic nerves . : : - : : : ! : : . 88-94 


SixTH DISTINCTION, CONTAINING EXPLANATIONS OF DiFFI- 
CULTIES IN THE FUNCTION OF VISION : : : à . 95-46 


CHAPTER I. 


A. difficulty is suggested by the smallness of the pupil. Although 
cones of rays come from every part of the obiect to every part of the 
ocular surface, yet we need only consider for practical purposes one 
cone, made up of those rays which are normai to this surface. As 
to the oblique rays we shall see afterwards. Now it can easily be 
shown by geometry that from the base of a triangle, however large, 
any number of lines can be drawn to the vertex, which will all pass 
through any line subtending the base however short. Matter is 
infinitely divisible: as many divisions can be made in a grain of 
millet as in the diameter of the world c . : : . 95-917 


CHAPTER II. 


But independently of the cone whose rays fall perpendicularly on 
the eye, there is an infinity of others whose rays fall obliquely. It 
would seem that confusion must result. The explanation is that the 
perpendicular rays come with much greater force, and obscure 
the effect of the others, as the sun's light conceals the light of the 
stars. It has further to be observed that of these oblique rays many 
are made to converge by refraction with those which fall per- 
pendicularly on the central part of the eye. "There are thus various 
degrees in vision. The central rays and those which converge with 
them are seen well: some rays result in imperfect vision ; some in 
noneatal  . : c : : : : : . : . 97-89 


PART V. CXXXI 


CHAPTER III. 
VOL.IL. PAGES 


A third difficulty presents itself. "The species from colours must 
mix throughout the medium ; black and white becoming grey, and 
so on; the mixture of species having the result as the mixture of 
their originals. The cone reaching the eye would thus present no 
distinctions of colour. The reply given by Aristotle, Averroes, and 
others is that these species have only a spiritual existence, and do not 
observe the laws of material forms. Any number of them therefore 
may meet in the same point without being mixed. But this view is 
profoundly erroneous. We shall find the true solution by recurring 
to what has been said before; the preponderating force of the rays 
that fall vertically over ail the rest. Suppose the object to be 

lack in the centre, white and red at the extremities. The black in 
their course will come into contact with white rays and red rays: 
but these latter wil be oblique, and will therefore not affect the 
result. So with the rays from the white and the red parts of the 
object. . : : A , : : : : . . 989-42 


CHAPTER IV. 


"Those who have spoken of species as spiritual, do not use that 
word as it is used of God or the Soul : they mean imperceptible. But 
such a use of the word is confusing. "The species resembles that of 
which it is the image ; it is therefore material. It passes through 
a material medium; is therefore material. It produces material 
results ; being related to that result as the incomplete to the com- 
plete, as the embryo to the fully formed animal. Species are indeed 
invisible, except it be by accident ; when an opaque body intercepts 
the ray of light or colour, we become sensible of it. Or again, weak- 
ness of sight may make us sensible of the passage of the ray, though 
we should not be so otherwise. The same principle applies to objects 
perceived by the other senses. It may be asked, How is it that three 
candles placed near a small opening appear as three on the other 
side? "There is true mixture of the species in this case, for one 
illumination results. Still if the eye be applied to the opening, the 
distinction of the principal rays proceeding from each will make 
itself felt . : . ; . : : : - : . . 48-46 


SEVENTH DISTINCTION . : ; : $ : : . 47-53 


CHAPTER I. 


Importance of the difference in density between crystalline [lens] 
and vitreous. If the vitreous were of the same density as the lens, 
the rays passing from the latter to the former would follow their 

i2 


CXXXII ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS- 


VOL.II. PAGES 
straight path. In this case a ray falling on the right side of the lens 
would pass backwards to the left of the eye, and conversely. Con- 
fusion as to right and left would thus result. But, the vitreous being 
denser, the rays leaving the lens are refracted ; and as the diagram 
shows, they converge in a way which avoids this confusion . . 41-49 


CHAPTER II. 


'The action of the eye on the object seen. Like every other object, 
the eye radiates species. But are these radiations, or those of them 
which touch the object, necessary to vision?  Aristotle's remarks in 
his treatise on. Generation seem to point to this. Ptolemy and 
subsequent optical writers have asserted it. Plato maintained that 
sensation was wholly active; the Stoics that it was wholly passive. 
Aristotle takes a medium course. Vision is in fact not merely 
passive, but active . : : : : : : . : . 49-50 


CHAPTER III. 


Nor do Alhazen, Avicenna, and Averroes contest this view. "They 
only protest against the notion that the eye emits some material 
substance to the thing seen. A passage in Aristotle (De 44:72, ii. 

12) has been understood as though he looked on sensation as wholly 
passive. But it was only by way of protest against the Platonists, who 
went too far in the opposite direction  . 6 : . . . 50-52 


CHAPTER IV. 


As all objects in nature complete their action by emitting their own 
special forces, so does the eye generate rays from itself. "These meet 
the rays proceeding from the object to the eye, and facilitate the 
passage of these latter. As they are of different nature no confusion 
arises from their meeting . 92-53 


ErcHTH DisTINCTION. FOUR OF THE CONDITIONS REQUIRED 
FOR VISION . : ; ; : ; $ : ; : . 94-61 


CHAPTER I. 


'The first condition is Light. Without light, colour either (2) does 
not exist, or (^) sends out no emanations, or (c) what emanations it 
produces do not affect vision. "The third of these explanations is the 
true one. The second condition is, Distance of the object. An object 
placed in immediate contact with the organ of sense is not perceived: 
for the organ acts by emitting force from itself into the medium. 
This is the case even with the senses of touch and taste. The 
medium for these is the flesh and skin surrounding the sense 
organs . : : : : ' : ; a : , . 94-56 


PART V. cxxxiil 


CHAPTER II. 
VOL.II. PAGES 


The third condition is the Position of the object in respect of the 
eye. They must be connected by straight lines either direct, re- 
fracted, or reflected. Why is this the case with vision, and not so in 
the case of hearing, or of the sensation of heat? Aristotle here fails 
us. "The difficulty is obvious. A man can hear his own voice: why 
cannot he see his own face? It would seem that sound generates 
something more than species of sound : it must generate sound itself. 
The trembling of the air following on that trembling of the object 
struck which constitutes sound, is propagated in all directions, and 
is therefore perceived as sound everywhere. In the same way an 
odorous body not merely sends out species, but subtle material 
particles, which being diffused through the air themselves emanate 
in every direction. It has been already explained that there are 
certain qualities capable of completing their species, by generating 
fresh sources of radiation. Fire is one of those . : d . 56-58 


CHAPTER III. 


'The fourth condition of vision is that the object be of suitable 
Magnitude. Each point of the object must be represented on the 
surface of the lens. And although that surface, like all others, is 
infinitely divisible, yet, for purposes of sensation, the division must 
not go so far that the points become undistinguishable. Again, the 
object must not be too large. What are the limits? If the extreme 
angle of vision be a right angle, an eye placed at the earth's centre 
would see one fourth part of the heavens; at the earth's surface 
something less, as geometry shows. "The view that the limit of the 
angle of vision must be a right angle rests on no sound basis, either 
of theory or experiment. Examination of the structure of the eye 
furnishes geometrical proof that it is less than a right angle. And 


experiment makes this certain  . ; : ; , : . 98-61 
NINTH DISTINCTION. OTHER CONDITIONS OF VISION . . 62-4 
CHAPTER I. 


The fifth condition of vision is that the Density of the object 
shall exceed that of the air and of the heaven. This is why we 
see water, glass, and other transparent bodies. Air we can only see 
when accumulated in great masses, which produces the same result 
as density. So the most transparent water becomes opaque if the 
depth be very great, shadows being cast by each particle of water 
on that which succeeds to it. Further, we have to note tbat the 


CXXXIV ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


VOL.IL. PAGES 
power of the eye to send out radiations, which we have seen to 
be an essential factor in vision, is limited. And as such limitation 
of penetrating power implies visibility, we have in extreme distance 
a reason why extremely rare bodies become visible. "The blue colour 
of the sky is to be explained as in the case of deep water. Blue is 
the colour which most nearly approaches blackness; it results here 
from the shadows thrown by each particle of air on succeeding 
particles. 1f the heavenly spheres were opaque, it might be supposed 
that they would be visible objects. But theological reasoning shows 
that they are not opaque. Beyond the eight stellar spheres is the 
sphere of water, and beyond that again the tenth. It may be asked 
how is it that we see a ray of light passing through a window, though 
in this case the air being warmed by the sun is rarer than the air 
surrounding it? "Ihe reply is that what we see is not the luminous 
ray but the boundaries of the denser air which it penetrates. As to 
the heavenly spheres, it has been already shown that they are 
themselves transparent, the star placed in each of them being 
opaque . 2 : : : s : : : : : . 62-66 


CHAPTER II. 


'The sixth condition of vision is. Rarity of the Medium. [It is 
objected that flame is rarer than air, and yet that a flame placed 
between the object and the eye impedes vision. But it is a 
mistake to suppose that flame is rarer; and Alhazen, who has been 
quoted as saying this, is misinterpreted. — Whether a lynx sees 
through a wall or not, the human eye which we are here considering 
certainly does not. On the other hand, we are not to suppose 
a vacuum between heavem and earth. Radiation of species would 
be impossible in that case. A vacuum is a mere mathematical 
abstraction  . : : a : : à : : : . 66-67 


CHAPTER III. 


'The seventh condition is Time. Time, as Aristotle shows, is needed 
for an act of memory: much more for an act of sensation. It has 
been maintained that radiations from the object and the eye take 
place in an indivisible instant of time. For if not, then the particles 
of time, however small, would form a perceptible aggregate while the 
radiation passes from the east of the heavens to the west. "This 
view is held by all but Alhazen, and by him is contested on in- 
sufficient grounds. Some however of his arguments against it are 
sound, resting as they do on Aristotle's doctrine that finite energy 
requires time for its operation, the time being inversely as the 
energy. Suppose the energy infinite, then, and then only, does 
the time become zero. 'The notion that the ray is spiritual not 


PART V. CXXXV 


VOL.lI. PAGES 
material, and therefore not amenable to physical laws, has been 
already disposed of. It is material, and as such cannot be in several 
places at the same time . s ; , ; : ; : . 68-71 


CHAPTER IV. 


It may be further observed that the time occupied by a luminous 
radiation may be so small as to be imperceptible to our senses even 
when the distance traversed is very great. Aristotle's supposed 
denial of it was a denial of the view of Empedocles that a corporeal 
body was transmitted across space. BDut the luminous radiation is 
not a body, but a form continually renewing itself out of the particles 
of the medium, as it travels. It is true, as Aristotle says, that there 
is a difference between the transmission of light and that of sound 
and other sensory impressions. With sound there are three distinct 
displacements of material particles, viz. motion of the body struck, 
tremor of the air, and rarefaction of the air. Nothing of this kind 
takes place with light, for though light makes heat and rarefies the 
air, yet it is transmitted through celestial spaces where rarefaction 
and heat-production is impossible. In the transmission of odours, 
again, there are special differences. But all need time: though not 
the same time. We see the stroke of a distant hammer before we 
hear it. Lightning reaches us before thunder. 

The eighth condition is a healthy state of the eye. A final con- 
dition, relating to the axis of vision, will be spoken of afterwards 


(p.97) . : : : . : . : : R : . Tl-14 
'TENTH DISTINCTION . : : " , : " . 14-82 
CHAPTER I. 


We may now inquire with greater precision of what matters vision 
takes cognizance, what degree of certainty it brings, and to what 
errors (limiting ourseives to direct vision) it is exposed. Knowledge 
is either given to us directly and immediately by Sense, or indirectly 
and fer accidens. Supposing the eight conditions described to be 
present in just degree, the eye will perceive the twenty-two qualities 
previously noted, with or without the help of the other special senses, 
and of .Sezsus Communis and fmaginmatio (pp. 4-5). By qualities 
indirectly sensible I mean those which come under our cognizance 
through sensation, but which are appreciated by other faculties, as 
judgement ; as when a lamb seeing an object of the form and colour 
of a wolf, knows it to be an enemy. When I see a man, I see an 
animated object and a substance ; thus in an indirect way substance 
may be spoken of as sensible. Again, the sensations peculiar to one 


CXXXVI ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS: 


VOL.II. PAGES 
of our senses are indirectly appreciated by another, as when we see 
iron to be hot, or ground to be wet. For cold, heat, moisture and 
dryness cannot be directly appreciated by the eye : : . 174-16 


CHAPTER II. 


'The question arises, Do all sensible things of which the eye takes 
cognizance propagate rays to the eye, or light and colour only? "The 
latter is the true view. These other things are magnitudes or 
properties of magnitudes, and belong to matter, which is passive, not 
active. The air which is the medium of sound is itself soundless, and 
the medium of colour, colourless. "They are called sensible, not 
because they emit species to the sense, but because the sense 
appreciates them. All that is really necessary for vision are the rays 
of light and colour, combined with the ray directed to the object from 
the eye : . 76-79 


CHAPTER III. 


Knowledge comes to us in three ways: (1) by sensation pure and 
simple, as when a colour strikes the eye without remembrance of any 
previous colour; (2) by similitude of the present sensation with 
a past sensation remembered ; (3) by a ratiocinative process, as 
when we judge an object to be transparent because we are able to 
see an opaque body behind it. But, although the process by which 
our perception takes place is one of reasoning, it takes place so 
instantaneously that we are not aware that we reason. We are 
logicians instinctively, without having names for the various steps 
which the mind takes. "These three modes of knowledge have been 
inappropriately named, Sensation, Science, and Syllogism . . 19-82 


OPTIC, PART II. 


SPECIAL CONSIDERATION OF DIRECT VISION : : . 83-129 
FiRsT DISTINCTION. ON VISION AS DETERMINED BY THE 
STRUCTURE OF THE EYE . 2 - s " z . . 88-91 


CHAPTER I. 


'Those whose eyes are deep-set see further than those whose eyes 
are prominent. First, because the eye is nearer to the brain. 
Secondly, because it is better preserved from external injury. 
'lThirdly, because the visual force being compressed within a 
narrower channel issues with greater energy and directness. We 
often prolong this channel by holding the hollow of the hand 


PART V. CXXXVii 


VOL. II. PAGES 
before the eye when we wish to see very distinctly. Eye-lashes help 
in the same direction. In fishes which have none, the visual force is 
dispersed. So too it is that from the depth of a well we are able to 
see the stars. "The amount of the aqueous humour in front of the 
lens would also affect vision. Those who have little see further than 
others, for deep water, though transparent, yet is a bar to the trans- 
mission of light. It may be observed that old peop:e hold objects 
that they wish to examine further from the eye. "The reason is that 
their eyes abound in moisture: and the object to be clearly visible 
must be placed beyond the range of that moisture : . 88-86 


CHAPTER II. 


Distinctness of vision does not always accompany length of vision. 
It depends on the sufficient size of the lens, on the purity of all the 
humours of the eye, and on the absence of that degeneration of the 
cornea and the capsule of the lens which comes with age, and which 
involves the casting of shadows. Why is it that some eyes see better 
in the dark than others? Absence of moisture and extreme trans- 
parency in the ocular structures conduce to this result; such eyes 
are overpowered with light in the daytime, and see badly. Further, 
the eye has a certain amount of independent luminosity ; greater in 
some men and animals than in others . s : : : . 86-88 


CIHUAPIER ILE 


Double vision results from disturbances in ocular structures. In 
the normal condition of the eyes, the object seen appears single. 
If the eyes are congenitally or forcibly displaced, this unity of the 
object is lost. Extreme heat or cold may produce this result; or 
anger, infirmity, or drink. Duplcity of vision may depend either 
on displacement of the vitreous humour, or of the nervous spirit pro- 
ceeding from the brain to the eye, or on dilatation or contraction 
of the uvea. In some cases there may be an exudation covering a 
portion of the lens. Another cause of duplicity has been suggested. 
'The radiations issuing from the eye may be so feeble as to be stopped 
not merely by the object of vision, but by some one of the radiations 
from this object. It is stated also.that in some cases the eye has 
had two pupils, though I have not myself seen this  . s . 88-91 


SECOND DisTINCTION. ON RADIATIONS FROM THE OBJECT 
AND FROM THE EYE, AS AFFECTING DIRECT VISION  . . 92-99 


CHAPTER I. 


How is it that we see a cloud at a distance, whereas when close to 
it, or immersed in it, we do not? The answer is that the radiations 


VOL. I. k 


cxxxviüi ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS, 


VOL. II. PAGES 
from the eye are strong enough to penetrate it when near; not so 
when distant. "We must conceive the pencil of rays from the object 
and that from the eye as having a common axis drawn through the 
various ocular centres; this central line being specially potent in 
vision. The point at which it strikes the object is seen with 
clearness ; adjacent points also, in proportion to their proximity. 
"The axis of the eye is directed successively to each point in the 
object. The eyes act in concert, their axis being directed to the same 
point : : : : : : : : : ; : . 92-94 


CHAPTER II. 


When one of the eyes is pushed by the finger from its proper 
position, the angle of vision ceases to be the same for both of them, 
and the object appears double. So too when the eyes are fixed on a 
given point, an object placed between that point and the eye, or 
beyond that point, will appear double. It is easy to demonstrate this 
by experiment . ; : : . . : : . 94-95 


CHAPTER III. 


Further experiments on double vision may be made. If the finger | 
be held between the eye and a candle, and the eyes be fixed on the 
candle, the finger will appear double. Ifthe right eye be closed, the 
left image will disappear. If however the light be very distant, 
the result is different. The right image vanishes on closing the right 
eye . : : ; : : : : : s ; : . 96-97 


CHAPTER IV. 


Again, the axes of each eye may make such an angle with the 
common axis of vision as to produce a double image. Or the direction 
of any point in the object of vision may make such an angle with the 


axes of the eyes that the point is seen double . : c 1919799 
TuiRD DISTINCTION. : . , : . c . . 99-129 
CHAPTER I. 


Let us consider further the three modes of perception, through sense, 
through recollection, and through argument, in reference to the eight 
conditions of vision. Light and colour are appreciated through sense 
only : and this without error, so long as the right conditions of vision 
are fulfilled without excess or defect. Starlight is not seen by day 
because of excess of solar light. Diminish the latter, as by descending 
to the bottom of a well, and the stars are seen. The Milky Way, 





PART V. CXXXiX 


VOL.II PAGES 
consisting of a multitude of small stars clustered, produces the 
erroneous impression of a continuous light; this is due only to 
distance. 'This luminous impression is caused by the passage of 
rays from these small stars through the sphere of fire; the medium 
in the stellar spaces would be too rare, that of the sphere of air too 
dense. We have also to take into account the refraction of rays in 
the sphere of fire; but of this afterwards. "The light of dawn raises 
a question. Why do we not see it earlier? Why, since outside the 
earth's shadow the whole sky is illumined, does the sky appear dark 
to us? "The reply is, first, that the spheres of heaven are very 
distant ; also that the heaven, apart from the dense bodies contained 
in it, is too rare to have fixed light ; light passes through it without 
affecting the eye. When the sun's rays touch that portion of air 
which is comparatively near to us, this illuminated air becomes per- 
ceptible. It may happen that a luminous body of small magnitude 
appears far larger than it is on account of rapid motion. Sparks 
from a fire produce this effect. Shooting stars are probably bodies 
of small magnitude. Colour,like light, is apprehended by pure sense ; 
and correct apprehension of it depends on the conditions before men- 
tioned. Extreme transparency of the object, great intensity of the 
colour, too great remoteness of it, rapid succession of different 
colours, will interfere with accurate perception . . : . 99-104 


CHAPTER II. 


Of Perception through knowledge (recollection). Under this head 
are to be classed distinctions of characters, whether generalor special, 
in visible things. The moon's light outside the earth's shadow is 
clear and white, in the upper part of the shadow red, in the lower 
part is invisible. These differences, though perceived by sight, become 
known to us only after repeated observation. "The explanation is not 
easy. The moon's light, like that of other stars, comes from the sun. 
When the moon is in conjunction, the hindrance to illumination of 
the part of the moon turned to us is the moon itself ; the solar rays 
diverge widely on either side, and do not reach us, even secondarily, 
by dispersion. But when the moon is in the earth's shadow, the earth 
being distant from the moon, the moon is near the vertex of the cone, 
and accidental solar rays entering within it produce the reddish light 
seen in alunar eclipse. The degree of this light will vary with the 
distance of the moon from the earth at the time of eclipse, which may 
be greater or less. Another problem, raising a similar difficulty, 
occurs with colour. If we look through a very thin piece of parti- 
coloured cloth at an object of given colour, we may see that colour if 
the apertures in the web are large enough; if otherwise, we see 
a mixed colour. The quality of the medium will modify the result. 


k 2 


ex] ANALYSIS OR VPEHIESTOPUSIMPAIUSS 


VOL.II. PAGES 
The rays, in this case, coming from the threads of the web are so 
nearly coincident with the rays coming from the object, as to be con- 
fused with them . : : ; ; : s . : . 104-106 


CHAPTER I[ilI. 


Of Perception through reasoning. Many examples can be given 
of this. "The most striking is our perception of distance. An object 
may be so distant, as to subtend so small an angle in the eye that 
vision ceases. Short of that limit, the degree of distance is deter- 
mined by a continuous series of objects between the object and the 
eye. In a flat country we have no means of judging the height of 
the clouds, which we can do when we see them on the sides or 
summits of mountains. [Clouds would appear to be of no great 
height, though, as we know from the fact of twilight, exhalations 
other than clouds may rise fifty-one miles. Such exhalations are 
not aqueous: being dry they retain the sun's heat better, and thus 
rise higher.] For judging, then, of distance, we must have an inter- 
mediate series of objects, each of which shall be appreciable by the 
eye with sufficient accuracy. These limits are soon exceeded. 
A line of trees appears continuous, though there may be a great 
interval between each of them. | So planets seem to be in the same 
surface as fixed stars, though the difference of remoteness is 
immense. So an equilateral figure of many sides becomes at 
a distance undistinguishable from a circle. A circle may be taken 
for a straight line, a sphere for a plane figure. When a circle 1s held 
sideways before the eye, the part nearer to the eye will be recognized 
as nearer if the distance is moderate: if it is very far off, the difference 
of distances in the points bears so small a proportion to the whole 
as not to be recognized. "Thus itis that, when the moon is in her 
first or third quarter, the circular line defining the light part from the 
dark appears as a straight line. So too the sun and moon seem to 
us flat, though they are spherical : : : T : . 106-108 


(CEI ASPASEPRSSQRV: 


All this is exemplified in the study of the Moon's Phases. The 
base of the cone of solar light occupying the moon's surface appears 
to us twice in the month as a straight line; otherwise as curved : 
a fact unexplained in the Latin translations of Aristotle and Averroes. | 
Here we have to leave the region of sense, and penetrate to the 
real facts, which, but for the remoteness of the sun and moon, we 
should be able to see. The boundary of rays proceeding from one 
eye to the moon is a great circle of that body ; that of rays proceed- 
ing from the sun to the moon is also a great circle, or nearly so. At 
conjunction and at full moon these circles coincide, the lunar surface 





JeXALR TP. HET. cxli 


VOL. II. PAGES 
presented to the earth being who'ly concealed or wholly illuminated. 
At other times the illuminated surface is represented by the space 
left between the intersections of two great circles, the points of 
intersection being at the extremity of a lunar diameter. Regarding 
these points as the lunar poles, the inner boundary of the illuminated 
part may be regarded as a meridian circle. A circle drawn through 
the lunar poles so as to divide the lunar surface visible to us into 
two equal parts may be called the lunar colure. The inner boundary 
of the luminous portion becomes identical with the colure on the 
seventh and twenty-first day, and appears to us as a straight line. 
Before the fourteenth day this circle presents its convex side to the 
sun, after that day its concave side. In the latter half of the month 
the phases are seen reversed till complete occultation returns. 
So too by a reasoning process we become convinced that though 
the heaven appears to us as a plane surface, it must in reality be 
spherical, or at least polyhedral, so as to be undistinguishable from 
a sphere. Were it plane, the stars would all disappear below the 
horizon or rise above it at the same moment  . à . . 108-114 


CHAPTER V. 


As distance is appreciated only through a reasoning process, so it 
is with magnitude. The mere magnitude of the angle subtended by 
the object does not suffice, for objects of the same magnitude at 
different distances appear of different magnitude, and conversely. 
As in the case of distance, there must be intermediate objects familiar 
to the eye with which mental comparison can be made. Extreme 
distance often renders such a comparison impossible : . 114-116 


CHAPTER VI. 

'The eye looking at a sphere sees somewhat less than the haif of 
it, as the third book of the ZE/eziez/s shows. | Heavenly bodies look 
larger at rising and setting than when at the meridian. Why is this? 
When looking either to east or west, the sky seems a plane, or nearly 
plane, surface stretched overhead. What is over the head seems 
nearer to us, and subtending the same angle, is judged smaller. 
Further, owing to the interposition of terrestrial objects between our- 
selves and the rising or setting star, we are better able to appreciate 
its distance, and thus are led to imagine it larger. Our perception 
of motion and rest depends also on a reasoning process. Motion is 
apprehended by a change in the position of a body relatively to 
another, the change involving a lapse of time. Rest is the absence 
of such a change. Hence illusions arise. When clouds are driven 

. across the moon, the moon seems to be moving through them. The 
clouds must be numerous and almost continuous for this effect to be 


cxlii ZUNGATY-S TS OP DEIEXNOPDUSP MAUS 


VOL.II. PAGES 
produced. Again, while we are walking at night in any direction, 
a star to the right of us will seem to move with us, since it holds 
very nearly the same position relatively to us at the end of our 
passage as at the beginning: the star being far off, the difference 
made by our change of place is imperceptible. When the sun is 
on the meridian, a long line of men extending from east to west will 
all see him directly in front and the shadows of their bodies will 
appear parallel; the divergence of the shadows is too small to be 
perceptible. 'The motion of the planets is imperceptible by direct 
inspection. Rapid motion in a circle, followed by rest, gives the 
sensation of movement in surrounding objects. In this case when 
the man stands still, the humours of the eye still continue in motion. 
In a moving ship, trees and houses on the bank seem to move, 
especially if distant: if the eyes converge on a near object it will seem 
stationary . : : : : : a : : : . 116-119 


(OEIASDSDIESRSVIDIE 


One of the most difficult problems is that of the scintillation of the 
fixed stars. Aristotle remarks their contrast in this respect with the 
planets, and attributes it to their greater distance ; the eye, being 
more strained, is tremulous. Scintillation is different from the tremor 
sometimes seen in the sun and other planets at rising and setting. 
If distance were the sole explanation, we should expect Saturn to 
scintillate, which it does not. Further, it is only the larger of the 
fixed stars that do so. "Therefore strength of light must be a condi- 
tion. And yet, since the sun at noon does not scintillate, the light 
must not be too strong. One of the causes would seem to be the 
internal strain of the eye at very distant objects. "The planetary 
bodies are easily perceived to be near, and with them there is no 
strain. Moreover, the fact of extreme distance of itself weakens the 
visual rays. It may be objected that the strain is greater in the case 
of small stars than of large: but here the condition of sufficiently 
strong light is wanting. Again, it is objected that if ocular strain 
be one of the factors, this depends upon each observer's choice and 
will. But this is not so. It is one of those actions which have 
become involuntary through habit. But how is this difference 
of distance between the planets and the stars to be known? Its 
quantity doubtless is not known. But the fact that there is a 
difference is a matter of sensation. Has the density, or has the 
motion of the medium, anything to do with scintillation? Perhaps 
both contribute, as Averroes has suggested; and perhaps also at 
these immense distances the visual power is exhausted, and acting 
only intermittently, produces the tremulous impression. By motion 
of the medium we are to understand here, not violent motions of the 


PART V. cxliii 


VOL.II. PAGES 
lower air like wind, but subtle motions caused by the revolutions of 
the heavens and of the exhalations which pervade them. A com- 
bination. of the foregoing causes may sufficiently explain this 
complicated problem . . s : : - . : . 120-126 


CHAPTER VIII. 


We may now sum up the results of our study of direct vision. We 
have spoken of vision as operating by sensation, by recollection, and 
by a syllogistic process. Ifthese two last are to be interpreted as in 
the schools, they would imply the intervention of Reason. But it is 
evident that brutes have the power of recognizing and distinguishing 
both universals and particulars. .A dog recognizes a particular man, 
and also recognizes men in general from dogs, trees or other objects. 
"Therefore this faculty must be a function of sensitive life, and cannot 
imply reason in the strict sense of that word. Further, animals pass 
through a train of mental processes analogous to syllogistic reasoning, 
though they cannot put it into a logical figure. "They have a store- 
house of mental impressions. They can generalize, and they can 
draw conclusions; though they are not conscious of doing so, and 
cannot give an account of what is passing within them  . . 126-129 


OPTIC. PART III. 


FiRST DISTINCTION : ON REFLECTED VISION . , . 130-146 


CHAPTER I. 


It is unnecessary to repeat what has been already said of the 
structure of the eye and the functions of sensation. Dodies that 
impede the passage of visual radiations may be either wholly 
opaque, as a stone wall; or partially opaque, as water, glass, 
crystal. Opaque bodies do not destroy the radiation: they merely 
alter its path. An opaque body may be rough or smooth. When 
the surface is rough, the parts being unsymmetrical scatter the 
radiations irregularly, and there is no image. With smooth surfaces 
the parts all act alike, and the radiation comes back to the eye 
uninjured, though feebler than in direct vision. Proof is subjoined 
of the equality of the angles of incidence and reflexion, and this proof 
will hold, whether the surface be plane or spherical: for the ray may 
be regarded as falling on the tangent plane « c : . 130-132 


CHAPTER II. 


The mirror contains nothing. What is seen is the real object, 
only the radiation from it has followed an angular course. The eye 


cxliv ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS: 


VOL. II. PAGES 
must be situated at the extremity of that course, whether it has been 
straight or angular, in order to receive the impression. It follows 
that the radiation produces no durable effect on the reflecting 
surface. From this again it follows that the moon and the stars 
shine with their own light, not with light reflected from the sun: 
otherwise we should see the sun's image reflected in them. Neither, 
again, is a comet the reflexion of solar light from the surface of 
astar. 'The case of the rainbow will be considered afterwards. "The 
position in which we judge the reflected object to be is, in plane 
mirrors, at the intersection behind the mirror of the prolongation of 
the reflected ray with that of the perpendicular let fall on the mirror 
from the object. But in mirrors other than plane the apparent 
position varies very greatly — . . E : : : . 182-134 


CHAPTER III. 


'There are seven kinds of mirrors, spherical, conical, cylindrical, 
or plane. Of the first three classes each may be either convex or 
concave. Geompetrical proof is given that in plane mirrors the image 
and the object appear equidistant from the plane of the mirror on 
opposite sides. Nothing really takes place either in the mirror or 
behind it. The effect produced is a mental impression caused by 
the peculiar path taken by the radiation from the object. In spheri- 
cal convex mirrors, the intersection of the visual ray with a line 
drawn from the object to the centre of the sphere fixes the apparent 
position of the object. "This intersection may be beyond the mirror, 
in the mirror, or on the same side as the object. " Usually the image 
appears less than the reality, because the rays come from a smaller 
area than in the case of the plane mirror: in the spherical most of 
them are dispersed. "The image is erect but distorted: the outer 
rays of the cone touching points more distant from the eye than the 
median rays. Only when the image of a right line crosses the centre 
of the sphere is that image rectilinear. Moreover, in convex mirrors 
the image is nearer to the mirror than the object is, because the inter- 
section of the visual ray with the perpendicular occurs sooner in 
spherical than in plane mirrors. In cylindrical mirrors the errors 
are even greater than in spherical, except in the one case where 
a line in the object is equidistant from the axis of the cylinder. 
Only if this line has any breadth, its transverse magnitude will be 
distorted. In convex conical mirrors the same errors occur as in 
convex spherical. i : : , : : : ; . 184-187 


CHAPTER IV. 


'The greatest illusions are those that occur in concave mirrors, both 
as to the size of the image, and the number of its repetitions ; some 


PART V. cxlv 


VOL. II. PAGES 
of these being inverted, some erect. "The two diagrams accompany- 
ing this chapter illustrate these effects ; : : ; . 137-141 


CHAPTER V. 

Many observations of natural objects show the dependence of 
colour on the angle at which the light falls, as for instance the 
plumage of the peacock's tail or the pigeon's neck, and also the rain- 
bow, as we shall see in dealing with experimental science. Drunken 
men or those in weak health see their own image projected in front 
of them. Seneca explains this by a supposed feebleness of the 
radiations proceeding from their eyes, which instead of penetrating 
the air are reflected back as from a mirror to their bodies; and the 
eye thus perceives the body to which it belongs. It may be supposed 
that the air round persons in this condition is specially charged with 
morbid vapours, capable of reflecting the radiation. On this hypo- 
thesis it is objected that the strongest radiations from sound eyes 
would be ultimately reflected from the clouds. But their distance 
and their uneven surface prevent such reflexion. In the case of 
drunken or weak persons we nced not accept Seneca's view of 
emanations from the cye reflected from vapour. We may suppose 
the emanations from the object, i. e. from the person, to be weak and 
to be easily stopped, and so to become an object of direct vision. The 
rays seen projected from a candle are due to the light falling in 
certain directions on the eyelashes, which being polished surfaces, 
actas minute mirrors. The scintillation from a metallic surface in 
an elevated position, as from a cross on a church tower, is due to the 
motion of the sun or moon whose light is reflected from it . 141-144 


CHAPTER VI. 

lf a mirror be placed in a vessel of water and the image of the sun 
reflected from it, a second image will appear beside the first, which 
was held to be that of a star. If it were, the sun's light would hide 
it Moreover, the same effect is produced by the moon or by 
a candle. There are in fact here two mirrors, the surface of the 
water and that of the mirror. "That from the mirror is more perfect, 
the other being weakened by the loss of some of the rays through 
refraction. Fracture of a mirror does not necessarily result in 


multiplication of images, unless the pieces are removed from each 
other . : : : : : : : : : : . 144-146 


SECOND DISTINCTION : ON REFRACTION . ; : . 146-159 


CHAPTER I. 
We now come to the question of refraction. Rays passing from 
a point in the object towards the eye are refracted at the cornea, 


cxlvi ANALYSIS OF. THE * OPUS MAJUS? 


VOL.II. PAGES 
which is denser than the air, towards the normal; with the exception 
of such rays as fall vertically on the cornea. The same point may 
emit a vertical ray and also an infinite number of oblique rays, these 
latter co-operating in the act of vision . : : à . 146-148 


CHAPTER LI. 


'The intersection of the perpendicular directed from a point in the 
object with the visual ray determines the apparent position of that 
point. If the eye be in the rarer medium and the object be in the 
denser the point appears nearer than it really is; and conversely 148-149 


CHAPTER III. 


'The case is complicated if the surface separating the two media 
be not plane but spherical. Here we have eight distinct cases. 
I. When the curved refracting surface is concave to the eye. 1I. The 
eye being in the rarer medium, (2) the eye is between the centre of 
curvature and the object, (7) the centre of curvature is between the 
eye and the object. 2. The eye being in the denser medium, cases 
(a) and (2) as before. II. When the curved refracting surface is 
convex to the eye. 1. The eye being in the rarer medium, (a) the 
object may be between the centre of curvature and the eye, (^) the 
centre between the eye and the object. 2. The eye being in the 
denser medium, cases (a) and (7) as before : : : . 150-153 


CHAPTER IV. 


Examples of the foregoing. The submerged part of an oar 
illustrates case 1 of ch.2. lf the eye were under water the upper 
part would illustrate case 2. If an object be placed in a basin, and the 
observer step backwards till it becomes invisible, the object will again 
become visible by pouring water into the basin. This again illustrates 
case I. The sun and moon when near the horizon, where vapours 
abound, seem larger than usual. The vapours form a lens with the con- 
cavity towards the eye: the eye being between the centre of curvature 
and the object. The object tberefore seems larger and nearer. Why 
then do the sun and moon not appear larger when they are high up 
and the sky is cloudy? Because in this case there is no refraction, 
or but little. So there is no apparent increase of size when, the 
horizon being free from vapour, there is no refraction. The angle 
under which the celestial object is seen is of more importance in 
forming our judgement than the apparent distance, since the absence 
of intervening objects makes judgement of distance difficult. A crystal 
lens if consisting of a small portion of a sphere, with the convexity 
turned to the eye, will magnify small objects placed beneath it, in 


PART V. cxlvii 


VOL.II. PAGES 
accordance with the fifth rule. If it be the half of a sphere or more 
than the half, then the centre of the sphere will be between the eye 
and the object and the magnifying effect will be less. A candle 
however held at a moderate distance will appear larger than if 
placed nearer, because the refracted rays from the extremity of the 
object are taken for direct rays. | Moreover, rays from the nearer 
position are apt to dazzle a weak vision and thus are neutralized. 
From a somewhat more distant position they are better appreciated. 
'These are a few illustrations of the effects of refraction. They are 
not intended as an exhaustive treatment of the subject. . . 153-159 


'THIRD AND LAST DISTINCTION  . : : 4 e . 159-166 


CHAPTER I. 


AIL these scientific truths. have a spiritual signification. "The prayer, 
Guard us as the pupil of thine eye, cannot be understood without 
knowledge of the structure of the eye and the pupil. Each of the 
structures by which the pupil is defended has an allegorical 
meaning  . , : : : : : , : i . 159-161 


CHAPTER II. 


As in vision we should neither be too far from the object nor too 
near, so for spiritual vision we should neither be too far from God, 
nor too presumptuously near. Vision is by sense, by memory, 
and by reasoning; this may be paralleled in spiritual vision. Vision 
is direct, refracted, or reflected : spiritually the first is divine, the 
second angelic, the third human. Or, again, the first is the perfect 
vision after the resurrection; the second, before resurrection and after 
death ; the third, the imperfect vision of life on earth : . 161-163 


CHAPTER III. 


On the practical application of this science there is much to be 
said. Dy reflexion we can multiply the images of objects at will, 
as by natural mirrors formed by vapours in the sky the image of 
the sun and moon are multiplied. Mirrors may be erected in 
elevated positions which may reveal the details of an enemy's camp, 
as is said to have been done by Caesar from the coast of Gaul when 
about to invade Britain . ; : , : : : . 164-165 


CITAPTER IV. 


By refraction even greater wonders may be wrought; small things 
may be made to seem great, distant things near : : . 165-166 


cxlviii ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


PASRSDNVIE: 


VOL.II. PAGES 


EXPERIMENTAL SCIENCE. . ; : : : . 167-222 


CHAPTER I. 


Having laid down the general principles of wisdom so far as they 
are found in language, in mathematics, and in optics, I pass to the 
subject of experimental science. "There are two modes of acquiring 
knowledge—reasoning and experience. Reasoning guides us to 
a sound conclusion, but does not remove doubt from the mind until 
confirmed by experience. A man who has never seen fire may read 
the proofs that fire burns, but will not be satisfied of it till he has been 
burnt. Even in geometry the demonstration of the first proposition 
of Euclid fails to carry conviction till the figure has been inspected. 
When Aristotle speaks of knowledge of the cause as a higher kind 
of knowledge than that gained by experience, he is speaking of mere 
empiric knowledge of a fact; I am speaking of experimental know- 
ledge of its cause. There are numerous beliefs commonly held in 
the absence of experiment, and wholly false, such as that adamant 
can be broken by goats' blood, that the beaver when chased throws 
away his testicles, that a vessel of hot water freezes more rapidly 
than one of cold, and so on. Experience is of two kinds : (1) that in 
which we use our bodily senses aided by instruments, and by 
evidence of trustworthy witnesses; and (2) internal experience of 
things spiritual, which comes of grace, and which often leads to 
knowledge of earthly things. "The mind stained with vice is like 
a rusty or uneven mirror, in which things seem other than they are. 
Without virtue a man may repeat words like a parrot, and imitate 
other men's wisdom like an ape, and all to no purpose. The in- 
tellectual effect of a stainless life is well illustrated in the young man 
who is the bearer of this treatise. The degrees of spiritual experience 
are seven. (1) Spiritual illumination; (2) virtue ; (3) the gift of the 
Holy Spirit described by Isaiah; (4) the Beatitudes ; (5) spiritual 
sensibility; (6) Fruits, such as the peace of God which passes 
understanding ; (7) states of Rapture : : . : . 167-172 


CHAPTER II. 


It is solely by the aid of this science that we shall be able to dis- 
abuse men of the fraudulent tricks by which magicians have imposed 
on them. As compared with other sciences, this science has three 
characteristics (fpraerogativas'). Of these the first is, that it con- 


PART VT. te» « 


VOL. IL. PAGES 
stitutes a test to which all the conclusions of other sciences are to be 
subjected. In other sciences the principles are discovered by experi- 
ment, but the conclusion by reasoning. An instance of this is 
afforded by the rainbow, and by other phenomena of a similar kind, 
as haloes, &c. "The natural philosopher forms a judgement on 
these things: the experimenter proceeds to test the judgement. 

He seeks for visible objects in which the co'ours of the rainbow 
appear in the same order. He finds this the case with Irish 
hexagonal crystals when held in the sun's rays. "This property, he 
discovers, is not peculiar to these crystals, but is common to all 
transparent substances of similar shape, similarly placed. He finds 
these colours again on the surface of crystals when slightly roughened. 
He finds them in the drops that fall from the rower's oar, when the 
sun's rays strike them, or from a water-wheel, or in the morning-dew 
on the grass. "They may be seen again in sunshine when the eye is 
half opened, and in many other cases g . : : . 172-174 


CHAPTER III. 


The shape in which the colours are disposed willvary. Sometimes 
it is rectangular, sometimes circular . : : , : à . 174 


GIEDATPSIIS RUD 


Armed with these terrestrial facts, the experimenter proceeds to 
examine the celestial phenomenon. He finds, on examining the sun's 
altitude and that of the summit of the bow, that the two vary inversely. 
'The bow is always opposite the sun. A line may be drawn from the 
centre of the sun through the eye of the observer and the centre of 
the circle of which the bow is an arc to the sun's nadir. As one 
extremity of this line is depressed, the other is elevated. It becomes 
thus possible to compute the altitude of the sun beyond which no 
rainbow is possible, and also the maximum altitude of the bow. It 
wiil be found both by calculation and experience that this altitude in 
the latitude of Paris is forty-two degrees . : ; ; . 175-178 


CHAPTER V. 


Still further investigating the shape of the iris, and the portion of it 
that can be seen, the experimenter conceives a cone of which the apex 
is the eye, the base is the circle of the iris, the axis being the line 
already described drawn from the sun's centre through the eye to the 
sun's nadir. In cases where this cone is very short, the whole of 
the base may be above the horizon, as may often be seen in the spray 
of a waterfall. In the sky however the cone is too elongated to admit 
of this: the base is bisected in various proportions by the planeof the 


cl ZNATYSISSOR IDHECSOPUS C MATIWSS 


VOL. II. PAGES 
horizon. "The arcs visible are not portions of the same circle. When 
the sun is high, and a small arc is visible, it belongs to a larger circle 
than the arc seen when the sun is rising or setting. A bow can be 
seen when the sun is just below the horizon ; but owing to terrestrial 
vapours, only the crown of the arch is usually seen . j . 178-181 


CHAPTER VI. 


In some latitudes there can be no rainbow at noon even in the 
winter solstice. When the latitude (1i. e. the distance from the zenith 
to the equator) is 24^ 25', the sun's altitude at noon in the winter 
solstice will be 42^, therefore there can be no bow. Passing north 
from this latitude, there can always be a noon rainbow till we come to 
latitude 66^ 25', when at the winter solstice there is no sun. Similar 
calculations can be made for other latitudes * : ; . 181-185 


CHAPTER VII. 


We have now to inquire whether the iris comes from incident, 
reflected, or refracted rays. Isthe bow an image of the sun? Are 
the colours on the clouds real? Why is the iris of circular form? 
Here we call experiment to our aid. We find on trial that if we move 
in a direction parallel to the rainbow it follows us with a velocity 
exactly equal to our own. If we approach it, it recedes: if we 
recede, it follows. The same phenomenon occurs with respect to the 
sun. We have seen that the sun is always opposite the rainbow ; the 
line between the centre of the bow and the centre of the sun passing 
through the eye of the observer. If the sun were apparently 
stationary, this would involve the bow moving much faster than the 
observer, the latter moving through the same angle, but at less 
distance from the apex. Dut this is not so. "Therefore there is an 
apparent motion of the sun concurrently with that of the bow. "The 
case is analogous to what happens when a hundred men are ranged 
in line facing the sun. Each sees the sun in front of him. "Their 
shadows seem parallel, though we know that in reality they must 
diverge, yet owing to the vast distance of the sun this divergence is 
imperceptible. We are thus brought to the conclusion that, supposing 
a rainbow to occur, each of the hundred men, facing backwards, 
would see a different rainbow, to the centre of which his own shadow 
would point. The rays causing the iris are therefore not incident 
rays, otherwise the colour would appear fixed in the cloud. And for 
the same reason they are not refracted rays, for in refraction the 
image does not follow the change of place of the observer, as is the 
case here. One condition of the phenomenon is that the atmosphere 
shall be more illuminated at the standpoint of the observer, and less 


PART VI cli 


VOL.II. PAGES 
at the position of the cloud. The movement of the sun from east 
to west during the appearance of the rainbow may be left out of 
account : : : : c : : : . : . 185-190 


CHAPTER VIII. 


The colours in the bow arise from an ocular deception. "They are 
analogous to those which appear when the eyes are weak or half-shut. 
'They are not due to the same cause as the colours produced when 
light shines through a crystal, since these do not, like the colours of 
the rainbow, shift with the position of the observer . : . 190-192 


CHAPTER IX. 


Each drop of fain in the cloud is to be regarded as a spherical 
mirror; these being small and close together, the effect is that of 
a continuous image rather than of a multitude of images. The colour 
is due to the distortion of the image caused by the sphericity of the 
mirror . : : : : : ; c : : . 192-193 


CHAPTER X. 


"The diversity of colours has been attributed to varieties in the 
texture of the cloud, the denser parts producing violet and blue, the 
lighter partsred and orange. But we see the same colours in the dew- 
drops, where there can be no such differences of density ; similarly in 
the crystal. Aristotle has been wrongly translated and interpreted 
in this matter. Another erroneous belief is that lunar rainbows occur 
only once in fifty years. They may occur at any full moon under 
suitable atmospheric conditions . : : ; . : . 195-194 


CHAPTER XI. 


'The shape of the bow is a difficulty. It cannot be explained by 
refraction. It is to be observed that the same colour is continued all 
round the circle in each ring. All parts of the ring therefore preserve 
the same relation of the solar ray to the eye. "This implies circularity 
of form.  Itis asked why the whole space contained by the circle is 
not occupied with colour. Because from the points in this central 
area rays equal to the angle of incidence are not reflected to the 
eye À : : : : . 194-196 


CHAPTER XII. 


The cloud therefore is not coloured ; the appearance of colour, for 
it is only an appearance, is given by rays reflected from the raindrops. 
Of colours there are five, white, blue, red, green, black: though 
Aristotle, dividing blue and green into other shades, speaks of seven. 


clii ANALYSIS OF THE *OPUS MAJUS: 


VOL. II. PAGES 
'These colours appear to have some relation to the various structures 
ofthe eye. In addition to the problem of the rainbow, there is the 
problem of haloes and coronae. On this I give the best explanation 
that as yet occurs to me. I do not however pretend that it is satis- 
factory. .Far more careful experiments, made with properly con- 
structed instruments, are needed before an adequate explanation 
can be given : : : : : s ; : : . 196-201 


THE SECOND PREROGATIVE OF EXPERIMENTAL SCIENCE . 209-215 


In all sciences Experiment is able to reveal truths quite un- 
connected with the discussion of principles, and with regard to 
which it is useless in the first instance to assign a reason. "The 
initial state of mind should be readiness to believe; this should be 
followed by experiment: reasoning should come last. I subjoin 
examples of my meaning. 

I. The astronomer constructs his spherical astrolabe, by which he 
can observe the precise longitude and latitude of heavenly bodies 
at different times. But it is not inconceivable that experiment may 
devise means of bringing tbis instrument into such relation with 
the revolution of the heavens that it should follow their course. The 
motion of the tides, the periodic changes in certain diseases, the 
diurnal opening and closing of flowers, are facts tending to belief 
that such a discovery is possible. If effected it would supersede all 
other astronomical instruments . : : . 202-208 

2. My next example relates to the act or Mrolou cine human life. 
A yet we have nothing to rely on but ordinary rules of health. 
'These are observed but by few, and usually not till the close of life, 
when it is too late. lf a suitable regimen were observed by all 
no doubt life would be much prolonged. But there are special 
remedies unknown as yet to medicine, but to be found by experiment, 
which may extend the period of life much further. Observation of 
the habits of certain animals may guide us to truths on this matter 
which are as yet hidden. Other indications are given in the works 
of Aristotle, Pliny, Artephius, and others. A combination of gold, 
pearl, flower of sea-dew, spermaceti, aloes, bone of stag's heart, flesh 
of Tyrian snake and of Aethiopian dragon, properly prepared in due 
proportions, might promote b to an extent hitherto un- 
imagined  . : 6 . 204-208 

3. A third DICH may be fous in Ares The problem here 
is not merely to transmute the baser into the more precious metals, 
but to promote gold to its highest degree of perfection. In this 
perfected gold we should probably have a further aid to tbe prolonga- 
tion of life . . . : : . 3 : : : . 214-215 


PART VII. 


cliii 


VOL. II. PAGES 


THIRD PREROGATIVE OF EXPERIMENTAL SCIENCE 


In this we leave altogether the domain of the sciences now re- 
cognized, and open out entirely new departments of research. At 
present the influences exerted on us by the stars can only be known 
through difficult astronomical calculations. . Experimental science 
may enable us to estimate them directly. It may be possible for us 
to act on the character of the inhabitants of any region by altering 
their environment. Inventions of the greatest utility may be dis- 
covered, as perpetual fire, or explosive substances, or modes of 
counteracting dangerous poisons, and innumerable other properties 
of matter as yet unknown for want of experiment. The Magnet, of 
which use is already made, is but a type of other mutual attractions 
exerted by bodies at a distance. For instance, if a young sapling be 
longitudinally divided and the two divisions be brought near together, 
held each by the middle, the extremities will bend towards each other. 
In conclusion; I may point out the influence which the possessors 
of this science may exercise in the promotion of Christianity among 
the heathen, whether in subduing their pride, in disabusing them 


. 215-222 


of false beliefs in magic, or in overcoming their materialforce . 215-222 


PART VII. 


MORAL PHILOSOPHY . ; . E . ; . 223-404 


FiRsT PART OF MORAL PHILOSOPHY . : : , . 228-249 


We have now considered Philology, Mathematics, and Experi- 
mental Science, and have seen their intrinsic importance, and their 
value to the Church. I| come now to a fourth science, which stands 
on a higher level ; that which relates to the practical conduct of life. 
Other sciences relate to action of various kinds ; but this to those 
actions by which we become good or bad. It is the science which 
instructs Man as to his relations to God, and to his neighbour and to 
himself. It deals therefore with the final purpose of all human 
wisdom. It is closely related to Theology, to which it supplies 
important aid, sharing therefore its dignity.  Proceeding to the 
divisions of the subject, the first point to note is that the conclusions 
of the previous sciences form the principles of ethical science. The 
others have prepared the way for this science as their mistress. We 
find ethical principles everywhere diffused through them, which are 
now by this highest of the sciences to be gathered together and find 

VOL. I. l 


cliv ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


VOL.II. PAGES 
their proper place. It is called by Aristotle Moral Science; by 
others Civil Science, as laying down the obligations of citizens and 
states; the city standing in old times in the place of the modern 
state or empire. It falls under two divisions: first, the establish- 
ment of laws of conduct; secondly, exhortations towards their 
fulflment . : : . 228-225 

'The first division consists of ues put. S9 dut to God ; (2) duty 
to our neighbour; (3) duty to ourselves. "These three divisions are 
indicated both in the Old and in the New Testament. We may 
begin by laying down certain principles either held by this science in 
common with Metaphysics, or reached through metaphysical methods 
which here would be out of place. "These are, (1) that God exists ; 
(2) that He is naturally known to man; (3) that He is of. infinite 
power and wisdom ; (4) that He is One; (5) that He is also Trine ; 
(6) that He is the author of Nature; (7) of angelic substances; 
(8) of human souls ; (9) these are immortal; (10) the highest good 
is in the future life; (11) man's capacity for this good ; (12) the 
moral government of the world; (13) future rewards and punish- 
ments; (14) the worship of God ; (15) man's duty to his neighbour 
and to himself; (16) the need of revelation ; (17) of mediation 
between God and man : : : . 925-228 
(There are other principles or which Metaphysics can take no 
cognizance—relating to the nature of God and the angels and to future 
life. Of thesethe first is the Triune nature of God. Something of this 
has been revealed to the ancient philosophers, having been received by 
them from the patriarchs, as explained in the second part of this 
work. Plato and Porphyrius are instances of this ; examples may be 
found also in Aristotle and Avicenna : : : . 928-232 
'The mutual relations of the three Persons of iie Trinity constitute 
the first foundations of Moral Science. Next to this is the Incarna- 
tion. Here too many traces of knowledge of the truth are discover- 
able in the ancient philosophers, both Greek and Arabian. There are 
also facts in natural history pointing in the same direction . 992-234 
'The coming of Antichrist is also an article of faith, of which some 
knowledge is to be observed in the writings of Greek and Arabian 
philosophers, and which some have thought is to be fulfilled in the 
actual Tartar invasions, though this is uncertain. It will be followed 
by the final punishment of the Evil one . a : ; . 284-285 
'The creation of the world and of the human race is also a principle 
laid down in the writings of Aristotle, Albumazar, and others. We 
find also the doctrine of the existence of angels, good and bad. "The 
former direct the motions of the heavenly bodies; and one of these 
is specially attached to the destiny of each human being as his 
guide through life. Bad angels may tempt him to evil . . 299-288 


PART VII. 


clv 


VOL.II. PAGES 


Of the immortality of the soul much is to be found in Aristotle, 
Plato, Cicero, Hermes Mercurius, and Avicenna ; and they were not 
ignorant that the body must be regarded as inseparable from the 
soul. They had knowledge also of a future state of rewards and 
punishments ; though, as Avicenna insists, the cares, enjoyments, and 
occupations of this world hide this knowledge from us. In shaking 
off these earthly trammels and receiving spiritual enlightenment true 
wisdom consists, which Aristotle in the sixth and tenth book of his 
Ethics holds up as identical with true happiness. "Theophrastus his 
successor, and Cicero, confirm what he has said. "Thus that highest 
good of which Aristotle speaks consists in participation of the life of 
God. Nor were the ancient philosophers unaware of the future 
misery that awaited the bad, as the writings of Socrates, Cicero, and 


Hermes show .. " : E : . 988- 


We now pass to the obligation to worship God, in thankfulness 
for our creation, in reverence for His infinite power, in consideration 
of our future bliss. On these points Avicenna, Porphyry, Plato, and 
Cicero have spoken explicitly. St. Augustine has accepted Cicero's 
explanation and definition of religion. Avicenna has compared our 
approach to the presence of God to our entrance into the presence- 
chamber of a great king. And Hermes has enlarged eloquently on 
this subject. As to the ceremonies of heathen nations, they were for 
the most part superstitious and useless, and there is no need to dwell 
upon them. "They were practised by these ancient writers not for 
their intrinsic value, but in order to conform to popular prejudice 


and custom. ; els 1 . ; : ; i . 946- 
SECOND PART: CIVIC MORALITY : s ; , . 950- 
CHAPTER I. 


'The first subject under this head is the regulation of the propagation 
of the race by the law of marriage. Next comes the subordination 
of ranks, both in the state and in the family. 'Thirdly, the appoint- 
ment of educators and judges. A definite position and function 
should be allotted to each citizen. Provision should be made for the 
treatment of criminals, and for the replenishment of the treasury. 
Laws must be made for testamentary dispositions and for contracts of 
all kinds. Occupations injurious to the state must be prohibited. The 


246 


249 


2558 


defence of the country by an organized force must be secured . 250-252 


CHAPTER II. 
It is further necessary that orderly succession in the government 
should be arranged. The ruler should choose his successor with the 
)2 


clvi ANALYSIS QE (THE OPUS MAJUS 


VOL. II. PAGES 
consent of his nobles and of the people. Any subsequent pretender 
should be outlawed. "These are the principal divisions of the subject ; 
which however includes the whole of Civil Law as received among 
the Latins, to whom the Greeks transmitted it . : : . 252-258 


THIRD PART: PERSONAL MORALITY . : d 5 . 254-365 


CHAPTER I. 


This third division is subordinate to the two preceding. Our duty 
to God occupies of course the first place. Secondly comes public 
good; which takes precedence of private good, as Aristotle has 
maintained. Love, Peace, Justice fall in this second division. Man 
is a social animal. A hermit living by himself is neither good nor 
bad. We are born to make our lives useful to others, as Cicero, 
Seneca, and the Stoics have so often said. On the subject of 
personal conduct and character admirable truths have been laid 
down by heathen writers, which may put Christians to shame. 
We will begin with those relating to virtue and vice in general; 
passing afterwards to special branches — . : . : . 254-255 


. CHAPTER II. 


Aristotle has defined two kinds of virtue. "The first consists in the 
subordination of feeling to reason ; to this the name of moral virtue 
is appropriated. In his ZZ/7cs he has spoken of twelve moral 
virtues, each regarded as the mean between two opposite vices. 
'These are fortitude, chastity, liberality, munificence, magnanimity, 
public spirit, gentleness, friendliness, sincerity, gaiety, modesty, 
justice. — The second kind of which Aristotle speaks is virtue of the 
Intellect. Its branches belong to the region of speculation, except 
so far as they are directed to the knowledge of divine things, or of 
matters useful to the state. Aristotle has distinguished innate from 
acquired virtue. All the philosophers of antiquity speak of virtue as 
the only real good, notably Seneca, Apuleius and Cicero, and have 
also insisted on the inconsistency of those who theorize about virtue 
without practising it. They have spoken of it as the beauty and the 
health of the soul, and have pointed out that it is only to be acquired 
by long and arduous practice. By this means even inveterate vices 
may at last be eradicated . . : : o : : . 255-262 


CHAPTER III. 


The ancients have spoken of vice in the same spirit as of virtue. 
Algazel has said that vice acts on the soul like rust on a polished 


DART EIL clvii 


VOL.IL. PAGES 
mirror, hindering the perception of the highest truth. Sin blinds the 
soul; and hence the view of Socrates that evil actions result from 
ignorance. "There is a natural shame at sin for its vileness; a con- 
sciousness that it lowers to the level of the beasts, each race of whom 
typifies some one among human vices. We take our tone from those 
around us for good or evil: hence it is of the utmost moment with 
whom we associate. This truth also is illustrated by the lower 
animals, as Boetius has pointed out. Much importance is attached 
by Seneca and others to self-examination at the close of each day, as 
to the control or the encouragement that has been given to vicious 
impulse. Such control as Aristotle and Seneca insist, should be 
exercised from childhood . : : : : : * . 262-266 


CHAPTER IV. 


From virtue and vice in general we pass to special virtues and 
vices. We find that the teaching of ancient philosophers relates to 
Avarice, Pride, Lust, Gluttony, Anger, Envy, and Sloth—in other 
words, to the seven mortal sins. Of these, all but one, Anger, relate 
to pleasure and prosperity; Anger only has to do with adverse 
circumstances. Let us begin with the former class. Disregard of 
wealth was preached and practised by Aristotle and a long series of 
philosophers. Seneca and Ptolemy have pointed out that this earth 
is but an infinitesimal part of the universe, and that the disputes of 
contending nations for its possession are like the quarrels of ants for 
an anthill. Apuleius, in his study of Socrates, has insisted strongly 
on the distinction between the inner man and the casual accidents of 
health, strength, or wealth that surround him. Sallust and Seneca 
have spoken of the general corruption that has followed the pursuit 
of wealth. : : : : ; : : . : . 2066-270 


CHAPTER V. 


As to sexual desire, Archytas and Cicero have said much of its 
disturbing influence on reason. Aristotle in his exhortations to 
Alexander dwelt on this, and on the degradation of man through 
lust to the level of the brutes. Seneca and Cicero have dwelt on 
the same subject. On Gluttony and Drunkenness, Seneca has 
enlarged in his discourse to Helvia, and in his other letters. He 
speaks of it as throwing the door open to lust, cruelty, and other 
vices. Cicero quotes a letter of the philosopher Anacharsis upholding 
the advantage of simplicity of life. Plato, Avicenna, and others have 
said much of the necessity of setting the mind free from the trammels 
of the body . : : : : - : : : : . 210-2175 


clviii ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS. 


CHAPTER VI. ^ 
VOL.II. PAGES 


Having spoken of the vices connected with pleasure and pros- 
perity, we pass to the discomfiture of the soul in adversity by Anger. 
In resisting anger, the first step is to see it as it really is, with all its 
disastrous consequences to spiritual and temporal welfare. By nature 
man is mild and gentle, inclined to help his fellow-man. Giving way 
to anger he exhibits the physical symptoms of wild beasts, distortion 
of the countenance, agitation of the limbs, swelling of the veins,foaming 
at the mouth, gnashing of the teeth, spasm of the breath. "The effect 
on the rational faculties is no less disturbing. It has often utterly 
destroyed the mental balance, and the temporary insanity caused by 
it has become permanent. Noless pernicious is its effect on practical 
conduct. All the virtues are inter-connected, so that the loss of one 
involves injury to the rest. Anger is destructive to the noblest 
virtues, such as clemency, magnanimity, pity, natural affection, tran- 
quillity and joy. Clemency is specially characteristic of man, and to 
the rulers of men it is peculiarly appropriate. It may be noted that 
among bees the king alone is without a sting. "The noblest of the 
Roman emperors have been distinguished for this virtue. Closely 
connected with it is the virtue of magnanimity, which leads its 
possessor to forgive injuries, and to be unconscious of their existence. 
But this state of mind is wholly incompatible with anger. As that 
part of the heavens which is nearest the stars is free from clouds, so 
is the magnanimous spirit free from the disturbing influences of 
anger. The swelling and exaltation of spirit which anger produces 
is no sign of vital energy, but rather of morbid flatulence and weak- 
ness. Besides magnanimity, other virtues are impaired by anger, as 
mercy, patience, and joy. Mercy is that which lifts man nearest to the 
level of God. Nothing is nobler than forgiveness and forbearance, and 
readiness to find extenuating circumstances in every offence, remem- 
bering how prone we are to give offence ourselves. To avenge 
ourselves on brute animals is what no one thinks of: and should we 
be less indulgent to men than to brutes? Readiness to forgive a 
personal injury is stimulated by cultivating indulgent feelings towards 
human nature. But such a state of mind as this is wholly incom- 
patible with anger. "The destructive effects of Anger on such virtues 
as Piety and Peace are too obvious to dwell upon . . . 975-288 


CHAPTER VII. 


In addition to these things, anger makes a man reckless of his own 
life and that of his friends, as there are many signal examples in 
history to show. Under its influence a man becomes careless of 
wealth or reputation, and is led to blasphemous rebellion against 


PART VII. clix 


VOL.II, PAGES 
Providence. It differs from the other vices in the suddenness of its 
access, and in its overthrow of the mental balance. Moreover it 
spreads by contagion through whole populations, and vast regions 
have been devastated by it : : : ; : : : 288-290 


CHAPTER VIII. 


Examples of self-restraint. In contending against this vice, it will 
be useful to recall the examples of those who have succeeded in over- 
coming it. Socrates is one of the most striking of these. Plato is 
another. Of Archytas, Xenophon, Diogenes, Democritus, Heraclitus, 
similar facts are recorded. Kings and rulers have shown the same 
self-mastery. Antigonus dealt indulgently with those whom he over- 
heard speaking ill of him. Philip of Macedon forbore to punish an 
Athenian ambassador who had grossly insulted him. Even Alexander 
could at times restrain himself. Pisistratus and Cato may also be 
mentioned, and the behaviour of Augustus to Timagenes should not 
be forgotten s : : : s : : : E . 290-294 


CHAPTER IX. 


We now pass to the direct remedies against this vice. One is the 
resolution to inquire into the facts of the case before we give way to 
anger. We should wait, and we should demand sure evidence of the 
injury. We should guard against the suspicious temper, against 
readiness to take offence, and not allow, as so often happens, anger 
to be its own evidence. We should beware of expecting too much 
from our friends. To Caesar his friends were more fatal than his 
enemies, on account of the unreasonable expectations which they 
had founded on their friendship. The second remedy is to insist on 
delay before punishing an offence, so that the angry mood may pass, 
and meanwhile to restrain every external sign of anger, whether in 
voice or gesture. This was always the habit of Socrates. Meanwhile 
every effort should be made to find excuse for the alleged perpetrator 
of the wrong. Finally, it should always be remembered that the 
injurer is a fellow-citizen, or at least a member of that greatest of 
communities, the human race. The offender is either an equal, an 
inferior, or a superior. In each case there is a special ground for 
refraining from revenge. "The enormity of the ravages resulting from 
this vice is my excuse for dwelling upon it at such length. . 994-298 


CHAPTER X. 


From the subject of Anger I pass to that of patient endurance of 
misfortune. And first, since there is a moral government of the world, 
why do good men suffer? Seneca in his essay on this point says 


cix ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS: 


VOL. II. PAGES 
that God sends these sufferings to strengthen their character. In 


the training of children the father has more regard for vigour of 
character than the mother, and acts accordingly. So it is with God. 
'Those whom He loves He chastens, lest through ease and comfort 
their forces should decay. "There can be no proof of heroism except 
wrestling with calamity, therefore those are to be pitied who have no 
such trial of their force. A brave man is proud that his general sends 
him to the post of danger. "The sailor, the ploughman, are hardened 
by their calling : and it is so with character. Brave men face their 
trials willingly, and are purified by them as .gold in the furnace. 
'Thus the true blessings of life are given; the false appearance of 
happiness is seen for what it is, a superficial veneer veiling the vice 
and worthlessness within . . : : : c : . 298-308 


CHAPTER XI. 


Seneca proves further that the wise man cannot sustain injury or 
insult. That he will be attacked is certain, but he will not give way 
to attack ; it will not injure him ; he will be as asbestos in the flame 
or rocks in the sea-foam. We may distinguish injury from insult; 
the former being the graver, though the latter is often more dreaded. 
'The injurer seeks to inflict hurt. But for the wise man there is no 
hurt but sin. What is external, what is inflicted by fortune, cannot 
touch him. He can lose nothing : for what is truly his own he carries 
with him. It may be urged that such a man is impossible. Rare he 
is doubtless: but Cato proves the possibility. Injury can only be 
inflicted by the strong on the weak ; and how can the bad man be 
stronger than the good? Obviously the bad man may intend a 
wrong : but it does not foliow that the wise man will suffer it. He is 
beyond the reach alike of injury or benefit ; he is raised to the level 
of God, except that he is mortal. He bears all assaults gladly, looking 
on them as trials of his strength. Insult is a smaller matter, to be 
complained of rather than avenged. It implies some mistrust in the 
recipient of his own worth, from which a wise man would be free. 
We are not to suppose him insensible. Bodily pain, the loss of friends, 
political disaster, he will feel like other men; but of mere insult he 
will be simply unconscious, or will treat it as a passing dream. He 
will not take offence at it any more than a mother at the petulance 
of her child. For those who would insult him are but grown-up 
children. .If he restrains and punishes them, it is not because himself 
has been hurt, but for their own welfare. The physician is not angry 
with his delirious patient. If rich men pass him by unnoticed, he 
reflects that they are but beggars or worse, since the beggar wants 
little, they much. It would be doing them too much honour to be 
offended by them. The current of opinion is nothing to him: he 


PART VII. 


clxi 


VOL. II, PAGES 


passes on athwart it, as the planet moves against the revolution of 
the sky. He makes no distinction of what can be tolerated and what 
is intolerable. He must conquer fortune wholly or not at all. For 
the wise man such a thing as injury does not exist. If he deserves 
what he suffers, he takes it as a judgement: if not, let the doer 


blush for it. Such was the spirit of Socrates  . : . . 908-311 


CHAPTER XII. 


In a discourse addressed to his mother, Seneca has suggested 
consolation under every kind of calamity. When misfortunes are 
many, it is not worth while bewailing any one of them separately. 
We are hardened by the rest, like veteran soldiers who bear their 
wounds in silence. Seneca alleges his own example under trial. 
Though not attaining to thelevel of the truly wise, he yet has followed 
wise men's teaching, and so has been forewarned and forearmed 
against the caprices of fortune. Take each misfortune singly. And 
first of exile. What is exile but a change of place? (Of the vast 
multitudes in Rome is not a large proportion foreign? Again, is not 
constant motion as natural to the mind as it is to the heavenly 
bodies? Looking at the human race, we find each part of it constantly 
migrating ; and what is migration but exile? Wherever we go we 
carry our moral nature with us: we find the same universe around us. 
Let us remember what Brutus tells us of the cheerful activity of 
Marcellus in exile. Poverty is sometimes added. If meatand drink 
and clothing are supplied, it is no cause for complaint that avarice and 
gluttony are not satiated. "The real necessities of life are easily 
provided. For the rest, the mind is everything; jewels, gold and 
silver are of small account. Violence and disease may affect the 
body; the mind they cannot touch. The poor are not less happy 
than the rich. But luxury has been carried so far that the travelling 
money of an exile is what once would have been the patrimony of 
princes. Homer had but one servant, Plato three, Zeno none. But 
how if all these evils, poverty, exile and neglect, be joined together? 
The answer is the same. The same reason which supplies endurance 
of one will suffice for all. As for ignominy, it depends on him who 
endures it: the prison was an honourable place when Socrates was 
its inhabitant. When a great man is cast down he is venerated 


still as when a stately temple is laid in ruins . : . . 911-317 


CHAPTER XIII. 


Writing to Gallio, Seneca asks, Is death an evil? All men share it. 
Do men speak ill of you? What, if they are bad men? You are in 
pain. If the pain is slight it is easy to bear, if severe the greater 


clxii ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS" 


VOL.II. PAGES 
honour in bearing it. Itis hard to be poor. All depends on who is 
the poor man. The birds and beasts do not feel their poverty. The 
rich man is but a money-chest. "The crowds that follow him are 
but as flies looking for honey, or wolves round a carcass : 318-319 


CHAPTER XIV. 


Writing to a lady who had lost her son, Seneca continues, The 
mastery of life is only to be seen when trial tests it. Your son 
stood this test nobly. Natural affection has its naturallimits. "The 
grief of animals for the loss of those dear to them lasts but a short 
time. Men alone grieve long; and even with them it is the weaker 
sex, or the more barbarous tribes, who are crushed by it. "Was this 
sorrow unexpected by you? Remember that none are exempt from 
it. Of no earthly possession have we a secure hold. We have them 
as actors have their stage properties ; the scene ended, they pass 
back to the manager. What we have we should be ready to give 
up at a moment's call. In loving it think of it as even now passing 
away. Why weep one part of life when the whole of itis sad? Man 
is but a frail helpless thing that the most trivial accidents may destroy. 
His longest life is but a few years, and may be cut short at any 
moment. There are noble instances of constancy under such 
calamities as yours, as of the priest engaged in sacrifice who, hearing 
of his son's death, went on calmly with the service. Cornelia, mother 
of the Gracchi, Livia and Octavia the sister and the wife of Augustus, 
bore their bereavement nobly. Reflect further that life is so un- 
certain that the sudden close of it may mean avoidance of calamity 
which would otherwise have followed. Nothing is sure but what has 
been already done. 'The sooner we are disentangled from earthly 
things the speedier will be our flight to the realms above . . 919-322 


CHAPTER XV. 


My reasons for treating this third part of Moral Philosophy at 
such length are two. First, that although we are far in advance of 
heathen nations in knowledge of spiritual life, we are far behind them 
both in word and deed, as to public and private life in this world. 
Secondly, the works of Seneca from which I quote have been hitherto 
unknown to me, in spite of a long search for them, and probably to 
others . 5 : : : . . : : : : . 922-323 


- CHAPTER XVI. 


I proceed therefore with selections from his Essay on the Brevity 
of Life. Men complain that life is short. It would be long enough if 


PART VII. clxiii 


VOL.II. PAGES 
they spent it wisely. But they waste it like spendthrifts, in luxury, 
vice and sloth, or at the best in restless activity. Men cherish 
a dream of retirement and quiet reflection at the close of life. But 
they put off realizing it till too late. We know how Augustus longed 
for such a time of peace. "The art of life is no easy matter to be 
learnt in a moment. Life itself is not too long for it. The wise man 
knowing this guards his time against the encroachments both of 
pleasure and business. "Thus whatever his span of life he truly lives. 
For length of years is no proof of life. — The shipwrecked sailor, tost 
hither and thither, has not made a voyage. Men crave for life when 
they see the end of it at hand. But while it lasted they lavished it 
recklessly. Much too is wasted in schemes for the morrow, the 
immediate work before us being left undone. "Time must be seized 
as itflies. Ofthe three parts of time, past, present and future, the 
first alone is our inalienable possession. Yet how few care to look at 
it. The ambitious, cruel or intemperate man hates his memories. 
The one part of life which is really his own he flees from ; and yet 
men cling to life when it threatens to escape them. | Few understand 
what true leisure is. Most men's pursuits even when harmless are 
but laborious futility. ^ Learned men occupy themselves with the 
collection of trivial and useless facts: [though be it said in passing 
that sometimes these facts have philological interest ;] wise men have 
the whole expanse of history open to them. "They can escape from 
the littleness of the present to companionship with the great thinkers 
and teachers of past ages. All time belongs to such men. "They 
recall the past: they act in the present: they arrange the future. 
"They see things to which other men are blind, and they escape 
other men's miserable anxieties as to what may befall them. It is 
well therefore to spare a few years for quiet meditation before our 
faculties are enfeebled s : : . : / : . 929-289 


CHAPTER XVII. 


It is well for us not to be exempt from the common lot. Great 
wealth is great slavery. Life at the best is but a stormy voyage, and 
the only haven is death. Life has been lent us; let us return the 
loan ungrudgingly. And for the death of those dear to us, though we 
must feel like men, let us also bear like men . : : . 999-895 


CHAPTER XVIII. 


I now pass to Seneca's discourses on the Blessed Life, and on Peace 
of Mind ; forthey are well adapted to strengthen the spirit and render 
it careless of outward prosperity. Men wish for happiness, but know 
not where to find it. It is worse with them than with travellers who 


clxiv ANALYSIS OF THE * OPUS MAJUS. 


VOL.II. PAGES 
have lost their way. "These can be set right by natives of the place. 
But in life it is the broadest and most trodden road that leads 
farthest astray. We must leave the crowd if we would go right. We 
must look within; the mind must be a law to itself. Nature must be 
our guide. If our mind is attuned to nature it will not fail us. We 
shall thus substitute for the distractions of pleasure and fortune the 
joy and tranquillity of inward peace. He is to be called truly blessed 
to whom the only good or evil is good or evil of the soul, the only 
pleasure, to be free from slavery to pleasure. Virtue is undying, 
pleasure perishes in the act of fruition. Pleasure may be the lot of 
good men and of bad: but for the good it is a servant, not a master; 
they are undisturbed by its absence; like the universe, like the 
Deity, they retain self-mastery. "They live and act without strife, 
without vacillation, in inward harmony and peace. Yet virtue is not 
to be sought for the joy that it brings, any more than fields are tilled 
for the flowers that may spring up amidst the corn. Itisan end in 
itself; there is nothing beyond it. With vicious pleasure virtue is 
incompatible. Lawful pleasures it accepts, as using but not abusing 
them. Unless raised above them, the wise man could not withstand 
the trials of life. Pleasure is but an addition to his life, not the 
governing principle. To confound these things, to regard pleasure and 
virtue as inseparable, is a fatal error, leading inevitably to the triumph 
of the baser element. "There must be no compromise. "The highest 
good ceases to be the highest if mixed with something alien to itself. 
'The very foundation of virtue is undermined when it is made to 
depend on outward circumstance. It will no longer inspire deeds of 
heroism and self-sacrifice. When such are called for, they will be 
done unwillingly, and not with the prompt obedience of the faithful 
soldier. The reward of our fidelity is true freedom. Nothing can be 
done to us against our will, for our will is at one with that of God. 
But who, it may be asked, comes up to. this standard? whose life is 
not utterly inconsistent with it? Admit this, and yet we need not be 
deterred from aiming at it. It is best to have high aims. If we 
resolve to be fearless in the presence of death, not to be the slaves of 
fortune, to acknowledge our bond to our fellow-men, to act when 
alone as though the world beheld us, to set restraint on appetite, to 
bow in all things before God's will, we are at least on the upward 
path, though we may not attain. "Those who scoff at us will profit little. 
A man may be wealthy and prosperous, yet good. He may use his 
wealth to relieve the needy or to support the state. He will not 
throw it away ; yet, if it be taken from him he will be content. The 
difference between him and others is that his riches belong to him, 
they belong to their riches. 1f innocently gained they cause him 
neither pride nor shame. He will hold them lightly, and wiil use 


PART VII. cixv 


VOL.II. PAGES 
them worthily. We must distinguish between those who are strug- 
gling towards true wisdom, and those who have attained it. We can 
at least resolve not to bow down before wealth as a blessing, not to 
be the slaves of it, always to hold ourselves in readiness to abandon 
it Strange indeed is the tendency in bad men to malign men better 
than themselves, instead of attacking one another; to pick out the 
specks in these, heedless of their own hideous eruptions. Yet 


they only bring into greater prominence the virtue which they 
assault . . : : : : : : . : . 885-947 


CHAPTER XIX. 


We must pursue our steady course, not diverted from it by the 
varying blasts of opinion. We shall incur the reproach that a philo- 
sophic life involves abandonment of the duties of a citizen. But in 
retirement we remain active, still working at what will be of use to 
those who come after us. The turbulent politics around us are not 
our only field of action : . c 6 : . , . 948-9349 


CHAPTER XX. 


I conclude with extracts from Seneca's discourse on Peace of Mind, 
without which there can be no happiness. We are as ready to flatter 
ourselves as others. We are too timid to tell ourselves the truth. 
Yet without uprooting our secret vices there can be no inward peace. 
Sometimes we yield to the desire for incessant change; sometimes 
we sink into inertness. Or we have not attained full mastery over our 
passions, and are kept in perpetual struggle ; or again we are still tor- 
mented by ungratified ambition. "These disappointed hopes prey on 
the mind, and we become envious of the success of others. We shift 
and turn in hope that change may bring relief, we lose all power of 
forbearance, and end with disgust for life and the world. "The remedy 
for this is not, as Athenodorus advises, to re-enter the arena of public 
life, but to choose such occupations in retirement as shall make our 
lives useful to others. We may serve the state by advising and 
directing the voung, as well as by holding public offices. We are not 
to flee from men and live only for ourselves. "We remain citizens ; 
but of the world, not merely of a single state. "We act on those 
around us by ihe influence of example. Socrates under the Thirty 
'Tyrants was a tower of strength to his fellow citizens. It is well 
carefully to measure our own powers, which we are apt to overrate. 
Defects of temper, health, fortune, often unfit us for public life, and 
point to retirement as the better course. We should not begin what 
we cannot carry through. Great care should be taken in the choice 
of friends ; not insisting on perfection, but above all avoiding the 


cixvi ANALYSISITOPUDHESSOPUSITMATUS) 


VOL.II. PAGES 
querulous. Consider next the question of wealth, perhaps the most 
fruitful source of our miseries. "The less wealth we start with the less 
we can lose: and the rich bear losses quite as badly as the poor. Of 
this Diogenes was well aware, when he took to a life of voluntary 
poverty. "There can be no more doubt of his happiness than of the 
happiness of God. When his one slave left him he merely remarked 
that if the slave could do without him surely he could do without the 
slave. Our wisdom is to reduce the number of our wants, to be 
content with a moderate fortune, and to live well within it. Even in 
intellectual pursuits there should be the same moderation. Vast 
collections of books are of small avail, monuments of luxury rather 
than aids to study. In all the perplexities of life courage first, then 
custom, will teach us to bear the yoke. Custom is nature's sovereign 
remedy for all cares and sorrows. Life, whatever its station or 
degree, is a servitude. Custom adapts us to it and we cease to com- 
plain. Let us leave the unattainable, and attempt things within our 
reach. "The lofty are liable to the deepest fall. These counsels are 
for ordinary men, not for the man of perfect wisdom. For he can walk 
more boldly : to him not fortune only, but his own life, is but a tem- 
porary loan, which heis ready to surrender at call and gratefully. The 
test of a good life is readiness to die. Knowing that he was born into 
a world of trouble, no evil can take him unawares. Let us avoid the 
crowds of men who rush hither and thither like insects on the trees 
in restless and purposeless activity. Idle conversation is apt to be 
worse than idle. Let us refrain from too many occupations; our 
disappointment will be the less. Let us take the work that comes to 
us, neither too eager nor too fickle. Let us possess our souls in 
patience, all else being external to us and indifferent. "The behaviour 
of Theodorus the philosopher, and of Canus Julius when sent to his 
death by Caligula, are noble examples. Further, we must not indulge 
in too much grief at the errors of mankind.  Laughter is more to the 
purpose than indignation ; though calm observation is a better attitude 
than either. Nor need the painful death of brave men afflict us, since 
they themselves endured it gladly — . : . a : . 949-362 


CHAPTER XXI. 


Since the body acts upon the mind, time for relaxation and 
recreation must be given. Saintly men have always admitted this 
and practised it, following the example set by St. Benedict. Seneca, 
to whom much divine truth has been revealed, has insisted on this 
point strongly. We must not always be alone, he says, nor always 
in a crowd. There must be a change of occupation; occasional 
amusement and gaiety. Hours of work must be limited ; exercise in 
the open air, occasional change of scene, are good ; even indulgence 


PART VII. clxvii 


VOL. II. PAGES 


in wine is not to be wholly forbidden. "The mind is stirred by such 
influences and raised above its usuallevel. To these may be added 
the inspiring influence of music, of which the prophet Elijah availed 


himself : E ; : : E 1 : : : . 962-365 


MORAL PHILOSOPHY : FOURTH PART . ; : . 966-404 


'The beauty of the subject, and the rarity of the books treating of it 
explain the length of the preceding part. I now pass to the grounds 
for accepting the Christian religion, which points the way to happiness 
in a future life, and thus gives a meaning and a purpose to moral 
philosophy. God has never left men without the means of salva- 
tion; hence we find ancient philosophers, and especially Aristotle, 
considering what are the principles which preserve or destroy 


states . : ; . : : . - . 966-9367 


The religions now existing in the world are those of Saracens, 
'lartars, Pagans, Idolaters (Buddhists), Jews, Christians. They 
are distinguished not merely by opinion, but also by difference 
of moral aim. "The Saracens permit excessive indulgence in sexual 
pleasures. "The Tartars err from lust of power; as we learn from 
the travels of William Rubruquis. Their mode of life is coarse 
and rude. The Pagans live by custom rather than reason, and 
suppose that their present enjoyments will be continued in a future 
life. The Idolaters resemble them in this, except that their priests 
practise chastity and abstinence. The Jews combined spiritual with 
temporal blessings; the latter as well as the former belonging to the 
future life. The Christians, while accepting temporal wealth in the 


present life, are wholly independent of it in the future : . 967-970 


Of these sects we may place the Pagans lowest ; they are guided 
by no priesthood, and each follows his own way. "The Idolaters 
have a priesthood and a ritual; but they have a multiplicity of gods. 
'The Tartars come third ; they worship one God, though with many 
superstitious and cruel observances. Next in order come the Jews, 
of whom the more spiritual attained to the knowledge of the true 
Christ. Fifth come the Christians, who practise the Jewish law 
spiritually. Finally, there is the law of Antichrist, which for a time 
overwhelms all others. And each of these has its own moral 
principle— pleasure, wealth, ambition, fame, or blessedness in a future 
life. In the mathematical section of this work it has been shown that 
there is a connexion between these sects and the various planetary 
influences, which incline men's characters in certain directions, though 
without depriving them of free-will. As these influences change, each 
of the sects may be modified by the others. So the Saracens, though 
mainly under the influence of Venus, are modified by Jewish and 


cixviii ZNALDYSIS OE CEEIIESCOPUSCMATUSS 


VOL.II. PAGES 
Christian law. The Tartars, though governed by Mars, in like 
manner are modified by Mercury, which implies Christian influence. 
The Pagans, again, and the Idolaters may differ according as the 
influence of Mars or of the Sun may prevail. With the Pagans, 
terrestial things as well as celestial may be objects of worship . 370-372 
We have now to consider the means of showing the truth of the 
Christian religion. We may appeal to miracles ; or we may take 
the ground of reason and philosophy common to us and the other 
sects. "Though the Christian should not place his chief reliance on 
reason, yet he should be able to render an account of the faith that 
is in him. And as the heathen do not accept this faith, we must 
challenge them on philosophicalground. Philosophy is given to men 
for the very purpose of leading them to truth . ; ; . 972-378 
In what follows 1 am appealing to the wise among them rather 
than the simple. There are three kinds of knowledge : that coming 
from our own study or experience; that which is learnt from 
others, and that which is natural,in the sense of being shared by 
the whole species. Itis no less natural to act on such truth than to 
know it, Practical and speculative reason have the same source, and 
are essentially the same, as Aristotle has taught : : . 913-9175 
'The existence of God 1s one of these natural truths, as Cicero has 
said. "The necessity of demonstrating it comes from the weakening 
effect of sin on our faculties. The divine unity is not known by 
nature; and even those who accept it are in error as to God's 
attributes. "These therefore have to be explained, beginning, as the 
mathematician begins, with elementary principles. That God is an 
eternal first Cause of infinite wisdom, power, and goodness is accepted 
by the Tartars, Saracens, Jews, and Christians. Pagans cannot deny 
this truth when presented to them; as the recent conference in 
Tartary between Christians, Saracens, and Buddhists has shown. 
'Their resistance elsewhere to Christianity is due to attempts to 
impose on them a foreign yoke : : j : ; . 919-8911 
'The Christian advocate may further plead that in tracing causes 
we cannot go back endlessly. There must, as Aristotle has laid 
down, be a first Cause, that has always existed, and must exist for 
ever, unchangeably. Boethius has shown that imperfection implies 
perfection, to which it is an approximation. Perfect power, as 
Aristotle shows, is boundless power: and if the power of God be 
infinite, e /o7/Zozz is His essence infinite. It follows that His good- 
ness is infinite ; and from infinite power and goodness follows the 
attribute of infinite wisdom. Such a cause is capable therefore of 
creating this world, and is disposed to govern it in the best way. 
If it be said that the world is eternal, this is to raise it to equality 
with God. If more than one Cause is asserted, then none can be 


PART VII. clxix 


VOL. II. PAGES 
infinite. In one world at least there can be only one. And if there 
should be more worlds than one, the same infinite God is capable of 
governing them. But plurality of worlds is an hypothesis which 
Aristotle has dissipated ; for they would all tend to the same central 
point, and lose their separate existence  . , : : . 9471-981 
God being one and infinite, man is bound to. yield Him boundless 
reverence, in thankfulness for his creation and for his hopes of future 
happiness. Even the Pagans believe in a future life; so do the 
Saracens, although their belief is tainted. with thoughts of animal 
enjoyments. 'The Jews have the same belief. 'Thus the Buddhists 
have universal opinion against them. This present life is full of 
misery, from which we must believe that the future life will be free. 
In our glorified body and soul we shall participate in the divine 
nature. So too will the punishment of the evil be infinite. "This then 
is the twofold motive for doing the will of God. But man cannot of 
himself know that will; as the difference of his religions show, 
differences which exist even within the pale of Christianity. Of the 
true nature even of material things we are profoundly ignorant; 
much more of things immaterial  . : : : . 981-388 
Therefore Revelation is necessary. Auistode has sald that in 
these things the human mind is as the eye of the owl or bat to the 
light of the sun, or, as Avicenna says, as the deaf man to musical 
harmony, or as the untaught child to the highest truth. Man, says 
Seneca, is too mortal for immortal things. And apart from intrinsic 
inability to discern infinite truth he is blinded by sin. Man must 
therefore be taught by divine authority . : : : . 983-385 
All sects claim such authority. We have to consider to which of 
them has true revelation been made. Evidently to one only, since 
God is one; there is only one world and one human race. Avicenna 
and Alpharabius fully recognize this. We have therefore to choose 
between the six religions of which I have spoken. The Pagans and 
the Idolaters, who take creatures for God, or who assert plurality of 
gods, may be at once eliminated. When confronted by the Tartar 
emperor with Christians and Mahometans, they at once succumbed. 
"The Tartars; while accepting the unity of God, worship fire, and their 
teachers are mere magicians. It is clear therefore that they are not 
in possession of the authoritative truth which we seek. "This they 
themselves have confessed. "We must therefore examine the remain- 
ing three religions—Jewish, Mahommedan, and Christian . 986-588 
'The superiority of the Christian law is proved first by the authority 
of philosophy, which as I have before shown has given its sanction 
to the principal doctrines of Christianity. No such testimony has 
been given to Judaism or Mahommedanism. Seneca has attacked 
the Jewish creed; and Mahommedanism has been asserted by 
VOL. I. m 


clsex ANALYSIS OF THE ' OPUS MAJUS. 


VOL. II. PAGES 
Avicenna and Albumazar to be imperfect and transitory. We may 
add to this the testimony of the Sibyls. Coming more into detail, we 
find the Jewish prophets bearing testimony for Christ, and Josephus 
supplying proof that Judaism would give way to Christianity. Other 
evidence is contained in the books of Esdras and of the twelve 
Patriarchs. The authorship of these books is unknown, but they 
are of weighty authority. Further, the Jewish religion taken by itself, 
with its incessant slaughtering of cattle, is extremely repulsive ; and is 
so spoken of in the Psalms and prophetical books. Similarly the 
Koran uses very strong language in praise.of Christ. Mahommedan 
writers say much in dispraise of their own sect, and admit that the 
life of its founder was stained by many vices. Accepting then the 
testimony of each sect as standing on the same level, we find none of 
them, except the Christian, testifying in favour of their own founder, 
to whom both Jewish and Mahommedan authorities, as well as 

Christian, bear witness : : " ; : 3 . 988-3898 
'The credibility of Christian writers rests on six grounds : personal 
sanctity; wisdom ; miraculous powers ; firmness under persecution ; 
uniformity of faith ; their victory in spite of humble origin and estate. 
Besides these grounds for accepting Christianity, there are the 
miracles wrought by Jesus, especially the forgiveness of sins, the 
surest proof of His Divine nature. For neither Moses nor for 
Mahomet was divinity claimed. "There is the yet further proof of 
holiness of life, which both in Mahommedanism and Judaism is 
found wanting. In neither is there any recommendation of poverty, 
chastity, and obedience. Nor is the sanction of a future life clearly 

set forth in them : : : . 993-396 
Having thus proved tac the CEU n is to be accepted as 
true, we need not examine each one of its articles. There is however 
one of them as to which much difficulty has been experienced, the 
Sacrament of the Altar. I wish therefore to give reasons why it 
should be willingly and ardently accepted, containing as it does the 
essence of the whole, First, it is accepted by the whole Christian 
Church. Secondly, it is manifestly set forth in Scripture, as in the 
Gospel of St. John, and in the Book of Wisdom, and in the Epistle of 
St. Peter. Thirdly, it is confirmed by the unanimous authority of the 
saints. Fourthly, we may add the testimony of innumerable miracles, 
of which I here record two of undoubted authenticity and recent date. 
Finally, as the Creator is omnipresent throughout the world, so by 
this sacrament is the Redeemer omnipresent to those who are in 
a state of grace. Without the Creator's presence the creature would 
cease to exist. So without the Re-creators presence would the 
re-created fall from the state of grace. It consists with the infinite 
power and goodness of Christ that this infinite good should be 


PART VII. elxx 


VOL.IL. PAGES 

shared by those who have been re.created. This sacrament is a con- 

tinual renewal of the sacrifice by which Christ has taken away the 

sins of the world. He who made the original sacrifice will be willing 

to renew it . : . ; : . : : : , . 996-400 
But it is not enough for reason to be convinced in this matter ; it 

is necessary that the heart be stirred. We must feel that this sacra- 

ment contains in itself the highest good, the union of man with 

God. We must feel that in every Church, for each recipient who 

is in the state of grace, in every part of the Sacred Host, the whole 

Deity is contained. "Thus humanity transcends itself, and ceases to 

be bound within the limits of space and time. "To the priest is 

given in this Sacrament a far greater power than that of creating 

a universe. The utterance of five words brings the Creator into 

communion with us. Again, what would be impossible to sense, to 

sustain the presence of God, is thus rendered possible. St. Dionysius 

was not able to endure the sight even of the Holy Virgin. How 

then could we endure the Divine presence? Even under the veil 

of this sacrament the heart is overwhelmed. Only when thus veiled 

would it be possible for us to eat of Christ's flesh and drink His 

blood. We are thus prepared to believe that all our truest blessings 

lie in a world beyond the world of sense. We are thus made one 

with God and Christ; and to what greater good than this can man 

aspire? : : s . ; : : : : : . 400-404 





DUNS STS c ÓIR 


DDEDESSNNODIEDEPILICATIONAOE SPECIES; 


DADODOE 
CHAPTER I. 


VOL. Il. PAGES 


(a) As to the name and the essential meaning of species. 

By species is here meant the first effect of any naturalagent. Thus 
light passing through space is the species of the light in the sun. 
If light passes through coloured glass, the colour shed by the light 
is called the species of the originating colour. Species is here used 
in the sense of likeness or image. In a dream the hallucination is 
a species. Intention, form, virtue, impression, Pu are other 


words used to express it. . : : . 407. 


This first effect of the agent yescmnbles (a agent. The agent 
transmutes the patient into its likeness; thus fire transmutes what it 
acts on into fire, heat into heat, light into light, and so on. The 
subsequent effects have not the same likeness to the agent. This 
first effect is of the same specific nature as the agent, otherwise we 
should be at a loss to assign its category ; for it cannot belong to the 
category of accidents; and there is nothing intermediate between 
substance and accident. Dut, although of the same nature, its 
essence is incomplete ; just as we should say of the embryo, only 
that the incompleteness is far greater. Some agents produce more 
complete species than others, as light, colour, heat. Generally 
speaking, the higher the rank of agents, the more incomplete are 


410 


their species : : : : . 410-413 


(5) There can be enl one Such US Sect for each agent. 
This we call univocal; the multiple secondary effects may be called 
equivocal. While the agent is acting on the patient, the effect or 
virtue is called species; afterwards, when the effect is completed, it 
takes the name of the agent. Fire, when it has taken ho!d of the 


cixxiv ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL.II. PAGES 
wood, is called fire. This, however, is only true when the patient is 


corruptible; when the patient is incorruptible, the case is otherwise. 

'The sun does not communicate its nature to the moon and planets 

by shining on them. — The species of light is completed in them, but 

not the species of the sun. And generally it would be truer to say 

that the patient was assimilated through the species to the nature of 

the agent, than to speak of the nas losing its identity in that 

of the agent : : : : : . 413-416 
(c) Natural agents "MEodücE the same species Vibdonen be the 

nature of the patient; in other words, their action is uniform. "This 

does not apply to agents possessing free-will, except in so far as they 

may resemble natural agents. "The difference in the patient may 

bring about a different result, but the species is the same. . 417-418 


CEDLASDSBE ROUPIS 


(a) We have now to inquire what are the things which generate 

species. First, all qualities that act on sense, producing some change 

in the sense-organ. There may be a doubt as to sound. Here 

there is a tremor in the part of the object struck : this tremor is com- 

municated to the adjacent part, and so again to the next. "The first 

tremor makes a sound ; so does the second and the third ; but the 

second sound does not come from the first sound ; it comes from its 

own tremor . : « : : : . . 418-419 
(^) Do substances generate species ? Dissuredbo since substances 

are nobler than accidents. An accident is not generated until its 

subject be first generated. Heat, the accident, is posterior to fire, 

the substance. When heat appears in water, fire must pre-exist, and 

the substantial nature of fire, and this we call the species of the 

substance fire. Such species are not cognizable by the five senses, or 

by sensus communis. Dut they are cognizable by a mental process, 

akin to that which causes the sheep instinctively to flee from the wo:f 

which it has never before seen, feeling something injurious in its 

proximity. It is sometimes said that substance can have no contrary : 

but there is a sense in which substances, or substantial forms act in 

opposition . : : ; : : : : : . 419-425 
(c) The species of Substance is of the whole E i.e. of 

matter and form, not of form alone . . 423-424 
(d) Every corporeal substance can produce species, therefore also 

the organs of sense. "The species generated by the organs of sense 

are concerned in sensation . : : : . 424-425 
(e) With regard to matter, which is passive, it may be affirmed 

that it does not generate species, except in so far as compounded with 

form . c : : : : . 425-427 
(/) Light and Slots POE species, but Gilet properties of body; 


PART I. clxxv 


VOL.II. PAGES 


such as magnitude, position, motion, &c., which are apprehended 
by sezsus communis, donot. 'The magnitude and figure of an object 
are inferred from the species of light and colourthat issue from it ; not 
by species of magnitude and figure. Still more obviously is this the 


case with properties like proportion, relation, and position . 427-450 


(g) Of things some are universals, some are particulars; species 
issue from both. Universals do not exist apart from their particulars, 
neither do their species. "The species in every case is of the same 


nature as the source from which it issues . A : : 22 490-491 


CHAPTER III. 


We have considered the agent ; we are now to consider the mode 
of action. It is not correct to say that the species is something 
which issues from or is emitted by the agent. Nor is it created out 
of nothing. Nor again is it an impression made upon the patient as 
with a seal upon wax. "The true view is that the species results from 
a change in the potential activity of the recipient matter. We must 
distinguish between the fofeufia activa and the fofentza recefttva. 
The latter is that on which the Creator implants Form. Butit is the 
jotentta activa which is here in question. The agent produces its 
effect, not by union of its substance with the patient, but by stimulating 


the latent activity of the matter which is acted on . : . 4931-4954 


Action does not take place at a distance. Force is not exerted by 
the agent except on the part of the patient with which it is in immediate 
contact. "The effect generated in the first part of the patient becomes 
a force acting on the second, and so onward. Action is thus propa- 


gated from particle to particle. : : . 434-456 


It is objected to this view that a ray " li it passing through 
coloured glass produces bright colours on an opaque screen; how 
could such colours be evolved from the potential activity of the 
intervening air, a simple substance? The reply is that the species 
produced in the air is extremely feeble. It only becomes relatively 
strong on reaching the screen which is so constituted as to develop 
colour. In the same way the species of the magnet is feeble until it 
reaches the iron which is better adapted to receive it. The colour on 
the opaque screen is but the species of colour, and is far from being 
so complete as it appears . « . : : : : .. 456-45 


CHAPTER IV. 


Six propositions have now to be considered. (a) It is not possible 
to assign a minimum of quantity below which a given agent will cease 
to act. In animate agents there 1s an augmentative power bringing 


S 


e 


cxxvi ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL.II. PAGES 

the agent up to a given degree of force. In inanimate agents the force 

is simply proportionate to the quantity, however small the quantity 

may be. It may be so small as not to be appreciable by the senses, 

and yet none the less act. For instance, the smallest particle of 

matter, all appearances to the contrary notwithstanding, possesses 

gravity : : : : . 438-441 
(2^) 'The whole agent acts e che Els Ifa of its depth on the 

patient; not merely that extremity of the agent which comes into con- 

tact with the patient . : : : : . 441-442 
(c) A certain definite CERtUR s the Satient is affected by the agent, 

and no more. The sun and the moon diffuse light through similar 

dimensions of the medium, although with enormous differences of 

intensity, corresponding to their differences of magnitude. . 442-443 
(d) Wil less than that definite portion suffice for the action? It 

will not, unless that lesser portion be disunited from the rest, so as 

to become a whole in itself : : . 443 
(e) Does half of the agent act on half of c PorUon MED C or does 

the whole act on the whole portion? The whole acts on the who!e 

portion : c . 4483-444 
(f) Does the it: D du SORion Bt dues carry on the change 

to the second half, or does the whole change come from the agent? 

"The latter is the true view . : : - s : - .. 444-445 


CHAPTER V. 


(a) With regard to the patient, how can terrene substance be 
acted on by celestial, which is of different kind, since celestial is 
incorruptible? — The reply is that whatever the difference between 
celestial and terrestrial substance, yet the species generated by the 
former are communicable to the latter ! : : : . 445-446 

(^) One celestial body may act on another; not by changing its 
specific nature, but by Mgr E that nature to greater per- 
fection . : ; 1 : : : : : . 446-441 

(c) We must admit UN in a certain sense, terrene things act on 
celestial, since there is a sense in which all parts of the universe are 
assimilable to all the rest. In vision species pass from the eye to the 
object seen. Such species do not change the specific nature of the 
celestial object, nor interfere with its superiority ; they do but draw 
out that which it has in common with the lower : : . 447-449 


GIEPASPAISES ROSVIIE 


We have, lastly, to consider what corporal agents are capable of 
completing their action on patients affected by them. (The earth, as 
the central point of the universe is the great region of change. The 


PART 4I. cixxvii 


VOL.II. PAGES 
heavenly bodies moved by spiritual intelligences are unchangeable.) 
We shall find that the four elemental substances can carry their 
action to completion, and especially the element offire  . . 449-451 
But many compound substances are higher in rank than the 
elemental. Why cannot they do the same? There resides in them 
an aptitude for doing this, but they are practically debarred from 
doing it. Were it otherwise, the higher substances would transmute 
the lower into their own substance, and the lower would disappear, 
and thus the order of the universe would be subverted. Consequently 
spiritual and celestial substances, while generating their species, 
cannot bring them to actual completion. Such compound substances 
as the heavens or as man, if their species were made complete, would 
do away with all lower substances. Consequently, the carrying of 
species to their complete effect is limited to very few substances, such 
as the elements, and especially the element of fire. . : . 451-455 
'The same thing is to be said of attributes or accidents. Some of 
these, as hot, cold, moist, dry, can complete their species, especially 
the accident of heat. — Light also can do this in bodies adapted to it. 
Of colour, odour, savour, and sound the same cannot be said . 455-456 


PART II. 


CHAPTER I. 


We now have to consider the mode in which the radiation of 
species takes place. "The first part of the patient, when acted on, 
becomes itself a force acting upon the second part, and so onward. 
'These successive parts of the patient are of equal dimension. From 
the starting-point in the agent, or, which is the same thing, from the 
point of the patient first affected, emanate rays in all directions in 
straight lines. "Those emanations, of whatever kind they be, are 
called rays, by analogy with what we see emanating from a star 
or any luminous point. "Their rectilinear direction continues until 
modified by an opaque surface which reflects them, or a change of 
medium which refracts them. These lines are not merely of one 
dimension : they have breadth,.and depth, as wellas length .. 457-460 


'CHAPTER If. 


'There are five kinds of rays to be considered. (a) Rectilinear 
rays, where the medium is uniform. (2) Refracted rays. The ray 
passing from a rarer to a denser medium is deflected towards the 
perpendicular drawn to the surface at that point ; and conversely, 
when passing from denser to rarer. (c) Reflected rays. When the 


cixxvii ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL. II. PAGES 
ray meets an opaque surface, it is turned back in a direction making 
with the perpendicular to the surface an angle equal to the angle of 
incidence. (4) In the case of animate bodies, the ray follows 
a tortuous path along: a nerve towards the centre of sensation. (e) 
Secondary, or accidental, rays may be emitted, not from the luminous 
point, but from the principal ray: as in the case of rays coming 
through an opening into. a dark room, from which secondary rays 
are dispersed through the room; although the eye placed in one 
of those rays cannot see the luminous point. Rays from the sun 
of this kind are of greater utility to living beings than direct 
rays . . : : : . : c : . . . 460-465 


CHAPTER IIT. 


Whether the ray falls on a line or on a surface, whether the sur- 
face be plane, convex or concave, the law is the same. "The mode 
of measuring the incident and the reflected angle is explained else- 
where. In refraction from the rarer to the denser medium the ray 
is deflected towards the normal. From the denser to the rarer 
away from the normal. 'The accompanying diagrams: will illustrate 
this.  Perpendicular rays, coinciding with the normal, are not 
deflected  . : : . : . 465-468 
What is the cause of redexiod and detac ont ? AI media, however 
transparent, offer a certain amount of resistance to the passage of the 
ray. 'This is more completely overcome by the perpendicular than 
by the oblique ray. "The oblique ray, passing into the denser 
medium, follows the course of the perpendicular ray as far as 
possible, i.e. is deflected towards it, as being the path of least 
resistance. On the contrary, when passing into the rarer medium, 
the energy which it has been hitherto exerting in the denser, now 
finds a vent in carrying it away from the normal, i.e. along a path 
of greater resistance . : . . 468-470 
That these are the Mbeduve baths /GIDUOS is shown by the 
double refraction taking place when rays impinge on a globular body 
filled with the denser medium. The diagram shows that the rays 
issuing from the globe converge to a point, and that at this point 
combustible substances are ignited . : c . : . 470-472 


CIDADDIDISROSEBVS 


-To what extent does refraction take place in the heavens? The 
celestial orbs are of the same degree of translucency ; in these there- 
fore there is no refraction of rays. Rays passing from the sphere of 
ether to that of air (which latter includes that of fire) are refracted ; 
since ether is the more subtle medium. The proof of this is that the 


PART Il. clixxix 


VOL. II. PAGES 


apparent polar distance of a star is less when rising than when passing 
the meridian. At the zenith, the ray, impinging on the sphere of air 
perpendicularly, is unrefracted. At the horizon it is refracted. With 
the circumpolar stars the polar distance appears less, when they pass 
the meridian nearer the horizon, than when they pass it nearer the 
zenith ; for the same reason. "The precise quantity of this refraction 
can be measured by astronomical instruments. Ptolemy first indicated 
this source of error, and Alhazen has verified it. It has to be taken 
account of in lunar tables . : : o . 472- 
There is no subsequent refraction BelyecH "s sphere of fire and 
that of air, as the one passes into the other by imperceptible 
degrees : ; : . . 476- 
Rays falling foni tlie visnetsio on regions. of the earth beyond the 


tropics must all fall obliquely and therefore be refracted . . 04PI- 


CHAPTER V. 
(a) No bodies are so dense that rays may not pass through them, 
though these may not always be perceptible by human organs. Some 
bodies of intermediate density may partly refract, and partly reflect 


416 


411 


478 


the rays, as in the case of water ; " : . 478-4179 


(^) Hardness and solidity are to be disonersied from density. 
Glass and crystal, though hard, must yet be rare, 1. e. their particles 
must lie somewhat far apart, since rays pass freely through them. 
Hardness depends not on the number of the particles but on stability 
and freedom from moisture. (c) Reflexion depends on the smooth- 
ness of the surface that reflects. |. A rough surface an the rays 
in different directions : : : : 

(d) We must not suppose sat the ray SUSdUees any X on the 
surface that reflects it. No secondary or accidental ray is generated at 
the point of reflexion. Were it so, such an effect would be visible, 
whatever our position might be with regard. to the mirror. AIl that 
the reflecting surface does is to change the direction of the ray. 


'The reflected ray is strictly continuous with the incident ray . 479- 


CHAPTER VI. 


In reflexion, the angles made by the incident and the reflected ray 
with the perpendicular to the surface are equal. This may be shown 
experimentally by an instrument constructed for the purpose, and 
the diagrams annexed give geometrical proof of it. The rule holds, 


419 


481 


whether the reflecting surface be plane, concave, or convex  . 481-456 


CHAPTER VII. 


Rays reflected from a plain surface are divergent. Rays reflected 
Írom a spherical concave surface, converge at various points on 


cxxx ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL.II. PAGES 
the diameter which forms the axis of the mirror; those from the 
circumference of any circle drawn on the mirror in a plane perpen- 
dicular to the axis will meet in a point. The smaller the circle the 
greater will be the distance of the point of convergence from the 
mirror; and conversely. (Such circles are, of course, merely 
imaginary ; they merely indicate a series of points similarly placed 
with regard to the axis) : : j , . 486-490 

But another form of concave mirror has ecu] devised in which the 
curvature is such that all the rays shall converge to a single point. 
This cannot be explained here, but it may be mentioned that the 
curvature is that of a conic section . 5 ; : : . 490-491 


CHAPTER VIII. 


Rays from the object proceed equally in all directions, as radii 
from the centre of a sphere. It is objected that rays passing through 
an angular orifice illuminate an angular not a circular space. But 
this depends on the distance of the illuminated surface from the 
orifice. If the distance be sufficient, the illuminated surface is cir- 
cular. The smaller the orifice, the less the distance required to 
obtain this result. Much depends also on the strength of the rays ; 
those of the sun at noonday, being stronger, produce the result more 
readily than the feebler rays of morning light. For the same reason, 
at noon a smaller portion of the solar surface will effect the result than 
in the morning ; in the latter case the illumination not being circular, 
much will be dispersed and lost. That the shape of a flame is not 
spherical but conical, is due to the ascending force of the particles. 
In the sphere of fire, where there is no such force, the fire assumes its 
natural (spherical) shape. The.centre of the illuminated surface is 
most strongly illuminated ; the surrounding parts being illuminated 
by intersecting rays, and therefore more feebly. Since all regular 
figures can be inscribed in a circle, the spherical form of emission of 
rays includes all the others, and especially the conical  . . 491-404 


CHAPTER IX. 


Species proceed from every point in the agent, not from one only. 
We see this in the case of shadows. If an illuminated body be less 
than the illuminating, the shadow formed is conical and limited ; if 
the two are equal, it is cylindrical and unlimited. If the illuminated 
body be greater, the shadow is divergent and unlimited. "We are 
supposing that the agent is homogeneous. df it be heterogeneous, 
we must consider each homogeneous part separately. In dealing 
with the cone of rays proceeding from any point, we have to remember 
that it is the axis of the cone, directed vertically to the surface acted 


PART IIl. QI 


VOL.II. PAGES 
on, which is specially potent, and has the greatest penetrative power. 
It is to be noted that rays proceeding from a very distant source 
appear parallel, though in reality they are not so: so the walls of 
a house seem parallel to each other, though in reality each is directed 
to the centre of the earth . : : : ; c : . 494-498 


CHAPTER X. 


Optical principles teach us that in looking at a sphere the visual 
cone embraces less than half the surface. In considering the portion 
of a convex or concave surface that can be illuminated by a source of 
light, we have to determine to what portion of it rectilinear rays can 
proceed from the illuminating point without impediment. In the 
mutual action of two spheres, more than half the surface of the smaller 
is involved, less than half ofthelarger — . : E . 498-501 


IAS OSDE 


CHAPTER I. 


We have now to consider the nature of species as existing in the 
medium. Many have regarded it as body. But this is misleading. 
'To speak of it as body would imply that it was something which 
divided the surrounding medium, having three dimensions of its own. 
But the species has no dimensions other than those of the medium in 
which it is generated. During the generation of species from the 
medium, the medium does not lose its corporeal character, nor is any 
new body created or added. "The species is simply a portion of the 
medium wrought on in a peculiar way by the agent. Though so 
wrought on as to resemble the agent, yet the substance of which it is 
formed is that of the medium . : : : : : . 9502-504 

But the species moves onward in space, while the medium remains 
at rest: how can the species be said to have the bodily substance of 
the medium? The reply is that the species successively formed are 
not numerically identical. What takes place is the successive genera- 
tion from point to point of something new, as in the case of a shadow 
apparently shifüng its position, but which is really being constantly 
renewed. Itis asked why does not the movement of the air by wind 
affect the direction of the species? "The reply is that the force 
exerted by the agent is in a definite direction and renews the species 
in each portion of air as it is driven by. In the case, again, of reflex- 
ion, there is no violent casting back of the species: it simply pursues 
the only path possible to it. What we call species is not one identical 


cIixxxi ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL.II. PAGES 
thing, but a continuous succession, each generating that which follows. 
It has been said that light is body, or an emanation from body. But 
Aristotle denies this, remarking that in that case we should perceive 
its translation from east to west at sunrise. The remarks on the 
subject in the Topics are not to be taken as conveying Aristotle's 
real opinion : : : : : : : b . . 904-507 


GEDLAIPTSEIRS TI: 


The second question is whether the species of a corporeal agent 
should be regarded as corporeal or spiritual. Clearly the former: 
since it is not a soul, or an intelligence, or a first cause; and these 
only can be considered as spiritual. "The species must be of like 
nature with the agent, and of like nature with the completed effect. 
It cannot be of nobler nature than that which generates it. Some hold 
that, though in its essence corporeal, yet its mode of existence is 
spiritual. But there cannot be this disparateness between the essence 
and the mode of existence. The essence of the species has dimension, 
derived as we have seen from the medium ; it is therefore corporeal. 
It is said that it has not material essence (material being here taken 
for corporeal). But even spiritual substances have material essence: 
they are compounded of form and of matter: much more, there- 
fore, are species material. It has been already shown that the 
species of corporeal substance resembles the total compound. In 
the medium not merely is the formal essence generated but the 
material, although the essence be incomplete. I therefore conclude 
that the species of a corporeal object is corporeal  . : . 507-509 

'The contrary view has arisen from imperfect translations of Aver- 
roes, Avicenna, and Aristotle. In these the word insensible has been 
mistaken for immaterial. And because spiritual things are insensible, 
therefore what is insensible has been taken to mean spiritual and 
immaterial It is objected that species are not always insensible, as 
when a ray passes through a window or through coloured glass. But 
this is only accidental. Some expressions of Avicenna as to the 
reception of impressions in the brain have been wrongly interpreted. 
"They must be taken in connexion with what Aristotle has said on the 
same subject : ! : - . : ; : : . 909-511 


CIETASPADESISSEDI 


I pass to the question of the mingling of species in the medium. 
'The question is one of much difficulty, but Ptolemy and Alhazen 
throw great light upon it. Species of the same kind melt into one, 
and if opposite, then the stronger overwhelms the weaker. "Those 
that are contingent, ie. have no relation to each other, co-exist 


PART IV. clxxxiii 


VOL.II. PAGES 
separately. Species in fact act in this respect as do their agents, 
and as do their completed effects. Alhazen thus explains the unity 
of impression resulting from species of an object entering the two 
eyes; they are united in the brain. But if species are thus mixed, 
how do we recognize various objects as distinct? Because through 
the point of mixture some rays come perpendicularly from the object 
to the eye, others come to this point obliquely; these latter are 
eclipsed by the former. We may remark further that the various 
parts of the agent are always active: the generation of the species 
is therefore continuous. Species unrelated to one another do not 
commingle; they exist separately and simultaneously  . . »11-516 


DAS EVE 


CHAPTER I. 


We have now to consider how and why species are weakened in 
their transit. Is there resistance in the medium? There is. For 
every agent produces rarefaction and condensation, as the first process 
in every natural action. What is rare resists condensation, and con- 
verse;y. "Therefore every medium offers resistance. Further, there 
is a practical limit to rarefaction. It may be said that resistance is 
only offered by contraries, and that, to many agents generating 
species, nothing is contrary, in the sense in which darkness is contrary 
to light. But the resistance 1s not to the species themselves, but 
to the processes of rarefaction or condensation which accompany 
them . s : : ^ : ; ; : : à . 917-518 

It is obvious that species, so long as they continue to radiate, and 
are not arrested by an accumulation of such material as will intensify 
their action (as in the case of fire acting on fuel), are weakened by 
distance. 'The senses are less affected by a distant than a near 
object. "Two causes may be assigned. It is said to be a law that, 
as the first species 1s weaker than the agent, so the second is weaker 
than the first, and so on. This, however, is not invariable. If iron 
be held at some distance from a magnet, the iron is more affected 
than the air between them. So a ray, passing through coloured glass, 
produces a stronger effect on a distant wall than on the intermediate 
air. Another reason may be assigned. "The agent radiates force in 
all directions. Much force is dispersed thus. And though, for special 
reasons, the force in any one line may be found not to grow weaker, 
yet it will be so where the medium is ordinarily pervious. Thus both 
distance and radiant dispersion account for the weakening of species. 


cixxxiv ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL.II. PAGES 
When the direction of radiation is from terrestrial to celestial, it 
might be thought that the increasing rarity of the medium would 
compensate the weakening of the species from dispersion; but the 
second cause operates at a faster rate than the first. For radiation 
in the reverse direction, from heaven to earth, there can, of course, be 
no such compensation . : : . ; : : . 918-521 


CHAPTER II. 


Supposing space were unlimited, could multiplication of species go 
on indefinitely? No; for, as we have seen, the species grows con- 
tinually weaker the further it is from its source. If the supply of 
matter on which it could operate were infinite, then no doubt the 
action would be infinite ; but this is not the case. It might be said 
that, since matter is infinitely divisible, there would always remain 
something on which the species, however enfeebled by distance, 
could act; that therefore the duration of the action would be infinite. 
But this seems a forced and unsatisfactory conclusion. Again, it 
might be urged that the medium may grow continually more subtle so 
as to correspond to the continual weakening of the species. But this 
does not in fact take place. As a fact, the resistance, in our world, 
which is finite, is always sufficient to prevent the species from 
passing beyond a certain distance — . : c : : . 921-524 
Supposing the existence of a vacuum between earth and heaven, 
no species could radiate ; for no natural action can take place in 
a vacuum. [t follows also that beyond the ninth and tenth heavens 
no species from the stars can radiate. For beyond these there is 
nothing, not even empty space . : : . . : . 924-525 


CHAPTER III. 


The radiation of force takes place in time. For it involves change 
in the medium; and change involves time. When the path of 
propagation is refracted, more time is taken than when the path is 
direct. Finite force cannot act instantaneously, for then it would be 
equal to infinite force. As a point is to an instant, so is a line to 
time. The passage of a point is instantaneous, in the passage of a line 
time is occupied. "Translation implies before and after . . 925-526 

It is said that the transit of light is instantaneous. But all that is 
meant is that the time required is insensible. Aristotle, in saying 
this, is arguing against Empedocles, who regarded light as a substance 
flowing from the luminous body. In this case no doubt we should be 
able to see its passage from east to west in the heavens. But the 
view here taken of light is not that it is a body translated, but 
a movement continuously propagated. Aristotle no doubt dis- 


PART V. clixxxv 


VOL. IL. PAGES 
tinguishes the propagation of light from that of sounds or odours. 
But the distinction is of degree ; light being more subtle, its motion 
is more rapid  . : . . . : . 526-5 
Alkindi urges that, though e OUER Short distances the transit 22 
light may be imperceptible to our senses, yet that the summation of 
short periods would amount, in the transit from east to west, to some- 
thing that would be perceptible. But of imperceptibility there are 
many degrees; and the propagation of light is so rapid that the 
summation of a vast number of imperceptible periods may still not 
reach the point at which perception of time by human sense is 
possible : : : : : . 528 
Itisfurther ined Qd in ee 7: species, as s fiere described, 
more time would be occupied than in translation of a body through 
space: because between the formation of any one species and the 
formation of that which follows it, there is an interval of rest. "The 
fact is, however, that the resistance of the medium to a body carried 
through it would be far greater than it would be to the formation 
of species, which involves an exceedingly slight disturbance of the 
medium ; so that the motion in this latter case will be far more rapid, 
and the interposition of intervals of rest will pass unperceived . 528-529 


IUSTI 


CHAPTER I. 


In propagation of species we have to consider, first, that which we 
call zzzvocal, as when light makes light; secondly, the egzzvoca/, as 
when light makes heat, or any other effect of a different kind. As to 
the first, we remark that the strongest are those which proceed by 
direct lines, as contrasted with those which are refracted or reflected. 
We may omit for the present those which proceed on tortuous paths, 
as in the case of nervous action; since here a different agency, that 
of life, comes into play. "The species called accidental, i. e. which 
proceed, not directly from the object, but secondarily from the species, 
are the feeblest of all . : c : E : : : . 9830-55 


CHAPTER II. 


'The path of some species falls perpendicularly on the object ; these 
are the strongest ; and this whether the object be a plane surface or 
curved. In either case the angles made are equal. "That which 
impinges on the convex surface of a sphere, is stronger than that 
which falls on the concave surface, as being necessarily shorter. The 

VOL. I. n 


cixxxvi ANALYSIS: MULTIPLICATION OF SPECIES. 


VOL.II. PAGES 
refracted ray is stronger than the reflected, its path lying nearer to 
the direct perpendicular ray. "The ray refracted by passage from 
a denser to a rarer medium is less potent, for the same reason, than 
the ray refracted from rarer to denser. In the case of reflected rays, 
those that make an angle with the vertical line produce a greater 
effect than those that fall vertically; not merely because they diverge 
less from the direct ray, but because they can be accumulated by 
suitably shaped mirrors. Some of these are described, though 
I have not myself seen them, which bring rays to a focus both in front 
and behind them : : : j : : . : . 994.5989 


CHAPTER III. 


Cones of rays come from the agent to each part of the surface 
acted on. The shorter the cone, the stronger is the action. The 
shortest cone is thus defined. Let a circle be drawn in the agent 
sphere dividing its operative from its inoperative part. From any 
points in the circumference of this circle let diameters of the sphere 
be drawn.  Tangents to the sphere at the extremities of these 
diameters will form the shortest cone. Other points connected 
with this subject are illustrated by the accompanying diagrams. 9539-543 


DENISSIVIIE 
CHAPTER I. 


As species are generable, so are they corruptible. And this 
in two ways: (1) from exhaustion of their own strength; (2) from 
tendency in the substance acted on to resort to its own natural 
condition. : : ! . . s : à « . 944-545 


CHAPTER II. 


When the generating agent is removed, does the species at once 
disappear? Not instantaneously, but gradually, from the causes stated 
in the previous chapter. "The apparent permanence in some cases of 
the species, after the agent has disappeared, is to be explained. The 
semen retains its force in the absence of the male parent; but here 
the female suppliesthe place. A heated stone retains its heat. Here 
the species, i. e. incomplete effect, has passed into a more complete 
effect . : . . d ! : à . ! : . 945-547 


CHAPTER III. 


Are the reiterated actions of the agent on the patient to be regarded 
as numerically identical, or as distinct? They must be regarded as 


PART VI. cIxxxvii 


VOL.IL PAGES 
distinct. "There is no question here of anything being created. "The 
action and motion are not fixed and permanent things, but successory. 
If a box be made and then taken to pieces, and subsequently put 
together again, we consider that it has been twice made, although 
out of the same material . : : : : : , . 0547-549 


CHAPTER IV. 


In a transparent medium, does the first species continue during 
the presence of the agent, or is it destroyed and renewed? The 
latter is the case. "There is far more rapid dispersion in a rare than 
in a dense medium. In certain regions, as in the tropical zone where 
the sun is vertical for a considerable time, there is less rapid and 
complete dispersion. Much depends on the nature of the body 
acted on. Dense bodies retain the effect for a longer time than rare. 
The foregoing remarks apply to terrestrial and corporeal things. 
"They would need qualification if applied to things spiritual or things 
celestial  . : . : . , : : ; . 949-552 


55 AMA Di VR 








DIS RIS ROGERT BACON 


ORIDIENIS MINORUM, OPUS MAJUS. 


VU] ART Ro dI pl 
IDUJUSCPERSUASIONJIS 


IN qua excluduntur quatuor universales causae totius igno- 
rantiae humanae, habens quatuor distinctiones. In prima sunt 
quatuor capitula. In primo data totius persuasionis intentione 
reprobantur illae quatuor causae universali sermone. 


CAPITULUM I. 


Sapientiae perfecta consideratio consistit in duobus, vide- 
licet, ut videatur quid ad eam requiritur, quatenus optime 
sciatur; deinde quomodo ad omnia comparetur, ut per eam 
modis congruis dirigantur. Nam per lumen sapientiae ordi- 
natur Ecclesia Dei, Respublica fidelium disponitur, infidelium 
conversio procuratur; et ili, qui in malitia obstinati sunt, 
valent per virtutem sapientiae reprimi, ut melius a finibus 
Ecclesiae longius pellantur quam per effusionem sanguinis 
Christiani. Omnia vero quae indigent regimine sapientiae 
ad haec quatuor reducuntur; nec pluribus potest comparari. 
De hac igitur sapientia tam relate quam absolute scienda 
nunc, secundum tenorem epistolae!, quicquid possim circa 

! Epistolae praecedentis, Cottonian MSS., Jul. D. v. (hereafter referred to as 
Jul. "This was the letter of Pope Clement IV. Itran thus: 

* Dilecto filio Fratri Rogerio dicto Baccon ordinis Fratrum Minorum. 


* Tuae devotionis literas gratanter recepimus, sed et verba notavimus diligenter 


VOL. I. B 


Definition 
of wisdom, 


Four causes 
of error : 
authority, 
custom, 
popular 
prejudice, 
presump- 
tion of 
knowledge. 


g OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


persuasionem ad praesens Vestrae DBeatitudini praesentare 
conabor. Quoniam autem illa, de quibus agitur, sunt grandia 
et insolita, gratiam et favorem humanae fragilitatis requirunt. 
Nam secundum Philosophum septimo Metaphysicae, ea quae 
sunt maximae cognitionis secundum se, sunt minimae appre- 
hensionis quoad nos. Involuta enim veritas in alto latet et in 
profundo posita est, ut dicit Seneca septimo de beneficiis, 
et quarto Naturalium. Et Marcus Tullius in Hortensio dicit, 
quod omnis noster intellectus multis obstruitur difficultatibus, 
quoniam ipse se habet ad manifestissimum in sua natura, sicut 
oculus noctuae et vespertilionis ad lucem solis, ut Philosophus 
dicit secundo Metaphysicae, et velut surdus a nativitate ad 
delectationem harmonicam, sicut undecimo Metaphysicae dicit 
Avicenna. Quapropter sufficit nobis in inquisitione veritatis 
proprii intellectus imbecillitas, ut quantum possumus causas 
et occasiones erroris extraneas longius a debilitate sensus 
nostri relegemus. 

Quatuor vero sunt maxima comprehendendae veritatis 
offendicula, quae omnem quemcumque sapientem impediunt, 
et vix aliquem permittunt ad verum titulum sapientiae 
pervenire, videlicet fragilis et indignae auctoritatis exem- 
plum, consuetudinis diuturnitas, vulgi sensus imperiti, et 
propriae ignorantiae occultatio cum ostentatione sapientiae 
apparentis. Lis omnis homo involvitur, omnis status occu- 
patur Nam quilibet in singulis artibus vitae et studii et 
omnis negotii tribus pessimis ad eandem conclusionem utitur 
argumentis, scilicet, hoc exemplificatum est per majores, 
hoc consuetum est, hoc vulgatum est; ergo tenendum. Sed 
oppositum conclusionis longe melius sequitur ex praemissis, 
sicut per auctoritatem et experientiam et rationem multi- 


quae ad explanationem earum dilectus filius G. dictus Bonecor miles viva voce 
nobis proposuit tam fideliter quam prudenter. Sane ut melius nobis liqueat 
quid intendas volumus et tibi per Apostolica scripta praecipiendo mandamus 
quatenus, non obstante praecepto praelati cujuscunque contrario vel tui ordinis 
constitutione quacunque, opus illud quod te dilecto filio Raymundo de Lauduno 
communicare rogavimus in minore officio constituti scriptum de bona litera 
nobis mittere quam citius poteris non omittas, et per tuas nobis declares literas 
quae tibi videnter adhibenda esse remedia circa illa quae nuper esse tanti 
discriminis intimasti, et hoc quanto secretius poteris facias indilate. Datum 
Viterbii x Kalend Julii anno ii (Wadding, z4z:ales Minorum, vol. iv, p. 265.) 





CAUSAE ERRORIS. 3 


pliciter probabo. Si vero haec tria refellantur aliquando 
magnifica rationis potentia, quartum semper in promptu est 
et in ore cujuslibet, ut quilibet suam ignorantiam excuset ; et 
licet nihil dignum sciat, illud tamen magnificet imprudenter, 
ut sic saltem suae stultitiae infelici solatio veritatem opprimat 
et elidat. Ex his autem pestibus mortiferis accidunt omnia 
mala humano generi; nam ignorantur utilissima et maxima 
et pulcherrima sapientiae documenta, et omnium scientiarum 
et artium secreta ; sed pejus est, quod homines horum quatuor 
caligine excaecati non percipiunt suam ignorantiam, sed cum 
omni cautela palliant et defendunt, quatenus remedium non 
inveniant; et quod pessimum est, cum sint in tenebris errorum 
densissimis, aestimant se esse in plena luce veritatis ; propter 
quod verissima reputant esse in fine falsitatis, optima nullius 
valoris, maxima nec pondus nec pretium obtinere et e con- 
trario falsissima celebrant, pessima laudant, extollunt vilissima, 
caecutientes,aliud esse omnem sapientiae fulgorem, fastidientes! 
quae magna facilitate possunt adipisci. Et propter stultitiae 
magnitudinem ponunt summos labores, consumunt tempora 
multa, magnas expensas effundunt in iis, quae nullius utilitatis 
vel parvae sunt, nec dignitatis alicujus secundum judicium 
sapientis. Et ideo necesse est ut violentia et malitia harum 
quatuor causarum omnis mali cognoscantur in principio, et 
reprobentur, et longe a consideratione sapientiae relegentur. 
Nam ubi haec tria dominantur, nulla ratio movet, nullum jus 
judicat, nulla lex ligat, fas locum non habet, naturae dictamen 
perit, facies rerum mutatur, ordo confunditur, praevalet vitium, 
virtus extinguitur, falsitas regnat, veritas exsufflatur. Et 
ideo nihil magis necessarium est considerationi, quam certa 
damnatio istorum quatuor per sententias sapientum electas, 
quibus non poterit contradici. 

Quoniam vero sapientes tria prima simul collidunt et repro- 
bant, et quartum propter singularem stultitiam propriam lima- 
turam desiderat, ideo primo trium malitiam aperire conabor. 
Sed quamvis auctoritas sit unum de istis, nulla ratione loquor 
de solida et vera auctoritate, quae vel Dei judicio collata est 


! Caecutientes , .. I restore the omission from B. et D.,* omnem sapientiae 
fulgorem, fastidientes.' 


b 2 


'The first 
three re- 
cognized by 
Cicero, 
Seneca, 
Adelard, 
Averrhoes 
and others. 


4 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


Ecclesiae, vel quae ex merito et dignitate proprie nascitur in 
sanctis philosophis et perfectis prophetis, qui juxta humanam 
possibilitatem in studio sapientiae experti sunt; sed de illa 
auctoritate loquor, quam sine Dei auxilio violenter usurpave- 
runt multi in hoc mundo, nec ex merito sapientiae, sed ex 
propria praesumptione et desiderio famae, et quam vulgus 
imperitum multis concessit in pernicionem propriam judicio 
Dei justo. Nam secundum scripturas propter peccata populi 
multotiens regnat hypocrita; de sophisticis enim auctori- 
tatibus multitudinis insensatae loquor, quae aequivocae sunt 
auctoritatis, sicut oculus lapideus aut depictus nomen habet 
oculi, non virtutem. 


CAPITULUM II. 


Sed tria reprobat sacra scriptura, sacri doctores condemnant, 
jus Canonicum vetat, philosophia reprehendit; sed propter 
rationes prius tactas de philosophicis allegandis, et quia minus 
vulgatae sunt sententiae Philosophorum circa haec tria, eas 
principaliter introducam. Similiter vero omnes has tres pestes 
Seneca libro secundo epistolarum prope finem uno sermone 
condemnat. Dicit igitur, *inter causas malorum nostrorum 
est, quod vivimus ad exemplar, nec ratione componimur, sed 
consuetudine abducimur; quod si pauci facerent nollemus 
imitari, cum plures facere ceperint, quia frequentius quam 
honestius, illud facimus, et recti locum tenet apud nos error, 
ubi publicus factus est '.' Philosophus vero per totam philo- 
sophiam suam persequens auctoritatem indignam secundo 
Metaphysicae causas humani erroris asserit praecipuas con- 
suetudinem et populi testimonium ?/ Et iterum Seneca libro 
de vita beata dicit, Nemo sibi solum errat, sed alieni erroris 
causa et auctor est, versatque nos et praecipitat error, et 
alienis perimus exemplis? | Et in secundo libro de Ira, 

! The passage is in the r23rd letter (lib. xx. Ep. 8, ed. Haase). Part of the 
quotation is slightly condensed from the original, which runs, *Cum plures 
facere coeperunt, quasi honestius sit quia frequentius, sequimur. In the last 
sentence Jebb substitutes certi for recti. 

* Met. lib. i. (minor), cap. 3 aí à' d«poáces xarà rà &0my ovpBatvovgur ds *yàp 
eiüapev obras áfioüuev Aéveo0ai, et seq. 

* Seneca, Dialog. vii. cap. r. 





CAUSAE ERRORIS. 5 


*propter malitiam consuetudinis, ait, 'difficulter reciduntur 
vitia, quae nobiscum creverunt!, Et in libro de vitae beati- 
tudine contra vulgi sententias refert, *Nulla res majoribus 
malis nos implicat, quam quod ad rumorem componimur, 
optima rati ea quae magno assensu recepta sunt, nec ad 
rationem sed ad similitudinem vivimus. Inde est ista tanta 
coacervatio aliorum supra alios ruentium. Quod enim in 
strage homini magna evenit, cum se populus ipse premit, 
nemo ita cadit ut non alium in se attrahat, primique sunt 
exitio sequentibus. Et iterum dicit in eodem, ' Stat contra 
rationem defensor mali sui populus' ; et infra, * Non tam bene 
cum rebus humanis agitur, ut meliora pluribus placeant, et 
sequitur, argumentum pessimi turba est?" Et Marcus Tullius 
tertio de quaestionibus Tusculanis ait, * Cum magistris traditi 
sumus, ita variis imbuimur erroribus, ut vanitati veritas, et 
opinioni confirmatae ipsa natura cedat?" Atque in Lucullo 
dicit, quidam obsecuti amico cuidam aut una cum aliquo 
quem audierunt oratione capti, de rebus incognitis judicant, 
et ad quamcumque sunt disciplinam quasi tempestate delati, 
tanquam ad saxum inhaerescunt; plerique errare malunt, 
eamque sententiam quam amaverunt defendere, quam sine 
pertinacia perquirere quid constantissime dicant * Et propter 
pravitatem consuetudinis queritur in primo de divina natura, 
*non pudet speculatorem naturae ab animis consuetudine 
imbutis petere testimonium veritatis? Et contra vulgi sen- 
sum dicit proemio secundi quaestionum, philosophia *est 
paucis contenta judicibus, multitudinem ipsam consulto fugiens, 
eique suspecta et invisa , et in eodem libro ait, *laudabiliora 
mihi videntur omnia quae sine populo teste fiunt? Sed alii 
divisim haec tria persequuntur. Nam in libro Quaestionum 
Naturalium Alardi? quaeritur de auctoritate fragili: * Quid est 


! Seneca, Dial. iv. 18. 


These passages are from Seneca, Dial. vii, 1 and 2. 
Cic. Tusc. Disput. lib. iii, cap. r. 

* Academ. Priorum, lib. ii. 3. This is a selection of two passages from the 
chapter. The quotation is not entirely accurate. 

* De Deorum Natura, i. 30. $ Tusc. Disp. lib. ii. cap. x, $ 4. 

7 Lib. ii. cap. 26, 8 64. 

* Jebb has Mardi, a mistake whicb, if he had had the Oxford MSS. before 


2 


3 


'They are 
shown by 
practical 
experience, 


6 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


aliud auctoritas hujusmodi quam capistrum? Ut bruta quippe 
animalia capistro ducuntur, nec cui nec quo ducantur dis- 
cernunt, sic nos paucos bestiali crudelitate captos ligatosque 
auctoritas ipsa in periculum ducit. Et in libro de Dei aeter- 
nitáte, *qui elegerit alteram partem quaestionis propter 
amorem consuetudinis non potest recte discernere veram 
opinionem | Et Averroes in fine secundi Physicorum dicit, 
'Consuetudo est maxima causa impediens a pluribus rebus 
manifestis. Quemadmodum enim consueto ad aliquas opi- 
niones licet nocivas, erunt ei faciles, et ideo credit eas esse 
utiles; similiter cum fuerit assuetus credere sermones falsos 
a pueritia, erit illa consuetudo causa ad negandum veritatem, 
sicut quidam tam assueti fuerint comedere venenum, quod 
factum est eis cibus, Et idem Averroes vult secundo Meta- 
physicae *quod opposita principiorum cum fuerint famosa 
sunt magis receptibilia a multitudine consequentibus testi- 
monia multorum quam ipsa principia. Atque Hieronymus 
in prologo quinti libri super Jeremiam asserit, ' veritatem 
paucis contentam esse, et hostium multitudine non terreri." 
Johannes quoque Chrysostomus super Matthaeum dicit, quod 
a veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se 
armaverunt. 


CAPITULUM III. 


Quod per auctoritates probatum est experientia cujuslibet 
certius dijudicatur. Nam experimur in nobis et in aliis quod 
haec tria, ut in pluribus amplectuntur mala, frequentius falsis 


him, he would have avoided. "The writer referred to is Adelard of Bath, who 
lived in the early part of the twelfth century. He fills an important place in 
the history of mediaeval science. He was the first translator of Euclid into 
Latin; not, however, from Greek but from Arabic. A more complete translation 
was made in the following century by Campano. (See Weissenborn, 4bAand- 
lungen zur. Geschichte der Mathematik, Drittes Heft, Leipsic, 1880, pp. 141-166.] 
Adelard studied in the Schools of Tours and Laon ; and subsequently travelled 
in Greece and Asia Minor. The passage here cited is from the sixth chapter 
of his Quaestiones Naturales, a work full of audacious and original speculation. 
In Bacon's mathematical treatise, as yet unpublished, he is frequently men- 
tioned, always under the name Alardus. (See Sloane MSS. 2156, ff. 72-95.] 
* ] do not know what work is here referred to. 


CAUSAE ERRORIS. rj 


adhaerent. Quod si aliquando bonis et veris implicentur, fere 
semper sunt imperfecta, et debilem gradum continent sapien- 
tiae. Matris quidem opera ut in pluribus sequitur filia, patris 
natus, domini servus, regis subditus, praelati bajulus, magistri 
discipulus. Quia familiare est filiis Adae sibi auctoritatem 
vindicare et sua exempla spargere in lucem. Nam omnes 
homines secundum Aristotelem quarto Ethicorum amant sua 
opera, ut parentes natos, et poetae metra, et sic de aliis. Et 
ideo multi nimia licentia scribendi usi sunt, adeo ut pravis et 
bestialibus viris insinuare non dubitaverunt, cur chartas non 
impletis, cur a tergo non scribitis. Et hi sunt sicut pastor 
claudus et caecutiens cum ovibus multis, quas errantes per 
devia falsitatis nec possunt nec sciunt ad saniora sapientiae 
pascua revocare, et sunt similes avibus, qui optant sine alis 
volare, prius de magisterio praesumentes, quam boni discipuli 
gradum adepti sunt, quum necessario tot incidunt in errores, 
quod otiosi comparatione ipsorum reputant se felices; sicut 
quando multi currunt in stadio, ille quem desperatio currere 
non permittet, quantumcunque sibi videatur pernitiosum, se 
tamen felicem reputat comparatione illius, qui currens cadit 
in foveam invisam. Et ideo videmus fide oculata quod pro 
uno exemplo veritatis tam in scientia quam in vita sunt plus 
quam mille falsitates. Mundus enim plenus est hujusmodi 
exemplis, atque. unum exemplum verae perfectionis decem 
millia imperfecta invenit de facili. Natura enim in numeris 
formavit nobis perfectionis et imperfectionis documentum. 
Nam tum numerus perfectus! dicitur, cujus partes aliquotae 
ipsum praecise constituunt, et non est nisi unus infra denarium, 
viz. senarius; et unus inter IO et Ico, ut 28 ; et unus inter 100 
et 1000, ut 496; et unus inter 1000 et 10000 ut 8128; et sic 
ultra; et utinam sic esset inter homines, et hoc humano 
generi sufficeret. Sed nunquam fuit hoc nec in vita nec in 
scientia, neque erit usquam in finalem peccati destructionem, 
quoniam non solum est raritas eorum, qui in omni veritate et 
scientia perfecti sunt, sed eorum qui ad perfectionem unius 
veritatis vel scientiae devenerunt. Primi sunt et erunt et 


! When 2'"7* is a prime number, then 2?-* (2^— 1r) is a perfect number, as 
6, 28, 496, 8128, &c. 


8 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


fuerunt semper paucissimi. Nam sunt vere perfecti, sed de 
10000 hominum unus non invenitur sic perfectus nec in statu 
vitae neque in professione sapientiae; utinam de secundo 
genere perfectorum infra denarium unus esset, et sic ultra, ut 
perfectio numerorum in hominibus conservaretur. Sed non 
est ita, imo longe aliter invenitur. Similiter de consuetudine 
probamus per experientiam in actibus nostris, quod nunc 
datum est in exemplis. Revolvat quilibet vitam suam ab 
infantia sua, et inveniet quod in pluribus ejus operibus facilius 
mala et falsa duxit in consuetudinem. Nam in bonis et veris 
identitas humanae fragilitati mater est satietatis, et delectatur 
miser homo in varietate utilium secundum sententiam auctori- 
tatum quas in principio allegavi; e contrario quidem in malis 
et falsis ac nocivis sibi et aliis. Nam ut in pluribus actibus, 
nisi gratia specialis et privilegium divinum in aliquibus 
perfectis obtinet, humana corruptio diligenter continet ea, 
quae veritati et saluti sunt contraria; nec taedio afficitur in 
peccati continuatione, nec fastidium de facili invenit in rebus 
variis. Quod si aliquis a juventute applicetur ad vitae et 
scientiae veritatem, hic ut in pluribus actibus continet imper- 
fectionem, et in ea jocundatur, perfectio enim contristat eum 
frequentius ; nam paucissimos delectat, et maxime in virtutum 
et scientiarum plenitudine, et ideo accidit quos aetas juvenilis 
vix cavet ab errore, et senectus cum summa difficultate ad 
perfectionem in aliquo transcendit. De vulgo enim idem 
judicium est. Nam multitudo generis humani semper erravit 
in Dei veritate, et paucitas Christianorum recepit; atque 
scimus quod plebs Christianorum imperfecta est. Nam 
paucitas sanctorum hoc ostendit. Similiter de philosophica 
doctrina, vulgus enim semper caruit sapientia philosophiae. 
Brevis enim philosophorum numerus hoc declarat. Et 
vulgus quidem philosophantium imperfectum semper re- 
mansit. Nam de famosis philosophus solus Aristoteles cum 
sua familia vocatus est judicio omnium sapientum, quoniam 
ipse omnes partes philosophiae digessit secundum possibili- 
tatem sui temporis, sed tamen ad finem sapientiae non 
pervenit, sicut satis manifestabitur inferius. 


CAUSAE ERRORIS. 9 


CAPITULUM IV. 


Sed tamen quantumcunque fragilis sit auctoritas, nomen Of these 
habet honoris,'et consuetudo violentior est ad peccatum quam uM 
ipsa; utraque autem earum impetuosior est sensus vulgi. prejudice 
Nam auctoritas solum allicit, consuetudo ligat, opinio vulgi Pr 
obstinatos parit et confirmat. Consuetudo autem est altera 
natura, ut dicit philosophus libro de memoria et reminiscentia !, 
et in libro Problematum, et ideo majorem violentiam quam 
auctoritas inducit. Unde philosophus ro"? Ethicorum sen- 
tentiae Jeremiae de pelle Aethiopum adhaeret, dicens, * quod 
impossibile est vel difficile eum, qui per consuetudinem malam 
induratus est, mutari ad bonum.' Et Sallustius in Jugurthino 
sensum  Solomonis profert, cum ait, *ubi adolescentiam 
habuere, ibi senectutem agunt. Sententia quidem vulgi 
caeteris improba magis est. Nam, ut ait Seneca tertio 
Declamationum libro, * multitudo semel mota modum servare 
non potest'; propter quod Johannes Chrysostomus super 
Matthaeum dicit *convenerunt ut multitudine vincerent quem 
ratione superare non poterant. Sic considerandum est dili- 
genter quod vulgus imperitum non solum violentius est ad 
persuasionem mali quam reliqua duo, sed stultum est et magis 
elongatum a fine sapientiae. Nam exemplum perfectionis 
trahitur ab aliquo in consuetudinem, sed vulgo sufficit ut non 
erret. In nullo enim statu Ecclesiae requiritur ut ejus per- 
fectionem teneat multitudo. Nam et apud religiosos paucitas 
figitur in centro perfectionis suae et multitudo vagatur in 
circumferentia. Sic est in statu multorum secularium, ut 
cernimus ad oculum evidenter. Turba enim sicut cum Moyse 
non ascendit in montem, sic nec cum Christo in transfigura- 
tione Christi multitudo discipulorum assumpta est, sed tres 
electi specialiter. Et cum magistrum perfectionis Christum 
turba secuta est per duos annos praedicantem, postea demisit 
eum, et in fine clamavit, * Crucifige/ Nam vulgus nihil per- 
fectum continuare potest, utinam enim vita, nec in studio 
errasset. Et sicut nos hoc videmus in veritate fidei, sic in 
professoribus philosophiae. Nam semper sapientes contra 


1 De Memoria, cap. 2 àomep ^yàp vais ijr TO 00s. 
, P ^yep 70r] 





IO OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


vulgus divisi sunt, et arcana sapientiae non toti mundo sed 
plebi philosophantium — revelaverunt. Quoniam sapientes 
Graeci nocturnis vigiliis congregati vacabant sine vulgo 
collationibus sapientiae, de quibus A. Gellius scribit in libro 
Noctium Atticarum, i. e. collationum sapientiae nocturnalium, 
quas sapientes Attici, i. e. Athenienses celebrabant ut multi- 
tudinem vitarent. In quo etiam dicit *stultum est asino 
praebere lactucas, cum ei sufficiant cardui, loquens de vulgo, 
cui rudia et vilia et imperfecta sapientiae sufficiunt alimenta. 
Nec oportet margaritas spargi inter porcos; nam rerum 
majestatem minuit, qui vulgat mystica: nec manent secreta, 
quorum turba est conscia, sicut in libro Gemmarum edocetur. 
Atque Aristoteles in libro secretorum ! dicit, ' se fore fractorem 
sigilli coelestis, si secreta naturae vulgaret. Et propter hoc 
sapientes licet darent in scriptis radices arcanorum sapientiae, 
tamen ramos et fructus vulgo philosophantium non dederunt. 
Nam vel omiserunt scribere, vel per sermones figurativos et 
multis modis, de quibus non est ad praesens dicendum, 
occultaverunt. Quoniam secundum sententiam Aristotelis 
libro secretorum et Socratis magistri sui, secreta scientiarum 
non scribimus in pellibus caprarum et ovium, ita quod a vulgo 
valeant aperiri.  Sapientissimi enim et maxime experti 
multotiens maximam difficultatem in libris reperiunt anti- 
quorum. Et cum philosophus dividat probabile primo libro? 
Topicorum, separat vulgus a sapientibus : Nam dicit probabile 
esse quod videtur, vel pluribus, vel sapientibus ; sub omnibus 
enim comprehenduntur vulgus et sapientes communiter, ergo 
per plures vulgus designatur; quia de consortio sapientum 
non est ipsum vulgus insensatum. . Et hoc accidit ei non solum 
propter sui propriam stultitiam, sed quia in pluribus caput 

* This work was perhaps the most widely diffused of the apocryphal writings 
current in the middle ages on Aristotle and Alexander. It was translated from 
the Arabic by a certain Philip, who dedicates the translation to Guido of 
Valence, archbishop of Tripoli, with the remark that the treatise was addressed 
by Aristotle to Alexander, who wished the philosopher to accompany him on 
his Eastern expedition. Itis sometimes spoken of as Ziber de regimine principum; 
also as /iber decem scientiarum. — Bacon refers to it frequently, and wrote 
a copious commentary on it, which is preserved among the Tanner MSS. in 


the Bodleian (116). 
* Tof. lib. i. cap. 2, $ 7. 








CAUSAE ERRORIS. II 


recipit languidum et infirmum, quod. erroribus et proclive est 
et auctor imperfectionis cujus nutu ducitur in omnem eventum. 
Et ideo vulgus imperitum nunquam ad perfectionem sapientiae 
potest ascendere, nam nescit uti rebus dignissimis: quas si 
aliquando casu contingat omnia in malum convertit, et ideo 
justo Dei consilio negatae sunt ei viae perfectionis, et optime 
secum agitur quando permittitur non errare. Nam suum 
nomen ostendit omnia quae praedicta sunt, et apud omnes 
auctores vocatur vulgus imperitum vel insensatum.  Imperitia 
vero in errore et in imperfectione consistit, et ideo vulgo 
familiaris est error et imperfectio. Nam multi sunt vocati, 
pauci vero electi ad veritatis divinae receptionem, et similiter 
philosophicae. Quare Philosophus dicit secundo Topicorum, 
quod sentiendum est ut pauci, licet loquendum sit ut plures ; 
quia stultitiam vulgi aliquando simulare prudentia summa 
aestimatur, praecipue cum est in furore suo. Ex his omnibus 
colligitur malitia et stultitia horum trium et damnum humani 
ceneris infinitum, et ideo suspecta sunt in omni causa, nec est 
eis confidendum: et maxime vulgi sensus est negligendus 
propter dictas speciales rationes, non quia aliquando cadant 
supra vera, sed quia ut in pluribus falsis implicantur. Et 
rarissime exemplum et consuetudo perfectionem habent, 
vulgus autem nunquam pertingit ad eam, ut prius explana- 
tum est. 


CAPITULUM V. 


Munimen vero ad defensionem contra haec habere non 
possumus nisi mandata et consilia Dei ac scripturae suae et 
Juris Canonici, sanctorum et philosophorum et omnium 
sapientum antiquorum, sequamur. Et si his mandatis et 
consilis adhaereamus, non possumus errare, nec debemus 
in aliquo reprobari. In praedictis igitur per philosophum 
principaliter allegatum est ostendere horum pravitatem et 
stultitiam, propter quas ipsa possemus et debemus evitare, sed 
propter causas assignatas de inducendis philosophorum testi- 
moniis silui fere in aliis; nunc autem possum invenire con- 
similia testimonia, in quibus consilium vel mandatum de 
obviando istis expressius habetur. Contra igitur sensum 


We are 
warned 
against 
them by 
Scripture 
and by the 
wisdom 
of the 
ancients. 


I2 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


vulgi teneamus mandatum Exodi, * Non sequeris turbam ad 
faciendum malum; nec in judicio plurimorum adquiesces 
sententiae, ut a vero devies' Et consilium Tullii in fine! de 
quaestionibus impleamus dicentis, * Tu autem etsi in oculis sis 
multitudinis, tamen in ejus judicio stare noli, nec quod ipsa 
putet id putare pulcherrimum. Et Seneca libro de copia 
verborum invitat nos et consolatur recedentes a via multi- 
tudinis, dicens, Nondum felix es, si nondum turba te deriserit.' 
Et contra consuetudinem impleamus consilium Cypriani, * Con- 
suetudo sine veritate vetustas erroris est, propter quod relicto 
errore, sequamur veritatem. . Et Augustinus praecipit quod 
'veritate manifesta, cedat consuetudo veritati, quia consuetu- 
dinem veritas et ratio semper excludit, Et Isidorus, * Usus 
auctoritati cedat ; pravum usum lex et ratio vincat. Et ideo 
Tullius de immortalitate animae laudans et extollens eos, qui 
fugiunt consuetudinem dicit *magni animi est cogitationem 
a consuetudine revocare, Nomon autem auctoritatis favorabile 
est. Et ideo majores nostri venerandi sunt, sive habeant 
auctoritatem veram sive apparentem, quae est auctoritas ducum 
vulgi. Et contra usum apparentis auctoritatis non solum 
propria sunt consilia et mandata secundum vias Dei et sanc- 
torum et philosophorum et omnium sapientum, sed quicquid 
contra vitia humanae fragilitatis apud auctores veros dici 
potest, commune est eis qui auctoritate abutuntur praesumpta. 
Et ideo si consilia et mandata habemus contra defectus 
verorum auctorum multo magis contra abutentes. Sed quia 
auctores veridici, ut sancti et philosophi principales, juverunt 
nos in consideratione veritatis, ideo regratiandum est eis, sicut 
Aristoteles primo Metaphysicae regratiatur suis praedecessori- 
bus, et in fine Elenchorum * de inventis multis ipsemet cupit 
habere grates. Qui vero prima principia jecerunt, eis non 
solum regratiandum, sed quasi totum cum quadam reverentia 
ascribendum. Secundum quod Seneca vult tertio? naturalium, 
* si quid a posterioribus inventum est, nihilominus referendum 


1 The word secuzidi seems omitted. The passage is in Z7tsc. Disp. ii. 26. 

? De Soph. Elench. xxxiv. $ 9. 

? "The passage is not in the third, but in the sixth book, cap. 5. It is not 
very accurately quoted. 





CAUSAE ERRORIS. I3 


antiquis, quia magni animi fuit rerum latebras primitus dimo- 
vere, et plurimum ad inveniendum contulit, qui speravit 
posse reperire, et quamvis propter humanam fragilitatem in 
multis defecerunt, tamen excusandi sunt. Nam in libro 
memorato ait Seneca, (cum excusatione veteres audiendi 
sunt." 


CAPITULUM VI. 


Sed quoniam propter peccatum originale, et propria cujus- The wisest 
libet peccata partes imaginationis laesae sunt, (nam ratio Men ns 
caecutiens est, memoria fragilis, ac voluntas depravata; et error. 
verum et bonum uno modo sunt, falsum autem . cuilibet vero 
oppositum et malum cuilibet bono contrarium infinitis modis 
variantur; quia ut philosophus secundo Ethicorum exempli- 
ficat, facile est diverti a signo dato propter multiformem 
declinationis possibilitatem, sed veritas et virtus sunt in 
puncto; infinitae etiam sunt veritates, virtutesque, atque 
innumerabiles gradus in qualibet veritate et virtute, mani- 
festum est quod mens humana non sufficit dare quod neces- 
sarium est in omnibus, nec potest in singulis vitare falsum 
nec malum. Et ideo ad auctorum dicta verorum potest 
convenienter addi et corrigi in quampluribus. Et hoc egregie 
docet Seneca in libro quaestionum naturalium ; quoniam libro 
tertio! dicit, *opiniones veteres parum exactas esse ; et rudes 
circa verum adhuc errabant; nova erant omnia primo ten- 
tantibus, postea eadem illa limata sunt; nulla res consummata 
est, dum incipit, Et in quarto? libro dicit, * veniet tempus, 
quo ista quae latent nunc, in lucem dies extrahet, et longioris 
aevi diligentia. | Ad inquisitiones tantorum una aetas non 
sufficit. Multa venientis aevi populus ignota nobis sciet, et 
veniet tempus, quo posteri nostri tam aperta nos nescisse 
mirentur Et ideo dicit in prologo majoris voluminis, quod 
nihil est perfectum in humanis inventionibus et infert, quanto 
juniores tanto perspicaciores, quia juniores posteriores succes- 
sione temporum ingrediuntur labores priorum. Et cum jam per 
causam et auctoritatem verificatum est quod volo, nunc tertio 


! loc. cit. vi. S. ? Nat. Quaest. vii. 25. 


14 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


per effectum probabo. Nam semper posteriores addiderunt ad 
opera priorum, et multa correxerunt, et plura mutaverunt, 
sicut maxime per Aristotelem patet, qui omnes sententias 
praecedentium discussit. Et etiam Avicenna et Averroes 
plura de dictis ejus correxerunt. Ad haec reprehenditur de 
mundi aeternitate, quam nimis inexpressam reliquit; nec 
mirum, cum ipsemet dicit se non omnia scivisse. Nam quadra- 
turam circuli se ignorasse confitetur, quod his diebus scitur 
veraciter. Et cum ignoravit hoc, multo magis majora. Ac 
Avicenna, dux et princeps philosophiae post eum, ut dicit 
commentator super causam de Iride in libro Metaphysicae 
Aristotelis, et opera in totam philosophiam ab eo digesta. 
sicut ab Aristotele, hoc manifestant, dixit se materiam Iridis 
ignorasse, sicut praecedens commentator fatetur. Et in tertio 
physicorum se ignorasse unum ex decem praedicamentis, viz. 
praedicamentum habitus, dicere non veretur. Et proculdubio 
in libro de philosophia vulgata errores et falsa continentur, ut 
in undecimo Metaphysicae ponitur error de mundi produc- 
tione, in quo dicitur quod Deus propter infinitam unitatem 
quam habet, et ne recipiat varietatem dispositionum, non potest 
creare nisi unum, scilicet, angelum primum, qui creavit secun- 
dum cum coelo primo, et secundus tertium cum coelo secundo, 
etultra. Et cum in undecimo ponit omne peccatum habere fines 
suae purgationis in alia vita, et animas peccatrices redire ad 
gloriam, manifeste errat, et sic in multis. Et Averroes, maximus 
post eos, in multis redarguit Avicennam ; et sic sapientes nostri 
eum in pluribus corrigunt et non immerito, quia proculdubio 
erravit in multis locis, quamvis in aliis optime dixit. Et si 
isti majores erraverunt, multo fortius juniores. X Quoniam 
autem in errores inciderunt, multo magis defecerunt in neces- 
sariis, superflua et inutilia cumulantes, dubia et obscura et 
perplexa spargentes; et haec omnia in libris eorum manifesta 
sunt, ct per effectum in nobis probantur. Nam tanta diffi- 
cultate videndi veritatem premimur et vacillamus, quod fere 
quilibet philosophorum contradicit alii, ita quod vix in una 
vanissima quaestione vel in uno vilissimo sophismate vel una 
operatione sapientiae, sicut in medicina, et chirurgia, et aliis 
operationibus secularium, unus cum alio concordat. 





CAUSAES ERRORIS. 15 


Sed non solum philosophi immo sancti aliquid humanum in 
hac parte passi sunt. Nam ipsimet retractaverunt dictorum 
suorum quamplurima. Unde Augustinus, qui major in in- 
quisitione veritatum occultarum reputatur, fecit librum de 
retractatione eorum, quae non bene praedixerat. Et Hierony- 
mus super Isaiam, et alii plures suam non verentur retractare 
sententiam. Nam celeritate dictandi in transferendo pluries se 
confitetur deceptum fuisse, et multis aliis modis; et sic omnesalii 
doctores fecerunt. Sancti etiam ipsi mutuo suas correxerunt 
positiones et sibi invicem fortiter resistebant. Etiam Paulus 
Petro resistebat, sicut ipsemet confitetur. Et Augustinus 
Hieronymi sententias reprehendit, et Hieronymus Augustino 
in pluribus contradicit. Haec exempla eorum manifesta sunt, 
ut inferius exponetur, et posteriores priorum dicta correxerunt. 
Nam Origenem maximum doctorem secundum omnes in 
multis posteriores reprobant, quia inter caetera posuit errorem 
Avicennae de animabus peccatricibus, quod nulla finaliter 
damnabitur. Et cum multi doctores sancti et famosi ex- 
posuerunt Israel, ut dicatur vzr vzdezs Deuzi, venit Hieronymus 
super Genesim et probat falsam esse expositionem ! per rationes 
irrefragabiles, sicut inferius exponetur. Unde dicit, * quamvis 
auctoritatis sint, et corum umbra nos opprimat qui Israel 
virum videntem Deum interpretati sunt, tamen magis con- 
sentimus Deo vel angelo qui hoc nomen imposuit, quam 
auctoritati alicujus eloquentiae secularis; Et doctores catholici 
in studiis solemnibus constituti nunc temporis in publicis multa 
mutaverunt, quae sancti dixerunt, eos pie exponentes ut 
possunt, salva veritate. 


CAPITULUM VII. 


Quoniam igitur haec ita se habent, non oportet nos ad- Plato, 
luerero ib En ideo] d : Aristotle, 
aerere omnibus quae audimus et legimus, sed examinare 3, usn, 


debemus districtissime sententias majorum, ut addamus quae AL. 
: 5 ESDIGIODIe 
eis defuerunt, et corrigamus quae errata sunt, cum omni truth to 


authority. 
! Nevertheless in Jerome's Commentaries on Isaiah and on Amos (vol. iv. 
p. 27, and vol. vi. p. 1032 of Migne's ed.) the interpretation videns Deum is 
accepted. 


16 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


tamen modestia et excusatione. Et ad hanc audaciam erigi 
possumus, non solum propter necessitatem, ne deficiamus vel 
erremus, sed per exempla et auctoritates, ut in nullo simus 
reprehensibiles de praesumptione. Nam Plato dicit, ^ Amicus 
est Socrates, magister meus, sed magis est amica veritas.' 
Et Aristoteles dicit, *se magis velle consentire veritati, quam 
amicitiae Platonis, doctoris nostri, Haec ex vita Aristotelis 
et primo Ethicorum, et libro secretorum, manifesta sunt. 
Et Seneca dicit libro de quatuor virtutibus cardinalibus, 
* Non te moveat dicentis auctoritas; non quis, sed quid. Et 
Boetius libro de disciplina scholarum, 'stultum est magistra- 
tus orationibus omnino confidere, nam primo credendum est, 
donec videatur quid sentiat ; postea est finpgendum eundem 
in dicendo errasse, si forte reperire queat discipulus, quod 
expresse objiciat sedulitati magistrali! Et Augustinus dicit 
ad Hieronymum, * quod solos auctores scripturae sacrae vult 
credere in scribendo non errasse, sed in scripturis aliorum, 
quantumcunque sanctitate et doctrina polleant, non vult 
verum putare, nisi per canonem et alios auctores vel per 
rationes sufficientes possint probare quod dicunt. ^ Et ad 
Vincentium dicit * negare non possum, nec debeo, sicut in 
ipsis majoribus, ita multa esse in tam multis opusculis meis, 
quae possunt justo judicio et nulla temeritate culpari?. Et 
in prologo libri tertii de Trinitate dicit, sic meis libris nisi 
certum intellexeris, noli firmum tenere. Item ad Fortunatia- 
num; * neque quorumlibet disputationes quamvis catholicorum 
et laudatorum hominum veluti scripturas canonicas habere 
debemus, ut nobis non liceat, salva honorificentia quae illis 
debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis improbare atque 
respuere, si forte invenerimus quod aliter senserint quam 
veritas habeat, divino adjutorio vel ab aliis intellectum vel 
anobis. Talis ego sum in scriptis aliorum, quales volo esse in- 
tellectores meorum ? Si igitur propter necessitatem vitandae 
falsitatis et consequendi perfectiorem statum sapientiae possu- 
mus, et debemus, et consulimur per sanctos perfectos et philo- 


1 Aug. de Anima, lib. iv. cap. rz. 
? Aug. Ef. cxlviii. $ rs, vol. ii. p. 628, Migne's Ed. The correspondent 
was not Fortunatus the Manichaean, as Jebb has it. 





CAUSAE ERRORIS. ui 


sophos dignos, ut eorum dicta mutemus loco et tempore, et ad 
eorum sententias addamus ; multo fortius licentiamur ad hoc 
et cogimur in eis, quae vulgi sunt et eorum qui vulgo praesunt 
imperito, praecipue cum capita multitudinis istius temporis 
non attingunt ad dignitatem auctoritatis sanctorum et philo- 
sophorum magnorum nec sapientum antiquorum, quorum 
aliquos nostro tempore conspeximus. 


CAPITULUM VIII. 


Remedium vero contra haec tria non est, nisi ut tota 
virtute auctores validos fragilibus, consuetudini rationem, sen- 
sibus vulgi sententias sanctorum aut sapientum reponamus, 
et non confidamus in argumento triplicato, scilicet, hoc exem- 
plificatum est, vel consuetum, aut vulgatum, igitur tenendum. 
Patet enim ex praedictis secundum sententias sanctorum et 
omnium sapientum, quod longe magis sequitur oppositum 
conclusionis ex eisdem praemissis. Et licet totus mundus 
sit his causis erroris occupatus, tamen audiamus libenter 
contraria consuetudini vulgatae. | Nam hoc est magnum 
remedium horum malorum, secundum quod Averroes dicit 
in fine secundi physicorum, quod mala consuetudo auferri 
potest per consuetudinem audiendi contraria. Nam multum 
operatur in opinione, quae est per consuetudinem, audire res 
extraneas, quod confirmat per effectum, dicens, quod ideo 
opinio vulgi est fortior quam fides philosophantium, quia 
vulgus non consuevit audire diversa, sed philosophantes multa 
audiunt. Propter quod igitur Vestra Sapientia non miretur !, 
si contra consuetudinem vulgi et exempla vulgata laborem. 
Nam haec est via sola perveniendi ad considerationem veri- 
tatis et perfectionis. 


CAPITULUM IX. 


Non solum quidem hae causae generales sunt malorum in 
studio et in vita, sed quarta nequior his tribus est, similiter 
communis in omni statu, et apud quamlibet personam regnare 


! J. adds the words nec indignetur auctoritati, which are not very intel- 
ligible, O. omits them. 


VOL. I. C 


"Their ex- 
ample we 
should 
imitate. 


The fourth 
cause of 

error, false 
conceit of 


knowledge, 
is by far 
the most 
pernicious. 


18 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


demonstratur. Conjunxi quidem praedictas tres causas, et 
propter hoc quod sapientes eas saepius conjungunt et sepa- 
ravi hanc ab illis propter malitiam principalem. Haec enim 
est singularis fera, quae depascit et destruit omnem rationem, 
quae est apparentis sapientiae desiderium, quo fertur omnis 
homo. Nam quamcunque parum sciamus et licet vile, idem 
tamen extollimus; celebramus etiam multa quae ignoramus 
ubi possumus occultare ignorantiam, et scienter ostendimus, 
ut de nihilo gloriemur. Et quicquid nescimus, ubi scientiam 
ostentare non valemus, negligimus, reprobamus, reprehendimus 
et adnihilamus. ne videamur aliquid ignorare, quatenus saltem. 
mundo muliebri et fuco meretricio nostram ignorantiam 
infami remedio coloremus, unde utilissima et maxima et omni 
decore plena et sua proprietate certissima a nobis per hanc 
viam et ab aliis relegemus. Haec vero pestis propter mali- 
tiam absolutam quam habet recepit cumulum suae pravitatis 
in eo, qui est fons et origo causarum trium praedictarum. 
Nam propter zelum nimium sensus proprii et excusandi 
ignorantiam statim exoritur fragilis auctoritatis praesumptio, 
qua nitimur propria extollere, et reprehendere aliena. Deinde 
cum omnis homo diligat opera sua, ut dicit Aristoteles, nostra 
libenter trahimus in consuetudinem. Et cum nemo sibi soli 
errat, sed sententiam suam spargere gaudet in proximos, ut 
dicit Seneca libro secundo epistolarum, nostris adinven- 
tionibus occupamus alios et eas in vuleum quantum possumus 
dilatamus. Necesse est vero causas universales hic praemitti, 
ad hoc ut error vitetur et veritas relucescat. Nam in morbo 
spirituali evenit sicut in morbo corporali. Medici enim per 
signa causas proprias et particulares morbi cognoscunt ; sed 
tam hanc quam illas praecedit causarum universalium notitia, 
quas a communibus naturalium medicus habet scire; quia 
dicit philosophus libro de Sensu et Sensato!, ubi terminant 
principia philosophiae naturalis incipiunt principia medicinae. 
Similiter igitur in cura ignorantiae et erroris, ut veritas sana 
inducatur, ante ipsius propositi exhibitionem requiritur ut 


1 De Sensu, cap. I TOv mepi $Uoews oi mAeiorot kal Gv iarpQv oi qiXo- 
cojorépos Tijv Téxvqv pertóvres, ot uiv reAevrGaiw eis à mepi larpuczs, ol 0. éx Tv 
mepi Vaeos ápxovrat mepl Tíjs lar puctjs. 


CAUSAE ERRORIS. I9 


signa et causae particulares ostendantur; sed prae omnibus 
exiguntur causae universales, sine quibus nec signa aliquid 
ostendunt nec causae particulares demonstrant. Nata enim 
nobis est via cognoscendi ab universalibus ad particularia, sicut 
dicit philosophus in principio Physicorum. Nam, ignoratis 
communibus, ignorantur quae post! communia relinquuntur. 

Haec autem causa quarta multum invaluit ab antiquo, 
sicut nunc improba invenitur quoque in theologicis, sicut in 
philosophia manifesto, per experientiam ct exempla. Moyses 
enim simplicissimus recepit sapientiam legis a Deo, contra 
quem Pharao et Aegyptii, et populus Hebraeorum, et omnes 
nationes murmurabant, ita quod vix plebs Dei electa hanc 
sapientiam recipere voluit, et tamen praevaluit lex contra 
adversarios, qui neglexerunt et impedierunt sapientiam quam 
didicerunt. Similiter Dominus Jesus Christus omni simpli- 
citate et sine plica falsitatis incedens, et apostoli simplicissimi 
intulerunt sapientiam mundo, quibus satis contradictum erat 
per ignorantiam solam tantae novitatis, et tandem, licet cum 
summa difficultate, sacra veritas est recepta. Deinde sancti 
doctores cum profluvia expositionum legis divinae voluerunt 
dare, et magno impetu aquarum sapientiae ecclesiam irrigare, 
diu reputabantur haeretici, et compositores falsitatum. Nam 
sicut prologi beati Hieronymi in bibliam et alia ejus opera 
probant, ipse vocabatur corruptor scripturae et falsarius et 
haeresium seminator, et in tempore suo succubuit, nec potuit 
sua opera in publico promovere; sed tandem post mortem 
suam veritas suae translationis claruit et sua expositio, et per 
omnes ecclesias dilatatae sunt, ita ut nullum vestigium trans- 
lationis antiquae, scilicet LXX interpretum, qua prius usa 
fuerat ecclesia, valeat reperiri. Dum etiam beatissimus Papa 
Gregorius auctoritate functus est, ejus libris non fuit contra- 
dictum : sed post mortem famosi in ecclesia egerunt ad hoc, 
ut comburerentur, et per miraculum Dei pulcherrimum fuerunt 
salvati, et apparuit mundo sapientia cum sua veritate et in 
demonstratione plenissima. ^ Et similiter cucurrit impedi- 
mentum veritatis apud omnes sacrae scripturae doctores ; 
nam renovantes studium semper receperunt contradictionem 

! Not postea, as in J. 
C2 


Illustra- 
tions from 


life of 
Moses, 
Jerome, 
Aristotle, 
Avicenna. 


20 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


et impedimenta, et tamen veritas invalescebat et invalescet 
usque ad dies Antichristi. 

Similiter de philosophia. Aristoteles enim voluit contra- 
dicere prioribus et multa renovare, qui licet sapientissimus 
habuit tamen repulsam, et occultationes suae sapientiae visus 
est usque fere ad haec tempora recepisse. Nam primus 
Avicenna revocavit philosophiam Aristotelis apud Arabes 
in lucem plenam. Vulgus enim philosophantium ipsum 
ignoravit. Pauci enim et modicum philosophiae Aristo- 
telis attigerunt ante tempus Avicennae, qui diu post tempus 
Machometi Imperatoris philosophatus est. Avicenna vero 
praecipuus Aristotelis expositor et maximus imitator multas 
rebellitates passus est ab aliiss Nam Averroes major post 
eos et alii condemnaverunt Avicennam ultra modum ; sed his 
temporibus gratiam sapientum obtinuit quicquid dicit Aver- 
roes, qui etiam diu neglectus fuit et repudiatus ac reprobatus 
a sapientibus famosis in studio, donec paulatim patuit ejus 
sapientia satis digna, licet in aliquibus dixit minus bene. 
Scimus enim quod temporibus nostris Parisiis diu fuit contra- 
dictum naturali philosophiae et metaphysicae Aristotelis per 
Avicennae et Averrois expositores, et ob densam ignorantiam 
fuerunt libri eorum excommunicati, et utentes eis per tempora 
satis longa. Cum igitur haec ita se habent, et nos moderni 
approbamus viros praedictos tam philosophos quam sanctos ; 
et scimus quod omnis additio et cumulatio sapientiae quas 
dederunt, sunt dignae omni favore, licet in multis aliis dimi- 
nuti sint, et in pluribus superflui, et in quibusdam corrigendi, 
et in aliquibus explanandi, manifestum nobis est quod illi, 
qui per aetates singulas impediverunt documenta veritatis et 
utilitatis quae oblata fuerunt eis per viros praedictos, nimis 
erraverunt, et vitiosi plurimum fuerunt in hac parte; sed hoc 
fecerunt propter scientiae extollentiam et propter ignorantiam. 
Ergo in nobis ipsis debemus facere idem argumentum, 
ut cum nos respuamus et vituperemus quae ignoramus, 
clamemus hoc esse propter ignorantiae nostrae  defen- 
sionem, et ut illa modica, quae scimus, sublimius attollamus. 
Permittamus igitur labores introduci congaudentes veritati, 
quia proculdubio licet cum difficultate veritas semper prae- 


CAUSAE ERRORIS. 2I 


valebit, donec Antichristus et ejus appareant praecursores. 
Nam semper bonitas Dei est parata sapientiae donum aug- 
mentare per subsequentes, et subsequentium sententias in 
melius transformare. 


CAPITULUM X. 


Caeterum duo sunt hic discutienda, videlicet, praesumptae Two heads 
: , , : : ; : of this 
scientiae ostentatio, et excusatio ignorantiae infructuosa. «o... 


Propter primum debemus advertere diligenter, quod cum aggeration 
infinitae sunt veritates Domini et creaturarum, atque in qua- cra 
libet sunt gradus innumerabiles, oportet quod pauca sciantur P ERE 
a quolibet, et ideo de multitudine scitorum non oportet quic- ance. 
quam gloriari. Et cum intellectus noster se habet ad maxima, 

sicut oculus vespertilionis ad lumen solis, ut prius secundum 
philosophiam allegatum est, oportet quod sint parva quae 
veraciter sciamus; nam pro certo ubi intellectus noster de 

facili comprehendit, illud valde modicum est et vile, et quanto 

cum majori difficultate intellexit, tanto est nobilius quod ad- 
quiritur. Sed tamen omne id super quod potest intellectus 

noster, ut intelligat et sciat, oportet quod sit indignum re- 

spectu eorum, ad quae in principio credenda sua debilitate 
obligetur, sicut sunt divinae veritates et multa secreta naturae 

et artis complentis naturam, de quibus nulla ratio humana 

dari potest in principio; sed oportet quod per experientiam 
illuminationis interioris a Deo recipiat intellectum, videlicet 

in sacris veritatibus gratiae et gloriae, et per experientiam 
sensibilem in arcanis naturae et artis expergefactus inveniat 
rationem. 

Et adhuc minora sunt longe quae credimus, quam quae Perfect 
ignoramus, sicut sunt secreta Dei, et arcana vitae aeternae, nS. 
quae utcunque vidit Apostolus, ad tertium coelum raptus, able by 
nesciens utrum in corpore vel extra corpus, quae tanta sunt, 
ut non liceat homini loqui de illis. Et similiter in rebus 
creatis; nam ob magnam intellectus nostri difficultatem 
certum est, antequam videatur Deus facie ad faciem nunquam 
homo sciet aliquid in fine certitudinis. Et si per infinita 
seculorum secula viveret in hac mortalitate, nunquam ad 


The simple 
often sur- 
pass the 
learned in 
wisdom. 


22 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


perfectionem sapientiae in multitudine scibilium et certitudine 
pertingeret. Nam nullus est ita sapiens in rerum naturis, 
qui sciret certificare de veritatibus omnibus quae sunt circa 
naturam et proprietates unius muscae, nec sciret dare causas 
proprias coloris ejus, et quare tot pedes haberet, et non plures 
neque pauciores, nec rationem reddere de membris ejus. Est 
igitur homo impossibilis ad perfectam sapientiam in hac vita, 
et ad perfectionem veritatis nimis est difficilis, et pronus! et 
proclivis ad falsa et vana. quaecunque; quapropter non est 
homini gloriandum de sapientia, nec debet aliquis magnificare 
et extollere quae scit. Pauca enim sunt et vilia respectu 
eorum quae non intelligit sed credit, et longe pauciora respectu 
eorum quae ignorat. Et quoniam respectu eorum quae scit 
homo, restant infinita quae ignorat, et sine omni comparatione 
majora et meliora et pulchriora: insanus est qui de sapientia 
se extollit, et maxime insanit qui ostentat et tanquam por- 
tentum suam scientiam nititur divulgare. 

Praeterea quis audet de sapientia gloriari, qui totam me- 
dullam, quam unus quantumcunque studiosus addiscit per 
viginti vel quadraginta annos et cum maximis expensis et 
laboribus gravissimis, valet uni puero docili certo scripto et 
verbo sufficienter ostendere per annum unum, vel in minori 
tempore? Nam hoc probavi in puero praesenti, qui in pau- 
pertate magna et modicam habens instructionem, quantitatem 
anni vix ponens in addiscendo, novit tot et tanta quae omnes 
mirantur qui eum cognoscunt. Nam securus dico quod licet 
aliqui sciunt plus de philosophia et linguis, et in diversis 
diversi ipsum excedunt, non tamen inter Latinos sunt qui 
eum ex omni parte transcedunt, et ipse singulis eorum est in 
aliquibus par, et in quibusdam singulos excedit. Nec est 
aliquis inter Latinos quin multa bona valeat ab isto puero 
auscultare. Nec aliquis tam sapiens est cui non sit necessarius 
multis modis. Quamvis omnia didicit meo consilio et regi- 
mine et adjutorio, et multa ipsum docui verbo et scripto, 
tamen me senem in multis transcendit propter meliores ra- 
dices quas recepit, ex quibus potest fructus salubres expectare, 
ad quos ego nunquam pertingam. Quare igitur gloriabor de 


! sic O. J. has multum parvus. 





CAUSAE ERRORIS. 23 


scientia? Non dico, quidam sapientes et experti potuerunt 
per suam virtutem propriam facilius et citius cernere multa 
secreta sapientiae, quam hic puer per seipsum, quia non est 
expertus vires suas, nec percipit quantum novit nec quid 
potest facere juxta fundamenta sibi tradita, sed sicut in 
radicibus excedit alios, ut dictum est, sic si sano et efficaci 
consilio juxta fontalem plenitudinem quam habet dirigeretur, 
nullus seniorum consequeretur eum in sapientialium profluviis 
rvorum. Et quoniam sapientes se sentiunt magis vacuos 
quam insipientes, vel qui nolunt de ipsis confiteri, ideo vide- 
mus homines quanto sapientiores sunt, tanto humilius se 
inclinare ad doctrinam alterius suscipiendam, nec dedignantur 
simplicitatem docentis, sed ad rusticos, et ad vetulas, et pueros 
se humiliant. Ouoniam simplices et idiotae aestimati sciunt 
multoties magna quae latent sapientes, sicut Aristoteles docet 
de somno et vigilia !, secundo libro. Nam cum simplicibus est 
sermocinatio Dei secundum scripturam, et experientia reddit 
nos certos in hac parte, quoniam plura secreta sapientiae 
semper inventa sunt apud simplices et neglectos quam apud 
famosos in vulgo. Quia homines famosi in eis occupantur, 
quae vulgantur, et haec non possunt esse magnalia, sicut 
patuit in prioribus; plura etiam utilia et digna sine compara- 
tione didici ab hominibus detentis magna simplicitate, nec 
nominatis in studio, quam ab omnibus doctoribus meis famosis. 
Proposui igitur Sapientiae Vestrae hoc exemplum, et transmisi 
per eum, non solum propter duas causas superius annotatas, 
sed in argumentum perfectum, ut nullus glorietur de sapientia, 
nec despiciat simplices qui sciunt proponere ea quae famosis 
hominibus in scientia Deus non concessit, et sciunt renovare 
et revelare multa secreta, quae sapientes vulgati nondum 
perceperunt. 


CAPITULUM XI. 


Secundum vitium, quod hic reperitur, est, quod ignorantia ege 
most fou 


retinet locum persuasionis, sed cum veritas impugnatur, nefas yne it 


» DD 
The reference seems to be to De divin. per sommum, cap. 2 márv Xàp 
, —. ; : "up 2 
€uTeAers ávÓpormoi: mpooparuko( eigt kal eb0vóveipot, and again, TÓ má0os ToUro 
, ^ ^ ^ 
cvuBaíve Tots TvXoUGt, kai oU Tols $poviuerTárois. 


usurps the 
place of 
knowledge. 


Knowledge 
of great 
valueisnow 
neglected : 
as e. g. 
Mathe- 
matics. 


24 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


est et puritas malitiae, deinde ignorantiae turpitudo crescit 
magis et clarius revelatur. Crescit quidem, quia nititur a se 
et ab aliis excludere sapientiam ; apertius quidem revelatur, 
quoniam coram Deo et hominibus! veraciter innotescit hoc 
secundum judicium omnis sapientis; ergo cum judex teneatur 
habere scientiam causae, non habet homo ignorans auctori- 
tatem judicandi de his quorum habet ignorantiam. Et ideo 
si de illis affirmet vel neget, ejus judicio stari non debet, immo 
ex hoc vehementius resistendum, quod sententia qualiscunque 
feratur ex ignorantia ea auctoritatem non habet: Unde si 
verum diceret, verisimile non esset. Nam, ut dicit Seneca 
libro de virtutibus cardinalibus, nullam auctoritatem habet 
sententia, ubi qui damnandus est damnat. Quapropter sive 
sapientes apud vulgum, seu secundum veritatem, sive bonus, 
sive sanctus affirmet vel reprobet quod ignoret, et maxime 
in excusatione suae ignorantiae, vel ostentatione sapientiae 
apparentis, approbari non debet ex hac parte, sed negligi et 
contradici, quamvis ex aliis fuerit magnifice collaudandus. 


CAPITULUM XII. 


Hanc vero causam malorum nostrorum cum aliis tribus ideo 
specialiter introduxi, ut sciamus nunc, sicut in retroactis tem- 
poribus, multa quae sunt utilissima et omnino necessaria, 
studio absolute considerato et quatuor modis relate prae- 
tactis, negari negligi et ex sola ignorantia reprobari. Et pro 
infinitis latius explicandis posterius in singulis partibus sapien- 
tiae, volo nunc aliqua extra praemittere grossiora. Cum enim 
linguarum cognitio et Mathematicae est maxime necessaria 
studio Latinorum, ut tactum est superius, et exponetur loco 
opportuno, et fuit praecise in usu sanctorum et omnium sapi- 
entum antiquorum, nos moderni negligimus, adnihilamus, et 
reprobamus, quia ista et eorum utilitatem nescimus. Deinde, 
si aliqui sapientes et sancti alia neglexerunt aut humana 
fragilitate devicti aut ex causa rationabili, nos praesentis 
temporis obstinate et pertinaciter negligimus et reprobamus, 
fortificantes nostram ignorantiam propter hoc quod sancti et 


!l sic O. J., omnibus sanctis. 





CAUSAE ERRORIS. 25 


sapientes neglexerunt, non volentes considerare quod in omni 
homine est multa imperfectio sapientiae, tam in sanctis quam 
in sapientibus, ut prius evidenter et multipliciter probatum 
est tam per eorum exempla et auctoritates, quam per rationem 
et experientiae certitudinem. Praeterea non solum volumus 
humanam fragilitatem considerare, sed etiam ! causas ratio- 
nabiles, quas sancti et sapientes multi habuerunt, quare pro 
loco et tempore multa utilia vitaverunt propter abusum homi- 
num in eis, quia ea convertebant ad majoris impedimenta 
utilitatis et salutis. Ne igitur nos simus causa erroris nostri 
et fiat magnum sapientiae impedimentum ex eo quod vias 
sanctorum et sapientum non intelligimus, ut expedit, pos- 
sumus auctoritate sanctorum et sapientum antiquorum multi- 
pliciter prius assignata considerare pia mente et animo 
reverenti, propter veritatis dignitatem quae omnibus ante- 
fertur, si sancti et sapientes aliqua quae humanam imper- 
fectionem important protulerunt in quibus seu affirmatis seu 
negatis non oportet quod nos imitemur ex fronte. 

Scimus quidem quod non solum dederunt nobis consilium 
et licentiam hoc faciendi, sed conspicimus quod ipsi multa 
posuerunt magna auctoritate, quae postea majori humilitate 
retractaverunt ; et ideo latuit in eis magna imperfectio priori- 
bus temporibus. Quod si vixissent usque nunc, multo plura 
correxissent et mutassent. Cujus signum est sicut et argu- 
mentum principalis intenti, quod doctores posteriores quam- 
plurima de sententiis sanctorum mutaverunt, et pie et reve- 
renter interpretati sunt in sensum quem eorum litera non 
praetendit. Praeterea sancti ad invicem fortiter contendebant 
et mutuas positiones acriter mordebant, et reprobabant ut 
taedeat nos conspicere, et supra modum miremur; quod 
evidens est in epistolis beatorum Augustini et Hieronymi, 
et multis aliis; Cum enim Hieronymus comparavit se bovi 
lasso, qui fortius pedem figit, propter hoc quod jam in studio 
sacro senuerit, et Augustinus fuit junior eo, quamvis episcopus, 
respondit monacho pontifex quod bos senex fortius figit pedes 
non animi vigore sed corporis senectute. Et cum Augustinus 
multa quaereret ab Hieronymo, dicit Hieronymus, * Diversas 


1 MSS. have nec, but etiam seems required. 


Wise mcn 
of old 
sought to 
amend and 
correct 
error, 


Errors of 
ancients 
due to 
ignorance 
of foreign 


languages. 


26 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


tu nominas quaestiones, sed ego sentio meorum opusculorum 
reprehensiones continuas. Praetermitto salutationes, quibus 
meum demulces caput; taceo de: blanditiis, quibus reprehen- 
sionem meam niteris consolari, ut ad ipsas causas veniam; 
observari legis ceremonias non potest esse indifferens, sed aut 
bonum aut malum ; tu vero bonum, ego malum assero; dum 
aliud vitas, ad aliud devolveris ; dum enim metuis Porphyrium 
blasphemantem! Ebionis haeretici laqueos incurris. Et talia 
innumerabilia colliguntur ex libris sanctorum, qui tam in 
rebus de quibus est contentio quam in modo reprehensionis, 
multum in scientiis humanae fragilitatis ostendunt, qua affirma- 
bant quod non debebant. Sed constat, non ex certa scientia 
hoc fecerunt; ergo ex apparenti, et aestimata laboraverunt in 
hac parte. 


CAPITULUM XIII. 


Caeterum non solum ex hujus mortalitatis imperfectione 
multa reprobant, quibus nos non oportet obstinate inhaerere, 
immo magis ad eorum honores pie et reverenter interpretari 
secundum leges veritatis; multa etiam et maxima neglexerunt 
ex causis certis. Una est, quia non fuerunt translata in 
linguam latinam, nec ab aliquo Latinorum composita, et ideo 
non fuit mirum si illorum non aestimabant valorem. Platonis 
enim libros doctores omnes assumebant in manibus, quia 
translati fuerunt; sed libri Aristotelis non fuerunt tunc tem- 
poris translati. Nam Augustinus fuit primus translator 
Aristotelis et expositor, sed in minimo et in primo libellorum 
suorum, videlicet in praedicamentis: nec fuit philosophia 
Aristotelis tunc temporis Graecis philosophis nota, nec 
Arabicis, sicut prius tactum est. Et ideo sancti, sicut et alii, 
neglexerunt philosophiam Aristotelis, laudabant Platonem. 
Et quia intellexerunt quod Aristoteles persecutus est senten- 
tias Platonicas, Aristotelem in multis reprobant, et dicunt 
rationem haereses congregasse; sicut Augustinus dicit in 
libro de Civitate Dei ipsum, adhuc magistro suo Platone 


! blasphemantem om. in J. The passage occurs in £f. cxii. $ 16, vol. i. 
p. 927 of Migne's ed. 





CAUSAE ERRORIS. 21 


vivente, multos in suam haeresim congregasse. Sed tamen 
omnium philosophantium testimonio Plato nullam compara- 
tionem respectu Aristotelis noscitur habuisse. Si igitur 
sancti philosophiam ejus vidissent, pro certo ea usi essent, et 
altius extulissent, quia veritatem non negassent manifestam, 
nec maxima pro minimis declinassent. Nam Augustinus 
ipse transtulit librum Praedicamentorum de Graeco in Latinum 
pro filio suo, et exposuit diligenter, plus laudans Aristotelem 
de hoc nihilo, quam nos pro magna parte suae sapientiae. 
Quoniam in principio dicit, * cum omnis scientia et disciplina 
non nisi oratione tractetur, nullus tamen, o fili mi, in quovis 
genere pollens inventus est, qui de ipsius orationis vellet 
origine principiove tractere; idcirco miranda est Aristotelis 
diligentia, qui disserendi de omnibus cupidus ab ipsius coepit 
examine, quam sciret et praetermissam a cunctis! et omnibus 
necessariam. Et in fine dicit, * haec sunt, fili carissime, quae 
jugi labore assecuti ad utilitatem tuam de Graeco in Latinum 
vertimus, scilicet, ut ex his quoque bonam frugem studii 
a nobis suscipias? Et Alcuinus de expositoribus sacrae 
scripturae unus, et magister Caroli Magni, illam translationem 
Augustini de Praedicamentis mire laudavit, et metrico pro- 
logo decoravit in his verbis, 

* Continet iste decem naturae verba libellus, 

Quae jam verba tenent rerum ratione stupenda 

Omne quod in nostrum poterit decurrere sensum ; 

Qui legit, ingenium veterum mirabile laudet, 

Atque suum studeat tali exercere labore. 

Nunc Augustino placuit transferre magistro 

De veterum gazis Graecorum clave Latina, 

Quem tibi, Rex magne, Sophiae sectator, amator. 

Munere qui tali gaudes, modo mitto legendum." 

Boetius quidem fuit longe post sanctos doctores, qui primus 

incepit libros Aristotelis plures transferre. Et ipse aliqua 
logicalia et pauca de aliis transtulit in Latinum. Nec adhuc 
medietatem, nec partem meliorem habemus. Nam Aristo- 
teles quidem fuit diu ignotus et philosophantibus, nedum aliis, 
et vulgo Latinorum. Caeterum sancti grammaticalia logicalia 


! multis, J. ? Aug. Cafegor. cap. x et 22. 


Why the 
early 
Church 
neglected 


philosophy. 


28 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


et rhetorica, et communia metaphysicae multum efferunt, et 
abundanter in sacris utuntur. Unde Augustinus in libro de 
doctrina christiana, 2^, 3", 4" docet ista applicari ad divina, 
et in aliis locis: nec non et sancti caeteri idem volunt. Sed 
de aliis parum et raro loquuntur, imo multam negligunt et 
negligi edocent aliquando, sicut per Ambrosium patet super 
epistolam ad Colossenses, et per Hieronymum super illam ad 
Titum, et per Rabanum de pressuris ecclesiasticis, ac etiam in 
locis aliis pluribus. Sed constat omnibus philosophantibus 
et theologis scientias has nullius valoris esse respectu caete- 
rarum nec alicujus dignitatis. Constat omnibus! si sancti 
habuissent usum scientiarum philosophiae magnarum, nun- 
quam cineres philosophicos in tantum extulissent, et ad sacros 
usus convertissent, quanto enim sanctae scientiae? meliores 
sunt et majores, tanto sunt ad divina aptiores. Sed quia ad 
manus eorum non devenerunt libri nisi grammatici, logici, 
rhetorici et de communibus metaphysicae, ideo his se 
juverunt secundum gratiam eis datam ; et quicquid poterant 
de his laudabiliter extrahere, converterunt copiosius ad legem 
Dei, ut in expositionibus eorum et tractatibus singulariter 
manifestum est, et hoc suo loco planius exponetur ?. 


CAPITULUM XIV. 


Deinde considerandum est diligenter, quod quamvis multa 
habuissent de majoribus scientiis, non fuit tempus utendi eis 
nisi in duobus casibus, scilicet, astronomia pro calendario, et 
musica pro officio divino. Patet enim per historias, quod 
Eusebius Caesariensis, et beatus Cyrillus, et Victorius et 
Dionysius Abbas Romanus, cujus doctrinam nunc sequitur 
ecclesia per leges astronomiae, et alii ex mandato apostolico 
laboraverunt in hac parte; sed aliae scientiae majores fuerunt 
neglectae, et praecipue istae quae judicia et opera sapientiae 
magnifica noscuntur continere. Et hujus causa fuit quintuplex. 
Nam philosophia ante Christi adventum dedit leges mundo, 

! Quapropter, J. ? sanctis, J. 


* 'The last part of the sentence is omitted in O. and D. Like many other 
passages in the first three parts of the work, it has been supplied from Jul. 





CHUSAECSERSODSIS, 29 


praeterquam populo Hebreorum, tam de cultu divino quam 
de moribus et legibus justitiae et pacis inter cives, et belli 
contra adversarios. Et quoniam hujusmodi leges fuerunt 
datae, quantum potuit humana ratio, ut Aristoteles vult in 
fine Ethicorum, ubi transit ad librum legum dicens, ' dicamus 
nunc quantum possibile est philosophiae in rebus humanis," &c. 
principes mundi noluerunt recipere legem Christi, quae fuit 
supra humanam rationem, et ipsi fuerunt regulati secundum 
philosophos, et ideo philosophia impedivit ingressum fidei, et 
tardavit in hoc, quod mundus ea deductus legi celsiori horruit 
consentire. 

Caeterum non solum hoc modo philosophia tardavit fidem 
Christi, sed jure legam suarum de reipublicae defensione ab 
omni contrario sensu visa est per judicia futurorum et 
ostensionem rerum occultarum praesentium, et per opera 
mirabiliaa supra naturae et artis communiter operantium 
potestatem, contendere cum fidei praedicatoribus, quorum 
proprium fuit non per naturam et artem, sed per Dei virtutem, 
prophetiam de futuris eructare, occulta producere in lucem, 
miracula suscitare. Nam quod philosophiae potestas valeat 
magnifica peragere, quae vulgus non solum laicorum sed etiam 
clericorum duceret pro miraculis, sequentia declarabunt. 
Necnon rectores rerumpublicarum ubique per consilia philo- 
sophorum suas leges zelantium persecutionis et mortis judicia 
sanctis Dei graviter intulerunt. Insuper ars magica per totum 
orbem invalescens, occupans homines in omni superstitione et 
fraude religionis, quamvis fuerat philosophis odiosa, et ab 
omnibus debellata, ut certificabitur suo loco, tamen sancti 
primitivi invenientes mundum occupatum in utraque pro 
eodem artificio utramque reputabant, quoniam ambae fidei 
fructum impediebant multis modis. Nam sicut magi Pharaonis 
Moysi resistebant et populum Aegypti mandato Dei in- 
obedientem faciebant, sic fuit in principio ecclesiae per artis 
magicae violentiam. Quae cum in eundem effectum, scilicet 
contra opus fidei, cum philosophia concordabat, totum ejus 
vituperium in philosophiam redundabat. 

Praeterea Deo placuit a principio ecclesiae quod nullum testi- 
monium humanum ei daretur, sed ut veritas fidei tanto vigore 


'The ex- 
ample not 
to be fol- 
lowed by 
later theo- 
logians. 


309 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


mundo radiaret, ut probaretur solum Deo auctore promulgari 
per testes ab ejus imperio destinatos. His igitur de causis 
philosophia fuit ab ecclesia in principio et sanctis Dei non 
solum neglecta, sed eis odiosa ; non tamen propter aliquod quod 
in ea continetur contrarium veritati. Nam licet imperfecta sit 
respectu professionis Christianae, tamen ejus potestas non est 
sectae Christi dissona, immo totaliter ad eam disposita, et 
ei utilissima et omnino necessaria, sicut omnes credunt, et 
certificabitur evidenter. Non igitur propter aliquid malum 
philosophiae ecclesia Dei neglexit et reprobavit eam a prin- 
cipio, sed propter abusores ejus, qui noluerunt eam suo fini, 
qui est veritas Christiana, copulare. Et propter hanc causam 
Ecclesia primitiva non fuit sollicita de translatione magnarum 
scientiarum philosophiae, et ideo sancti doctores Latini copiam 
philosophicorum non habent, et configurantes se principiis 
Ecclesiae neglexerunt multa dignissima, sicut in principio 
propter causas supradictas neglecta fuerunt, non propter 
aliquid falaum vel indignum quod in philosophia reperiri 
possit, ut certius suo loco per ipsos Dei sanctos patebit. Nam 
ostendetur quod sancti Patriarchae et Prophetae a principio 
mundi omnes scientias receperunt a Deo, quibus illam magnam 
vitae longitudinem dedit, ut possent experiri quid eis fuerat 
revelatum, quatenus, fide Christi introducta et evacuata artis 
magicae fraudulentia, potestas philosophiae ad divina utiliter 
rapiatur. 


CAPITULUM XV. 


Sicut vero doctores sacri magnificas scientias philosophiae 
non habuerunt in usu, sic nec posteriores, scilicet Gratianus, 
Magister sententiarum et historiarum, Hugo de Sancto Victore, 
et Ricardus de eodem. Nam non fuerunt eorum temporibus 
translatae, nec in usu Latinorum, et ideo neglexerunt eas, nec 
dignas sacris mysteriis sciverunt judicare, sed humano sensu 
respuebant quorum usum non habebant, et in multis oblo- 
quuntur, sumentes nihilominus occasionem ex hoc, quod 
sancti doctores prius easdem neglexerunt; sed non attende- 
bant causas sanctorum, scilicet, quod non sunt translatae in 
eorum tempore, et etiam quia ecclesia eas jubere transferri 





CAUSAE ERRORIS. 31 


propter causas quinque prius tactas neglexit. Moderni vero 
doctores vulgi, licet multa de philosophia sint translata, tamen 
non habent eorum usum, cum et in parvis et vilibus delectati 
duos libros logicae meliores negligunt, quorum unus translatus 
est cum commentario Alpharabii! super illum, et alterius ex- 
positio per Averroem facta sine textu Aristotelis est translata. 
Et longe magis caetera, quae minorem obtinent dignitatem, 
sicut novem scientias mathematicae, et sex scientias magnas 
naturales, quae multas alias scientias sub se comprehendunt, 
atque morales quatuor partes negligunt dignissimas ; et suae 
ignorantiae quaerunt miserabile solatium per Gratianum et 
caeteros magistros authenticos, qui non habuerunt notitiam 
partium philosophiae. Nam post Christum sancti non sunt 
usi dignitate philosophiae, at non propter hoc, quod ipsa sit 
Sacris contraria sententis vel indigna, cum ad theologica 
absolute intelligenda, et respectu ecclesiae Dei et reipublicae 
fidelium ac conversionis infidelium utiliter et magnifice possit 
adjuvare, sicut certificabitur suo tempore. Et tanto misera- 
bilius est quod multitudo studentium modernorum magnas 
negligit scientias, cum tamen fuerunt introductae post 
Gratianum. Aliqui adhuc vivunt qui in studiis eas per- 
legerunt. 


CAPITULUM XVI. 


Quamvis autem istas causas malorum omnium universales No sudden 
: , : E change 
persecutus sum, et vellem omnia reduci ad auctoritatem 45.3 ro, 


solidam, et sensum sapientum et expertorum, qui pauci sunt, Reform . 
: " 3 H must begin 
non tamen credat Serenitas Vestra, quod ego intendo Vestriae in the 
clementiam Sanctitatis excitare, ut auctores fragiles et ipsam Ded 
multitudinem Majestas Papalis violenter invadat; nec quod NES 
ego indignus sub umbra Gloriae Vestrae suscitem aliquam 
super facto studii molestiam ; sed ut mensa Domini ferculis 
sapientalibus cumulata, ego pauperculus micas mihi colligam 
decidentes. Poterit enim Vestrae Potentiae magnitudo sibi et 
successoribus suis providere de totius sapientiae compendiosa 


plenitudine non solum absolute habenda, sed quatuor modis 


! See note to p. 10o. 


32 OPERIS MAJORIS PARS PRIMA. 


praedictis comparata. Deinde cum Vestrae Paternitatis dis- 
cretio planiorem de his certitudinem reportaverit, poterit 
auctoritatis vestrae judicium studiosis et sapientibus de facili 
persuadere, ut quod vulgus studentium capere non potest, 
cupidi sapientiae se gaudeant obtinere; insuper quantum 
sufficit multitudini spes promittit. Nam Hieronymus dicit 
super Isaiam, * Multitudo, accepta veritate, de facili mutat 
sententiam. Et hoc verum est nisi quando captiosis malesanis 
retractatur. Nam licet vulgus de se sit proclive ad malum, et 
quia saepius invenitur caput languidum, tamen nisi qui praesit 
impediat, satis facile est ad bonum imperfectum, quia instabilis 
est, et semel mota modum servare non potest, et ideo de facili 
quantum est de se vertitur ad contraria secundum regimen 
praesidentis; quoniam omni vento doctrinae flectitur, velut 
arundo, et quod principi ejus placet legis habet vigorem. Nos 
enim hoc videmus in omni congregatione hominum, quod 
secundum arbitrium capitis membra moventur. Nam si qui 
praeest bonum negligit, subditi obdormiunt; si ad malum 
excitati, in idem currunt cum furore; si ad bonum, similiter 
sine discretione festinant. Etsi vias perfectionis monet !, tunc 
olfacit a longe multitudo, sed gustare non potest nec ab ea 
debet requiri, ut superius ostensum est. (Quod si non est 
temporis vestri omnia apud vulgum consummare; poterit 
Vestra Magnificentia locare fundamenta, fontes eruere, radices 
figere, ut Vestrae Sanctitatis successores quod feliciter in- 
ceptum fuerit valeant facilius adimplere. 


! movet, J. 





7-085 SC UUN 92 


IIUDUSOPIRSUASIONLDS: 


CAPITULUM I. 


RELEGATIS igitur quatuor causis totius ignorantiae humanae 
generalibus, volo in hac secunda distinctione unam sapientiam 
esse perfectam ostendere, et hanc in sacris literis contineri ; 
de cujus radicibus omnis veritas eruitur. Dico igitur, quod est 
una scientia dominatrix aliarum, ut theologia, cui reliquae 
penitus sunt necessariae, et sine quibus ad effectum pervenire 
non potest; virtutem in suum jus vindicat, ad cujus nutum 
et imperium caeterae jacent; una tamen est sapientia per- 
fecta, quae in sacra scriptura totaliter continetur, per jus 
canonicum et philosophiam explicanda, et expositio veritatis 
divinae per illas scientias habetur. Nam ipsa cum eis velut 
in palmam explicatur, et tamen totam sapientiam in pugnum 
colligit per seipsum. Quoniam ab uno Deo data est tota 
sapientia et uni mundo, et propter unum finem. Quapropter 
haec sapientia ex sua triplici comparatione unitatem sortietur. 
Caeterum via salutis una licet gradus multi; sed sapientia 
est via in salutem. Omnis enim consideratio hominis, quae 
non est salutaris, est plena caecitate, et ad finalem inferni 
deducit caliginem ; propter quod multi sapientes famosi! 
damnati sunt, quia veram sapientiam non habuerunt, sed 


! In his commentary on the Secretum  Secretorum, Bacon, alluding to the 
legend that Aristotle ascended to heaven in a column of fire, remarks: * Haec 
est sententia philosophorum paganorum. Sed nobis Christianis non est licitum 
hoc sentire nec firmare; quod nisi habuisset fidem Christi revelatam ei, ac 
fuisset instructus a prophetis, salvari non potuit. Nescimus tamen quod Deus 
fecit ei et aliis dignis prophetis et philosophis quibus dedit magnalia sapientiae." 
(Tanner MSS. 116, Sec. Secret. cap. i.] 

VOL. I. D 


Theology 
the mis- 
tress- 
science. 


24 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


apparentem et falsam, unde se aestimantes sapientes stulti 
facti sunt secundum scripturam. Augustinus loquens de sacra 
scriptura dicit libro secundo de doctrina Christiana, ' si verum 
est, hic invenitur; si contrarium, damnatur. Et vult quod 
ubicunque invenerit Christianus, Domini sui intelligat veritatem 
esse. Veritas Jesu Christi est sapientia sacrae scripturae. 
Ergo non alibi veritas est, nisi quae in illa continetur scientia. 
Et Ambrosius super epistolam ad Colossenses dicit, * Omnis 
ratio supernae scientiae et terrenae creaturae in eo est, qui 
est caput et auctor, ut qui hunc novit, nihil ultra quaerat, 
quia hic est perfecta virtus et sapientia. Quicquid alibi 
quaeritur, hic perfecte invenitur. Cum ergo sacra scriptura 
dat nobis hanc sapientiam, manifestum est quod hic omnis 
veritas sit conclusa ; si aliqua est sapientia huic contraria, erit 
erronea, nec habebit nisi nomen sapientiae; sed diversitas, 
quam non faciat alibi, contrarietatem hic tamen inducit, sicut 
patet per evangelicam auctoritatem, * Qui non est mecum, 
contra me est, Sic de hac sapientia verum est, ut quod illi 
annexum non est contra illam esse probetur, et ideo Christiano 
abhorrendum. 


CAPITULUM II. 


Intheolgy Haec autem manifestius patent consideranti divisionem 


all studies : : B. : . Gu ig 
(including Scientiarum. Nam si nitamur separare scientias ab invicem, 


pb non possumus dicere theologiam. Sub una enim parte philo- 
mootedi sophiae, scilicet morali quam Aristoteles civilem nominavit, 
continetur jus civile, ut inferius innotescet. Canonicum! vero 
jus a scripturis sacris nominatur, non ab aliis, sicut ipsum 
nomen demonstrat; quae scripturae canonicae dicuntur libri 
Veteris Testamenti, sicut Decretorum parte prima distinctione 


1 The first text-book on Canon Law was the Decretum of Gratian, a monk of 
Bologna, completed probably in 1143. In 1i234 Gregory IX published five 
books of Decretals, to which a sixth book was subsequently added by Boniface 
at the end of the century. Bacon, giving way to the strong prejudice felt by 
himself and other theologians against the Civil Law, maintains that the Canon 
Law is founded in the main on Scripture. But in reality the Canon Law is based 
on the Civil Law. * Everything in the Canon Law was Roman which was not of 
directly Christian or Jewish origin) (Rashdall, Mediaeval Universities, i. p. 133.) 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 35 


nona habetur, aut canones nuncupantur. Nam Cazon Graece, 
Regula Latine dicitur. Et tam jus canonicum quam jus 
divinum regularem modum vivendi reddere comprobatur. 
Caeterum jus canonicum totaliter fundatur super auctoritate 
scripturae et expositore. Nam aut pro constitutionibus alle- 
gantur auctores sacrae scripturae, ut Augustinus et alii, aut 
summi pontifices pro suis statutis indicant auctoritates et 
exempla Novi et Veteris Testamenti; et ideo hoc jus non 
est nisi explicatio voluntatis Dei in scriptura. Item jus 
canonicum vocatur ecclesiasticum, quo regitur in spiritualibus 
Dei ecclesia, tam in capite quam in membris. Sed nihil 
aliud sonat scriptura nisi hoc regimen. Praeterea jus naturale 
continetur in sacra scriptura sicut docetur in principio decreti 
manifeste. Jura canonica non possunt esse aliena a jure 
divino, imo de fontibus illius debent derivari, et jus commune 
est divinum vel humanum ; divinum est quod spiritu Dei 
allatum est mundo in sua scriptura ; humanum quando sensu 
hominis est adinventum. — Sed constat ecclesiam Dei regi jure 
canonico. Quapropter idem jus est divinum, de thesauro 
sacrae scripturae eruendum. Et hoc manifestum est con- 
sideranti partes juris canonici. ^ Nam vel ordinat gradus 
ecclesiasticorum officiorum, vel sacra Dei determinat, vel 
forum conscientiae discutit, vel causas ecclesiasticas discindit. 
Sed horum omnium radices et ipsa stipes erecta apud sacram 
scripturam reperiuntur. Rami vero penes expositores ejusdem. 
ut in canone folia, flores, fructus salutiferi capiantur. Nam 
sermones canonici suavis ornatus foliis comparantur secundum 
scripturam. Flores autem et fructus sunt segetum aurei 
palmites et uvarum maturitio. Et ideo jus canonicum sine 
potestate scripturae in uno corpore continetur, sicut unius 
arboris corpus ex radicibus et stipite, ramis, floribus, et fruc- 
tibus constituitur. 


CAPITULUM III. 


Quod autem philosophia ! non sit aliena a Dei sapientia, sed 5t. Au- 


Ju : : . 2 . gustine has 
in ipsa conclusa, manifestandum est. Si enim a philosophis maintained 


! philosophiae, J. 
D 2 





that theo- 
logy in- 
cludes 
philosophy. 


36 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


tanquam injustis possessoribus rapere debent Christiani utilia 
quae in libris eorum continentur, sicut dicit Augustinus, patet 
quod philosophia est condigna sacrae veritati. Et iterum in 
libro, scilicet de doctrina Christi, dicit quod philosophorum 
aurum et argentum non ipsi instituerunt, sed de communibus 
quasi metallis divinae providentiae, quae ubique est effusa, 
eruitur; quod fpraefiguratum fuisse dicit, sicut Aegyptii 
fecerant vasa atque ornamenta de auro vel argento et vestem 
quam ille populus exiens de Aegypto sibi potius tanquam ad 
usum meliorem vindicavit, sic doctrinae gentilium liberales. 
disciplinas usui veritatis aptiores et morum praecepta utilis- 
sima continent, deque Deo ipso colendo multa inveniuntur 
apud eos. Ulterius hoc explicat, dicens, in omnibus humanis 
tractatibus, quae sunt moralia, vel historialia vel artificialia, 
naturalia, logicalia vel grammaticalia, sunt nobis necessaria. 
Nam pro moralibus dicit vestem, quae illorum est hominum 
quidem institutio sed tamen accommodata humanae societati 
qua in hac vita carere non possumus, in usum converti 
christianum debet. De historialibus dicit, historia gentilium 
plurimum nos adjuvat ad sanctos libros intelligendos. De 
aliis vero considerationibus tam artificialibus quam naturalibus 
dicit, Artium autem caeterarum, quibus adfabricatur domus, et 
hujusmodi, medicinae, vel agriculturae, vel quorum omnis 
effectus actio est, ut saltationum, cursionum, &c., harum autem 
cognitio usurpanda est ad judicandum, ne omnino nesciamus 
quid scriptura velit insinuare, cum de his artibus aliquas facit 
figuras. Pro omnibus naturalibus dicit, Benignam sane 
operàm faceret pro sacra scriptura, qui proprietates temporum 
et locorum, lapidum, et caeterarum rerum inanimatarum, 
plantarum et animalium colligeret. Et pro logicalibus dicit, 
Nam de eis pro theologia possunt quaedam necessaria colligi 
et condigna, sed non video, ut ait, utrum hoc possit sine eis. 
Atque in libro secundo de ordine disciplinae dicit, Ad sacram 
scientiam nullus debet accedere sine scientia logicali. De 
mathematicis dicit Cassiodorus, Geometriam, arithmeticam, 
astronomiam, musicam cum sollicita mente revolvimus, sensum 
acuunt, limamque ignorantiae detergunt, et ad illam divinam 
contemplationem, Deo largiente, perducunt; quas merito 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 37 


sancti patres legendas persuadent, quoniam ex magna parte 
appetitus a carnalibus rebus extrahitur, et faciunt desiderare 
quae solo corde possumus respicere. Et Augustinus doctos 
multos sanctos fuisse commemorat, cum quaerit, Nonne aspi- 
cimus quanto auro subsarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus 
doctor suavissimus et martyr beatissimus, quanto Victorinus et 
alii multi innumerabiles Graeci, et Moyses quidem eruditus 
omni sapientia Aegyptiorum ? 


CAPITULUM IV. 


Non solum autem beatus Augustinus, sed et alii sancti 
idem asserunt Nam Hieronymus ad magnum oratorem 
dicit, Si scripturas sacras legeres, quis nesciat et in Moyse ac 
prophetarum libris quaedam assumpta ex gentilium libris? 
Et inducit ad hujus probationem prophetas ipsos et omnes 
doctores famosos a principio ecclesiae, qui philosophorum 
doctrinis fidem Christi persuaserunt principibus et infidelibus, 
ac roboraverunt multipliciter. Et Beda super librum Regum 
dicit, quod liberalium scientiarum sapientiam quasi suam 
sumere licitum est Christianis ac divinam, alioquin Moysen et 
Daniel sapientia Aegyptiorum et Chaldaeorum non paterentur 
erudiri. Iterum de factura templi dicit Solomonem cum suis 
servis signare Christum, et Hiram cum suis significare philo- 
sophos et sapientes gentiles, ut templum Dei, hoc est ecclesia, 
non solum sapientia apostolica, sed philosophorum con- 
strueretur ; quia gentiles ab errore conversi atque ad veritatem 
evangelii transformati, melius ipsos gentium errores noverant, 
et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque 
evacuare didicerunt. Paulus evangelium quod per revela- 
tionem didicerat, melius novit ; sed Dionysius melius revincere 
poterat falsa dogmata, quorum cum erroribus argumenta 
a puero noverat; et ideo Salomon dicit, Scis enim quod non 
est in populo meo vir, qui noverat ligna caedere, sicut Sidonii. 
Haec et hujusmodi multa allegat venerabilis Beda. Sed et 
Paulus Apostolus Epimenidis poetae usus est versiculo, 
scribens ad Titum, 'Cretenses semper mendaces, malae 


Corrobora- 
tion by 
other 
authorities. 


38 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


bestiae, ventres pigri, In alia quoque epistola Menandri 
ponit senarium, * Corrumpunt bonos mores confabulationes 
pessimae. 


CAPITULUM V. 


The prin- Causae autem, quare sancti affirmant quod quaerimus, et 


ciple which - : . "n : 
Er figuratum fuisse declarant, possunt assignari; primo propter 


intellectual hoc quod ubicunque veritas invenitur, Christi judicatur se- 


powers is : "e 43 - 
withoutus, Cüdum sententias et auctoritates superius allegatas. Idcirco 


not within. quamvis aliquo modo veritas philosophiae dicatur esse eorum ; 
ad hanc tamen habendam primo lux divina influxit in animos 
eorum, et eosdem superillustravit ; *Illuminat enim omnem 
hominem venientem in hunc mundum; sicut dicit scriptura ; 
cui sententiae philosophi ipsi concordant. Nam ponunt in- 
tellectum agentem et possibilem ! ; anima vero humana dicitur 
ab eis possibilis, quia de se est impotens ad scientias et 
virtutes, et eas recipit aliunde. Intellectus agens dicitur, qui 


' This passage deals with one of the most important of mediaeval contro- 
versies in which Aquinas was at issue with Averroes and his Arabian pre- 
decessors. These maintained the existence of an universal reason, of which 
individuals were more or less the partakers. Aquinas refutes this view in 
S. T., Pars zr, Quaest. Ixxvi. Art. 2: *Utrum intellectivum principium multipli- 
cetur secundum multiplicationem corporum.' See also his systematic treatise, 
De Unitate Intellectus. 1t will be seen that Bacon in this passage appears to 
side with the Arabians against St. Thomas. Cf. also the corresponding passage 
in Opus Tertium, cap.23. But in his more elaborate treatment of the subject in 
Communia Naturalium (unpublished), Pars iv. cap. 14, he is careful to distin- 
guish his doctrine from that of Averroes. That there should be a divine light 
pervading the world, was one thing: that the intellect of mankind should be 
one and the same substance, was quite another thesis which cut at the root 
of morality. Renan (Averroes, p. 71 et seq.) shows that, though the doctrine 
attacked by St. Thomas is commonly identified with Averroes, it had been 
held by Alkindi, Alfarabi, and Avicenna centuries before. It may be noted, 
in passing, that Jebb's error in writing repeatedly zmferzus for intellectus has 
gone far to make this passage unintelligible. 

Aristotle can hardly be called as a witness for the Arabian side of the contro- 
versy, though his distinction between intellect and the other physical facul- 
ties is of course emphatic enough. Cf. De znima, ii. 4, 8 5 TO piv yàp 
aic0grucóv obk ávev cüparos, 0 0c (voUs) xcopwrós. Again, ii. 2, $ 9 rovro uóvov 
évoéxerai xopí(ea0a, ka0ámep 10 àiüiov ToU 0aprov. The passage of the transla- 
tion of which Bacon complains is De 4nima, ii. 5 éme 0 Gomep év ámáom To 
$ia« écTí T. TÓ u£v ÜAn éxáaTq "vyéve (rovro 0' 0 mávra Ovrápe: écetva), érepov 0€ 
7Ó aíriov kal mou]rucüv TQ ToLetv mávra, otov 7j Téxvi mpós T7)v UNqv mémovQev , àvávkrn 
kai év Tj VvxT ómápxeiw raíras ràs Üuadopás. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 39 


influit in animas nostras illuminans ad scientiam et virtutem ; 
quia licet intellectus possibilis possit dici agens ab actu intelli- 
gendi, tamen sumendo intellectum agentem ut ipsi sumunt, 
vocatur influens et illuminans possibilem ad cognitionem veri- 
tatis. Et sic intellectus agens secundum majores philosophos 
non est pars animae, sed est substantia intellectiva alia et 
separata per essentiam ab intellectu possibili; et quia istud 
est necessarium ad propositi persuasionem, ut ostendatur quod 
philosophia sit per influentiam divinae illuminationis, volo 
illud efficaciter probare; praecipue cum magnus error inva- 
serit vulgus in hac parte, necnon multitudinem magnam 
theologorum, quoniam qualis hic est in philosophia, talis in 
theologia esse probatur. Dicit enim Alpharabius in libro de 
intellectu et intellecto, * Ouod intellectus agens, quem nomi- 
navit Aristoteles in tertio tractatu suo de anima, non est in 
materia, sed est substantia separata. | Et Avicenna quinto de 
anima et decimo metaphysices idem docet, necnon ipse philo- 
sophus dicit, * Quod intellectus agens est separatus a possibili et 
immixtus. Item vult quod intellectus agens sit incorruptibilis 
secundum esse et substantiam, quoniam dicit ipsum differre 
a possibili penes incorruptionem, sed possibilis est incorrupti- 
bilis secundum substantiam, et corruptibilis secundum esse, 
propter separationem ejus. Ergo agens secundum esse et 
substantiam erit incorruptibilis; quapropter non erit pars 
animae, quoniam tunc secundum esse suum in corpore cor- 
rumpetur, quando separetur; et dicit, quod se habet ad possi- 
bilem, sicut artifex ad materiam, et sicut lux solis ad colores. 
Artifex enim est extra materiam in quam agit, et separatus 
ab ea per essentiam ; similiter lux solis expellens tenebras a cor- 
poribus separata est ab eis per essentiam, et advenit aliunde. 
Dicit etiam, intellectus agens scit omnia et [est] semper 
in actu, quod nec animae nec angelo convenit, sed soli Deo; 
item a digniore parte magis habet res denominari, ergo magis 
dicetur sciens per agentem, quam ignorans per possibilem, 
ante inventionem et doctrinam. Item Aristoteles! dicit quod 


! Aristotle puts forward this view tentatively before he had come to a definite 
conclusion as to the distinction between reason and other faculties. De Aneima, 
li r, $ 12 "AügAov el obrws évreAéxeiua ToU ajiparos 7) jux) Qa rep mXorri)p mAotcv. 


40 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


intellectus est in corpore, sicut nauta in navi quantum ad hoc, 
quod non est alligatus alicui parti, sicut nec nauta navi; sed 
nauta non est profectio, sed motor tantum. 

Cum igitur haec sententia sit consona veritati, ut textus philo- 
sophi evidenter praetendit, et expositores declarant, ne aliquis 
cavillator a latere insurgat, allegans idem quo vulgus decipitur. 
dico quod Aristoteli imponuntur ista verba, * Quoniam in omni 
natura est aliquid quod agat et aliud quod patiatur, ista est in 
anima, immo respondeo quod multoties falso translatum est 
et obscurum. Nam cum tertio caeli et mundi dicatur, quod 
circulus et figura orbicularis replent locum !, istud est falsum ; 
ut sciunt experti in naturalibus et geometricis, sicut Averroes 
demonstratibidem. Et quod tertio Meteorologicorum dicitur 
de iride est falsum etiam. Nam experientia docet, quod 
quandocunque luna sit plena et pluat, nec ipsa sit nubibus 
cooperta, accidit iris. Et sunt multa alia falso translata, cujus 
causa patebit ex tertia parte hujus operis, et plura obscura, in 
quibus quilibet alii potest contradicere. Et in hoc loco accidit 
utrumque vitium vel saltem secundum, quod probo per ipsum 
Aristotelem. Nam ipse dicit secundo physicorum, quod 
materia non coincidit cum aliis causis in? eodem secundum 
numerum, ergo in nulla natura sunt simul agens et materia, 
igitur nec in anima. Si igitur ad literam teneatur textus 
male translatus, tunc omnino falsus est et contra Aristotelem 
alibi, et contradicit sibi tantus auctor; et qualitercunque 
contingat verbum suum in secundo Physicorum est verum, et 
ab omnibus concessum ; ergo sermo suus tertio de anima est 
falso translatus, et indiget expositione. Nam nihil aliud in- 
tendit, nisi quod in anima, videlicet, in operatione requiruntur 
duo, scilicet, agens et materia; sicut in omni natura, id est 
operatione naturae duo exiguntur, scilicet efficiens et materia. 
Et idem est verum, sed agens semper est aliud a materia et extra 

! In De Caelo, iii. 8, $ 1, Aristotle distinctly says that only three plane figures 
can form a continuous surface, the triangle, square, and hexagon ; and only two 
solid figures can occupy space, the pyramid and cube. 

The reference to the lunar rainbow is Z7Mefeor.iii.2, $ 9. It fully bears out 
Bacon's view as to faulty translation. — What Aristotle really said was that 
during an experience of fifty years he had only twice observed the lunar 


rainbow. 
? sic, O. cum eodem, J. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 41 


eam secundum substantiam, licet operetur in ea. Caeterum pos- 
sumus aliter hunc locum consolari. Nam Aristoteles quarto! 
Physicorum dicit, quod octo modi sunt essendi in actu, quorum 
unus est ut movens in moto, quia movens seu agens est se- 
cundum virtutem suam in materia sua, licet non secundum 
substantiam. Et sic est in omni natura in qua operatur, et ita 
in anima ; et sic nullo modo sequitur quod intellectus agens 
sit pars animae, ut vulgus fingit; et haec sententia est tota 
fidelis et a sanctis confirmata. Et Augustinus dicit in solilo- 
quiis et alibi, * Quod soli Deo est anima rationalis subjecta 
in illuminationibus et influentiis omnibus principalibus. Et 
quamvis angeli purgent mentes nostras et illuminent et ex- 
citent multis modis, et sunt ad animas nostras tanquam stellae 
respectu oculi corporalis, tamen Augustinus ascribat Deo 
influentiam principalem ; soli influentia luminis cadentis per 
fenestram ascribitur, et angelus aperienti fenestram compara- 
tur, secundum Augustinum. Et quod plus est, vult in pluribus 
locis quod non cognoscimus aliquam veritatem nisi in veritate 
increata et in regulis aeternis. Cum igitur Deus illuminaverit 
animas eorum in percipiendis veritatibus philosophiae, mani- 
festum est quod eorum labor non est alienus a sapientia 
divina. 


CAPITULUM VI. 


Tertia causa, propter quam sapientia philosophiae reducitur Philosophy 
ad divinam, est quia non solum mentes eorum illustravit Deus [rH 
ad notitiam sapientiae adquirendam, sed ab eo ipsam habue- 
runt et eam illis revelavit. Et Augustinus dicit super Johan- 
nem, eis praestitit Deus sapientiam. Aristoteles in libro 
secretorum asserit manifeste totam philosophiam fuisse a Deo 
datam et revelatam ; et unus de maximis philosophis, scilicet 
Tullius in quaestionibus Tusculanis quaerit, * Philosophia quid 
est nisi donum, ut ego credo, inventum Dei?' Unde et dicit, 

* quod nec poeta grave plenumque carmen sine coelesti aliquo 
instinctu effundit. Et Augustinus octavo de Civitate Dei 
docet et approbat quod Socrates pater philosophorum firma- 


1 Nat. Auscult. iv. 3, 8 1. 





needed for 
the acquisi- 
tion of 
divine 
truth, 


42 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


vit, quod non potest homo causas rerum scire, nisi in luce 
divina, et per donum ejus. Et quilibet potest per se experiri 
quod nihil primo ab homine invenitur quod sit de potestate 
philosophiae. Et pono de minimo exemplum ; quoniam licet 
universalia Porphyrii sunt apud eum sufficienter explicata 
per logicam, metaphysicam, et naturalem philosophiam suffi- 
cientissime expositam, tamen non est homo ita bene studiosus, 
quin oportet ut doctores habeat et per longa tempora audiat 
et studeat, antequam sciat totam veritatem universalium. Et 
nullus vix ante mortem cognoscit; quod patet propter dis- 
cordiam omnium !, quia aliqui ponunt ea solum in anima, 
aliqui extra, aliqui medio modo. Si igitur talis ignorantia 
est horum, multo magis per se nunquam perveniet homo ad 
veritatem philosophorum. Quapropter veritatem horum est 
necesse a principio fuisse homini revelatam. Et cum puerilis 
revelatio est necessaria, multo fortius in tota sapientia philo- 
sophiae, quod et a Deo est, et ille dedit et revelavit, et ideo 
oportet quod suae sapientiae sit conformis. 


CAPITULUM VII. 


Caeterum totius philosophiae decursus, consistit in eo, ut 
per cognitionem suae creaturae cognoscatur creator, cui propter 
reverentiam majestatis et beneficium creationis et conserva- 
tionis et futurae felicitatis serviatur in cultu honorifico et 
morum pulchritudine et legum utilium honestate; ut in pace 
et honestate vivant homines in hac vita. Philosophia enim 
speculativa decurrit usque ad cognitionem creatoris per 
creaturas. Et moralis philosophia morum honestatem, leges 
justas, et cultum Dei statuit, et persuadet de futura felicitate 
utiliter et magnifice secundum quod possibile est philosophiae. 
Haec sunt certa discurrentibus per omnes partes philosophiae 


! Bacon's attitude in the controversy on Universals is not easy to define 
with precision. * Universale, he says (Communia. INaturalium), * non est nisi 
convenientia plurium individuorum.' The universal ane rez he entirely rejected. 
* Individuum est prius secundum naturam. See Charles's monograph, pp. 239 
and 383-9. A property or attribute common to several individuals (* natura aliqua 
communis solis individuis") would seem to be his definition of it. But Bacon 
attached less importance to the controversy than his contemporaries. 








PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 43 


principales, sicut sequentia docebunt. Cum igitur haec sint 
omnino necessaria christianis, et omnino consona sapientiae 
Dei, manifestum est quod philosophia necessaria est legi 
divinae et fidelibus in ea gloriantibus. 


CAPITULUM VIII. 


Item omnes sancti et sapientes antiqui in suis expositionibus Spiritual 
sensum literalem colligunt ex naturis rerum et proprietatibus m 
earum, ut per convenientes adaptationes et similitudines physical. 
eliciant spirituales sensus: quod declarat Augustinus libro de 
doctrina Christi secundo, ponens exemplum de verbo Domini 
dicentis, * Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut 
columbae. Nam voluit Dominus per hoc, ut ad similitudinem 
serpentis totum corpus exponentis pro defensione apostoli et 
apostolici viri se et sua darent pro Christo capite suo et pro 
fide sua. Et propter hoc omnis creatura in se vel in suo 
simili, vel in universali vel in particulari, a summis coelorum 
usque ad terminos eorum ponitur in scriptura, ut sicut Deus 
fecit creaturas et scripturam, sic voluit ipsas res factas ponere 
in scriptura ad intellectum ipsius tam sensus literalis quam 
spiritualis. Sed tota philosophiae intentio non est nisi rerum 
naturas et proprietates evolvere, quapropter totius philosophiae 
potestas in sacris literis continetur; et hoc maxime patet, 
quia longe certius ac melius et verius accipit scriptura 
creaturas, quam labor philosophicus sciat eruere. Quod pro 
infinitis exemplis pateat ad praesens in Iride. Philosophus 
Aristoteles suis obscuritatibus nos perturbat ut nec aliquid 
quod dignum sit valeamus per eum intelligere. Nec mirum, 
cum Avicenna dux et princeps philosophiae fateatur se 
naturam Iridis ignorasse ; et causa hujus est, quia philosophi 
causam Iridis finalem ignoraverunt ; et ignorato fine ignorantur 
ea quae sunt ad finem ; quia finis imponit necessitatem iis 
quae ad finem ordinantur, ut Aristoteles vult secundo Physi- 
corum. Causa vero finalis Iridis est dissipatio humiditatis 
aqueae, sicut patet ex libro Geneseos; unde semper in 
apparitione Iridis est nubium resolutio in stillicidia infinita, ut 
consumantur aqueae humiditates tam in aere, quam in mari 


44 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


et terra, quia una pars lridis cadit in sphaeras aquae et terrae. 
Consumptio vero aquae non potest esse per lridem, nisi 
propter radios solis facientis eam. | Nam per varias reflec- 
tiones et fractiones congregantur radii infiniti, et congregatio 
radiorum est causa resolutionis et consumptionis aquarum, et 
ideo Iris generatur per reflectiones multiplices. Non enim 
possunt radii congregari, nisi per fractionem et reflectionem, 
ut postea patebit. Ex scriptura igitur Geneseos cum dicitur 
*Ponam arcum meum in nubibus coeli, ut non sit amplius 
diluvium super terram, accipitur causa finalis ipsius Iridis. 
Ex quo investigari potest causa efficiens, et modus generandi 
Iridem, qui modus non fuit notus philosophis sufficienter 
secundum quod libri eorum manifestant nobis. Et ita est de 
omni creatura. Impossibile enim est quod homo sciret 
veritatem creaturae ultimam secundum quam accipitur in 
scriptura, nisi fuerit specialiter a Deo illustratus. Nam 
creaturae accipiuntur ibi propter veritates gratiae et gloriae 
eliciendas, quas philosophi nescierunt, et ideo ad potestatem 
ultimam sapientiae creaturarum non venerunt, sicut sacra 
scriptura eam in suis continet visceribus. Unde tota philo- 
sophia jacet in sensu literali sacris mysteriis gratiae et gloriae 
decorata, tamquam quibusdam picturis et coloribus nobilissimis 
redimita. 


CAPITULUM IX. 


Philosophy — Distinctio finalis! hujus partis, in qua ad confirmationem 
[9*5 omnium praedictorum et dicendorum ostenditur quod tota 
patriarchs. sapientia revelata est primo sanctis; et ostenditur propositum 


in universali. 


Et hoc ultimo confirmari potest per hoc, quod eisdem 
personis data est philosophiae plenitudo quibus et lex Dei, 
scilicet, sanctis patriarchis et prophetis a principio mundi, 
Et non solum est necessarium propter articulum qui hic trac- 

! In the MSS. this is called Distinctio tertia, but as no first and second 
Distinctions are noted, I have substituted the word *finalis This concluding 
portion of Part II, which is of great importance, seems to have been added 


by Bacon as an appendix. The MS. has no division into chapters; I have 
supplied this. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 45 


tatur, sed propter totum negotium sapientiae certificandum. 
Nam impossibile fuit homini ad magnalia scientiarum et 
artium devenire per se, sed oportet quod habuerit revelationem, 
qua probata nihil debet apud nos dubitari de arcanis sapientiae 
repertis apud auctores. Sed nullum capitulum sapientiale 
est tanti laboris sicut est certificatio hujus rei, eo quod est 
magnum fundamentum totius comprehensionis humanae. 
Atqui contrarietates et dubia multipliciter intercurrerunt, et 
oportet auctores et volumina abundantius revolvi quam pro 
aliquo alio articulo, qui in toto sapientiae studio valeat 
reperiri. Dico igitur quod eisdem personis a Deo data est 
philosophiae potestas quibus et sacra scriptura, videlicet, 
sanctis ab initio, ut sic appareat una sapientia esse completa 
et omnibus necessaria. Soli enimi patriarchae et prophetae 
fuerunt veri philosophi qui omnia sciverunt, non solum legem 
Dei, sed omnes partes philosophiae. Hoc enim nostra scrip- 
tura satis nobis ostendit, quae Joseph erudivisse principes 
Pharaonis et senes Aegypti prudentiam docet; et Moysen 
fuisse peritum in omni sapientia Aegyptiorum. Et DBezaleel et 
Eliab hoc demonstrant, qui omni intellectu et sapientia rerum 
naturalium fuerunt illustrati ; uno enim flatu Spiritus Sanctus 
eos illuminavit et docuit totam potestatem naturae in rebus 
metallicis et caeteris mineralibus. Sed et Solomon sapientior 
omnibus praecedentibus et subsequentibus secundum testi- 
monium scripturae plenam obtinuit philosophiae potestatem. 
Et Josephus primo antiquitatum libro, capite secundo, dicit, 
quod cum filii Adae per Seth fuerunt viri religiosi et ab ipso 
Deo dilecti, Deus dedit eis sexcentos annos vivere propter 
gloriosas partes philosophiae in quibus studuerunt, ut, quod 
Deus eis revelavit, possent experiri per vitae longitudinem; 
et addit, quod Noe et filii ejus docuerunt Chaldaeos partes 
philosophiae, et quod Abraham intravit Aegyptum et 
docuit Aegyptios. Et postea in octavo libro, quod nullam 
naturam inexaminatam Solomon praeteriit, sed de omnibus 
philosophatus est, et disciplinam proprietatum earum evidenter 
exposuit, et tangit quomodo descendens ad singula com- 
posuerit quatuor millia librorum et quinque. 

Et maximus Aristoteles ipsa veritate coactus dicit in libro 


By these 
thethinkers 
of Greece 
were in- 
structed. 


46 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


secretorum ; * Omnem sapientiam Deus revelavit suis prophetis 
et justis et quibusdam aliis, quos praeelegit et illustravit spiritu 
divinae sapientiae, et dotavit eos dotibus scientiae. Ab istis 
enim sequentes philosophi philosophiae principium et originem 
habuerunt et scripserunt artium et scientiarum principia et 
secreta, quia in scriptis eorum nihil falsum nihil reproban- 
dum invenitur, sed a sapientibus approbatum. Et Averroes 
dicit super partem coeli et mundi, *quod in tempore anti- 
quorum ante Aristotelem et alios philosophos fuit philosophia 
completa, ad cujus completionem Aristoteles suo tempore 
aspirabat. Et apud Albumazar in majori introductorio et 
alibi, et penes aliquos habetur multipliciter, quod Noe et filii 
ejus multiplicaverunt philosophiam ; et praecipue Sem prae- 
valuit in hac parte. Deinde post istos fuerunt viri! ... nomine 
vulgato. Omnes philosophi et poetae majores et juniores 
fuerunt post Noe et filios suos, et Abraham. Nam et Aristo- 
teles et omnes consentiunt in hoc, quod primi philosophantes * 
fuerunt Chaldaei et Aegyptii, unde adhaeret sententiis patrum 
Chaldaeorum in undecimo Metaphysicae. Quia licet Noe et 
filii ejus docuerunt Chaldaeos, antequam Abraham docuit 
Aegyptios, tamen non fuit studium more scholastico ita cito 
institutum, sed paulatim crevit ordo ejus et exercitium. 
Quatenus omnis igitur dubitatio tollatur in hac parte, vide- 
amus decursum et seriem infidelium philosophorum, et poeta- 
rum, et omnium sollicitantium de studio sapientiali, et per- 
cipiemus quod post Abraham et decessores suos, quibus a Deo 
sapientia revelata est, inventi sunt singuli qui aliquem titulum 
adepti sunt. Nam quantumcunque volumus strictius compu- 
tare Zoroastres invenit artes Magicas, secundum Augustinum 
vicesimo primo de civitate Dei; et secundum omnes auctores 
hoc vulgatum est; sed hic fuit Cham filius Noe, ut Clemens, 
libro suo, et magister historiarum, et speculum historiale con- 
scribunt. Deinde Io, quae postea Isis dicta est, dedit literas 
Aegyptiis, ut Augustinus dicit libro de civitate Dei octavo 


! There is a hiatus here in O. & D. It may have been supplied by Jul. 
But fire has rendered the passage illegible. 

? There is a reference of this kind in a fragment of an apocryphal work 
attributed to Aristotle entitled Mayuós, quoted by Diog. Laert. i. 1. 


PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 47 


flecimo. Ante hujus tempora non fuit secundum Augustinum 
sapientiae studium literis et scriptis pertractatum, quamvis 
doctrinis Abraham instructi fuerunt. Et Isis, ut Augustinus 
ait, dicitur fuisse filia Machi, qui fuit primus rex Argivorum, 
qui regnavit primo anno Jacob et Esau nepotum Abrahae, 
sicut Augustinus et historiae confitentur. Quanquam et alii 
voluerunt, quod Isis veniret de Aethiopia in Aegyptum, et eis 
literas dedit, et multa beneficia contulit, sicut recitat Augus- 
tinus. Sed tamen ante tempus Machi non fuit, ut in ordine 
regum Aegypti in chronicis reperitur. Eodem tempore fuit 
Minerva aetate virginali apparens, multorum, ut ait Augustinus 
libro praedicto, inventrix, quae Pallas dicitur, et apud poetas 
Dea sapientiae nuncupatur, et Athena vocatur, atque Tritonia, 
ut dicit Augustinus. Et Isidorus hunc locum esse in Africa, 
qui Trito vocatur, recitat octavo libro etymologiarum, et Plinius 
quinto libro, a quo Pallas dicitur Tritonia et fuit tempore 
diluvii Ogygis regis, quod illi ascribitur, quia in Achaia accidit 
tempore ejus, qui secundum Augustinum, Eusebium et Hiero- 
nymum, et Solinum libro de mirabilibus mundi, fuit tempore 
Phoronei filii Machi. Regnavit autem Machus quinquaginta 
annis, et Phoroneus filius ejus sexaginta, cujus tempore facta 
est repromissio Jacob, sicut patri suo, ut dicit Augustinus. Et 
ideo Ogyges fuit tempore Jacob ; unde Solinus dicit, diluvium 
primum in Achaia fuisse tempore Ogygis et Jacob patriarchae. 
Quod diluvium fuit ante diluvium Deucalionis per 600 annos, ut 
idem narrat Solinus. Nam ut Hieronymus et Eusebius narrant, 
regnante Cecrope primo rege Atheniensium, sub quo Moyses 
eduxit filios Israel de Aegypto, fuit Deucalionis diluvium. 

Et sub Phoroneo moralis philosophia incepit apud infideles. 
Nam Augustinus dicit, quod sub legum et judiciorum 
institutis Graecia clarior facta est!, Sed post fuerunt mores 
et jura vivendi; quod patet per inhibitionem sanguinis et 
licentiam de usu carnium post diluvium, et de emptione et 
venditione apud Abraham pro spelunca; atque ex sanctitate 
Abrahae et patrum suorum leges honestas et sacras vivendi 
concludit ab eis fuisse edoctos. Et cum minus utiles scientias 
perfecerunt, non debuit tantorum virorum sapientia scientiam 


! De Civitate Dei, lib. xviii. cap. 3. 


Pro- 
metheus. 


Aescula- 
pius. 


48 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


morum utilissimam negligere. Deinde primus inter viros 
titulo majoris sapientiae doctor fuisse perhibetur, quia optimus 
sapientiae investigator fuit, Prometheus !, quem poetae ferunt 
de luto formasse homines, cujus frater, ut dicit Augustinus, 
fuit Atlas magnus astrologus ; unde occasionem, ut Augustinus 
refert, fabula invenit, quod eum portare coelum finxerit, quam- 
vis mons ejus nomine nuncupatur cujus altitudine potius coeli 
portatio vulgo videatur, qui in extremis Africae maritimis 
prope Gades Herculis attollitur velut in caelum. Sed priores 
fuerunt filii Noe et Abraham qui fuerunt periti astronomi, ut 
Josephus narrat et Isidorus tertio libro, et Clemens libro 
primo. Nam hi secundum Augustinum floruerunt, quando 
Moyses natus est. Et Isidorus concordat libro quinto dicens, 
quod Atlas fuit sub servitute filiorum Israel. Atlas vero, ut 
dicit Augustinus, fuit avus maternus Hermetis Mercurii 
majoris, qui magnarum artium peritus floruit et eas hominibus 
tradidit, propter quod eum tanquam Deum post mortem 
venerati sunt. Et hic, ut dicit Augustinus octavo decimo 
libro, fuit tempore quo Moyses eduxit filios Israel ; cujus nepos 
fuit Hermes Mercurius, qui ad doctrinam alterius est dictus 
Trismegistus, qui famosus fuit philosophus Aegypti, maxime 
in moralibus, sicut Augustinüs docet octavo de Civitate Dei. 
Et hic scripsit ad Asclepium, sicut patet in libro de divinitate, 
qui satis habetur, cujus Asclepii avus fuit Aesculapius primus 
medicinae auctor apud infideles. Sed tamen Isidorus dicit in 
tertio libro etymologiarum, quod Apollo fuit pater Aesculapii, 
qui primus inter philosophos infideles dicitur docuisse artem 
medicinae. Nam et patri ascribitur medicina quantum ad 
prima documenta ; sed filio magis, qui hanc artem applicavit 
et certiori modo docuit. Nam Apollo per carmina et hujus- 
modi remedia processit, Aesculapius per veritatem experientiae, 
Isidorus dicit, et creditur esse Apollo magnus, qui a poetis 
fingitur esse inter Deos et dare responsa in templo Apollinis 
in Delphis, unde vocatur Apollo Delphicus. Et tamen ante 
istos fuit inaestimabilis gloria medicinae, secundum quod 
Aristoteles tangit in libro de regimine vitae?, quam Adae et 


1 De Civitate Det, lib. xviii. cap. 8. 
? Another title for the Secretum Secretorum. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 49 


Enoch magis ascribit quam sequentibus philosophis. Et cum 
medicina magis sit necessaria homini quam multae aliae 
scientiae, non est dubium quin filii: Adae ct Noe illam 
invenerunt, quibus sapientiae plenitudo data fuit, et quibus 
concessum est tam diu vivere propter studium sapientiae 
perficiendum. 


CAPITULUM X. 


Post hoc, tempore Othonielis Judicis Israel, regnavit Cadmus. 
Cadmus Thebaeus, qui primus dedit literas Graecis, ut in 
chronicis Cluniacensibus edocetur. Et Beda in libro tem- 
porum juniori et caeteri concordant, quod sub Aoth judice 
Amphion musicus floruit, qui Aoth fuit proximus post 
Othonielem. Et sub Barach fuit alius Apollo philosophus 
secundum Chronicam Cluniacensem, auctor medicinae, tem- 
poraneus Herculi secundo, cujus facta celebrantur; sicut dicit 
Augustinus decimo octavo libro de Civitate Dei'. Qui Her- 
cules in tempore Abimelech judicis Trojam devastavit, et pilas Hercules. 
suas in India statuit, et in Gadibus columnas erexit, et dolorem 
morbi non ferens seipsum tempore Jepthae judicis cremavit, 
ut per Augustinum decimo octavo libro, et dicta chronica con- 
firmatur. De hoc Hercule secundo propter hoc narravi, quia 
alius fuit Hercules prope tempus Mercurii majoris, qui parum 
post eum fuit, ut narrat Augustinus, et post eum fuit tertius, 
qui certamen Olympiacum constituit, quod intermissum filius 
ejus instauravit post excidium Trojae anno 408, ut Solinus 
scribit. Unde multi decepti fuerunt, unum esse Herculem 
aestimantes, qui omnia fecerit, quae de pluribus scripta sunt. 

Similiter erratum est de hoc philosopho Apolline. Nam Apollo. 
omnes, ut dicit Augustinus, aestimant ipsum fuisse illum, qui 
pro Deo in Delos insula colebatur, tanquam unus et idem 
esset; cujus contrarium ostenditur multis testimoniis. Nam 
ille Apollo, qui in templis dabat testimonia, invenitur saltem 
respondisse quando primo facta est civitas Athenarum, ut 
Athena, quae est Minerva, pro Dea coleretur; et hic philo- 
sophus non potest esse, qui pro Deo Delphico colebatur. Sed 

! omitted in J. 

VOL. I. E 


Orpheus. 


Erythraean 
Sibyl. 


50 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


iste, de quo dicit Augustinus, fuit filius Latonae, cujus soror 
Diana. Et Isidorus tertio libro idem dicit. Similiter non 
videtur esse ille, de quo Hieronymus scribit in epistola ad 
Paulinum, quae bibliis praeponitur Latinorum; nam ille 
Hiarcum invenit in aureo throno sedentem et docentem, qui 
Hiarcus dicitur esse Abrachis! astronomus, qui post mortem 
Alexandri magni fuit, sicut docet Ptolemaeus in Almagesti. 
Et ideo secundum hoc tres fuerunt Apollines, sicut Hercules. 
Deinde sub Gideone fuerunt Orpheus et Linus, secundum 
quod Beda refert. Et hi, scilicet Amphion, Orpheus, et 
Linus, suo tempore dicti sunt poetae theologi, secundum 
quod Augustinus dicit?, eo quod Diis carmina faciebant ; 
secundum autem Solinum Nicostrates mater Evandri regis 
Romani dicta est a vaticinio Carmentis, quae in Capitolino 
monte Romae habitavit, et Latinis primo literas dedit. Et 
haec, ut Beda refert, fuit tempore Jair judicis Israel; secun- 
dum tamen chronicam Cluniacensem fuit tempore Judicis 
post Jair, transactis septemdecim annis. Sed de hoc non 
est cura quantum ad praesentem intentionem. 

Propter Sibyllas vero et maxime Erythraeam, quae omnes 
praedictos et praedictas philosophantes infideles longe super- 
gressa est, oportet etiam nos aliqua certificare. Nam 
Augustinus refert octavo decimo de Civitate Dei, quod 
multi auctores scripserunt eam fuisse tempore Trojani 
belli, et alii voluerunt eam fuisse tempore Romuli, et Achaz 
vel Ezechiae regis Judae. Et excidium "Trojae fuit ante 
Romulum per quadringentos triginta annos. Nam Solinus 
probat Romam fuisse conditam Olympiade septima quadrin- 
gentesimo tricesimo tertio anno post bellum  Trojanum, 
sicut docet evidenter per Herculem et Picum filium suum 
et per alios. Et secundum Augustinum, octavo decimo de 
Civitate Dei, vult quod Troja capta sit judicante Hebraeos 
Abdon. Deinde Hesiodus philosophus successit Homero 
ante Romam conditam, ut ait Tullius in quaestionibus Tus- 
culanis. Et postea Archilochus, regnante Romulo, sicut ibi 
describitur, et tempore Achaz vel Ezechiae regis Judae. Et 


! Abrachis or Abraxis was the Arabian spelling of Hipparchus. 
? De Civitate Det, lib. xviii. cap. 14. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 5r 


similiter regnaverunt Numitor et ejus nepos Romulus, et tunc 
cessavit regnum et nomen Albanorum, et vocati sunt Romani 
reges. Et rex tunc erat in Judaea Achaz, vel sicut alii 
putant, Ezechias; et sub eodem Romulo Thales Milesius 
fuisse perhibetur, qui fuit unus de septem sapientibus, et 
primus secundum Augustinum !. 


CAPITULUM XI. 


Nam post poetas theologos crevit sapientia, et auctores Seven wise 
sapientiae vocati sunt Sophi, i.e. sapientes ; secundum tamen id 
Bedam in libro temporum, et secundum Isidorum quinto 
Etymologiarum, Thales fuit sub Josia, qui rerum naturas 
scrutatus est, et fuit astrologus. X Tempore quo populus 
Hebraeorum, ut Augustinus refert, ductus est in captivitatem, 
alius de septem sapientibus apparuit, scilicet, Pittacus nomine, 
et alii quinque fuerunt tempore captivitatis, quorum nomina 
sunt haec, Solon Atheniensis, Chilon Lacedaemonius, Peri- 
ander Corinthius, Cleobulus Lydius, Bias Pierius. De his 
Solon dedit leges Atheniensibus, ad quas transferendas decem 
viros populus Romanus misit, et vocantur leges duodecim tabu- Pytha- 
larum, sicut scribit Isidorus quinto libro. Aliud vero genus pe 
hominum sapientiae deditum post eos exortum est in lingua school. 
Graeca, quae tamen vocatur Italica, scilicet ex ea parte, quae 
Italia dicebatur, antiquitus Magna Graecia, et hi studuerunt in 
Italia licet Graeci, etiam in lingua Graeca. Et isti non 
voluerunt se vocari sapientes sed amatores sapientiae, quorum 
princeps fuit Pythagoras Samius a Samo insula; a quo cum 
quaereretur, Quis esset, respondit, philosophus, i.e. amator 
sapientiae: sicut dicit Augustinus? octavo de Civitate Dei. 

Sed octavo decimo libro dicit, quod Pythagoras apparuit eo 
tempore quo Judaeorum soluta est captivitas, et secundum 
Tullium in libro primo quaestionum Tusculanarum, Tarquinio 
Superbo regnante Romanis, qui fuit septimus a Romulo, et 
ultimus rex Romanorum. Postquam consules exorti sunt, 
venit in Italiam Pythagoras, et illam Magnam Graeciam tenuit 

! De Civitate Det, lib. xviii. cap. 24. 

? [bid. lib. viii. cap. 2. Cf. lib. xviii. cap. 25. 

E2A 





'The Ionic 
schoollead- 
ing to 
Socrates, 
Plato, 
Aristotle. 


52 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


cum honore, cum disciplina, cum auctoritate, et postea sic 
viguit Pythagoreorum nomen, ut nulli alii docti viderentur. 
Et Tarquinius, ut scribit Beda, tempore Cyri regis Persarum, 
qui laxavit captivitatem Judaeorum, incepit regnare. Ac 
regnavit tempore. Cambysis filii ejus, et duorum fratrum 
magorum, et Darii, in cujus anno secundo templum aedi- 
ficatum est. Et tunc clarus Pythagoras, ut dicit Beda, 
habebatur, et Zorobabel. Aggaeus, Zacharias, et Malachias 
prophetae claruerunt. Pythagoras quidem edoctus fuit a 
Pherecide Syro, ut dicit Tullius libro praedicto, qui Phere- 
cides primus animas hominum posuit immortales, cujus tem- 
pora non certificantur nisi per tempus Pythagorae discipuli 
sui; quamvis et Isidorus libro primo dicat, quod Pherecides 
scripsit historias tempore Esdrae, qui potuit forte esse versus 
finem vitae ipsius Pherecidis et in juventute Esdrae. Nam 
a tempore, quo dictus Pythagoras dicitur floruisse, fluxerunt 
triginta sex anni quibus regnavit Darius, et decem quibus 
Xerxes, et septem menses quibus Arthabas, et sex anni 
quibus Artaxerxes Longimanus, antequam Esdras ascendit 
de Babylonia in Jerusalem. | Nam septimo anno regni ejus, 
primo die mensis primi, Esdras secundum Scripturas et 
chronicas profectus est. 


CAPITULUM XII. 


Haec autem duo genera philosophantium, scilicet Ionicum 
et Italicum, ramificati sunt per multas sectas et varios succes- 
sores usque ad doctrinam Aristotelis, qui correxit et mutavit 
omnium praecedentium positiones, et philosophiam perficere 
conatus est. Successerunt vero Pythagoras, Archytas Taren- 
tinus, et Timaeus, inter alios maxime nominati. Sed prae- 
cipui philosophi, ut Socrates et Plato et Aristoteles, non 
descenderunt ex hac linea, immo vero Ionici et veri Graeci 
fuerunt; quorum primus fuit Thales Milesius. Quomodo 
autem huic caeteri successerunt, ostendit Augustinus octavo! 
libro de civitate Dei. Nam post Thaletem fuit primus 
Anaximander ejus discipulus, cujus successor fuit Anaximenes, 


! Cap. 2. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 53 


et hi duo fuerunt tempore Judaicae captivitatis. Augustinus 
et alii similiter concordant in hoc. Anaxagoras vero ct 
Diogenes Anaximenis auditores fuerunt, et eidem  succes- 
serunt sub Dario Hydaspis, cujus anno secundo templum 
coepit aedificari. Anaxagorae, ut dicit Augustinus, successit 
Archelaus ejus discipulus, cujus auditor fuit Democritus 
secundum Isidorum octavo libro. Et Socrates, secundum 
Augustinum octavo libro, Archelai fuisse discipulus perhi- 
betur. Socrates autem secundum Bedam natus est sub 
Arthaba, qui Persis regnavit mensibus septem, cui in idem 
regnum successit Artaxerxes Longimanus, in cujus anno 
septimo Esdras descendit de Babylone, et ideo simul fuerunt 
Esdras et Socrates. Sed prior natu fuit Esdras, sicut ex nunc 
dictis claret. Et ideo dicit Augustinus decimo octavo libro 
de Civitate Dei, quod post Esdram fuit Socrates, i.e. posterior 
natu. Nam quando floruit Esdras apud regem Persarum et 
Judaeos, tunc Socrates exortus est. Hic Socrates dicitur 
pater philosophorum magnorum, quoniam Platonis et Aris- 
totelis magister fuit, a quibus omnes sectae philosophantium 
descenderunt. Plato quidem, secundum Bedam in tractatu 
majori de temporibus, natus est sub Sogdiano, qui mensibus 
septem regnavit, cui successit Darius cognomine Nothus, 
quanquam sub eodem Dario Beda in eodem tractatu de 
temporibus scribat natum esse Platonem. Sed in illo tractatu 
tempus Sogdiani, quia modicum fuit, computat sub regno 
Darii. Nam continuat eum cum Artaxerxe Longimano. 
Nascente vero Platone, Hippocrates medicus, ut dicit Beda, 
habetur insignis, et hoc tempore Empedocles et Parmenides 
inventi sunt ; sed Plato Socratica primo addiscens, et ea quae 
Graeca fuerunt, Aegyptum petiit, ad Archytam Tarentinum, 
et Timaeum laboriosissime peragravit, ut dicit Hieronymus 
ad Paulinum. Et contra Rufinum scribit Hieronymus, quod 
Plato post Academiam et innumerabiles discipulos sentiens 
multum deesse suae doctrinae, venit ad Magnam Graeciam, 
ibique ab Archyta Tarentino eruditus, elegantiam et leporem 
cum hujusmodi miscuit discipulis. Et iste Plato omnibus 
philosophis antefertur secundum sanctos, quoniam ejus libri 
ad eorum manus devenerunt, et quia sententias de Deo 


Aristotle, 
Avicenna, 
Averrhoes. 


54 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


pulchras, et de moribus et de vita futura multa conscripsit quae 
sacrae Dei sapientiae multum concordant, ut in morali Philo- 
sophia explanabo; et ab hoc aestimaverunt multi Catholici 
viri quod audiverat Jeremiam prophetam in Aegypto. Nam 
Aegyptum petiit propter sapientiam, et a barbaris sacerdo- 
tibus instructus est, ut scribit Tullius libro Academicorum 
quinto. Sed tamen Augustinus dicit quod non fuit tempore 
Jeremiae. Nam Jeremias ut dicit nono de Civitate Dei, 
primo prophetavit tempore quarti regis a Romulo qui vocatus 
est Ancus Martius!, et in tempore quinti regis scilicet 
Tarquinii Prisci. Sed Plato tunc non fuit; immo post tempus 
Jeremiae fere per annos centum, ut dicit Augustinus octavo 
libro, natus est Plato. Sed ut alii aestimabant invenit LXX 
interpretes a quibus instrueretur, sicut Augustinus dicit octavo 
libro. Et Tullius libro de Senectute dicit quod Plato mortuus 
est LXXXI? anno vitae suae, id est in fine Artaxerxis qui 
Ochus dicebatur, ut scribit Beda. 


CAPITULUM XIII. 


Ante? vero mortem Socratis natus est Aristoteles, quoniam 
per tres annos auditor ejus fuit, sicut in vita Aristotelis 
legitur. Et secundum Bedam natus est sub Artaxerxe, qui 
successit Dario Notho. Et in decimo septimo anno vitae 
suae fuit auditor Socratis, et ipsum per tres annos audivit, et 
post mortem Socratis factus est auditor Platonis secundum 
Bedam, et ipsum audivit, viginti annis, ut in vita sua legitur. 
Et post mortem Platonis vixit quadraginta tres annis, unde 
in universo non vixit nisi sexaginta sex annis, sicut ex 
dictis patet. Et hoc similiter patet in libro Censorini de 
die natali, quoniam ipse Censorinus refert contra passionem 
mortalem per tres annos eum magnitudine animi magis 


! The remaining part of this paragraph is omitted in Jebb's ed. 

? What follows, as far as the last sentence but one in cap. 15, is omitted by O. 
from this second part, and interpolated in Part III between Tertio and Quarto; 
as also is the last paragraph of Part II. Further, the order in which these para- 
graphs are placed in Part III is not the same as in J. O. proceeds: * Hoc 
Domino Alexandro notum ; et multis aliis potest hoc idem adhuc etiam ostendi 
per proprietates duas Metaphysicae, &c. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. |. 55 


quam medicinae virtute luctatum fuisse. Hic Aristoteles 
magister Alexandri magni effectus duo millia hominum 
misit per mundi regiones, ut naturas rerum exquirerent, 
sicut Plinius narrat in Naturalibus octavo libro et mille 
libros composuit, ut in ejus vita legitur. Hic enim prae- 
cedentium philosophorum errores evacuavit, et augmen- 
tavit philosophiam aspirans ad ejus complementum quod 
habuerint antiqui patriarchae, quamvis non potuit singula 
perficere. Nam posteriores ipsum in aliquibus correxerunt, 
et multa ad ejus opera addiderunt, et adhuc addentur usque 
ad finem mundi ; quia nihil est perfectum in humanis inven- 
tionibus, ut in prioribus est expositum. Hunc natura firmavit, 
ut dicit Averroes in tertio de Anima, ut ultimam perfectionem 
hominis inveniret. Hic omnium philosophorum magnorum 
testimonio praefertur philosophis, et philosophiae ascriben- 
dum est id quod ipse affirmavit; unde nunc temporis auto- 
nomatice Philosophus nominatur, in auctoritate philosophiae, 
sicut Paulus in doctrina sapientiae sacrae apostoli nomine 
intelligitur!. Quievit autem et siluit philosophia Aristotelis, 
pro majori parte aut propter occultationem exemplarium 
et raritatem, aut propter difficultatem, aut propter invidiam, 
aut propter guerras Orientis?, usque post tempora Mahometi, 
quando Avicenna et Averroes et caeteri revocaverunt philo- 
sophiam Aristotelis in lucem plenam expositionis. Et licet 
alia Logicalia et quaedam alia translata fuerunt per Boetium 
de Graeco, tamen tempore Michael Scoti, qui annis Domini 
1230 transactis apparuit deferens librorum Aristotelis partes 
aliquas de Naturalibus et Metaphysicis? cum expositoribus 
authenticis, magnificata est philosophia Aristotelis apud 
Latinos. Sed respectu multitudinis et magnitudinis suae 
sapientiae in mille tractatibus comprehensae, valde * modicum 
adhuc in linguam Latinam est translatum, et minus est in usu 
vulgi studentium. Avicenna quidem praecipuus imitator et 
expositor Aristotelis, et complens philosophiam secundum 
quod ei fuerit possibile, triplex volumen condidit philo- 
sophiae, ut ipse dicit in prologo libri Sufficientiae ; unum 
! Om. in Jebb. ? Om. in Jebb. 
$ Jebb has Mathematicis. Zovel»*Iebb: 


It is for 
Christian 
theologians 
to carry on 
their work. 


56 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


vulgatum juxta communes sententias philosophorum  Peri- 
pateticorum, qui sunt de secta Aristotelis; aliud vero se- 
cundum puram veritatem Philosophiae, quae non timet ictus 
lancearum contradicentium, ut ipse asserit ; tertium vero fuit 
cum termino vitae suae, in quo exposuit priora!, secretiora 
naturae et artis recolligens. Sed de his voluminibus duo non 
sunt translata; primum autem secundum aliquas partes 
habent Latini, quod vocatur Assephae, i.e. liber sufficientiae. 
Post hunc venit Averroes, homo solidae sapientiae, corrigens 
dicta priorum et addens multa, quamvis corrigendus sit in 
aliquibus, et in multis complendus *. 


CAPITULUM XIV. 


Ex his sequitur necessario, quod nos Christiani debemus 
uti philosophia in divinis, et in philosophicis multa assumere 
theologica, ut appareat quod una sit sapientia in utraque 
relucens. Quam necessitatem voluero certificare, non solum 
propter unitatem sapientiae, sed propter quod inferius tangam, 
oportet nos in philosophia revolvere sententias fidei et theo- 
logiae magnificas quas reperimus in libris philosophorum et 
in partibus philosophiae; ut non sit mirum quod in philo- 
sophia tangam sacratissimas veritates, quoniam philosophis 
Deus concessit multas sapientiae suae veritates. Oportet 
igitur ut trahatur philosophiae potestas ad sacram veritatem 
quantum possumus ; nam valor philosophiae aliter non lucescit?. 
Nam philosophia secundum se considerata nullius utilitatis 
est. Philosophi vero infideles damnati sunt, *et cum cogno- 
verunt Dominum, non sicut Dominum glorificaverunt et ideo 
stultificati sunt et evanuerunt a cogitationibus suis; Et 
ideo philosophia non potest aliquid dignitatis habere, nisi 
quantum de ea requirit Dei sapientia. Totum enim residuum 


! "This is the reading of Jul. 

? Jul. here adds a passage which fire has rendered illegible. The succeeding 
paragraph is headed, * Quarta Distinctio; in qua ostenditur necessitas utendi 
philosophia in divinis, non solum propter unitatem sapientiae perfectae sed quia 
in sequentibus partibus hujus persuasionis adductae sunt veritates divinae quae 
de pluribus philosophorum extrahuntur.' 

5 *nam ... lucescit,' supplied from Jul. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 573 


est erroneum et inane, et propter hoc dicit Alpharabius in libro 
de scientiis, quod sicut puer indoctus se habet ad hominem 
sapientissimum in philosophia sic homo talis ad sapientiam 
Dei. Praeterea semper crescere potest in hac vita studium 
sapientiae, quia nihil est perfectum in humanis inventionibus. 
Quapropter antiquorum defectus deberemus nos posteriores 
supplere, quia introivimus in labores eorum, per quos, nisi 
simus asini, possumus ad meliora excitari ; quia miserrimum 
est semper uti inventis, et nunquam inveniendis, ut dicit 
Boetius, et probatum est efficaciter superius suo loco. Item 
Christiani debent ad suam professionem quae sapientia Dei 
est caetera pertractare, et vias philosophorum infidelium com- 
plere; non solum quia posteriores sumus, et debemus addere 
ad eorum opera, sed ut cogamus sapientiam philosophorum 
nostrae deservire. Nam hoc philosophi infideles faciunt ipsa 
veritate coacti in quantum eis datum est; nam totam philo- 
sophiam reducunt ad divina; ut ex libris Avicennae in Meta- 
physicae et Moralibus, et per Alpharabium et Senecam et 
Tullium, et per Aristotelem patet; nam omnia reducunt ad 
Deum, sicut exercitus ad principem, inferentes de angelis et 
aliis multis, quoniam principales articuli fidei reperiuntur in eis. 
Nam ut in Moralibus exponetur, Deum esse docent, et They had 

quod sit unus in esse, infinitae potentiae et sapientiae et Num 
bonitatis, trinis in personis, Pater, et Filius et Spiritus Sanctus, oM 
qui omnia creavit ex nihilo; et de Domino Jesu Christo et de 
beata virgine multa tangunt. Similiter de Antichristo, atque 
de angelis et custodia hominum per eos !, necnon de resurrec- 
tione mortuorum, et de judicio futuro, et de vita futurae 
felicitatis quam Deus promisit obedientibus sibi, et de miseria 
futura, quam proponit inferre his qui mandata ejus non obser- 
vant. Scribuntque innumerabilia de morum honestate, de 
legum gloria, delegislatore qui debet accipere legem a Deo per 
revelationem, qui sit mediator Dei et hominum, et vicarius 
Dei in terra, et Dominus terreni mundi, de quo cum pro- 
batum fuerit quod recepit legem a Deo, ei crédendum sit in 
omnibus, exclusa omni dubitatione et haesitatione, qui debet 
totum genus humanum ordinare in cultu Dei et legibus jus- 


! * per eos,' om. in O. 


58 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


titiae et pacis, et in virtutum exercitio propter reverentiam 
Dei ac futuram felicitatem ; et quod idolorum cultura destrui 
debet. Haec et his similia! habuerunt philosophi. In libris 
enim eorum hujusmodi reperimus, sicut probatio certa doce- 
bit in sequentibus, et quilibet potest experiri qui vult libros 
philosophorum perlegere; et negare non possumus quin 
scripta sunt ab eis, undecunque hujusmodi receperunt. Nec 
mirandum est quod philosophi talia scribant ; nam omnes 
philosophi fuerunt post patriarchas et prophetas, sicut prius 
de hoc facta est consideratio in suo loco; et legerunt libros 
prophetarum et patriarcharum qui sunt in sacro textu, et 
similiter alios libros, quos fecerunt tangentes Christi mys- 
teria ut in libro Enoch et in testamento patriarcharum 
in libro Esdrae, 3*, 4*, 5^, et in multis aliis libris de quorum 
aliquibus sit mentio in sacro textu ut de libris Nathan, 
Samuelis, et Abdon prophetarum. In hujusmodi enim libris 
tanguntur expresse articuli fidei, et longe expressius quam 
in Canone Scripturae. Nam praeter caeteros libros liber 
de testamentis patriarcharum ostendit omnia, quae de Christo 
impleta sunt. Quilibet enim patriarcha in morte praedicavit 
filiis suis et tribui suae, et praedixit eis ea quae de Christo 
tenenda sunt, sicut manifestum est ex libro suo. Et hi libri 
licet non sint in Canone, tamen sancti et sapientes Graeci 
et Latini usi sunt eis a principio Ecclesiae. Nam beatus 
Judas de hoc Enoch accepit auctoritatem, et Augustinus 
decimo de Civitate Dei, multum fundatur super illum librum, 
ut ostendatur quod primo fuit sapientia apud sanctos quam 
apud philosophos, et ait quod jam propter nimiam anti- 
quitatem ille liber non est in auctoritate, quam propter 
aliquid aliud. De libris autem aliis manifestum est quod 
in usu sanctorum et sapientum antiquorum sunt propter 
hoc quod planas veritates de Christo continere noscimus. 
Philosophi igitur curiosi et diligentes in studio sapientiae 
peragrarunt regiones diversas, ut sapientiam inquirerent, et 
libros sanctorum perlegerunt, et didicerunt ab Hebraeis 
multa. Nam Avicenna in radicibus moralis philosophiae 


! After * similia! O. has * nunquam; which is omitted in Jul., and which spoils 
the sense. 








PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 59 


recitat verba Esaiae de vita aeterna, dicens illam esse quam 
oculus non vidit, nec auris audivit, et recitat, Eleemosyna tollit 
peccatum, sicut propheta veritatis dicit, scilicet Tobias. Et 
Augustinus vult decimo octavo de Civitate Dei, quod Plato 
legerat librum Geneseos, propter creationem mundi quam 
posuit similem ei quae ibi describitur. Et quod legis librum 
legit, videlicet Exodi, propter nomen Dei quod ibi ponitur, 
scilicet, Ego sum qui sum. Nam hoc usus est Plato, et alibi 
non potuit invenire, ut dicit Augustinus. Et praeter sacros 
libros prophetales composuerunt libros philosophiae; immo 
totam philosophiam his perfecerunt. Et quod philosophi non 
habuerunt nisi ab eis, ostensum est in praecedentibus evi- 
denter, et quia una est sapientia, quae sufficit humano generi ; 
ideo sancti in libris philosophicis miscuerunt divina multa cum 
alis, quantum potuit philosophia recipere. | Et propterea 
propter istos libros philosophicos sanctorum multa percepe- 
runt philosophi de divinis veritatibus. 


CAPITULUM XV. 


Praeterea cum philosophi fuerunt dediti veritatibus et omni es in 
. . . DEA e t S 
vitae bonitati, contemnentes divitias, delicias, et honores oq 


aspirantes ad futuram felicitatem quantum potuit humana Sibyls were 
fragilitas, immo victores effecti humanae naturae, sicut Hiero- Mec 
nymus scribit de Diogene in libro contra Jovinianum, non 
est mirum, si Deus, qui in his minoribus illuminavit, daret eis 
alia lumina veritatum majorum. Et si non principaliter 
propter eos, tamen propter nos, ut eorum persuasionibus 
mundus disponeretur ad fidem. Et ad hoc facit quod Sibyllae 
multae inventae sunt, scilicet decem ; sicut omnes sancti 
concordant, et Augustinus decimo octavo de Civitate Dei !, et 
Isidorus libro Etymologicorum septimo. Necnon historiae 
et philosophiae et poetae concordant universaliter in his 
Sibyllis. Sed certum est eas recitasse divina, et ea quae de 
Christo habentur et de judicio futuro, et hujusmodi. Ergo 
multo magis probabile est quod philosophi sapientissimi et 
optimi a Deo receperunt hujusmodi veritates. Quod vero 


! De Civitate Dei, lib. xviii. cap. 23. 


60 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


Sibyllae locutae sunt praeclare veritates divinas, manifestum 
est per sanctos et alios, et sufficit recitare quod Augustinus 
dicit decimo octavo de Civitate Dei!. * Dixerunt igitur istae 
mulieres hujusmodi sermones; dabunt Deo alapas manibus 
incestis, imputato ore exspuent venenatos sputus; dabit 
vero ad verbera simpliciter suum dorsum, colaphos accipiens 
tacebit, et corona spinea coronabitur. Ad cibum autem fel, 
et ad potum acetum dederunt. Insipiens gens, Dominum 
tuum non intellexisti ludentem mortalium mentibus, sed 
spinis coronasti, et horridum fel miscuisti. Templi vero 
velum scinditur, et medio die nox erit tenebrosa tribus 
horis, et morte morietur tribus diebus, somno suscepto.' 
Et iterum metrice dixit Sibylla, 

* Judicii signum, tellus sudore madescet, 

Ex coelo rex adveniet per secla futurus, 

Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. 

Unde Deum cernent incredulus atque fidelis, 

Celsum cum sanctis ejus jam termino in ipso. 

Sic animae cum carne aderunt, quas judicet ipse. 

Exuret terras ignis pontumque polumque ; 

Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni 

Tradetur, sontes aeternum flamma cremabit. 

Actus occultos retegens tunc quisque loquetur 

Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. 

Eripitur solis jubar et chorus interit astris: 

Solvetur coelum, lunaris splendor abibit. 

Dejiciet colles, valles extollet ab imo. 

Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni, 

Tartareumque Chaos monstrabit terra dehiscens, 

Excidet e coelis ignisque et sulphuris amnis ?." 


Si igitur mulierculae fragiles hujusmodi dixerunt, longe 
magis credendum philosophos sapientissimos hujusmodi gus- 
tasse veritates. Et Augustinus vult decimo octavo de Civi- 
tate Dei, alios percepisse Dei veritatem, quam illi qui de linea 
Abraham usque ad Christum et deinceps descenderunt. Nam 

! Quoted by St. Augustine from Lactantius. 


? "This passage from the Sibylline poem is given most incorrectly in the MSS. 
I have corrected it from De Crvitafe Dei, lib. xviii. cap. 23. 





PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 6r 


Job scivit resurrectionem et Dei veritates. Et in chronicis 
Eusebii legitur, quod Irene et Constantino imperantibus fuit 
cadaver effossum, in quo inveniebatur scriptura haec, * Credo 
in Christum ; sub Irene et Constantino iterum videbit me 
Sol. Et nunc tempore Domini Alexandri Papae quarti 
Saracenus in Borea mundum contemnens, vacans in lege sua 
Deo et virtuti et contemplationi alterius vitae, recepit visita- 
tionem angelicam et consilium ut converteretur ad fidem 
Christi, et baptizatus est. Hoc Domino Alexandro notum 
est et multis aliis, et adhuc recolunt quamplures. 


CAPITULUM XVI. 


Potest hoc idem adhuc etiam ostendi per proprietates duas 
metaphysicae. Nam haec scientia est de illis, quae omnibus 
rebus et scientiis conveniunt, et ideo ostendit numerum 
scientiarum, et quod oportet esse aliam scientiam ultra philoso- 


Philosophy 


recognizing 


1ts own im- 


perfection 


leads to the 
higher 


phiam, cujus proprietates tangit in universali; licet in truths of 


particulari non posset eam assignare. Scit enim philosophia 
suas imperfectiones, et quod deficit a plena cognitione eorum 
quae maxime sunt cognoscenda. sicut Aristoteles docet in 
Metaphysica ; et Avicenna similiter, ut tactum est superius. 
Et propter hoc devenit philosophia ad inveniendam scientiam 
altiorem, quam dicit esse scientiam divinorum, quam Theolo- 
giam perfectam vocant philosophi, et ideo philosophia elevat 
se ad scientiam divinorum. ltem solliciti fuerunt philosophi 
super omnia inquirere sectam in qua esset salus hominis, et 
dant modos probandi hic praeclaros, sicut ex moralibus 
manifestum est. Et invenerunt certitudinaliter, quod aliqua 
debet esse secta fidelis et sufficiens mundo, cujus proprietates 
assignant, quae non possunt reperiri nisi in secta Christi, ut 
probatur suis locis, et ostenditur quod de bonitate Dei est de 
necessitate humana quod sciatur haec secta fidelis. Sed non 
potest hoc probari infidelibus per legem Christi, nec per 
auctores sacros, quia ex lege disputationis possunt negari 
omnia quae in lege Christi sunt, sicut Christiani negant ea 
quae in aliis legibus continentur. Et etiam quia Christum 
negant, non est mirum, si auctores Christianorum negent. 


theology. 


Moral 
philosophy 
is the con- 
necting 
link. 


62 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


Persuasio autem fidei necessaria est ; sed non potest hoc esse 
nisi duobus modis, aut per miracula quae sunt supra fideles 
et infideles, de quibus nullus potest praesumere ; aut per viam 
communem fidelibus et infidelibus! ; sed hoc non est nisi per 
philosophiam. Ergo philosophia habet dare probationes fidei 
Christianae. Articuli vero hujus fidei sunt principia propria 
theologiae ; ergo philosophia habet descendere ad probationes 
principiorum theologiae, licet minus profunde quam ad 
principia aliarum scientiarum. Et hoc modo supponatur ex 
hac ratione, donec veniatur ad probationem sectarum. Nam 
ibi ostendetur quod moralis philosophia efficacius theologia ? 
deservit in hac parte, et ideo licet secundum veritatem hujus- 
modi sunt theologica, nihilominus tamen sunt philosophica, sed 
propter theologiam. 


CAPITULUM XVII. 


Praeterea tota philosophia speculativa ordinatur in finem 
suum, qui est philosophia moralis. Et quia finis imponit 
necessitatem eis, quae sunt ad finem ut Aristoteles dicit 
secundo Physicorum, ideo philosophia speculativa semper 
aspirat ad finem suum, et erigit se ad eum, et quaerit vias 
utiles in ipsum, et propter hoc potest philosophia speculativa 
praeparare principia moralis philosophiae. Sic igitur se 
habent duae partes sapientiae apud infideles philosophos: sed 
apud Christianos philosophantes scientia moralis proprie et 
perfecte est theologia, quae super majorem philosophiam 
infidelium addit fidem Christi, et veritates quae sunt proprie 
divinae?. Et hic finis habet suam speculationem praecedentem, 
sicut moralis philosophia infidelium habet suam ; quae igitur 
est proportio finis ad finem, est proportio speculationis ad 
speculationem : sed finis ut lex Christiana supra legem philoso- 
phorum addit articulos fidei expressos, per quos complet legem 
moralis philosophiae *, ut fiat una lex completa. Nam lex 
Christi leges et mores philosophiae sumit et assumit, ut certum 
est per sanctos, et in usu theologiae et ecclesiae. Ergo 

1 (Thus in Jul. Jebb's reading here is confused and inaccurate. 
? Sic Jul. Jebb's reading, * in homine, is unintelligible. 


3 This passage has been corrected from Jul. 
* This is the reading of Jul. 














PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 63 


speculatio Christianorum praecedens legem suam debet super 
speculationem alterius legis addere ea quae valent ad legem 
Christi docendam et probandam, ut surgat una speculatio 
completa, cujus initium erit speculativa philosophorum in- 
fidelium, et complementum ejus erit superinductum theologiae, 
et secundum proprietatem legis Christianae. Et ideo philo- 
sophia apud Christianos debet sapere multum de divinis, plus 
quam apud philosophos infideles, et propter hoc debent 
philosophi considerare philosophiam, ac si modo esset de 
novo inventa, ut eam facerent aptam fini suo. Et ideo debent 
multa addi in philosophia Christianorum ; quae philosophi 
infideles scire non potuerant. Et hujusmodi sunt rationes 
exsurgentes in nobis ex fide et auctoribus legis et sanctorum 
qui sapiunt philosophiam ; et possunt esse communia philo- 
sophiae completae et theologiae. Et haec cognoscuntur per 
hoc quod debent esse communia fidelibus et infidelibus, ut 
sint ita nota cum proferuntur et probantur, quod negari non 
possunt a sapientibus et instructis in philosophia infidelium. 
Nam philosophi infideles multa ignorant in praesenti! de 
divinis quae proponerentur eis, ut probarentur per principia 
philosophia completae, hoc est, per vivacitates rationis quae 
sumunt originem a philosophia infidelium; licet complementum 
a fide Christi reciperent sine contradictione, et gauderent de 
proposita sibi veritate, quia avidi sunt sapientiae et magis 
studiosi quam Christiani. Non tamen dico, quod aliquid de 
spiritualibus articulis fidei Christianae reciperetur in probatione, 
sed multae veritates sunt communes rationales, quas omnis 
sapiens de facili reciperet ab alio, quamvis secundum se 
ignoraret. 

Non igitur mirentur philosophantes, si habeant elevare 
philosophiam ad divina et ad theologiae veritates et sanctorum 
auctoritates, et uti eis abundanter cum fuerit opportunum ?, 
et probare eas cum necesse est, et per illas alias probare; 
quoniam proculdubio philosophia et theologia communicant 
in multis. Et sancti non solum loquuntur theologice, sed 
philosophice, et philosophica multipliciter introducunt. Et 
ideo Christiani, philosophiam volentes complere, debent in 


! Sic O.; J. has particulari. ? Sic Jul. ; O. has optimum. 


Summary. 


64 OPERIS MAJORIS PARS SECUNDA. 


suis tractatibus non solum dicta philosophorum de divinis 
veritatibus colligere, sed longe ulterius progredi, usquequo 
potestas philosophiae totius compleatur. Et propter hoc 
complens philosophiam per hujusmodi veritates non debet 
dici theologicus nec transcendere metas philosophiae ; quoniam 
ista quae sunt communia philosophiae et theologiae potest 
secure tractare et ea quae communiter habent recipi a fidelibus 
et infidelibus. Ettalia multa sunt praeter dicta philosophorum 
infidelium, quae tanquam propria infra limites philosophiae 
debet recte philosophans colligere, ubicunque ea invenit, et 
tanquam sua habet congregare, sive in libris sanctorum, sive 
philosophorum, sive in sacra scriptura, sive in historiis, sive 
alibi.| Nullus enim auctor est quin praeter principalem inten- 
tionem aliqua incidenter recitet quae sunt alibi magis propria ; 
et hujus causa est annexio scientiarum, quia quaelibet ab alia 
quodam modo dependet ; sed omnis, qui debito modo tractat, 
debet quae sunt propria ei assignare, et quae necessaria et 
suae competentia dignitati, et ideo ubicunque ea inveniat velut 
sua cognoscere, et tanquam propria habet rapere, et in locis 
propriis collocare. Propter quod philosophans Christianus 
potest multas auctoritates et rationes et sententias quam- 
plurimas de scriptis aliis, quoque de libris philosophorum 
infidelium adunare, dummodo sint propria philosophiae, vel 
communia ei et theologiae, et quae communiter habent fideles 
et infideles reperire. | Et nisi hoc fiat, non perficietur, sed 
multum ei derogabitur. Et non solum debet hoc fieri propter 
complementum philosophiae, sed propter conscientiam Chris- 
tianam, quae habet omnem veritatem ducere ad divinam, ut 
ei subjiciatur et famuletur. Atque propter hoc, philosophia 
infidelium est penitus nociva, et nihil valet secundum se con- 
siderata, nam philosophia secundum se ducit ad caecitatem 
infernalem et ideo oportet quod secundum se sit tenebrae et 
caligo. 
CAPITULUM XVIII. 


His consideratis !, patet intentum principale; et manifestum 
est quod omnes philosophi infideles et Poetae et Sibyllae et 


! From this point tothe end of Part II is omitted here in O. andis transposed 
to Part III. Vide note on p. 54. 








PHILOSOPHIAE CUM THEOLOGIA AFFINITAS. 65 


quicunque sapientiae sunt dediti, inventi sunt post philosophos 
veros et fideles, qui fuerunt filii Seth et Noe cum filiis suis, 
quibus Deus dedit vivere sexcentos annos propter studium 
sapientiae complendum, ut dicit Josephus primo Antiquitatum, 
asserens quod in minore tempore non potuerant complere philo- 
sophiam praecipue propter astronomiam in qua est major diffi- 
cultas, eo quod a caelestibus homines mortales multum distant ; 
sed Deus eis revelavit omnia, et dedit eis vitae longitudinem, 
ut philosophiam per experientias complerent. Sed propter 
malitiam hominum qui abusi sunt viis sapientiae, ut Nimroth, 
et Zoroaster, et Atlas, et Prometheus, et Mercurius aut Tris- 
megistus, et Aesculapius, et Apollo, et alii qui colebantur 
sicut Dii propter sapientiam, Deus obscuravit cor multitudinis, 
et recidit paulatim usus philosophiae usquequo iterum Salomon 
eam revocavit et perfecit omnino, sicut Josephus docet octavo 
Antiquitatum. . Et iterum propter peccata hominum evanuit 
studium sapientiae, donec Thales Milesius resumpsit eam, et 
ejus successores dilataverunt, usquequo Aristoteles consum- 
mavit, quantum fuit possibile juxta idem tempus. Sed isti 
ab Hebraeis didicerunt omnia, sicut Aristoteles dicit in libro 
secretorum, quoniam philosophi infideles, ut Nimroth et alii, 
fuerunt post Seth, Noe, Sem, et Abraham ; et post Salomonem, 
qui secundo perfecit eam, fuerunt reliqui philosophi infideles 
ut Thales et Pythagoras, Socrates et Plato, et Aristoteles. 
Ideo manifestum est, quod philosophiae perfectio fuit primo 
data sanctis, Patriarchis et Prophetis, quibus lex Dei similiter 
fuit ab uno et eodem Deo revelata ; quod non fuisset factum, 
nisi philosophia omnino esset sanctis Dei et legi sacrae con- 
formis et utilis ac necessaria propter intellectum legis et 
excusationem et defensionem ; insuper ut fiat ejus persuasio, 
et probetur et communicetur et dilatetur; nam omnibus his 
modis necessaria est, sicut discurrendo per partes singulas 
philosophiae apparebit. Et ideo philosophia non est nisi 
sapientiae divinae explicatio per doctrinam et opus, et propter 
hoc una est sapientia perfecta, quae sacris literis continetur. 


VOL. I. F 


EKnow- 
ledge 
implies 
study 

of the 
languages 
in which 
knowledge 
is recorded. 


TOL ASSET 


HIUJUSSPERSUAXSIONES: 
DE UTILITATE GRAMMATICAE !. 


Declarato igitur, quod una est sapientia perfecta, quae sacris 
literis continetur per jus canonicum et philosophiam, qua 
mundus habet regi, nec alia requiritur scientia pro utilitate 
generis humani, nunc volo descendere ad ea hujus sapientiae 
magnifica, quae maxime valent exponi. Et sunt quinque, 
sine quibus nec divina nec humana sciri possunt, quorum certa 
cognitio reddit nos faciles ad omnia cognoscenda. Et primum 
est Grammatica in linguis alienis exposita, ex quibus emanavit 
sapientia Latinorum. Impossibile enim est, quod Latini 
perveniant ad ea quae necessaria sunt in divinis et humanis, 
nisi notitiam habeant aliarum linguarum, nec perficietur eis 
sapientia absolute, nec relate ad ecclesiam Dei et reliqua tria 
praenominata. Quod volo nunc declarare, et primo respectu 
scientiae absolutae. Nam totus textus sacer a Graeco et 
Hebraeo transfusus est, et philosophia ab his et Arabico 
deducta est; sed impossibile est quod proprietas unius linguae 
servetur in alia. Nam et idiomata ejusdem linguae variantur 
apud diversos, sicut patet de lingua Gallicana, quae apud 
Gallicos et Picardos et Normannos et Burgundos multiplici 
variatur idiomate. Et quod proprie dicitur in idiomate 
Picardorum horrescit apud Burgundos, immo apud Gallicos 
viciniores: quanto igitur magis accidet hoc apud linguas 
diversas? - Quapropter, quod bene factum est in una lingua, 


! [ have kept this title, which is given in all the MSS. But it must always 
be remembered that it is not grammar in the ordinary acceptation of the word, 
but knowledge of certain foreign languages, of which Bacon is urging the im- 
portance, 





LINGUARUM COGNITIO. 67 


non est possibile ut transferatur in aliam secundum ejus 
proprietatem quam habuerit in priori. 

Unde Hieronymus, in epistola de optimo genere inter- 
pretandi, sic dicit, *Si ad verbum interpretor, absurdum 
resonat' Quod si cuiquam videatur linguae gratiam inter- 
pretatione non mutari, Homerum exprimat in Latinum ad 
verbum. Si quis autem eundem in sua lingua per se inter- 
pretetur, videbit ordinem ridiculosum, et poetam eloquentis- 
simum vix loquentem. Quicunque enim aliquam scientiam 
ut logicam vel aliam quamcunque bene sciat, eam, etsi 
nitatur in linguam convertere maternam, videbit non solum 
in sententiis sed in verbis deficere. Et ideo nullus Latinus 
sapientiam sacrae scripturae et philosophiae poterit ut oportet 
intelligere, nisi intelligat linguas a quibus sunt translatae. 

Et secundo considerandum est quod interpretes non 
habuerunt vocabula in Latino pro scientiis transferendis, quia 
non fuerunt primo compositae in lingua Latina. Et propter 
hoc posuerunt infinita de linguis alienis, quae sicut nec intelli- 
guntur ab eis qui linguas ignorant, sic nec recte proferuntur 
nec scribuntur ut decet; atque, quod vile est, propter 
ignorantiam linguae Latinae posuerunt Hispanicam, et alias 
linguas maternas, quasi infinities pro Latino. Nam pro mille 
milibus exemplis unum ponatur de libro vegetabilium 
Aristotelis, ubi dicit, * Belenum in Perside pernitiosissimum, 
sed transplantatum Jerusalem fit comestibile., Hoc vocabulum 
non est scientiale laico Hispanicorum. Nam jusquiamus vel 
semen cassilaginis est nomen ejus in Latino. Quae sicut 
multa alia prius ab Hispanis scholaribus derisus .cum non 
intelligebam quod legebam, ipsis vocabula linguae maternae 
scientibus, tandem didici ab eisdem. 

Tertio, oportet quod interpres optime sciat scientiam quam 
vult transferre, et duas linguas a quibus et in quas transferat. 
Solus Boethius primus interpres novit plenarie potestatem 
linguarum. Et solus dominus Robertus, dictus Grossum 
Caput, novit scientias!. Alii quidem mendici translatores 


! Of this bold reformer of ecclesiastical abuses, and champion of civil liberties, 
Bacon is never tired of speaking. He held the see of Lincoln from r235 till 
his death in 1253. * Quietis nescius, multis adversans, quam plurimisque ei 


F2 


Many 
words have 
no Latin 
equivalent. 


A trans- 
lator 
should 
know (r1) 
his subject, 
(2) the two 
languages 
eis hand- 


ling. 


68 OFERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


defecerunt multum tam in scientiis quam in linguis; quod 
ostendit ipsorum translatio. Nam tanta est perversitas et 
horribilis difficultas, maxime in libris Aristotelis translatis !, 


adversantibus,' is Matthew Paris' description of him. Visiting Pope Innocent 
IV in 1250 to protest against the abuses of the Hospitallers and Templars, and 
finding tbat his opponents had deafened the papal ear with bribes, * O gold, gold," 
he cried, *how great is thy power, especially in the Court of Rome! In the 
last year of his life, he wrote to the Pope, plainly telling him that his vow of 
obedience to the Church forbade compliance with his extortionate demands for 
money. .Filialiter et obedienter non obedio, contradico et rebello.' The Pope 
could not contain himself for anger. * Who is this mad old man, he cried, *who 
dares to sit in judgement on our actions ?' But Cardinal Aegidius and others re- 
strained his wrath. *If we are to tell the truth, they said, *the things he writes 
are true. He is a Catholic man of most holy life, more religious and more 
excellent than we. | He is held for a great philosopher, deeply learned in Latin 
and Greek literature, zealous for justice, a teacher in theological schools, 
a preacber to the people, a lover of chastity, an uprooter of simony. (Matthew 
Paris, ad ann. 1253.) 

It would seem probable that his scientific works were written before his 
elevation to the bishopric. Among them are, Libellus de physicis lineis angulis 
et figuris ber quas omnes actiones naturales complentur ; a treatise De natura 
locorum ; and a treatise De arti^us liberalibus. "These were printed in Venice, 
1514. Among the Harleian MSS. are two, as yet unedited: 7402, a treatise 
on the Calendar; and 4350, on the Celestial Sphere. Of Greek, according 
to Bacon, his knowledge was but slight; but he introduced several Greek 
scholars into England, one of whom, Nicolas, translated the apocryphal 
Testaments of the twelve patriarchs, brought from Athens by John of Basing- 
stoke, (Cf. Matthew Paris, ad ann. 1252). lt seems probable that Bacon in 
the early part of his career profited much from Grosstéte's teaching. The 
language of the Libellus de physicis lineis, as to the propagation of force, and 
as to the laws of reflection and refraction, bears a remarkable resemblance to 
that of Bacon. 

1 Cantor, in his Zstory of Mathematics, speaking of the school of translation 
set up at Toledo in the twelfth century under the direction of Raymund, the 
archbishop of that city, by Dominic Gundisalvi and John of Seville, remarks : 
*Their labours were conducted in a circuitous fashion which had its conse- 
quences. The Arabic was first translated into Castilian, and from this the 
Latin version was made. Bearing in mind that the Arabic text was taken from 
the Greek by men whose powers of translation were not wholly beyond 
suspicion, we may imagine what sort of Aristotelian philosophy reached the 
mediaeval student after three repetitions of bungling. Cantor, vol. i. p. 684. 
Jourdain, in his work Recherches critiques sur l'áge et l'origine des traductions 
latines d' Aristote (Nouvelle édition, 1843), has supplied specimens of these 
translations which enable us to form some judgement of their value; since he 
distinguishes those made directly from the Greek text from those made from 
Arabic versions. The latter are not so inferior to the former as might have 
been expected ; probably because the Arab scholars of the tenth and eleventh 
centuries knew more Greek than the European scholars of the twelfth and 





LINGUARUM COGNITIO. 69 


quod nullus potest eos intelligere. Sed quilibet alii contra- 
dicit, et multiplex reperitur falsitas, ut patet ex collatione 
diversorum interpretum et textuum diversarum linguarum. 
Et similiter in textu sacro inveniuntur falsa, et male translata 
quamplurima. Nam Hieronymus probat translationem LXX 
interpretum et Theodotionis et Aquilae multas habuisse 
falsitates, quae fuerunt vulgatae per totam Ecclesiam. Et 
omnes stabant maxime pro translatione LX X, sicut pro vita, 
et reputabatur Hieronymus falsarius et corruptor scripturarum, 
donec paulatim claruit veritas Hebraica per solum Hiero- 
nymum in Latinum conversa. Ne tamen nimia novitae 
deterreret Latinos, ideo, ut ipse scribit, aliquando coaptavit 
se LXX interpretibus et aliquando Theodotioni, aliquando 
Aquilae, et ideo multa dimisit, et propter hoc remanserunt 
plura falsa. Nam ut Augustinus probat de doctrina Christi 
libro secundo male translatum est quod habetur in libro Sapien- 
tiae, 'Spuria vitulamina non dabunt radices altas. Nam debent 
esse spuriae plantationes, ut Augustinus probat per Graecum. 
Et tamen Hieronymus dimisit hoc, sicut alia, propter pacem 
Ecclesiae et doctorum. Atque scitur manifeste, quod Hiero- 
nymus humanum aliquid passus aliquando in translatione 
sua oberravit, sicut ipsemet pluries confitetur. Nam quod 
decimum nonum male transtulerat Isaiae, resumit in saginali 
quinto dicens, (in eo quo transtulimus Zzeczurvazntem et lasci- 
vientemi nos autem verbum Hebraicum acz;oz dum celeriter 
scripto vertimus, ambiguitate decepti refraenantem. diximus. 
Et aliud quod in eodem capitulo male transtulerat revolvit 
dicens, * Melius reor proprium errorem reprehendere, quam 
dum erubesco imperitiam confiteri, in errore persistere. In eo 
veroquotranstuli, '* eterit terra Juda Aegypto in festivitatem," in 
Hebraico legitur agea, quod interpretari potest etiam festivitas, 
unde ages in festivum vertitur, et Zizzor, quod significantius 
Aquila transtulit seroszz, cum aliquis pavidus et timens 
circumfert oculos, et adveniens formidat initium ; ergo, si 
voluerimus in bonam partem accipere quod recordatio Judaeae 
Aegypto sit gaudii recte festivitas dicitur; sin autem, ut 


thirteenth ; although sometimes the Arabic translation was made from an inter- 
mediate Syriac version. 


Parts of 
Scripture 
and of the 
Fathers 
still un- 
translated. 


So too of 
Avicenna 
and of 

Aristotle. 


79 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


arbitror, in timore pro festivitate vertitur in formidinem vel 
pavorem. 

Quarta causa est et ratio hujus rei, quod quamplurima 
adhuc desunt Latinis tam philosophica quam theologica. 
Nam vidi duos libros Machabaeorum in Graeco, viz. tertium, 
et quartum, et Scriptura facit mentionem de libris Samuel et 
Nathan et Gad videntis et aliorum, quos non habemus. Atque 
cum tota certificatio historiae sacrae sit a Josepho in Antiqui- 
tatum libris, et omnes sancti expositionum suarum radices ac- 
cipiant a libris illis, necesse est Latinis ut habeant illum librum 
incorruptum ; sed probatum est quod codices Latini omnino 
sunt corrupti in omnibus locis, in quibus vis historiae consistit ; 
ita ut textus ille sibi contradicat ubique, quod non est vitium 
tanti auctoris; igitur ex translatione mala hoc accidit et 
corruptione ejus per Latinos. Nec est remedium nisi de novo 
transferantur vel ad singulas radices corrigantur. Similiter 
libri doctorum magnorum, ut beatorum Dionysii, Basilii, 
Johannis Damasceni, et aliorum multorum deficiunt ; quorum 
tamen aliquos dominus Robertus praefatus episcopus vertit in 
Latinum, et alii quosdam alios ante eum; cujus opus est 
valde gratum theologis. Et si libri istorum translati essent, 
non solum augmentaretur sapientia Latinorum, sed haberet 
Ecclesia fortia adjutoria contra Graecorum haereses et 
schismata, quoniam per sanctorum eorum sententias, quibus 
non possunt contradicere, convincerentur. 

Similiter fere omnia secreta philosophiae adhuc jacent in 
linguis alienis. Nam solum quaedam communia et vilia ut in 
pluribus translata sunt ; et de hujusmodi etiam multa desunt. 
Nam libri integri omittuntur in mathematicis et in naturalibus 
et in logicalibus et aliis, praeter magna secreta scientiarum, et 
artium, et naturae arcana quae nondum sunt translata ; ut est 
secunda philosophia Avicennae, quam vocant orientalem, quae 
traditur secundum puritatem philosophiae in se, nec timet 
ictus contradicentium lancearum; et tertia quae fuit conter- 
mina! vitae suae, in qua experientias secretas congregavit, 
sicut ipse in prologo primae philosophiae suae annotavit. Et 
similiter cum Aristoteles complevit octo partes naturalis 


? Sfc Jul. O. has conscientia. 











LINGUARUM COGNITIO. yii: 


philosophiae principales, quae multas sub se continet scientias, 
de prima parte non habemus omnia, de aliis vero quasi nihil. 
Et eodem modo de metaphysica, quae sunt novem, cum ipse 
compleverit eas, nihil habemus quod de metaphysica ulla 
dignitate vocari potest propter defectus multiplices et prae- 
grandes. De mathematicis vero, cum sint quinque scientiae 
magnae, non habemus nisi primam, et parum de secunda. 
Etiam de logica! deficit liber melior inter omnes alios, et alius 
post eum in bonitate secundus male translatus est, nec potest 
sciri, nec adhuc in usu vulgi est, quia nuper venit ad Latinos, 
et cum defectu translationis et squalore. Nec est mirum si dico 
istos libros logicae meliores ; nam oportet esse quatuor argu- 
menta veridica ; duo enim movent intellectum speculativum seu 
rationem, scilicet dialecticum per debilem habitum et initialem, 
qui est opinio, ut disponamur ad scientiam, quae est habitus 
completus et finalis, in quo quiescet mens speculando veritatem. 
Et hic habitus non adquiritur per demonstrationem. Sed cum 
voluntas seu intellectus practicus sit nobilior quam specula- 
tivus, et virtus cum felicitate excellit in infinitum scientiam 
nudam, et nobis est magis necessaria sine comparatione, necesse 
est ut habeamus argumenta ad exercitandum per intellectum 
practicum, praecipue cum magis simus infirmi in hac parte 
quam in speculatione. Libenter enim gustamus de ligno 
scientiae boni et mali ; sed difficiles sumus ad lignum vitae, ut 
virtutem dignitatem amplectamur propter futuram felicitatem. 
Quapropter oportet quod habeat intellectus practicus sua 
adjutoria ut excitetur per propria argumenta, sicut speculativus 
per sua, et ideo necesse fuit ut traderetur de his argumentis 
quibus moralis philosophia et theologia utuntur abundanter. 
Nam sicut speculativae scientiae gaudent argumentis specu- 
lativis opinionis et scientiae nudae, sic practicae scientiae, 
ut theologia, et moralis philosophia practica, considerant 
argumenta, quibus ad praxim, i.e. ad opus bonum excitemur, 
et flectamur ad amorem felicitatis aeternae. — Et hic sunt 
duo modi flectendi nos; unus est qui promovet animam ad 
credendum et consentiendum et commiserandum, et ad com- 


! The inclusion of Rhetoric and Poetic in Logic is restated in Part iv. ch. 2, 
and also in Of. Tertium, cap. 75. 


The 
practical 
part of his 
Logic, viz. 
his Poetic 
and Rhe- 
toric, is still 
wanting. 


72 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


placendum, et eorum actus, et ad contraria cum necessitate. 
Et hoc argumentum vocatur rhetoricum, et est respectu 
intellectus practici, sicut argumentum dialecticum ad intel- 
lectum speculativum. | Et hic habitus qui flectit nos ad 
amorem boni operis habetur per argumentum poeticum ; quia 
poetae, ut Horatius et alii Graeci et Latini, vitia prosequuntur, 
et virtutes magnificant, ut alliciantur homines ad honorem et 
odium peccati. Nam, ut ille dicit, 
*Aut prodesse volunt, aut delectare poetae. 
Omne tulit punctum qui miscuit utile dulci.' 

Non enim parum prodest civibus, qui delectat in moribus; 
oportet enim non solum docere, sed delectare et promovere. 
Unde tam poeta quam orator debet haec tria facere, ut 
docendo reddat auditores dociles, per delectationem faciat 
attentos, et promovendo seu flectendo cogat in opus. Et 
haec argumenta in salutiferis rebus sunt fortissima, in puris 
speculativis impotentia, sicut demonstratio efficacissima est in 
speculationibus nudis, sed impotens est omnino in practicis, 
et in his quae pertinent ad salutem, secundum quod Aris- 
toteles dicit, primo moralis philosophiae, quod perprimum est 
mathematicum uti argumento rhetorico, et rhetorem demon- 
strationem experiri, quoniam, ut dicit secundo, haec scientia 
non est contemplationis gratia, sed ut boni fiamus. Aris- 
toteles igitur fecit libros de his argumentis, et Alpharabius 
in libro de scientiis affirmat duas partes logicae debere 
constitui de his duobus argumentis, quia sola logica deberet 
docere cujusmodi sunt argumenta, et qualiter componantur 
propter usum omnium aliarum scientiarum. | Et tunc logica 
speculativis scientiis per argumenta, videlicet duo, quae sunt 
dialecticum et demonstrativum, moralibus autem ministrat 
practica argumenta. Et quia theologia et jus canonicum 
mores et leges et jura determinant, ideo haec duo argumenta 
sunt eis necessaria. Etiam quamvis Latini nondum habent 
scientiam horum argumentorum secundum artis logicae tra- 
ditionem, tamen necessaria sunt multis modis. Qualiter autem 
componantur haec argumenta, non est ad praesens dicendum. 
Sed in hoc opere, quod Vestra Beatitudo postulavit dicitur 
explicari. Nihil tamen de scientiis speculativis utilius est 





LINGUARUM COGNITIO. 73 


propter fidem probandam infidelibus ut flectantur ad creden- 
dum et amorem fidei Christianae. | Et similiter ut artificialiter 
praedicemus omnibus quibus praedicatio necessaria est, et sic 
de aliis utilibus persuasionibus ad salutem. Magnum autem 
adjutorium habemus per Augustinum in tertio et quarto de 
doctrina Christi. et per libros Tullianos, et per libros Senecae 
et epistolas, quae possunt colligi in lingua Latina de his argu- 
mentis, quamvis ipsa textura Aristotelis nobis deficiat. 

Quinta ratio est ad hoc, quoniam ex sensu sunt compositae The fathers 

: : : 2 : :; . make much 

et expositae, et ideo cum scientiae fuerunt traditae Latinis «corso. 
a linguis alienis, omnes sancti et philosophi Latini, qui ex- MECE 
ponunt scientias, usi sunt caeteris copiose, et multiplicant nobis" - 
vocabula Graeca et Hebraea et Chaldaea et Arabica, praeter 
ea quae in textibus continentur. Et nos sumus filii et suc- 
cessores sanctorum et sapientum usque ad haec ultima 
tempora. Nam vidimus aliquos de antiquis qui multum labora- 
verunt, sicut fuit dominus Robertus praefatus translator, 
Episcopus Lincolniensis, et dominus Thomas venerabilis 
antistes sancti David nuper defunctus, et frater Adam de 
Marisco, et magister Hermannus translator! et quidam alii 
sapientes. Sed quoniam eos non imitamur, ideo ultra illud 
quod credi potest deficimus a potestate scientiarum, quia 
expositiones authenticas non possumus intelligere, et per eas 
nec intellectum scientiarum possumus obtinere. | Et pro 
infinitis pono duo exempla. Hieronymus dicit in prologo 
Daniel, quod Daniel et Esdras scribuntur libris Hebraicis, sed 
Chaldaeo sermone, et una pericope Jeremiae. Hanc autem 
pericopen Jeremiae omnes theologi dicunt esse Threnos 
Jeremiae: quia pericope idem est quod pars parva seu par- 
ticula; sed omnes Hebraei sciunt quod scribimus 77ezi literis 
Hebraicis et Hebraeo sermone. Deinde possumus hanc 
pericopen sumere decimo capitulo Jeremiae, ubi dicitur sic, 
'Ergo dicetis eis, Dii qui coelum et terram non fecerunt 
pereant de terra, de his quae sub coelo sunt. Nam hoc 
tantum in Jeremia habet sermonem Chaldaeum, sicut omnes 
Hebraei sciunt literati. Et certum est quod Hebraei et 
Chaldaei eandem habent linguam, sed diversum idioma, sicut 


! Omitted in O. 


'The 
Hebrew 
alphabet. 


ap OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


Gallicus et Picardus. Idioma enim est proprictas linguae 
apud aliquam nationem determinatam, unde Hebraeus dicit 
Eloim pro Deo vel Diis; Chaldaeus dicit E/oa, pro coelo vel 
coelis. Pro zoz, Hebraeus dicit /o, Chaldaeus dicit 7a, et sic 
in aliis. 

'Tamen quod haec pericope scribatur sermone hic Hebraeo 
et Chaldeo, ponetur alphabetum ! Hebraeum, ut facilius valeat 
intelligi quaestio proposita, et primo scribuntur figurae 
Hebraicae; secundo in linea superiori ponuntur nomina; et 
supremo assignantur litterae quae literis Hebraicis corre- 
spondent; ut literarum Hebraicarum sciamus virtutes et 
potestatem sonorum, secundum quod quaedam sunt vocales 
et quaedam consonantes. 


q D n 1 ) n 1 1 i N 
iot teth heth — zain  vaf he dalet — gimel ^ beth ^ aleph 
i t h Z V e d g b a 
ae wes y D 3 2 5 3 
pe pe ain samech nun mem lamet chaf chaf 
p p S n m l ch ch 
n v 7j p N 
taf shin rish koph tsadik 
t sh r k ts 


Sunt autem sex vocales, viz. aleph, ain, he, heth, iot, vau ; 
reliquae sunt consonantes: he et heth aspirantur, ut he in 
principio, heth non solum in primo sed in fine, et generatur 
in gutture, he in ore; aleph similiter in ore; ain in gutture ; 
sed considerandum quod solum iot habet unum sonum sicut 
i nostrum, et sit consonans et vocalis sicut apud nos j. Vau 
vero, ut dicit Hieronymus in Hebraicis quaestionibus, habet 
duplicem sonum, viz. v nostrum et o: reliqua vero quatuor 
habent sonum quinque vocalium nostrarum, viz. a, e, i, o, et u ; 
sicut patet per Hieronymum in libro interpretationum. Et 

! Neither this Hebrew alphabet nor the Greek alphabet which follows will 
be found in Jebb's edition, which has moreover many other omissions, supplied 
here from Jul This is the more strange as Jebb undoubtedly had this MS. 
before him, and made use of it in the first part. He had the advantage of using 


it a year or two before it was so damaged by fire as to render much of it 
illegible. 











LINGUARUM COGNITIO. fis 


hanc diversitatem sonorum signant per puncta et tractus. 
Nam si sub aleph trahatur linea sine puncto sic, 8, vel cum 
puncto, N sonatur a. Si vero duo puncta fiant jacentia sub 
aleph e transverso 5, vel duo stantia N, vel tria in modum 
trianguli 5, vel quinque puncta hoc modo 8S, sonatur e. Si vero 
tria puncta iaceant sub aleph ex obliquo descendentia sic 5 
sonatur u. Si vero unus punctus ponatur sub litera N sonatur 
i. Si vero unus punctus fiat supra sonatur o, sic, &. Et ita 
est de ain, et he, et heth, quae habent hos quinque sonos per 
istorum signorum diversitatem. Et cum vaf sonatur v potest 
esse signum trium punctorum ut dictum est sic ?, vel potest 
poni unus punctus sic 7. 

Ideo oportet quod ad consonantes ponantur haec signa, ut 
sciatur sonus vocalis syllabicandus cum consonante: ut si volo 
designare ba, be, bi; bo, bu, scribam sic: 33259 3. Et 
habent alia signa per quae designant sonos consonantium 
aliquando fortificari aliquando remitti. Unde quando tractus 
ponitur super literam tunc remittitur: quando punctus in 
ventre ponitur tunc fortifcatur. Ut quando super Dalet 
ponitur tractus sic 5 tunc debilem sonum reddit ut nostri z, 
ut cum dico, adazias. Quando punctus in ventre ejus col- 
locatur, sic, ?, tunc fortiter sonat, ut cum dico, dao. . . 

Manifestus ergo et vilis est error omnium in hac parte 
propter ignorantiam harum linguarum. 

Aliud exemplum accipiam de Graeco et multa exempla 
Graeca addentur in sequentibus. Sed volo hic ponere alpha- 
betum Graecum cum diphthongis quibus scribunt; multo 
enim evidentius per hoc patebit quae dicenda sunt. 


a b g d e Z 1 th i 
alpha vita gemma delta e pente zita ita thita iota 
a B y D € « H 0 L 
k l m n x O p E S t 
kappa labda mi ni xi o micron pi ro sima taf 
K A n N é 0 T p c T 
y ph ch ps 
ypsilo phi chi psi | o mega 
v o X y e 


'The Greek 
alphabet. 


76 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


Sunt autem septem vocales quantum ad figuras diversas, 
quum habent triplex i et duplex o; sed quatuor tantum 
habent quantum ad sonum principalem, videlicet, a, e, i, o. 
Diphthongus apud Graecos est conjunctio duarum vocalium. 
Sonus unius vocalis habetur ut vocalis cum consonante. Et 
finales literae in diphthongis sunt iota et ipsilo. Potest 
igitur ipsilo consequi alpha sic, av, et tunc sonat quantum 
a cum v consonante, quia sonus aliquantulum similis est sono 
ipsius a cum f, et ideo vulgariter exemplificamus quod sonat 
af. Et potest consequi e, sic ev, et tunc sonat quantum 
e vocalis cum v consonante, quasi ef, ut dictum de alpha et 
ipsilo. "Vel potest consequi iota, sic wv, et sonat quasi if, ut 
dictum de aliis. Vel ipsilo potest consequi o micron, sic ov, 
et tunc sonat u vocalem. Et sic solum habent Graeci sonum 
hujus vocalis u. Quum autem iota consequitur alpha sic, ai, 
tunc sonat e, quasi e. Quum e, sic eu tunc sonat i per iota: 
Si o, sic oi, tunc sonat y per ypsilo. Et hi octo diphthongi 
vocantur proprii. Et alii tres dicuntur improprii; et fiunt 
per subscriptionem hujus literae iota ad alpha, ita, et o mega, 
sic, a, 7, e. Aliquando ponitur iota in linea, sicut in aliis 
diphthongis sic au ««, ev. Sed remanet sonus literae princi- 
palis, scilicet ejus cui subscribitur iota. Nam cum subscri- 
bitur a, quae est alpha, sonat a: quum vero 7, quae est ita, 
sonat ita : si vero c, quae est o mega, sonat solum o mega. Et 
his tribus diphthongis utuntur Graeci semper in dativo casu 
primae declinationis. 

... Et! licet exemplificare in praesenti loco de Jacob qui 
cum obviaret Esau fratri suo veniens de Mesopotamia et 
distaret dicit, Vidi faciem tuam quasi faciem Dei vidissem. 
Quaerit Augustinus, qualiter poterat homo sanctus hominem 
reprobatum comparare Deo? et solvit quod multipliciter Deus 
in scriptura accipitur pro vero Deo, aliquando aliter. Et hoc 
multis modis: sed ut LXX interpretes designaverunt quod 
non loquebatur de vero Deo ideo apposuerunt articulum 
Graecum ad nomen dei. Nam hoc est de proprietate articuli 
ut veritatem rei designet. Sed hoc non apparet in Latino, 


! There is evidently a hiatus here. The subject considered is now the use of 
the article in Greek. 





LINGUARUM COGNITIO. 71 


quia Latini non habent articulum. Nam satis innotescit in 
Gallico. Unde cum dicitur Parisius ZZ rezs vezt, iste arti- 
culus li designat proprium et verum regem talis loci, quasi 
regis Franciae. Et non sufficeret hoc ut denotaret adventum 
regis Angliae. Nullus enim diceret de rege Angliae veniente 
Parisius, LZ rezs veut, sed adjungeret aliud dicens, ZZ rezs de 
Engletere vent. Et ideo articulus solus sufficit ad veritatem 
et proprietatem rei de qua est sermo designandam. Propter 
quod Augustinus dicit quod Graecum hoc sit zpóocmor 0co0, 
quod in Graeco sonat prosopon theu ; cum articulo enim non 
sic, prosopon tu theu, zpóecwnov ToU 0eoü. Prosopon hic signi- 
ficat vultum vel faciem. heu est genitivus casus hujus 
nominis theos quod est Deus, et tu est articulus genitivi. 
Magna ergo necessitas est ut Latini sciant linguas propter 
dicta sanctorum et caeterorum sapientum. 

Sexta ratio est propter errorum falsitatum  infinitarum The text 
correctionem in textu tam theologiae quam philosophiae, non A 
solum in litera, sed in sensu. (Quod autem correctio sit become 

2 . A : : extremely 
necessaria, probo per corruptionis magnitudinem. Et quo- oup 
niam violentius et periculosius erratur in textu Dei quam 
textu philosophiae, ideo convertam linguarum potestatem 
ad corruptionem textus sacri, ut pateat necessitas earum, 
propter! corruptionem infinitam exemplaris vulgati quod est 
Parisiense. Et Deus novit quod nihil tam valida indigens 
correptione potest Apostolicae Sedi praesentari sicut haec 
corruptio infinita. Nam litera ubique in exemplari vulgato 
falsa est, et si litera sit falsa vel dubia, tunc sensus literalis 
et spiritualis falsitatem et dubitationem ineffabilem continebit, 
quod volo nunc ostendere sine contradictione possibili. Nam 
Augustinus contra Faustum dicit, *Si discordia in Latinis 
codicibus est, recurrendum est ad antiquos et plures. Nam 
antiqui praeponendi sunt novis, et plures paucioribus prae- 


! From here to the end of the following sentence, supplied from Jul. The 
corruption of the Biblical text is fully discussed in the Opus Minus, under the 
head of the fifth sin of Theology (Brewer, pp. 330-349). See also the valuable 
Memoir of Abbé Martin, La Vulgate Latine au xit? siécle d'aprés Roger. Bacon. 
Paris: Maisonneuve, 1888. The exemplar Parisiense appears to have been 
a text very carelessly compiled about 1230, and probably very carelessly copied, 
to meet the demands of the multitude of students who were flocking to Paris. 


Especially 
the Paris 
text. 


Illustra- 
tions. 


,18 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


feruntur, Sed omnes antiquae Bibliae quae jacent in mona- 
steriis, quae non sunt adhuc glossatae nec tactae, habent 
veritatem translationis, quam sacrosancta a principio recepit 
Romana Ecclesia, et jussit per omnes Ecclesias divulgari. 

Sed hae in infinitum contradicunt exemplari Parisiensi : 
igitur hoc exemplar magna indiget correctione per antiqua. 
Caeterum Augustinus ibidem dicit, * Ouod si dubitatio adhuc 
remaneat in antiquis bibliis, recurrendum est ad linguas, scilicet 
Hebraicam et Graecam'; et hoc dicit secundo de doctrina 
Christiana, et ostendit in exemplis. Et Hieronymus hoc 
dicit ad Frecellam sororem et super Zachariam, et omnes 
sancti concordant ; sed antiquis bibliis concordant linguae 
Graecorum et Hebraeorum contra exemplar Parisiense; igitur 
oportet quod corrigatur. Caeterum Hieronymus dicit ad 
Damascenum in hoc casu, ! Ubi est diversitas, non est veritas 
nota. Sed illi qui nituntur cum omni veritate quantum pos- 
sint corrigere textum sunt duo ordines Praedicatorum et 
Minorum. Jam de correctione formaverunt varias scripturas, 
et plus quam una biblia contineat; contendunt ad invicem, 
et contradicunt infinities, et non solum ordines ad invicem, 
sed utriusque ordinis fratres sibi invicem contrariantes plus 
quam ordines totales; nam omnis dominus alii contradicit, 
et in eadem correctores sibi invicem succedentes mutuas 
eradunt positiones cum infinito scandalo et confusione. Unde 
cum ad viginti annos praedicatores redegerunt correctionem 
in scripturis, jam venerunt alii, et novam ordinaverunt correc- 
tionem, quae continet plus medietate unius bibliae; quantum 
vix ponatur in tanta scriptura quantum Novum continet Testa- 
mentum. Et quia vident se errasse in antiqua correctione, 
jam fecerunt statuta quod nullus ei adhaereat; et tamen 
secunda correctio propter horribilem sui quantitatem simul 
cum veritatibus multis habet sine comparatione plures falsi- 
tates quam prima correctio. 

Quod autem dixi in universali, potest patere in exemplis ; 
nam infinities accidit corruptio additione, subtractione, con- 
junctione, divisione orationis, dictionis, syllabae, literae, diph- 
thongi, aspirationis notae: et non solum litera, sed sensus 
literalis et spiritualis mutantur; et non solum cadunt haec 











LINGUARUM COGNITIO. 79 


vitia circa unam orationem, sed circa multas, immo penes 
folia quamplurima; et de singulis unum ponam exemplum 
vel duo. Nam multi prologi superflui ponuntur in textu, cum 
non sint prologi textus in quibus redditur ratio translationis 
librorum quibus praeponuntur, sed sunt epistolae familiaribus 
missae, ut epistola Hieronymi ad Paulinum, quae in capite 
bibliae reputatur prologus et vocatur a vulgo, quae tamen in 
libro epistolarum Jeronymi continetur ; vel respectu prologi in 
commentarios et in originalia non in textum, sicut idem quod 
praemittitur ante librum Ecclesiastis. Nam patet quod pro- 
logus est ibi originalis, et patet ex sententia. Et sic est de 
multis aliis, quae non sunt in bibliis antiquitatis. De una 
oratione superflua est exemplum Deuteronomii 27. * Male- 
dictus qui dormit cum uxore proximi sui, et dicet omnis 
populus Amen ;' quoniam nec antiqui codices, nec Hebraeus, 
nec Graecus habent versum hunc. De superfluitate dictionis 
horribile est ac nefandum octavo Genesis, cum dicitur quod 
* Corvus ad arcam non est reversus, et Hebraei et Hieronymus 
in originali habent affirmativam. Et accepta est negatio a 
paucis temporibus de alia translatione, scilicet LXX inter- 
pretum, cujus falsitatem Hieronymus ostendit locis infinitis, 
et jam a tempore Isidori et antea evacuata est. Nam ipse 
dicit in libro de officiis quod generaliter omnes ecclesiae Latinae 
utuntur translatione Hieronymi, pro eo quod veracior sit in 
sententiis et clarior in verbis; excepto quod propter nimium 
usum psallendi in ecclesia solius psalterii translatio scilicet 
LXX interpretum remansit. Sed antiquitus Romana Ecclesia 
jussit translationem hanc ubicunque haberi. Augustinus et 
alii et ipsemet Hieronymus tempore suo usi sunt sicut Ecclesia 
translationeantiqua. Et ideo Augustinum quum recitat textum 
hunc decimo sexto de Civitate Dei et exponit oportuit quod 
uteretur translatione quae fuit vulgata et recepta apud Latinos, 
nec potuit aliud facere. Omnis vero glossator quiinfixit glossas 
super textum accepit auctoritatem Augustini de Civitate Dei 
et eam posuit infra textum, sed non mutavit eam nec intulit 
negationem . . . inter caeteros hoc fecit. Et sic vulgatus est 
error horribilis cum contradictorium pro contradictione pona- 
tur Nam videtur in philosophia quod ejusdem libri est 


80 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


aliquando duplex et triplex translatio ; et una habet diversum 
vel aliquando contrarium alteri. Sed nullus est qui ausus est 
" translationem unam miscere cum alia. 

Quod autem ecclesiastici habent in legendo negationem hoc 
est de corruptione exemplaris apud studentes ad ecclesiasticos 
derivatum, et de syllabae mutatione, et per consequens totius 
dictionis: Et exemplum mirabile est de Joseph, qui dicitur 
in exemplari vulgato venditus fuisse triginta argenteis propter 
exemplum Domini, sed secundum antiquos codices et He- 
braeum, et Graecum, et Arabicum, et Hieronymum in origi- 
nali, et Josephum in antiquitatum libro, debent esse viginti 
non triginta. Et similiter in Psalterio ad syllabae mutationem 
mutatur tota dictio cum infinito errore, cum dicitur, ' Sitivit 
anima mea ad Deum fontem vivum. Nam cum ecclesia in 
solo Psalterio utatur translatione LX X interpretum, Hierony- 
mus correxit hanc translationem bis, et posuit for/ez; ubi 
ponimus fozfezt per errorem propter similitudinem dictionis, 
et propter hoc quod in praecedenti versu fit mentio de fonte ; 
sed ut dixi Hieronymus correxit for?ez:, et ita est in Hebraeis 
bibliis et in psalteriis antiquis monasticis. Nam hoc diligenter 
inspexi; et omnino certum est quod non est hic error vilissimus 
propter similitudines praedictas. 

De literae mutatione est exemplum notabile primo Judicum, 
cum dicitur in monte Ares, quod.interpretatur testaceo, ut 
penultima litera sit e non i, sed communiter habetur testacio 
per i, ut sit nominativus casus, et idem quod testificatio a Zes/e ; 
sed si deberet esse ablativus, derivatur a ZesZaz. Nam in omni- 
bus antiquis bibliis est 4ZesZaceo per e, et in Graeco, et in 
Hebraeo, ubi habetur hares, Hieronymus transtulit Zesza7, 
vel aliquid derivatum a Zes/a ; nam Zares in Hebraeo Zesza 
vel aliquid praedictorum significat in Latino. Unde Hiero- 
nymus in sexto libro super Isaiam exponens idem verbum 
decimo sexto capite, *His qui laetantur super muros cocti 
lateris, dicit hares testam sive coctum laterem significat. Et 
in decimo octavo libro super idem vicesimo quarto Isaiae, 
*Erubescet luna, dicit quod hares testam sive coctum vel 
ariditatem sonat. Quod vero tricesimo primo et tricesimo 
secundo Jeremiae confunduntur haec nomina Ananeel et 





LINGUARUM COGNITIO. 8r 


Anameel per errorem, ut in litera indifferenter ponitur m in 
penultima, est error magnus in mutatione unius literae. Nam 
Hieronymus dicit in originali, quod Ananeel per n scriptum est 
turris, per m est filius patruelis Jeremiae, et sic invenitur in 
Hebraeo. De aspirationis nota exemplum primo ad Thessa- 
lonicenses, cum dicitur, ad cujus oe, ut sit ablativus casus 
hujus nominis os, o7Zs, et non genitivus hujus nominis Zora, 
Lorae; scribitur enim in ablativo casu, et glossatur non a sancto, 
sed a magistro sententiarum, qui glossavit epistolas ; sed sicut 
defecit multipliciter in expositione propter ignorantiam Graeci, 
ita fecit hic. Quum procul! dubio in Graeco, a quo sumptus 
est genitivus hujus nominis Zora, invenitur Zoras, et aspiratur 
tam apud Graecum quam apud Latinum. Scilicet Os, ors, noa 
aspiratur. Hoc enim verbum, Zora, est Graecum, licet Latino 
nomine declinatur, sicut Domina: sed Graecus declinat sic, 
hora, horas, hora, horam, hora. Unde nominativus et dativus, 
et vocativus, similes sunt: accusativus in am, genitivus in as; 
ablativum non habent Graeci. Et hoc in Graeco est Zoras, 
sicut ego legi diligenter et omnibus possim probare qui sciunt 
Graecum, et in Graeco invenitur aspiratio. Haec exempla 
volui assumere ut quae probant quod necesse est linguas sciri 
propter textus Latini corruptionem tam in theologia quam in 
philosophia. Quomodo vere de corruptione plene probo et 
in speciali per omnes corruptiones bibliae, in aliud tempus 
differtur propter rei magnitudinem quae potest Vestrae Sancti- 
tati praesentari, sed non nunc ut sufficiat, sed magis per alium 
in sequentibus explicabo. 

Septima ratio est, quia necesse est ut Latini sciant linguas 
specialiter propter sensus falsitatem, etsi litera esset verissima. 
Nam tam in theologia quam in philosophia necessariae sunt 
interpretationes et praecipue in textu sacro, et in textu 
medicinae et scientiarum secretarum ; quae nimis occultantur 
propter ignorantiam interpretationum. Nam medici confusi 
sunt propter malas interpretationes, quas vocant synonyma; 
non est autem eis possibile uti medicinis authenticis propter 
errorum istorum synonymorum ignorantiam ; et ideo accidit 


! The following passage, down to the end of the paragraph, is omitted in 
O. and D., and has been supplied from Jul. 


VOL. I. G 





Even when 
the text is 
correct it is 
wrongly 
interpreted. 


82 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


in manibus eorum infinitum periculum. Eodem modo est in 
textu sacro; nam summa difficultas, quae est apud ipsum 
sciendum est propter varietatem et obscuritatem infinitarum 
interpretationum, et in exemplo familiari pro infinitis aliis 
apparet. Vulgus enim hoc nomen Israel pro patriarcha inter- 
pretatur virum videntem Deum. Et praevaluit hoc in usu 
usque ad tempus Hieronymi, et etiam usque quo sua translatio 
et sua expositio jussae sunt per omnes ecclesias divulgari. 
Sed ipse dicit in originali quantae grandis auctoritatis sunt, et 
eorum verbis nos opprimit qui Israel virum videntem Deum 
interpretati sunt. Nos tamen magis consentimus Domino vel 
Angelo qui illi hoc nomen imposuit quam auctoritati alicujus 
saecularis eloquentiae. Et ideo probat egregie quod affirmat. 
Nam illi qui sic interpretati sunt crediderunt quod hoc voca- 
bulum significet idem conjunctum vel divisum, sicut respub- 
lica apud nos. Sed hoc non est generaliter verum, immo in 
pluribus habet instantiam in omni lingua. Nam apud Hebraeos 
Js est vir, Aa videns, £7 Deus; et ideo crediderunt multi 
quod hoc nomen patriarchae habet resolutionem in illa tria. 
Sed Hieronymus reprobat per multa argumenta ; quatuor 
enim possunt sumi e dictis suis a parte vocis, et quatuor vel 
quinque a parte rei. Nam in illis tribus nominibus aliae literae 
sunt et plures quam in nomine patriarchae, et aliter ordine et 
syllabicatae reperiuntur. Ex hoc ergo triplici argumento 
sumto penes literas concluditur per Hieronymum quod id 
significari non potest hinc inde; cum potentia significationis 
ejusdem sumitur propter vocis identitatem, sed vocem et 
literas nimis variari, quum in nomine patriarchae sunt hae 
quinque literae per ordinem: lod, Sin, Resh, Aleph, Lamet, 
sicut ipsum Hebraeum hic positum declarat oo. Israel. 
Sed in hoc triplici vocabulo hae octo literae habent hunc 
ordinem, scilicet, Aleph, Iod, Sin, Resh, Aleph, He, Aleph, 
Lamet, ut hic Hebraeum ostendit, ONDN^b"N, Et quarto argui 
potest explicatione. Nam sicut puncta ostendunt nomen 
proprium non retinet apud Hebraeum sonum  praecisum 
illorum vocabulorum. Nam secundum majorem quasi Iserael 
sonatur in quatuor syllabis, tamen ibi vocabulorum sonus in 
solis tribus syllabis coarctatur, quoniam punctum sub litera 


l 








LINGUARUM COGNITIO. 83 


sonat i, et duo puncta sonant e, et linea cum puncto sub ea 
sonat a. Sed argumenta fortiora trahuntur ex sensu vocis 
secundum Hieronymum. Et hoc ostendit ipsum Hebraeum 
hic scriptum hoc modo: 


p'e'sw"by) niow-by nea beto-o *» o8 iy wow 2py* Nb ess 
rb 


Et textus Graecus habet sic : * quia invaluisti cum Domino [et 
cum hominibus valebis ! ].' 

Nam secundum Hieronymum et per textum Hebraeum, et 
Graecum, et Latinum, et per Josephum patet quod Israel non 
debet dici vir videns Deum, sed principalis vel princeps cum 
Deo, quoniam in Hebraeo ad literam est sic: * Et dixit Deus 
non vocabitur nomen tuum a modo Jacob, sed Israel ; quoniam 
principalis vel princeps fuisti cum Deo, et cum hominibus 
poteris principari, Et ideo dicit Hieronymus quod sensus 
est, * Non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est Jacob, 
sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est Israel. 
Quoniam ego princeps sum, sic tu, qui mecum luctari potuisti, 
princeps vocaberis. | Si autem mecum pugnare invaluisti, 
quanto magis cum hominibus; hoc est, cum Esau, quem 
formidare non debes??' Et quoque Latinum habet : * Ouoniam 
si contra Dominum fuisti, quanto magis contra homines 
praevalebis?' Et Josephus primo antiquitatum libro, Israel 
ideo appellatum dicit, quia contra Angelum steterit. Omnia 
igitur haec, scilicet principari cum Deo, et invalescere, et 
fortem esse, et stare cum Deo ut patet reducuntur ad 
eundem sensum, sed diversis vocabulis interpretationum, 
quorum nullum de virtute significationis suae potest elicere 
visionem Dei. Et ideo vera interpretatio est Przueeps cum 
Dec. Et adhuc confirmat hoc Hieronymus per argumentum 
derivationis; nam Sarith et ab Israel nomine derivatur, et 
principem sonat. Unde Sara uxor Abrahae princeps dicitur, 

! The words in brackets are omitted in the MSS. 

? See Jerome's Liber. Hebraicarum Quaestionum in. Genesim. Jerome adds : 
*Quamvis igitur grandis auctoritatis sint, et eloquentiae ipsorum umbra nos 
opprimat qui Israel viruz2 sive mentem. videntem. deum transtulerunt, nos magis 


Scripturae et Angeli qui ipsum Israel vocavit auctoritate ducimur quam cujus- 
libet eloquentiae saecularis.' 


G2 


84 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA: 


ut dicit Hieronymus super septimum decimum capitulum 
Geneseos ; quapropter si vulgus vel aliqui antiqui, ut Eusebius 
Caesariensis in libro nominum Hebraeorum quem Hieronymus 
in Latinum vertit, et alii, famosa abutentes interpretatione 
dicunt Zsrae/ interpretari per vzrzz videntem Deum, dicamus 
cum Hieronymo!. Illud vero quod in libro Nominum inter- 
pretatur Israel Vzr videus Deum omnium pene sermone de- 
cretum non tam vero quam violenter interpretatum videtur. 
Et igitur per Eusebium in libro Nominum quem Hieronymus 
transtulit in. Latinum et per Ambrosium et alios forsitan 
sanctos allegare si quis concedat quod recta hujus vocabuli, 
Jsrael, expositio sit zr videns Demi, dicendum est quod locuti 
sunt secundam vulgatam expositionem, antequam veritas fuerit 
patefacta quam postea beatus Hieronymus vera et perfecta 
interpretatione Latinis revelavit, sicut in ejus libris continetur 
et in glosa etiam habetur. 

Et si forsan dicitur quod consuetudo vulgi theologorum 
modernorum hanc interpretationem frequentet, patet responsio 
per supradicta secundum Augustinum, et Cyprianum, et 
Isidorum, et alios et per varias declarationes?. Nam secundum 
eos manifestatae veritati cedat consuetudo, et relicto errore 
vulgi sequamur veritatem. | Et quod ex mera ignorantia venit 
non debet allegari, sicut accidit in proposito, et praecipue 
contra auctorem et doctorem sacrum non licet contraire, nisi 
pro se rationes sufficientes et auctoritates allegat. Et ad om- 
nem affirmationem poterit quilibet Hebraicae peritos consulere, 
et inveniet sententiam Hieronymi ratam et inconcussam *. 
Summa vero necessitas remediorum falsitatis requiritur in his 
interpretationibus propter formam Hebraei sermonis ; nam in 
interpretationibus vulgatis quae in fine bibliae ponuntur, sunt 
infinitae occasiones errorum : propter hoc erramus quod unum 
vocabulum aestimatur simplex secundum normam Latinorum, 
quod est multiplex apud Hebraeos: et abundantius erratur 
quod tali vocabulo dantur variae interpretationes tanquam 


! The remainder of the paragraph is omitted in O. and is supplied from 
Jul. 

? et, . . declarationes om. in O. 

* "This sentence omitted in O. 





LINGUARUM COGNITIO. 85 


ejusdem sint vocabuli Hebraei, cum tamen quaelibet sit diversi, 
eo quod vocabulum Hebraeum apud nos male consideratum in 
scriptura una habet diversas literas apud Hebraeos, penes quos 
recepit diversas interpretationes, secundum quod Hieronymus 
ponit exemplum in epistola de mansionibus. Nam oportet si 
ar scribatur per a/efz, significat /umen ; si per azm, éuimicum, si 
per Ze£A, foramen ; per Ae, montem ; dicit igitur quod vicesimo 
Numerorum quidam interpretati sunt his modis quatuor ; sed 
opiniones tres destruit, quia in Hebraeo scribitur hic per Ze, 
et ideo solum ;7ez/e;zs in hoc loco designat. Sed in prae- 
dicando et legendo theologi recurrunt ad omnes quatuor 
expositiones in hoc vocabulo, et sic alias, igitur multipliciter 
errant. 

Est ultima ratio scientialis de necessitate linguarum, quod Latin 
Grammatica in lingua Latinorum tracta est a Graeco etp yo 
Hebraeo. Nam litteras accepimus a Graecis, ut docet Pris- formed on 
cianus, et! totam rationem tractandi partes omnes Priscianus dm 
accepit a Graecis et miscet Graecum in multa abundantia per D ME 
omnes libros suos. | Et ipsa vocabula linguae Latinae, et tam 
theologica quam philosophica, ab alienis linguis pro parte 
maxima sunt transfusa, quorum aliqua suspicantur Latini esse 
alterius linguae; et de aliquibus non considerant quod ab 
aliena lingua descendunt. Multa vero aestimantur quod sint 
penitus Latina, cum tamen sint Graeca, vel Hebraea, vel 
Chaldaea, seu Arabica, in quibus tam in pronunciatione quam 
in scriptura et sensu accidit multiplex error Latinorum ; nec 
est modicum errare in vocabulis, quia per consequens errabitur 
in orationibus, deinde in argumentis, tandem in his quae 
aestimantur concludi?. Nam Aristoteles dicit quod *qui 
nominum ignari sunt, saepe paralogizantur. Et primum et 
principale fundamentum doctrinae ponit Boethius in certa et 
integra cognitione terminorum, sicut docet in libro de disci- 
plina scholarium, atque nos experimur hoc in singulis scientiis. 

Nam principalis difficultas? et utilitas est, quod homo sciat 
intelligere vocabula quae dicuntur in scientia et prudenter 


! The following six lines supplied by Jul., om. in O., 
? "The last six words om. in O. 
* difficultas et om. in O, 


96 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


sine errore proferre; quando veraciter scit hoc, potest per 
scriptum perficere sine ulteriori doctrina si sit diligens in 
studio. Nam textus scientiarum sunt ei plani, quando noverit 
proprie ac certe intelligere et interpretari ; et sine difficultate 
potest quemlibet sapientem intelligere, et cum quolibet suf- 
ficienter conferre, et a quolibet si necesse est edoceri. Et 
Aristoteles dicit in primo coeli et mundi, quod parvus error in 
principio est magnus in principiatis ; qui enim in fundamentis 
errat, necesse est ei in errore totum aedificium cumulare. 
Aestimamus igitur linguam nostram Latinis dictionibus esse 
compositam, et pauca esse vocabula aliarum linguarum, cum 
tamen quae communiter utuntur sunt de linguis alienis, ut 
domus, scyphus, clericus, laicus, diabolus, Satanas, ego, pater, 
mater, ambo, leo, ago, malum !, et sic de infinitis, quae vix in 
magno volumine possunt congregari; praecipue si scrutemur 
vocabula singularum scientiarum, et maxime theologiae et 
medicinae; quo volumine nihil esset utilius, si vocabulorum 
omnium recta scriptura ac pronunciatio debita cum fideli 
derivatione et recta interpretatione probarentur?. Sed nunc in 
his quatuor erratur in magnum totius detrimentum sapientiae, 
qucd paucis exemplis potest intelligi. Nos enim non con- 
sidcramus ordinem linguarum, nec quod prior lingua non 
recepit interpretationem posterioris, nec quod diversae linguae 
in eo quo diversae sunt non se mutuo exponunt: sed quod 
dicit Hieronymus, et maxime prior ex posteriori non potest 
originem habere, ut certum est omni homini rationem habenti ; 
unde Graecum non oritur ex Latino, nec Hebraeum ex Graeco, 
et non debet Hebraeum capere etymologiam ex Graeco, nec 
Graecum ex Latino: unde Hieronymus dicit contra quosdam 
in dicto loco memorato, quod Sara non Graecam sed Hebrai- 
cam debet habere rationem, Hebraea enim est. Et saepius 
dicit quod Lenaeus a 5r, id est, /aczus, dicitur, non a /euzoe, 
quia Graecum non potest Latinam etymologiam recipere; sed 
quod hoc facimus graviter et indifferenter. Et nos contra ; 
nam dicimus quod a77z, licet sit Hebraeum, dicitur ab a, 
quod est szze, et see Graeco, quod est defectus. Et cum 


! The last nine examples om. in O. 
? J.s reading, praeliarentur, is unintelligible. Jul. has probarentur. 





LINGUARUM COGNITIO. 87 


parasceue sit Graecum, dicimus quod derivatur a faro, paras, 
et coena, coetae, quae sunt. Latina. Et! dicunt quod 4ogza 
dicitur a doceo, et sic de infinitis quae omnia falsasunt. Et non 
solum vulgus Latinorum sed auctores in his oberrant, et Hugo 
et ejus sectatores qui aestimant 7uó7eum a jubilo derivari, 
cum tamen Jzóeum debet esse Hebraeum. — Jub est 
Latinum ; sed non debet dici Jubeum ut litera Z sit in 
secunda syllaba sicut in Je. Debet 7 esse e litera ut 
dicatur 7zPeleus, sicut vult Isidorus et Papias, et omnes libri 
antiqui sic habent. Nam dicitur a 7o/e quod est Hebraeum. 
Ita aestimamus quod multa vocabula quae sunt in usu 
Latinorum debent exponi per alias linguas. 

Assueti autem in hoc credimus quod longe plura, quam 
veritas sit, capiunt etymologiam aliunde. Nam sola illa voca- 
bula, quae oriuntur et derivantur ex Graeco et Hebraeo, 
debent habere interpretationes per linguas illas. Ea enim, 
quae pure Latina sunt, non possunt habere expositionem nisi 
per vocabula Latina. Nam purum Latinum est omnino 
diversum ab omni lingua, et ideo non potest habere inter- 
pretationem aliunde: sed Latini non hoc considerant: imo 
indifferenter pura Latina per alias linguas interpretantur. 
Unde multis modis hoc verbum coec/zz quod est pure 
Latinum Graece interpretantur dicentes quod coe/uw; dicitur 
quasi casa Ze/zos$, i.e. domus solis, nam sol dicitur helios ; 
sed incongrue dicunt et falso. Debent enim dicere, Casa 
Zeliu, cum helios sit nominativi casus, heliu genitivi. Deinde 
falso dicitur. Nam sicut Varro peritissimus Latinorum et 
Plinius in prologo plene confirmat, coelum dicitur a coe/o, 
coclas, quod est scz/po, 2s, quia stellis sculptum est et orna- 
tum. Quod etiam est lege scripturae vocabulorum. Nam 
coelo, coelas, pro sculfo, sculpis, scribitur per diphthongum ae 
in omnibus libris antiquis. Et sic hoc verbum coe/zzi apud 
omnes codices antiquos scribitur per diphthongum eandem. 
Et ideo derivatur a coelo quod est sculpo. Etex hoc sequitur 
quod non derivatur a ce/o, ce/as quod est oceuífo, occultas, 
Sicut illi qui huic nomini dant etymologiam absurdam dicentes 
sic dici quod occultatur et elongatur a nobis, vili errore sicut 


! The following passage, to the end of the paragraph, supplied from Jul. 


Many 
words of 
Latin 
origin 
wrongly 
thought to 
be foreign. 


Greek 
diphthongs 
misunder- 
stood. 


88 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


priores decepti. Similiter hoc nomen ae, quod est pure 
Latinum, Graece exponunt, dicentes quod dicitur ab z, quod 
est s/ze, et ve, quasi szze ve- sed hoc fieri non debet, quia hoc 
vocabulum non sumitur a Graeco vocabulo cognatae signi- 
ficationis: Nam carre in Graeco signat ave in Latino, sed 
haec duo non concordant. ic ergo est unus modus quo in 
infinitis Graecis vocabulis errat Latinus. 

Alius modus est, quod in Graecis vocabulis non intelligimus 
eorum scripturam, quam habent multipliciter variatam ; quia 
vocabula consimilia in sono distinguunt in significato: unde 
habent triplex et duplex o, et duplex t, ac p et c; et habent 
undecim diphthongos, et multa alia, ut sic varietatem suorum 
vocabulorum in significando designent. Nam cezos quod est 
inanis, a quo cenodoxia, i.e. inanis gloria, de quo Deutero- 
nomi septimo, per e breve scribitur. Et cezos quod est novus, 
à quo encenia, i. e. innovationes, ut nova festa et dedicationes, 
de quo Johannes decimo, et scribitur per ae diphthongum, sic 
caenos. (Cenos vero quod communis, a quo cezobzum et epi- 
centi, scribitur per oi diphthongum, quam Latinus proferat 
e, sed deberet proferri i, ut diceret czzos, unde ab hoc dicitur 
cinomia, quod est secundum Hieronymum in correctione 
Psalterii, communis vel omnimoda musca. . Unde Papias dicit 
quod scribitur per diphthongum in prima syllaba, sic cozzoza. 
Et hoc manifestum est in Graeco Psalterio. Et cyzos, canis, qui 
scribitur per y Graecum, unde cyzogia, i.e. musca canina, de qua 
Exodi octavo, et 1e205 per x, quod est peregrinus, a quo xezza, 
quae sunt munera seu dona, de quibus liber Machabaeorum, 
et secundus Ecclesiastici. Et scLezos per scLe est funzs, a quo 
schenobates, qui graditur in fune et super funem.  .Sceza est 
umbra, vel tabernaculum, a quo scenopegza, i.e. fixio tabernaculi, 
et scemofactoria ars est in qua Paulus Apostolus laborabat. 
Cum igitur derivativa istorum vocabulorum et composita 
sic variantur in significatis, licet sint similia in sermone 
et sono, manifestum est quod non est possibile evadere in 
sensu literali sine errore, qui non advertit scripturam hujus- 
modi. Unde magni viri et famosi expositores aliquando 
decepti sunt, sicut Rabanus, qui dicit quod seezofactorza ars 
docet facere /zzes, quia aestimabat quod scZezoes, quod est 





LINGUARUM COGNITIO. 89 


Jf"nis, esset idem a quo nomen derivatur. Sed Beda docet 
contrarium volens quod a scena derivatur, et hoc manifestum 
est per scripturam vocabuli. Scilicet! ignoratione Actuum in 
Graeco textu scribitur vocabulum penultima syllaba sine 
aspiratione et per vocalem quae vocatur 7/2, quod est i longum, 
et sic scribitur sceza pro Zabernmaculo; sed schemos pro fune 
scribitur per oe diphthongum et per aspirationem. . Et sic 
contentio est inter doctores de czzezma et de caeteris prae- 
dictis. Unde de xezzzs credit vulgus quod nihil sit, et corri- 
gunt in textu Latino dicentes exenia. Sed in Bibliis antiquis 
non est sic, nec in Graeco; nec potest sic dici secundum 
Graecam grammaticam quia oporteret quod ex praepositio 
Graeca poneretur primo quod non est possibile, quia vocabu- 
lum incipit per consonantem sicut patet per grammaticam 
Graecam. Per hunc modum accidit error quasi in infinitis 
vocabulis. 

Tertius modus est, quod licet Latini multum communicant Differences 
cum Graecis, tamen in aliquibus differant, quod non obser- Mi 
vatur ut oportet. Nam cum dicat Priscianus et omnes Latini mination 
sciunt, quod nomen arboris apud Latinos est foeminini generis DN 
et terminatur in us, et nomen fructus est neutrius, et terminatur 
in um ; ut pPouuts, pomum s pyrus, byrum ; et sic de aliis, aesti- 
matur quod hoc sit intelligendum de omnibus vocabulis, quae 
sunt in usu Latinorum, ut de z;a/o et de a;zygdalo et aliis. 

Nam regula Latinorum est solum intelligenda de Latinis 
dictionibus, non de Graecis nec aliis. Et quod hoc sit verum 
patet primo quod Latinus dat regulas de Latinis, et non 
pertinet ad eum ordinare regulas de linguis alienis. Deinde 
Priscianus dicit quod omne Graecum cadens in usum Lati- 
norum retinet genus suum quod habuit apud Graecos. Et 
ideo cum malum pro arbore sit Graecum et neutrius generis, est 
sic apud usum Latinorum. Et ideo tam pro fructu quam pro 
arbore est ejusdem generis et ejusdem terminationis. Et hoc 
probatur per Virgilium qui dicit in Georgicis za/a zzszta arbores 
quae inservantur in fructus. Et super hoc Servius commentator 
qui fuit major quam Priscianus, cujus auctoritate saepius utitur, 
dicit, quod hoc, ozme nomen arboris est foeminini generis, 


! This sentence, and the three following, have been corrected from Jul. 





go OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


intelligendum est de Latinis, non de Graecis. Et certum est 
quod zum est Graecum, licet secundum morem Latinorum 
aliquantulum sit aliter prolatum. | Nulla dictio apud Graecos 
terminatur in m literam, sed in n; et Latini omnes consue- 
verunt terminare dictiones suas in m, ut scazmuum, lignum, 
jfomum, et hujusmodi. Idem multoties Latinus mutat ali- 
quam vocalem in vocabulo Graeco, ut ubi dicit Graecus 
grammaticos, Latinus dicit erasmmaticus, et sic multipliciter ; 
et sic est hic. Nam Graecus dicit zze/oz pro arbore et fructu, 
Latinus mutat e in a, sicut n in m, et dicit zza/z;. Sed ista 
mutatio non mutat vocabulum secundum substantiam et 
secundum radicem, quia acceptum est a Graeco, licet aliter 
prolatum, et hoc omnes auctores testantur. Caeterum per 
textum Latinorum in antiquis libris, tam de theologia, quam 
de philosophia, invenitur semper za/zz; pro arbore. Nam in 
primo Joel invenitur communiter apud omnes Biblias malum 
pro arbore, etiam usque correctores dimiserunt illud in novis 
Bibliis: et quarto Canticorum ubi dicitur, *szezuz zualum. inter 
ligua sylvarum' ; sic exponit Beda in originali, et duodecimo. 
Ecclesiastis est azzygdalum et malogranatum in singulari et 
malogranata in. plurali, quod non fieret, si 772/424 non esset 
neutrius generis. Mutantur igitur hujusmodi vocabula se- 
cundum formam Latinorum. Et praecipue mirum est quod 
in aliquo correctores dimittunt antiquam literam et in alio 
abradunt, quod est omnino contra rationem. 

Mistakesin — Similiter in pronunciatione literarum Graecarum multum 

Pr0dlY  erratur propter hoc, quod Latini volunt formam suam servare 


due to 
neglect in Graecis dictionibus; et in hoc peccatur maxime, cum 


P uc) omnes Poetae et omnes antiqui Latini proferebant secundum 
primam institutionem. | Sed nos moderni violavimus hoc 
multis modis contra usum omnium antiquorum ; verbi gratia, 
cum Priscianus dicit, quod nomina possessiva desinentia in 
44s longantur et acuuntur in penultima, ut Bovinus, Latinus, 
equinus, intelligenda est regula de Latinis dictionibus, non de 
Graecis, propter aliquas rationes tactas prius. Et ideo cum 
Adamantinum, Byssinum, Chrystallinum,  Hyacinthinum, 
Bombycinum, Onychinum, Amethystinum, Smaragdinum, 
et hujus modi sunt Graeca, debent breviari in penultima, 





LINGUARUM COGNITIO. 91 


sicut Graeci faciunt. Praeterea nec ista sunt possessiva. Nam 
duae tantum sunt terminationes possessivorum apud Graecos, 
scilicet in cos, ut Grammaticos; et in nios, ut Uranios, 
i.e. coelestis. Caeterum omnes Poetae Latini breviant penul- 
timam, et ideo non est poetica licentia quia communiter fit 
ab omnibus et ubicunque: quod enim raro fit et ex causa, 
licentiae poeticae ascribendum est, sed non quod fit semper et 
communiter. Unde Juvenalis, *aetAystiua convenit. dl 
Et idem dicit, * Grazia folluntur crystallina! ; penultimam 
corripiendo, sicut omnes faciunt, et nullus facit contrarium: 
igitur non est poetica licentia sed ex lege naturali. Et cum 
secundo Regum septimo decimo capitulo habeatur, ' szecaze 
Büsanas, expositio famosa vocabulorum Bibliae, cui omnes 
adhaerent, nititur probare quod media sit producta ; et auctor 
illius expositionis defendit se per versum Horatii, 

*'Tu cessas, agedum sume hoc ptisanarium orizae.' 
Sed error est, nam sicut per omnes auctores probatur, nun- 
quam abscinditur in metro, nisi una syllaba in fine dictionis ; 
et ideo sic debet scandi, * Ptisanari' orizae,' ut haec syllaba sa 
brevietur, et haec syllaba za longetur. Et hoc patet aliter, 
quia in omnibus derivativus « ante 72777 longatur; ut con- 
trarium, ezziariun et hujusmodi infinita quae observantur in 
hac scansione, sed non modo vulgato cum dicitur PZisazar 
orizae ut duae syllabae auferantur, quia ibi breviatur haec 
syllaba za, ut patet. Ergo oportet quod media hujus dic- 
tionis /7zsaza sit brevis. Praeterea erratur in scriptura, nam 
in novis Bibliis habetur ZPsazas quod nihil est, et debet 
p anteponi, sicut in hoc nomine Ptolemaeus. Etin hoc modo 
erratur infinities in aliis vocabulis, et tam violenter mutamus 
veras accidentium causas et regulas, quod non est remedium 
per magistros. Quoniam consuetudo cogit omnes male pro- 
ferre, ut in uno patet exemplo pro mille millibus. DButyrum 
habet penultimam correptam apud auctores ; unde Statius, 

*Lac tenerum cum melle bibit, butyrumque comedit. 
Et Macer in libro herbarum : 

* Cum butyro modicoque oleo decocta tumorem." 

Et Graecus sic breviat. Atque componentia ipsum requirunt 
hoc. Nam componitur de Zyros et bos, et fyros est breve in 


Importance 
to the 
Church of 
linguistic 
studies, 


(1) for ex- 
planation 
of liturgy, 


92 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


prima syllaba et est lacticinium, quod a bove venit. Sed 
longe sunt majores errores apud multos, et ignorantia veritatis 
apud omnes circa accentus. Sed major disputatio requiritur 
quam praesens scriptura concedit !. 

?Cum jam manifestavi quomodo cognitio linguarum sit 
necessaria Latinis propter studium sapientiae absolutum nunc 
volo declarare quomodo oportet eum haberi propter sapientiam 
comparatam ad Dei Ecclesiam et rem publicam fidelium et 
confusionem infidelium et eorum reprobationem qui converti 
non possunt. Nam quadrupliciter in eis necessaria est eccle- 
siae, primo videlicet propter officium divinum, eo quod Graecis 
et Hebraeis et Chaldaeis utuntur in officio sicut in Scriptura. 
Et plura accipimus quorum Scriptura non facit usum, ut 
agios, atheos, athanatos, isbiros, ymas, eleison, et hujusmodi. 
Cum ergo ignoramus scripturam et pronuntiationem rectam et 
sensum multum deficimus a veritate et devotione psallendi. 
Nam loquimur sicut pica et psittacus et talia bruta animalia 
quae voces emittunt humanas, sed nec recte proferuntur nec 
intelliguntur quae dicuntur Quum enim dicimus aZe/uza 
infinities in anno, deceret multum et expediret ut omnes per 
totam ecclesiam psallentes scirent quid sint duo vocabula, 
scilicet aZe/u et za. Nam a//elu significat idem quod ZLadare, 
et za denotat Domznuun, quum est unum de decem nominibus 
Dei, sicut Hieronymus scribit ad Marcellum; et praecipue 
significat zzviszbilem, ct Deus est maxime invisibilis. Verum 
non quodcunque invisibile, sed Deum designat. Et cum in 
omni Missa dicimus Osanna, haec dictio est composita ex 
corrupto et integro. Nam ut Hieronymus dicit ad Damasum 
Papam, Os est idem quod Salvifica, et az: est indicatio depre- 
cantis, secundum quod per aleph scribitur syllaba prima; unde 
significat idem quod, sa/vae deprecor. Nam aliter scribitur 
prima syllaba per e literam, et tunc significat conjunctionem 
quod Latinus sermo non habet. Et cum gloriosam Virginem 


! (The subject of accentuation is treated with some fullness in the Greek 
grammar by Bacon preserved in Corpus Christi College, Oxford ; and also in 
Compendium Studit, cap. xi (Brewer, pp. 508-514). 

? A]l that follows, to the end of Part III, is omitted in Jebb's edition, and 
has been restored here from Jul. 





LINGUARUM COGNITIO. 93 


salutamus, dicentes, Ave Maria gratia plena Dominus tecum, 
multum esset necessarium ad intellectum veracem et intellec- 
tum ut quilibet litteratus sciret sensum vocabuli; et praecipue 
cum multi aestimantes scire in hoc oberrent. Mirum quidem 
vocabulum est J/aroz, et significat domuum a quo venit 
Maria, et idem est quod dominatrix, ut dicit Hieronymus in 
interpretationibus. Ethoc valde competit beatissimae Virgini, 
quae dominatur supra omnem immunditiam peccati expellen- 
dam a nobis et diabolicae fraudis et nequitiae, quia ipsa est 
terribilis peccato et de moribus sicut castrorum acies ordinata. 
Haec vero interpretatio est peritissima et sine calumnia. 
Dicit autem Hieronymus quod multi aestimaverunt interpretari 
.. .. quod ipse non recipit et dicit quod debet dici Stella 
Maris, vel amarum mare secundum Hebraicam interpreta- 
tionem. Et vere dicitur Stella Maris ut nos dirigat ad 
portum salutis, et Amarum Mare quia in omni paupertate et 
amaritudine temporali vixit in hoc mundo, et ipsius animam 
pertransivit gladio in morte Filii, ut sit nobis exemplum omnis 
patientiae et consolatrix in omnibus adversitatibus hujus 
mundi. Necesse est ergo nobis in omnibus psalmodiis et 
obsecrationibus nostris ut sciamus recte proponere et intelli- 
gere quaecunque et juxta verborum proprietatem devote 
nostras petitiones sonare, ut quod recte et devote petimus, 
Dei et sanctorum pietatem et merita ecclesiae consequamur. 
Sed hoc non possumus facere sine notitia vocabulorum alterius 
linguae. Et ideo multum expedit et necessarium est ut hoc 
sciamus. 

Secunda causa est quod Ecclesiae necessaria est cognitio 
linguarum propter sacramenta et consecrationes. | Nam 
intentio necessaria est sacramento, ut theologi sciunt. Et 
intentionem praecedit intellectus et notitia rei faciendae. 
Et ideo per omnem modum expediret Ecclesiae ut sacerdotes 
et praelati omnia vocabula sacrificiorum et sacramentorum et 
consecrationum scirent recte proferre et intelligere, sicut 
a principio sacri et summi pontifices et omnes sancti 
patres et institutores ordinum ecclesiasticorum constituerunt 
et sciverunt qualiter in verbis et sensibus mysteria Dei con- 
sisterent. Unde incipiendo a primis ut ab exorcismis et 


(2) for ex- 
planation 
of sacra- 
ments and 
consecra- 
tions, 


94 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


catharizationibus, et sic per baptismum et omnia sacramenta 
discurrendo, non solum decens sed expediens et necessaria est 
ut ab eis qui ministrant sacramenta sciretur recta pronuntiatio 
et debitus intellectus, quatenus in nullo derogaretur sacramento. 
Sed modo per universam Ecclesiam innumerabiles proferunt 
verba instituta ab Ecclesia et nesciunt quod dicunt, nec ver- 
borum servant rectam pronuntiationem, quod esse non potest 
sine injuria sacramenti. Utinam fiat cum plena efficacia 
effectus sacramentalis! Et cum Ecclesia statuit hoc ex certa 
notitia, e£ omnes patres antiqui sciverunt rectam pronuntia- 
tionem et sensum vocabulorum secundum quod competebat 
sacramentis, nos nullam habemus excusationem ; sed turpis et 
vilis ignorantia est nulla tergiversatione excusanda. Et quum 
in consecrationibus ecclesiarum cuspide baculi pastoralis 
fuerint factae literae alterius linguae secundum ordinem 
alphabeti, certum est quod paucissimi faciunt figuras debitas 
secundum quod a sanctis patribus et Ecclesia fuerint institutae, 
propter ignorantiam characterarum alterius linguae. Et 
praecipue in hoc erratur quod tres figurae sunt quae nullo 
modo scribi deberent in Graeco alphabeto. Nam procul 
dubio figurae quae vocantur episemon, koppa, sanpi non sunt 
de alphabeto Graecorum, nec Graecis inservierunt in ordine 
literarum; sed sunt figurae et notae numerorum. Modo 
vero Latini non considerant quod Graeci numerant per literas 
alphabeti, et quod ad complendam computationem interserunt 
tres figuras prius nominatas, scilicet has «, ^, ^. Sed hoc 
faciunt quum numerant, non quasi nominetur figura pro 
literis et scriptis. Unde in scribendo nunquam utuntur his 
tribus figuris nec ponunt eas in ordine alphabeti. Sed 
Ecclesia instituit quod literae solae alphabeti scriberentur in 
consecratione ecclesiae, et deceret uti literis non notis nume- 
rorum. Quapropter valde indignum est quod per universam 
Ecclesiam fiat hujus erronea scriptura. 

Et vile est quod haec nomina IHC, XPC, scribuntur per 
literas Graecas et aestimatur quod sunt Latinae, aut nescitur 
cujus modi sunt Graecae. Nam procul dubio in hoc nomine 
IHC prima est iota quae valet i nostrum ; secunda est ita, 
quae valet e longum. — Tertia est sima quae valet s nostrum. 





LINGUARUM COGNITIO. 95 


Et in hoc nomine XPC, prima est chi quae valet ch aspiratum. 
Secunda est ro quae valet r nostrum. Tertia est sima. 

Tertia vero causa est de notitia linguarum Ecclesiae Dei (5) for due 

; : : , 3 regulation 

necessaria. Nam multi Graeci et Chaldaei et Armeni et offoreign 
Syrii et Arabes et aliarum linguarum nationes subjiciuntur Churches, 
Ecclesiae Latinorum, cum quibus multa habet ordinare et 
ills varia mandare. Sed non possunt haec recte pertractari 
nec ut oportet utiliter nisi Latini sciant linguas earum. Cujus 
signum est quod omnes dictae nationes vacilant fide et 
moribus, et ordines ecclesiae salutares per sincerum non 
recipiunt in lingua materna. Unde accidit quod apud 
tales nationes sunt mali Christiani et ecclesia non regitur ut 
oportet. 

Quarta causa est propter totius Ecclesiae doctrinam a (4) for 
principio usque in finem dierum. Nam dicit Dominus, Iota e 

: 

unum aut unum apex non peribit a lege donec omnia fiant. 
Et ideo docetur publice in libro de senibus Scripturarum quod 
singulae literae alphabeti Graeci figurabant super populum 
antiquum, et oportet numerum centenariorum annorum quibus 
decurrebat status illius gentis juxta singulas aetates et saecula 
[computare] secundum spirituales vires et potestates literarum. 
Et deinde . . . . ecclesiae Latinae per necessitates literarum 
Latinarum. Et consimilis est consideratio super ecclesia 
Graeca per literas sui alphabeti. Et in hujus consideratione 
mirabili tempora ponuntur secundum omnes status Ecclesiae 
usque in finem, et per quot centenarios annos durabit quae- 
libet immutatio quae accidet Ecclesiae in decursu suo, cui si 
prophetias et testimonia digna necteremus possemus per Dei 
gratiam praesentire utiliter ea quae Ecclesia recipiet tam in 
prosperis quam in adversis. Et ideo nil utilius esset hujus veri- 
tatis literarum consideratione et aliis considerationibus simi- 
libus. Nam ad certificationem harum rerum multae materiae 
requiruntur, quarum saltem una non ignobilis est per literas 
linguarum diversarum. Et nequeo satis admirari cum videatur 
inexpertis habere debile fundamentum, scilicet literas alpha- 
beti quae sunt prima puerorum rudimenta, sed secundum 
documentum apostoli munera sunt magis necessaria et majori 
honore circumdanda. Et sicut Deus elegit infirma ut fortia 


(5) for 
commerce 


. : [eJ 
with foreign 5 


nations. 


o6 OPERIS MAJORIS PARS TERTIA. 


quaecumque confundat, ita in rebus quas reputamus minimas 
posuit majestas majcra quam possit intelligere mens humana. 
Et sic est in his literis triplicis alphabeti. Unde non sine 
maxima causa in epitaphio Domini scriptum est Hebraice 
Graece Latine, ut doceremur quod Ecclesia cruce Domini 
redempta habeat considerare veritates literarum triplicis 
alphabeti; praecipue cum Ecclesia incepit in Hebraeis et 
profecit in Graecis et consummata est in Latinis. 

Quinto multum est necessaria reipublicae Latinorum diri- 
endae cognitio linguarum propter tria. Unum est com- 
meatio utilitatum necessariarum et mercatis et negotiis sine 
quibus Latini esse non possunt, quia medicina et omnia pre- 
tiosa recipiuntur ab aliis nationibus. Et inde oritur magnum 
malum Latinis et fraus eis infertur infinita quia linguas 
ignorant alienas, licet per interpretationes eloquantur. Nam 
hae raro sufficiunt. 


Ex his ergo quae circa linguas dicta sunt patens est quod 
Latini magnum habent sapientiae detrimentum propter lin- 
guarum ignorantiam. Unde ex hac parte gloriari non possunt 
de sapientia; immo multum inglorii et cum vario sapientiae 
damno languent. 





USA ONDIL ALId 


HUJUS. PERSUASIONIS. 


In qua ostenditur potestas mathematicae in scientiis, et 
rebus, et occupationibus hujus mundi. 


DISTINCTIO PRIMA, 


HABENS CAPITULA  TRIA. 


CAPITULUM I. 


Manifestato quod multae praeclarae radices sapientiae The key 
d dent ex potestate ling r quas est introitus in '? ** 

epen X potestate linguarum, per q S S 1n ester 
sapientiam Latinorum, nunc volo revolvere fundamenta ejus- sciences is 


dem sapientiae penes scientias magnas, in quibus est specialis MRCNE 
potestas respectu caeterarum scientiarum et rerum hujus 
mundi. Et sunt quatuor scientiae magnae, sine quibus caeterae 
scientiae sciri non possunt, nec rerum notitia haberi: quibus 
scitis, potest quilibet gloriose proficere in sapientiae potestate 
sine difficultate et labore, non solum in scientiis humanis, 
sed divina. Et cujuslibet istarum tangetur virtus non solum 
propter sapientiam absolute, sed respectu caeterorum prae- 
dictorum, Et harum scientiarum porta et clavis est mathe- 
matica, quam sancti a principio mundi invenerunt, ut ostendam, 
et quae semper fuit in usu omnium sanctorum et sapientum 
prae omnibus aliis scientiis. Cujus negligentia jam per triginta 
vel quadraginta annos destruxit totum studium Latinorum. 
Quoniam qui ignorat eam non potest scire caeteras scientias 
nec res hujus mundi, ut probabo. Et, quod pejus est, homines 
eam ignorantes non percipiunt suam ignorantiam, et ideo 
remedium non quaerunt. Ac per contrarium hujus scientiae 
notitia praeparat animum et elevat ad omnium certificatam 
VOL. I. H 





Authorities 
for this 
view. 
Boethius. 


98 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


cognitionem, ut si radices sapientiae datas circa illam cognoscat, 
et eas radices recte applicet ad caeterarum scientiarum et rerum 
cognitiones, tunc omnia sequentia poterit scire sine errore et 
sine dubitatione, ac de facili et potenter. Sine his enim nec 
praecedentia nec consequentia sciri possunt ; unde perficiunt 
priora et regulant, sicut finis ea quae sunt ad finem, et dis- 
ponunt et aperiunt viam ad sequentia. Ad quod nunc intendo 
innuere per auctoritatem et rationem ; et primo in scientiis 
humanis et rebus istius mundi, deinde in divina, et ultimo 
prout ad Ecclesiam et caetera tria comparantur. 


CAPITULUM II. 


In cuo probatur per auctoritatem, quod omnis scientia 
requirit mathematicam. 


Per auctoritatem quidem sic procedo. Dicit Boetius! in 
secundo prologo Arithmeticae, quod * mathematicae quatuor 
partibus si careat inquisitor, verum minime invenire. possit. 
Et iterum * Sine hac quidem speculatione veritatis nulli recte 
sapiendum est. Et adhuc dicit * Qui spernit has semitas sapien- 
tiae, ei denuncio non recte philosophandum. Et iterum, 
* Constat quisquis haec praetermiserit, omnis sapientiae perdi- - 
disse doctrinam. Quod etiam omnium virorum authenticorum 
sententia confirmat dicens, «Inter omnes priscae auctoritatis 
viros, qui Pythagora duce puriore mentis ratione viguerunt, 
constare manifestum est, haud quemquam in philosophiae disci- 
plinis ad cumulum perfectionis evadere, nisi cui talis prudentiae 
nobilitas quodam quasiquadrivio investigatur. Etin particulari 
ostenditur per Ptolemaeum et ipsum DBoetium?. Cum enim 


! Boethius, as appears from a letter addressed to him by Theodoric which 
is quoted by Cassiodorus, made Latin translations of many of the Greek mathe- 
maticians ; Euclid, Nicomachus, Archimedes, Ptolemy, &c. These, however, 
have disappeared ; the two books De Zlnstitutione Arithmetica, and the five 
books De Musica, with a few doubtful fragments of his Geometry, alone remain. 
The expression quadrivium, as applied to the four sciences of arithmetic, 
music, geometry, and astronomy, seems to have originated with Boethius. 

? [n the introduction to the A4Lagest Ptolemy remarks that mathematic holds 
an intermediate place between the invisible and incomprehensible object of 








MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 99 


sint modi tres philosophiae essentiales, ut dicit Aristoteles 
in sexto Metaphysicae, mathematicus, naturalis, et divinus, non 
parum valet mathematicus ad reliquorum duorum modorum 
scientiae comprehensionem, ut docet Ptolemaeus in capitulo 
primo Almagesti quod et ipse ibidem ostendit. Et cum divinus 
sit dupliciter, ut patet ex primo Metaphysicae, scilicet Philoso- 
phia prima, quae Deum esse ostendit, cujus proprietates excelsas 
investigat, et civilis scientia quae cultum divinum statuit, 
multaque de eo secundum possibilitatem hominis exponit, ad 
utramque istarum multum valere mathematicam idem Ptole- 
meus asserit et declarat. Unde Boetius in fine arithmeticae 
mathematicas medietates asserit in rebus civilibus inveniri. 
Dicit enim quod ' arithmetica medietas reipublicae comparatur 
quae a paucis regitur, idcirco quod in minoribus ejus terminis 
major proportio fit, musicam vero medietatem optimatum 
dicit esse rempublicam. eo quod in majoribus terminis major 
proportionalitas invenitur. | Geometrica medietas popularis 
quodammodo exaequatae civitatis est: namque vel in minoribus 
vel in majoribus aequali omnium proportionalitate componun- 
tur. Est enim inter omnes paritas quaedam medietatis aequum 
jusin proportionibus conservantis. Et quod sine hisrespublica 
regi non potest, Aristoteles et ejus expositores in moralibus in 
pluribus locis docent. De his vero medietatibus exponetur, 
quando ad divinas veritates applicabuntur. Cum vero omnes 
modi Philosophiae essentiales, qui sunt plures quam quadra- 
ginta scientiae ad invicem distinctae, reducantur ad hos tres, 
sufficit nunc per auctoritates dictas persuasum esse valorem 
mathematicae respectu modorum philosophiae essentialium. 

Modi autem philosophiae accidentales sunt grammatica et 
logica. Et quod sine mathematica non possunt sciri scientiae 
istae patet per Alpharabium in libro de scientiis. Nam etsi 
grammatica pueris ministrat ea quae vocis sunt et proprietates 


Theology, and the shifting phenomena of nature. Tà uiv dAAa Do qévr ro0 
GevpnrucoÜ pGAXov dv Tis eikagíav 3) karáAmyjuv etmov TÓ piv OcoAovyucüv Óià TÓ 
TaVTeÀQs áoavés abroU kal àvemiXrmTov, TO 8e $voiwüv 0ià TÓ Tí]s UAgs ácraTov kal 
dbnAov' ds &ià roUro prbémore àv Oxm(oai mepl aürQv ópovofjsau rois diXoaoqotvras: 
Hóvov 0e TÓ na0nparwóv, e( ris éteraaTucQs abrQ mpooépxovro BeBalav kal áperá- 
TiOTOV TOS peraxepouévois Tijv eibgaw mapácxoi — He indicates also the value 
of mathematical study in elevating and consolidating character. 


H2 


Ptolemy. 


Alphar- 
abius 
proves 
dependence 
of grammar 
and of logic 
on mathe- 
matic. 


100 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ejus in prosa, et metro, et rhythmo, nihilominus tamen hoc facit 
pueriliter, et per viam narrationis, non per causas, nec per 
rationes. Nam alterius scientiae est dare causas horum, 
scilicet illius, quae vocum naturam plenarie habet considerare, 
et haec sola est musica, cujus species et partes multae sunt. 
Nam una est prosaica, et altera est metrica et tertia est 
rhythmica, et quarta est melica in cantu. Et praeter has 
habet plures. Et prosaica docet causas omnium elevationum 
vocum in prosa, secundum accentuum differentias et secundum 
cola et commata et periodos et hujusmodi!. Et metrica docet 
omnes rationes et causas pedum et metrorum. Et rhythmica 
de omni modulatione et proportione suavi rhythmorum docet, 
quia omnia ista sunt quaedam genera cantus, licet non sic ut 
in cantu usuali. Nam accentus dicitur quasi accantus, de 
accio, acctmis. Unde ad musicam pertinent sicut docet 
Cassiodorus in musica, et Censorinus in libris de accentu, et 
sic de aliis. Hoc autem testantur auctores musicae, et libri 
de illa scientia. Et his concordat Alpharabius in libro de 
divisione scientiarum. Ergo grammatica dependet causaliter 
ex musica. 

Eodem modo logica. Nam finis logicae est compositio 
argumentorum quae movent intellectum practicum ad fidem 
et amorem virtutis et felicitatis futurae, ut prius ostensum 
est, quae argumenta traduntur in libris Aristotelis de his argu- 
mentis, ut declaratum est. Sed haec argumenta debent esse 
in fine pulchritudinis, ut rapiatur animus hominis ad salutiferas 
veritates subito et sine praevisione, ut docetur in illis libris. 
Et Alpharabius? hoc docet maxime de poetico, cujus sermones 


! For a fuller discussion of punctuation, metre, and rhythm, see Ofpus 
Tertium, ch. 62 and 63. 

? Abu Nasr Muhammed ibn Muhammed ben Tarchàn ben Auzelag el Fárábi, 
known in the Western world as Alpharabius, was born a.p. 870 in the town 
of Farab (afterwards called Otrar) in Turkestan, and is one of many instances 
proving that Mahommedan learning in the Middle Ages was not limited to the 
Arab race. He was ignorant of Arabic till he came to Bagdad for the purposes 
ofstudy. Having acquired it he became one of the most zealous students of 
Aristotle, devoting himself specially to the PAys/cs and the De Z4nzna. The 
latter part of his life was spent in Damascus, where he died in 950 A.D. Of 
his original works the most important was Ziber de scientris earumque numero 
partibus et praestantia. This work was translated by Dominicus Gundisalvi, at 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. IOT 


debent esse sublimes et decori, et ideo cum ornatu prosaico, 
et metrico, et rhythmico insigniti, secundum quod competit 
loco et tempori et personis et materiae de qua sit persuasio. 
Et sic docuit Aristoteles in libro suo de poetico argumento, 
quem non ausus fuit interpres Hermannus transferre in Latinum 
propter metrorum difficultatem, quam non intellexit, ut ipse 
dicit in prologo commentarii Averrois super illum librum. Et 
ideo finis logicae pendet ex musica. Sed finis est nobilissimum 
in re, et imponit necessitatem eis quae sunt ad finem, ut Ari- 
stoteles dicit in secundo Physicae; nec habent utilitatem suam 
ea quae naturaliter ordinantur ad finem, nisi quando ad finem 
suum comparantur, ut patet in singulis. Et ideo tota utilitas 
logicae nascitur ex comparatione logicalium omnium ad hujus- 
modi argumenta, et ideo cum dependeant ex musicalibus 
necesse est logicam mendicare potestatem musicae. Et haec 


Toledo, in the twelfth century. In the following century Hermannus Ale- 
mannus translated Aristotle's A/foric from the Arabic, and with 3t certain 
commentaries of Alpharabius. * Omnia enim,' he says, *in glosa super hunc 
librum exquisite Alfarabius pertractavit, Hermann observes, however, that 
* Alfarabius multa exempla Graeca propter ipsorum obscuritatem pertransiens 
derelinquit. | The Arabic version of Aristotle's Poefics seems to have been 
made not by Alfarabius but by Averroes. Hermann remarks on the extreme 
difficulty of rendering this version into Latin, * propter disconvenientiam modi 
metrificandi in Graeco cum modo metrificandi in Arabico, et propter vocabulorum 
obscuritatem, et plures alias causas. 

Alpharabius is one of the authors (Aristotle, Avicenna, and Algazel being the 
others) from whom David the Jew compiled the work De Causis, of which 
Albertus Magnus gives a long description, and which is cited both by Bacon 
and by Thomas Aquinas. See Jourdain, pp. rr2, 138-145. 184-5; also 
Wuestenfeld, Geschichte der. Arabischen Aerste und. Naturforscher (Góttingen, 
1840). 

The short treatise, De Scientü, is interesting for its comprehensive and 
encyclopaedic survey of Science. [It consists of five chapters. r. De Scientia 
Linguae et partibus ejus. 2. De Scientia Logicae et partibus ejus. 3. De 
Scientiis doctrinalibus, quae sunt Geometria, Arithmetica, Scientia de Aspec- 
tibus, Scientia stellarum doctrinalis, Scientia Musicae, Scientia de Ponderibus, 
Scientia de Ingeniis. 4. De Scientia naturali et partibus ejus; et Scientia 
divina et partibus ejus. 5. De Scientia civili et partibus ejus, et de Scientia 
judicandi, et de Scientia eloquendi. 

Like Bacon, Alfarabi includes rhetoric and poetic as parts of Logic. * Rhe- 
torica movet animum auditoris et inclinat ad illud quod voluerit, ut credatur id 
quod dicit et generet in eo cognitionem proximam certitudini. Proprium est 
autem Poeticae sermonibus sensum facere imaginari pulerum aliquid et dubium 
quod non est, ita ut auditor credat et aliquid abhorreat vel appetat. .. quoniam 
Imaginatio plus operatur in homine quam scientia vel cognitio." 


Without 
mathe- 
matic the 
Categories 
are un- 
intelligible. 


102 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


omnia sunt secundum sententiam Alpharabii in libro de 
scientiis, et patent similiter per Aristotelem et Averroem in 
libris suis, licet Latini horum usum non habeant. Sed non 
solum dependet cognitio logicae a mathematica propter suum 
finem, sed propter medium et cor ejus, quod est liber pos- 
teriorum, nam ille liber docet artem demonstrandi. Sed nec 
principia demonstrationis, nec conclusiones, nec ipsa tota 
potest cognosci, nec manifestari nisi in mathematicis rebus, 
quia ibi solum est demonstratio vera et potens, ut omnes sciunt 
et exponetur post. Quapropter necesse est logicam a mathe- 
maticis dependere. 

Item propter suum principium, non solum propter medium 
et finem. | Nam liber praedicamentorum est primus liber 
logicae secundum Aristotelem. Sed constat praedicamentum 
quantitatis cognosci non posse sine mathematica. Nam sola 
mathematica constituitur de quantitate cognoscenda | Quan- 
titati vero annexa sunt praedicamenta de quando et ubi. Nam 
quando attinet tempori, et ubi oritur ex loco. Praedicamentum 
habitus non potest cognosci sine praedicamento ubi, ut docet 
Averroes in quinto Metaphysicae. Major vero pars praedica- 
menti qualitatis continet passiones et proprietates quantitatum, 
quia omnia quae sunt in quarto genere qualitatis vocantur quali- 
tates inquantitatibus Et omnes passiones earum quae absolute 
debentur eis sunt qualitates, de quibus magna pars geometriae 
et arithmeticae constituuntur, sicut sunt rectum et curvum, et 
caetera quae lineae debentur, et triangulatio et omnis reliqua 
figuratio, quae superficiei et corpori assignantur; et primum 
incompositum in numeris, ut docet Aristoteles quinto Meta- 
physicae et caeterae passiones numerorum absolutae. Quicquid 
autem dignum est consideratione in praedicamento relationis 
est proprietas quantitatis, ut sunt proportiones et proportion- 
alitates, et medietates geometricae, et arithmeticae, et musicae, 
et species majoris inaequalitatis et minoris. Substantiae vero 
spirituales non cognoscuntur per philosophiam nisi per cor- 
porales, et maxime supercoelestes, secundum quod Aristoteles 
docet undecimo Metaphysicae. Nec inferiora cognoscuntur 
nisi per superiora, quia coelestia sunt causae inferiorum. Sed 
coelestia non cognoscuntur nisi per quantitatem, sicut patet 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 103 


ex astronomia. Et ideo omnia praedicamenta dependent ex 
cognitione quantitatis, de qua est mathematica, et ideo virtus 
tota logicae dependet ex mathematica. 


CAPITULUM III. 


In quo probatur per rationem quod omnis scientia requirit Mathe- 


mathematicam. matical 
examples 

used to 
Quod vero per auctoritatem de tota mathematica ostensum ELS 


est, potest nunc per rationem similiter ostendi. Et primo, sciences. 
quia aliae scientiae utuntur exemplis mathematicis, sed 
exempla ponuntur propter evidentiam rerum de quibus 
scientiae constituuntur; quare ignoratis exemplis, ignorantur 

ea propter quorum intelligentiam adducuntur. Cum enim 
alteratio in naturalibus non inveniatur sine augmento et 
diminutione quibuscunque nec haec sine alteratione: non 
potuit Aristoteles ad purum manifestare differentiam inter 
augmentum et alterationem per aliquod exemplum naturale, 

quia semper concomitantur se aliquo modo; propter quod 
posuit exemplum mathematicum in quadrangulo quod addito 
gnomone crevit, et non alteratur. Quod exemplum ante 
vigesimam secundam propositionem sexti libri elementorum 

non potest intelligi. In illa enim sexti probatur, quod 
quadrangulus minor est omnino similis majori. Et ideo non 
alteratur minor, cum fiat major de minore per gnomonis 
additionem. 

Secundo, quia mathematicarum rerum cognitio est quasi Com- . 

nobis innata. Socrati enim interroganti geometrica a puero pud 


of mathe- 
pusione, ut recitat Tullius primo Tusculanarum quaestionum matical 


ita respondebat, quasi geometriam didicisset. Et hoc saepe 2 
expertum est in multis ; quod non accidit in aliis scientiis, ut 
ex sequentibus magis erit manifestum. Quapropter cum sit 
quasi innata, et tanquam praecedens inventionem et doctrinam, 
seu saltem minus indigens eis quam aliae scientiae, prima erit 
inter scientias et praecedens alias, disponens nos ad eas; 
quoniam quae innata sunt vel prope disponunt ad acquisita. 


Tertio, quia haec scientia prius est inter omnes partes 


Earliest 
discovered. 


Easiest of 
apprehen- 
sion. 


Accessible 
to the 
dullest. 


'The first 
step in 
teaching. 


IO4 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


philosophiae inventa. A principio enim humani generis haec 
primo inventa est. Quoniam ante diluvium et post, per filios 
Adae, et per Noe et filios ejus, sicut ex prologo compositionis 
astrolabii secundum Ptolemaeum, et ex Albumazar in majori 
introductorio astronomiae, et ex primo antiquitatum libro 
manifestum est, et hoc quantum ad omnes ejus partes, 
scilicet geometriam, arithmeticam, musicam, astronomiam. 
Illud autem non contigisset, nisi quia haec scientia est prior 
aliis, et naturaliter eas praecedens. (Quare manifestum est, 
quod haec debet primo sciri, ut per eam promoveamur ad 
omnes scientias posteriores. 

Quarto, quia nobis est nata via a facilibus ad difficilia. 
Sed haec scientia est facillima. Quod manifestum est in eo, 
quod non refugit intellectum alicujus. Laici enim et omnino 
illiterati fgurare et computare sciunt, et cantare, et haec sunt 
opera mathematicae. Sed primo incipiendum est ab his quae 
sint communia laicis et literatis; et non solum damnosum est 
clericis, sed omnino turpe et vile, quod ipsi ignorant quod laici 
utiliter et pulchre sciunt. Quinto videmus quod clerici licet 
rudissimi mathematicalia possunt scire, quamvis ad alias 
scientias non valeant attingere. Insuper semel et bis 
audiendo plus homo de ea potest cognoscere certo et veraciter 
sine errore, quam decies de aliis partibus philosophiae, ut 
patet experienti. Sexto, quoniam nata est nobis via ab his 
quae conveniunt statui et ingenio puerili, quia pueri a nobis 
notioribus et primo addiscendis incipiunt. Sed hujusmodi est 
mathematica, quoniam primo docentur canere, et eodem modo 
possunt capere modum figurandi et numerandi, et longe 
facilius et necesse esset eis scire de numeris ante cantum ; quia 
in proportionibus numerorum tota ratio numeri exemplariter 
explicatur, sicut auctores musicae docent, tam in ecclesiastica 
musica, quam in philosophica. Sed ratio numerorum a figuris 
dependet, quia numeri lineares, et superficiales, et corporales, 
et quadrati, et cubici, et pentagoni et hexagoni, et caeteri, 
a lineis et figuris et angulis cognoscuntur. Expertum enim 
est, quod pueri melius et citius addiscunt mathematicalia, ut 
manifestum est in cantu, et etiam per experientiam scimus, 
quod pueri melius addiscunt et capiunt mathematicalia, quàm 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 105 


alias partes philosophiae. Nam Aristoteles dicit in sexto 
Ethicorum quod juvenes possunt cito scire mathematicalia, non 
sic naturalia, nec metaphysicalia, nec moralia. Quare dis- 
ponendus est animus prius per haec quam per alia. 

Septimo, ubi non sunt eadem nobis nota et naturae, nata It leads 
est nobis via a notioribus nobis ad notiora naturae. Sive Ton nS 
simpliciter et facilius scimus ea, quae nobis notiora sunt, et pos 
cum magna difficultate devenimus in ea, quae sunt notiora nature, 
naturae. Et nota naturae sunt male et imperfecte nobis 
cognita, quia intellectus noster se habet ad ea, quae sunt sic 
manifesta naturae, sicut oculus vespertilionis ad lucem solis, ut 
vult Aristoteles secundo Metaphysicae ; sicut sunt maxime Deus 
et angeli, et vita futura et coelestia, et aliae creaturae nobili- 
ores aliis. quia quanto sunt nobiliores, tanto sunt nobis minus 
notae. Et haec vocantur nota naturae. et simpliciter. Ergo 
per oppositum ubi eadem sunt nota nobis et naturae, multum 
proficimus circa nota naturae, et omnia quae ibi sunt, et ad ea 
possumus attingere ut sciamus ea perfecte. Sed in mathe- 
matica tantum, ut dicit Averroes! primo physicae et septimo 
metaphysico et super tertio coeli et mundi, sunt eadem nobis 
nota et naturae sive simpliciter. Ergo sicut in mathematica 
ad ea quae sunt nobis nota complete attingimus, sic ad ea 
quae sunt nota naturae et simpliciter. Quare ad intima illius 
Scientiae possumus simpliciter attingere. Cum ergo hoc non 
valeamus in aliis, manifestum est quod haec est magis nota. 
Quapropter ab ea sumenda est origo nostrae cognitionis. 

Item octavo, quia omne dubium fit notum per certum, et It is the 
omnis error evacuatur per solidam veritatem. Sed in mathe- Plan p 
matica possumus devenire ad plenam veritatem sine errore, et 
ad omnium certitudinem sine dubitatione: quoniam in ea 
convenit haberi demonstrationem per causam propriam et 
necessariam. Et demonstratio facit cognosci veritatem. Et 
similiter in ea contingit haberi ad omnia exemplum sensibile, 
et experientiam sensibilem figurando et numerando, ut omnia 


! In his commentary on the first book of De Natur. Auscult., Averroes says, 
* Illa quae sunt cognita apud nos in rebus naturalibus non sunt illa quae sunt 
cognita simpliciter, id est, naturaliter. Quod est contrarium in mathematicis : 
illa enim quae sunt cognita in illis simpliciter, et sunt causae priores in esse, 
sunt cognita apud nos." 


106 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ad sensum manifestentur: propter quod non potest esse 
dubitatio in ea. Scd in aliis scientiis excluso mathematicae 
beneficio, tot sunt dubitationes, tot opiniones, tot errores 
a parte hominis, ut non possint explicari, ut manifestum est, 
quoniam demonstratio per causam propriam et necessariam 
non est in eis ex propria potestate, eo quod in naturalibus 
propter generationem et corruptionem propriarum causarum, 
sicut effectuum, non est necessitas. In metaphysicis non potest 
fieri demonstratio nisi per effectum. Quoniam inveniuntur 
spiritualia per corporales effectus et creator per creaturam, 
sicut patet in illa scientia. In moralibus non possunt esse 
ex propriis demonstrationes, ut Aristoteles docet. Et similiter 
nec in logicalibus nec grammaticalibus, ut planum est, possunt 
esse demonstrationes potissimae propter debilitatem materiae 
de qua sunt illae scientiae. Et ideo in sola mathematica sunt 
demonstrationes potissimae per causam necessariam. Et ideo 
solum ibi potest homo ex potestate illius scientiae devenire ad 
veritatem. Similiter in aliis scientiis sunt dubitationes, et 
opiniones, et contrarietates a parte nostra, ut vix concordetur 
in una vilissima quaestione, nec in uno sophismate ; non enim 
sunt in eis ex sua proprietate experientiae figurationum et 
numerationum, per quas omnia certificari debent. Et ideo in 
sola mathematica est certitudo sine dubitatione. 

Quare patet quod si in aliis scientiis debemus venire in 
certitudinem sine dubitatione et ad veritatem sine errore, 
oportet ut fundamenta cognitionis in mathematica ponamus ; 
quatenus per eam dispositi possumus pertingere ad certitu- 
dinem aliarum scientiarum, et ad veritatem per exclusionem 
erroris. Et haec ratio potest per simile magis manifestari, et 
principale etiam propositum nonum Euclidis. Sicut enim 
cognitio conclusionis se habet ad cognitionem praemissarum, 
ut si sit in eis error et dubitatio, non possit veritas haberi per 
eas de conclusione, nec certitudo, quia dubium non certificatur 
per dubium, nec verum per falsum probatur, licet possit 
syllogizari ex falsis, syllogismo inferente non probante; sic 
est de scientiis totalibus, quod illae in quibus sunt dubitationes 
vehementes et multiplices, atque opiniones et errores, dico 
saltem a parte nostra, oportet quod hujusmodi dubitationes et 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 107 


falsitates evacuentur per aliquam scientiam nobis certam, et in 
qua nec dubitamus nec erramus. Cum enim conclusiones et 
principia propria eis sint partes totalium scientiarum, sicut 
pars se habet ad partem, ut conclusio ad praemissas, sic 
scientia ad scientiam, ut scilicet scientia, quae est plena 
dubitationibus et opinionibus respersa atque obscuritatibus, 
non valeat certificari, nec manifestari, nec verificari, nisi per 
aliam scientiam notam et verificatam, et nobis certam et 
planam, sicut est de conclusione per praemissas. Sed sola 
mathematica, ut prius habitum est, manet nobis certa et 
verificata in fine certitudinis et verificationis. Quapropter 
per hanc oportet omnes alias scientias sciri et certificari. 

Et quoniam jam per proprietatem istius scientiae ostensum 
est, quod mathematica est prior aliis, et eis utilis et necessaria, 
nunc ostenditur hoc per rationes sumptas a parte sui subjecti. 
Et primo sic, quia nobis est via nata a sensu ad intellectum, 
quoniam deficiente sensu deficit scientia quae est secundum 
illum sensum, ut dicitur primo Posteriorum, quoniam secundum 
quod proficit sensus, proficit humanus intellectus. Sed quan- 
titas est maxime sensibilis, quia est sensibile commune, et ab 
aliis sensibus sentitur, et nihil potest sentiri sine quantitate 
quapropter maxime potest intellectus proficere circa quanti- 
tatem. — Secundo, quia ipse actus intelligendi secundum se 
ipsum non perficitur sine quantitate continua, quia dicit 
Aristoteles in libro de Memoria? et Reminiscentia quod omnis 
intellectus noster est cum continuo et tempore. Unde quanta 
et corpora intelligimus intuitu intellectus, quia species eorum 
apud intellectum sunt.  Incorporeorum autem species non sic 
recipiuntur intellectu nostro; aut si fiant in eo, secundum 
quod Avicenna dicit tertio Metaphysicorum, non tamen hoc 
percipimus propter occupationem fortiorem intellectus nostri 
circa corpora et quanta. Et ideo per viam argumentationis 
et admirationis corporalium et quantorum  investigamus 
rerum incorporalium notitiam, sicut Aristoteles facit in libro 


! éavepüv 8e xal óri €t mis ata0nois écAéAormTev üváyir kal émartjugv Twà ékXeXot- 
/ . 
méva.,— Analyt. Post. i. 18. 
2 DOCE TEE] ^ »85 X ^ ^ »S o , NUES , 
Ovx évüéxerat voetv oü0tv àvev ToU cvvexous, o0. ávev xpóvov Trà pi) év xXpovo 
» J 
óvra. De Memoria, cap. 1. 


Considera- 
tion of the 
subject- 
matter of 
mathe- 
matics 
leads us to 
the same 
conclusion, 


in which 
wise men 
of all ages 
concur. 


108 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


undecimo Metaphysicorum. Quapropter proficiet maxime 
intellectus circa ipsam quantitatem, eo quod quanta et corpora 
in quantum hujusmodi appropriantur intellectui humano 
secundum statum communem intelligendi.  Unumquodque 
est propter quod et illud magis. 

Ad omnem autem confirmationem potest ratio ultima sumi 
ex experientia sapientum ; nam omnes sapientes antiqui 
laborarunt in mathematica, ut omnia scirent, sicut nos vidimus 
de aliquibus nostri temporis, et audivimus de aliis, qui per 
mathematicam, quam bene sciverunt, omnem scientiam cog- 
noverunt. Inventi enim sunt viri famosissimi, ut Episcopus 
Robertus Lincolniensis, et Frater Adam de Marisco, et multi 
alii, qui per potestatem mathematicae sciverunt causas omnium 
explicare, et tam humana quam divina sufficienter exponere. 
Hujus autem rei certitudo patet in scriptis illorum virorum, 
ut de impressionibus, sicut de iride et de cometis, et de 
generatione caloris, et locorum mundi investigatione, et de 
coelestibus et aliis, quibus tam theologia quam philosophia 
utitur. Quapropter manifestum est quod mathematica est 
omnino necessaria et utilis aliis scientiis. 

Hae rationes sunt universales, sed in particulari contingit 
hoc ostendi descendendo ad omnes partes philosophiae, quo- 
modo per applicationem mathematicae sciuntur omnia. Et 
hoc nihil aliud est, quam ostendere scientias alias non debere 
sciri per argumenta dialectica et sophistica quae introducuntur 
communiter, sed per demonstrationes mathematicas descen- 
dentes in veritates et opera aliarum scientiarum et regulantes 
eas, sine quibus nec possunt intelligi, nec manifestari, nec 
doceri, nec disci. Si quis vero in particulari descenderet 
applicando mathematicae potestatem ad singulas scientias, 
viderit quod nihil in eis posset sciri magnificum sine mathe- 
matica. Sed hoc nihil aliud esset, nisi constituere tractatus 
certos de omnibus scientiis, et per vias mathematicae verificare 
omnia quae scientiis caeteris sunt necessaria. Sed hoc non 
est praesentis speculationis. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 109 


DISTINCTIO SECUNIA. 


In qua ostenditur, quod res hujus mundi requirunt mathe- 
maticam, habens capitula tria. 


CAPITULUM I. 


In primo docetur in universali quod coelestia et inferiora 
requirunt mathematicam. 


Quod de scientiis Jam ostensum est, potest de rebus mani- In the 
n R s. s : DU RN NE DE . Science of 
festari. Nam impossibile est res hujus mundi sciri, nisi sciatur iy. seven, 
mathematica. De coelestibus enim certum est omnibus, quia the need 


duae scientiae magnae mathematicae sunt de eis, scilicet n 
astrologia speculativa, et astrologia practica. Prima specu- obvious. 
latur quantitates omnium quae sunt in coelestibus, et omnia 
quae ad quantitatem reducuntur, tam discretam quam con- 
tinuam quantitatem. Nam numerum coelorum et stellarum, 
quarum quantitas potest per instrumenta comprehendi, certi- 
ficat, et figuras omnium, et magnitudines et altitudines a 
terra ac spissitudines et numerum ac magnitudinem ac parvi- 
tatem, ortum et occasum signorum stellarum, et motum tam 
coelorum quam stellarum, et quantitates et varietates eclip- 
sium. Item descendit ad quantitatem et figuram habitabilis, 
et omnium partium ejus magnarum, quae vocantur climata, 
et ostendit diversitatem horizontium et dierum ac noctium 
secundum singula climata. Haec ergo determinantur hic, et 
multa eis annexa. Practica vero descendit ad hoc, ut ad 
omnem horam sciamus loca planetarum et stellarum, et 
aspectus et compositiones earum et omnia quae in coelestibus 
renovantur, atque descendit ad ea quae fiunt in aere, cujus- 
modi sunt cometae, et irides, et caetera ibi renovata, ut 
sciamus loca eorum, et altitudines, et magnitudines, et figuras, 
et multa quae oportet considerare in his. Et haec omnia 
fiunt per instrumenta ad haec idonea, et per tabulas, et per 
canones, id est, regulas ad haec certificanda inventas, quatenus 


"Terrestrial 
things are 
governed 
by celestial. 


'The laws 
of force in 
both re- 
vealed by 
mathe- 
matic. 


IIO OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


via paretur ad judicia, quae fieri possunt secundum potes- 
tatem philosophiae, non solum in naturalibus, sed in his quae 
sumunt inclinationem ex natura, et gratis sequuntur coelestem 
dispositionem ; et non solum ad judicia praesentium praete- 
ritorum et futurorum, sed ad opera miranda, ut omnia pros- 
pera hujus mundi promoveantur, et adversa reprimantur, 
utiliter ac magnifice. Nec sunt haec dubia. Nam patriarchae 
et prophetae a principio mundi certificaverunt haec, sicut 
caetera. Et Aristoteles renovavit certificationem antiquorum, 
et produxit in lucem. Et omnes sapientes in rebus magnis 
in hoc concordant, et experientia docet. Sed de his expositio 
fiet suo loco. 

Planum ergo est, quod coelestia sciuntur per mathematicam, 
et quod praeparatur per eam via ad haec inferiora. Quod 
autem haec inferiora non possunt cognosci sine mathematica, 
patet primo per hoc, quod non scimus res nisi per causas, 
si proprie accipiatur scientia, sicut Aristoteles dicit. Sed 
coelestia sunt causae inferiorum. Ergo non scientur haec 
inferiora, nisi sciantur coelestia, et illa sine mathematica sciri 
non possunt. Ergo horum inferiorum scientia dependet ex 
eadem. Secundo possumus videre ex propriis, quod nihil 
horum inferiorum nec superiorum sciri potest sine mathe- 
maticae potestate. Nam omnis res naturalis producitur in 
esse per efficiens et materiam in quam operatur, nam haec 
duo concurrunt primo. Agens enim per suam virtutem movet 
et transmutat materiam, ut fiat res. Sed virtus efficientis et 
materiae sciri non potest sine magna mathematicae potestate, 
sicut nec ipsi effectus producti. Sunt ergo haec tria, efficiens, 
materia et effectus. Et in coelestibus fit mutua influentia 
virtutum, ut lucis et aliarum, et est in eis alteratio, licet non 
ad corruptionem. Et sic potest ostendi, quod nihil in rebus 
sciri potest sine geometriae potestate. Habemus ex hoc 
argumento, quod similiter aliae partes, mathematicae sunt 
necessariae: qua ratione enim illa, et aliae: et proculdubio 
longe magis, quia nobiliores sunt. Si ergo propositum osten- 
datur in geometricis, non est necesse in hac persuasione de 
aliis fieri sermonem. 

Primo ergo ostendo propositum  geometricae a parte 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS. UTILITAS. III 


efficientis. Omne enim efficiens agit per suam virtutem quam 
facit in materiam subjectam, ut lux solis facit suam virtutem 
in aere, quae est lumen diffusum per totum mundum a luce 
solari. Et haec virtus vocatur similitudo, et imago, et species! 
et multis nominibus, et hanc facit tam substantia quam 
accidens, et tam spiritualis quam corporalis. Et substantia 
plus quam accidens, et spiritualis plus quam corporalis. Et 
haec species facit omnem operationem hujus mundi ; nam 
operatur in sensum, in intellectum, et in totam mundi mate- 
ram per rerum generationem, quia unum et idem fit ab 
agente naturali in quodcunque operetur, quia non habet 
deliberationem ; et ideo quicquid ei occurrat facit idem. Sed 
si in sensum et intellectum agat, fit species, ut omnes sciunt. 
Ergo in contrarium, et in materiam fit species. Et in his 
quae habent rationem et intellectum, licet multa faciant 
secundum deliberationem et electionem voluntatis, tamen 
haec operatio, quae est generatio speciei, est naturalis in eis 
sicut in aliis. Unde substantia animae multiplicat suam 
virtutem in corpore et extra corpus, et quodlibet corpus 
extra se facit suam virtutem, et angeli movent mundum per 
hujusmodi virtutes. Sed Deus facit virtutes de nihilo, quas 
multiplicat in rebus ; agentia creata non sic, sed alio modo de 
quo non est ad praesens curandum. Hujusmodi ergo virtutes 
agentium in hoc mundo faciunt omnem operationem. Sed 
duo sunt modo attendenda circa ista: unum est ipsa multi- 
plicatio speciei et virtutis a loco suae generationis; et aliud 
est operatio varia in hoc mundo propter rerum generationem 
et corruptionem. | Secundum sciri non potest sine primo. Et 
ideo oportet primo ipsam multiplicationem describi. 


CAPITULUM II. 


In quo canones multiplicationis virtutum agentium  se- 
cundum lineas et angulos explicantur. 


' All that is said in this fourth part of the Opus Majus on the subject of 
species must be studied in connexion with the much fuller treatment of the 
subject in the treatise De Multiplicatione Specierum. 


What is 
meant by 
species. 


II2 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Force in Omnis autem multiplicatio vel est secundum lineas, vel 
Dusss angulos, vel figuras. Dum vero species in medio raritatis 
medium — unius incedit, ut in toto coelo, et in toto igne, et in toto aere, 
PM vel in tota aqua, semper tenet vias rectas, quia Aristoteles 
lines. dicit quinto Metaphysicae quod natura operatur breviori modo 
quo potest, et linea recta est omnium brevissima. Quod etiam 
patet per vicesimum primi elementorum Eoüuclidis dicentis, 
in omni triangulo duo latera sunt tertio longiora. 
Thelawof | Sed cum corpus secundum est alterius raritatis et densitatis, 
mfciOn. i ut non sit omnino densum, sed permutat aliquo modo 
transitum speciei, sicut aqua, quae est quodam modo rara, et 
quodam modo densa, et crystallus similiter et vitrum, et hujus- 
modi per quorum media possumus videre, tunc species aut 
venit perpendiculariter super corpus secundum, et adhuc 
incedit per lineam rectam sicut prius; aut si non cadat per- 
pendiculariter, tunc de necessitate mutat incessum rectum, et 
facit angulum in introitu corporis secundi. Et hujus de- 
clinatio ab incessu recto vocatur fractio radii et specieil. Et 
haec causa est, quia perpendicularis fortior est et brevior, et 
ideo natura operatur meliori modo super eam, sicut docent 
geometricae demonstrationes, de quibus postea fiet mentio 
magis suo loco. Sed haec fractio est duplex, quoniam si 
corpus secundum est densius, prout accidit descendendo a 
coelo in haec inferiora, tunc omnes virtutes stellarum quae 
non cadunt perpendiculariter super globum elementorum, 
franguntur inter incessum rectum et perpendicularem du- 
cendam a loco fractionis. Et si corpus secundum est sub- 
tilius sicut est ascendendo ab aqua superius, tunc inter 
fractionem et perpendicularem ducendam a loco fractionis 


1 Refraction is described for the first time in the optical work of Ptolemy, 
the Greek text of which is lost, but of which an Arabic version was translated 
into Latin in the twelfth century by the admiral Eugenio, who served under 
Roger, king of Sicily. This translation has been recently edited (1885) by 
Gilberto Govi of Turin. The account of refraction will be found in the fifth 
section of the work (p. 142 et seq.. Ptolemy did more than state the fact of 
refraction. He measured the amount of deviation of the refracted ray for 
different angles of incidence, in the three media of air, water, and glass. Ashe 
shows himself to be aware of the error caused by refraction in astronomical 
observations (p. 151), it is strange that no mention of it should have been made 
in the Z/ziagest. 





MATHEMATICAE IN- PHYSICIS 'UTILITAS. II3 


cadit incessus rectus. Et haec est admiranda varietas in 
operatione naturae, sed nec mirum, cum infinita mirabilia 
fiuMt per naturam secundum leges istarum fractionum ; et 
per artificium juvans naturam possunt fieri ea quae mundus 
capere non potest, ut in scientia perspectiva explicabo. Sed 
cogetur per haec temporibus Antichristi ad ea quae ipse volet 
pro magna parte. 

Quod autem haec sint vera auctores docent, et omnes periti Artificial 
sciunt, atque instrumenta possunt ad haec fieri, ut sensibiliter Uu 
hujusmodi incessus videamus ; sed usquequo habeamus instru- 1255 
menta, possumus per effectum naturalem hoc probare sine 
contradictione, ut docet haec figura. Accipiatur ergo dimidia 
sphaera crystalli vel vas vitreum, cujus inferius sit rotundum, 
plenum aqua. Cum ergo a centro solis veniunt radii per 
aerem ad corpus crystalli, vel vitri, 
quod est densius aere, illi qui non sunt 
perpendiculares super corpus tale (et hi 
sunt qui non vadunt in centrum ejus, 
ut ex geometricis planum est), fran- 
guntur inter incessum rectum et per- 
pendicularem ducendam a loco frac- 
tionis, ut est radius «c, qui cum 
transiverit per totum corpus vasis, 
venit ad aerem subtiliorem et non 
perpendiculariter. Ergo oportet ut sic 
vadat, ut incessus rectus sit inter ipsum 
et perpendicularem ducendam a loco 
fractionis, et ideo non ibit in c, sed de- 
clinat ad f, super principalem perpendi- 
cularem, quae venit a sole, ut est. O f 
radius. Et eodem modo est ex alia 
parte, quod per duplicem fractionem 
À f concurret in eodem puncto f, in quo 
radius O f. Sed infiniti radii exeunt 
a sole super hoc corpus; ergo infiniti congregabuntur in eodem 
puncto per duplicem fractionem. | Sed congregatio luminum 
est causa caloris. Ergo ibi fiet calor comburens. Et hoc est 


verum, ut patet ad sensum ; nam si apponatur combustibile, 
OTT; I 





Law of 
reflection. 


II4 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ut lana, vel bombyx, vel pannus, comburetur. Cum ergo hic 
sit combustio, et hoc fieri non potest nisi per congregationem 
radiorum, et radii non possunt congregari nisi per duplicem 
fractionem, quia una non sufficeret, nec tertia requiritur, ergo 
oportet ponere hanc varietatem fractionem, quod est mirabile 
in oculis sapientum. Nam unde est, quod natura sic operatur? 
Certe nihil est jucundum naturae, vel voluntati, nisi quod 
reficit varietas ; sed causae occultae sunt. Nec oportet causas 
modo investigare, cum per experientiam certissimam istud 
miraculum sciamus, et in sequentibus aliae experientiae sub- 
jungentur. 

Quando vero secundum corpus est ita densum, quod nullo 
modo permittet transitum speciei, dico de sensibili transitu, 
quantum ad judicium visus humani, tunc dicimus speciem 
reflect. Secundum tamen Aristotelem et Boetium visus 
lyncis penetrat parietes. Ergo species transit secundum 
veritatem !, et hoc est verum: sed visus hominis non judicat 
de hoc, sed de reflexione, quae necessario fit. Nam propter 

difficultatem transitus per den- 

is d sum, cum in aere a quo venit 

inveniat viam facilem, multiplicat 
se copiosius in partem a qua 
venit. Et potest esse primo in 
generali duobus modis ; nam aut 
cadit  perpendiculariter super 
densum, et tunc redit in se 
omnino per eandem viam a qua 
venit, et geminatur radius in eodem loco, ut a ? radius cadit 
perpendiculariter, et hoc est in planis ad angulos rectos, ut 
docetur in undecimo geometriae, sicut in sphaericis, quando 
cadit in centrum. Et causa hujus est ; quia anguli incidentiae 
et reflexionis semper sunt aequales, ut multiplex demonstratio 
docet, et auctores omnes supponunt, et instrumenta ad hoc facta 
edocent ad oculum. Sed non sunt nisi duo anguli recti ex 


b [ 


FIG. 2. 


S 


! Recent discoveries give much interest to this expression. Here, as in the 
case afterwards to be noticed of the time occupied in the passage of light, Bacon 
conceived that processes might take place of which human sense was not keen 
enough to take cognizance. See De Mult. Specierum, Pars II, cap. 5. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. IIS 


casu a » ad densum. Ergo per eosdem redibit radius reflexus, 
et ideo in ecdem loco. Sed linea «a c quae cadit ad obliquos 
angulos, et non perpendiculariter, non redit in se ipsam, sed 
usque ad 4, propter aequalitatem angulorum incidentiae et 
reflexionis. Quandocunque vero cadit radius ad angulos obli- 
quos, tunc angulus acutus vocatur angulus incidentiae; et ab 
ilo obtuso angulo separatur perlineam reflexam angulus 
aequalis angulo incidentiae, qui angulus continetur inter lineam 
reflexam et densum, ut est angulus 4 c g. et hic vocatur angulus 
reflexionis, quem oportet necessario aequari angulo acuto a 
parte altera, et hoc ad visum probamus in speculii0s Nam 
non possumus videre res, nisi oculus sit in termino reflexionis, 
ut si oculus sit in Z, videbit; et si non. non videbit per illum 
radium reflexum. . Et haec nota sunt, atque experientiae satis 
dabuntur de hoc in sequentibus. 

Possunt autem congregari radii infiniti per reflexionem. Artificial 
Sicut per multiplicationem, ut fiant combustiones validae. Dues. 
Sed a plana superficie non possunt radii congregari in unum reflected 
quia unus vadit ad unum locum, et alius ad alium. Nec 77 
a convexo speculo; sed a concavo sphaerico, columnari, et 
pyramidali, annulari, et ovali, et sic de aliis. Si ergo specu- 
lum concavum sphaericum ad solem ponatur, concurrunt radii 
infiniti in punctum unum per reflexionem. . Et ideo oportet, 
ut speculo concavo ad solem posito ignis accendatur, sicut 
dicitur ultimo proposito libride speculis,et ibidem demonstratur. 
Sed instrumentum ad hoc factum esset pulchrum valde, et 
tunc videretur ad oculum, sicut prius dictum est de fractione. 
Unde si fieret speculum de chalybe bono, vel de argento, 
facilius accideret combustio; sed una combustio non fit per 
omnes radios cadentes in speculo, sed per solos illos qui 
cadunt in circumferentiam unius circuli circa axem speculi, 
quia omnes, qui cadunt in una circumferentia, cadunt ad 
angulos aequales, et ideo reflectuntur ad punctum unum in 
axe, quia anguli reflexionum sunt aequales, et qui cadunt in 
alia circulatione, redeunt ad aliud punctum, et qui in tertia ad 
tertium, et sic de infinitis circulis imaginandis circa axem 
speculi: oportet enim quod ad puncta diversa vadant radii 
cadentes in diversis circumferentiis, propter hoc quod non 

I2 


116 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


cadunt ad angulos aequales. Et illi qui cadunt in minori 
circulo altius reflectuntur, et qui in maximo ad punctum 
infimum, scilicet ad polum sphaerae, seu ad extremitatem axis, 
reflectuntur. Sed nec natura nec ars contentae sunt hujus- 
modi combustione, imo volunt sic figurare corpora, ut omnes 
radii cadentes in totam superficiem speculi concurrant in 
punctum unum. Et sic adhuc ut in omni distantia quam 
volumus; et hoc est ultimum quod geometriae valet facere 
potestas. Nam hoc speculum potenter combureret omne quod 
posset objici. Et credendum est quod Antichristus his utetur, 
ut civitates et castra et exercitus comburat. Quoniam si 
modica congregatio radiorum per fractionem vel speculum 
concavum comburit sensibiliter, quanto ergo magis in infini- 
tum, quando radii infinities infiniti congregabuntur per hoc 
speculum?  Aestimant sapientes hoc esse necessarium. Et 
auctor in libro de speculis comburentibus docet hoc instru- 
mentum fieii, sed gratis in illo libro occultavit multum de 
artificio, et dicit quod in alio libro posuit residuum, quod non 
est translatum apud Latinos. Sed sunt Latini qui, mala 
gratia illius auctoris occultantis perfectionem suae sapientiae, 
devenerunt ad hoc magnificum naturae secretum, quia ille 
auctor multum excitat peritos in sapientia ut residuum per- 
ficiant, et docet quod debet esse quasi annularis figurae, vel 
ovalis, ut, si amputarentur coni unius ovi, fieret annularis 
figura, si vero unus conus remanet, fit ovalis. Tali vero figura 
artificialiter facta secundum quod competit, oportet quod 
omnes radii cadentes in totam superficiem speculi cadant ad 
angulos aequales, et ideo reflectantur ad consimiles, et propter 
hoc in punctum unum. Elaboratur autem circa hoc speculum 
faciendum a peritissimo Latinorum !, et Vestrae Magnificentiae 
gloria poterit praecipere, ut compleatur, cum vobis fuerit 
annotatus. Haec autem triplex multiplicatio secundum lineas 


1 This was Peter Peregrinus of Maricourt. See Opus Tertium, cap. 13. 
Reference to De Mult. Specierum: (Pars Il, cap. 7) will show that Bacon 
was aware of the properties of a surface produced by the rotation on its axis 
of a conic section. Vitello, Bacon's contemporary, in the ninth book of his 
Optics, after proving geometrically that parallel rays falling on a parabolic 
mirror are reflected to the same point, explains how such mirrors are constructed 


(lib. ix. prop. 44). 





"MATHEMATICAE IN. PHYSICIS UTILITAS. 117 


dicitur esse principalis propter hoc, quod ab ipso agente 
venit. 

Sed quarta est magis mundo necessaria, quamvis vocetur Diffused 
accidentalis multiplicatio. Nam lumen accidentale vocatur '??* 
respectu lucis principalis venientis a re, quoniam hoc non 
venit ab agente, sed a multiplicationibus principalibus, ut in 
domo cadit per fenestram multiplicatio principalis a sole, sed 
in angulo domus venit a radio fenestrae lux accidentalis. Non 
possent autem corpora mortalium semper exponi speciebus 
principalibus sine sui corruptione, et ideo temperavit Deus 
omnia per hujusmodi species accidentales. 

Quinta vero est aliena ab istis, nam non tenet leges com- Propaga- 

munes naturae, sed sibi vindicat privilegium speciale. Et haec Pel 
multiplicatio non fit nisi in medio animato, ut in nervis sen- nerves. 
suum: nam species sequitur tortuositatem nervi, et non curat 
de incessu recto, et hoc fit per virtutem animae regulantis in- 
cessum speciei, secundum quod opera rei animatae requirunt. 
De hac in perspectivis veritatibus aliquid dicetur. Quatuor 
primae sunt communes rebus mundi inanimatis, secundum 
quas natura delectatur operari; quinta ad sensum noscitur 
pertinere. 


CAPITULUM III. 


In quo datur multiplicatio secundum figuras. 


Deinde considerandum est, quo modo fiat multiplicatio From the 
secundum figuras. Etoportet quod multiplicatio fiat sphaerice. ud 
Nam agens multiplicat se aequabiliter in omnem partem, et se- every. 
cundum omnes diametros, et omnes differentias positionis, quae Or 
sunt sursum, deorsum, ante, retro, dextrorsum, sinistrorsum. 

Ergo undique exeunt lineae in omnem partem ab agente 
tanquam a centro; sed lineae undique exeuntes ab uno loco 
non possunt terminari, nisi ad superficiem concavam sphaerae. 
Et hoc patet, quia oculus non videt nisi per speciem venientem, 
sed si infiniti oculi ponerentur undique, omnes viderent eandem 
rem ; ergo per infinitas lineas exit species: sed infinitae non 
terminantur nisi ad superficiem sphaericam. 5i vero dicatur, 


118 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quod lumen intrans per magnum foramen triangulare vel 
alterius polygoniae figurae, non cadit sphaerice, sed quando 
intrat per parvum foramen ; dicendum est, quod latera parvi 
foraminis parum distant, et ideo lux in parva distantia potest 
figuram suam recuperare, sed quando transit per figuram 
magnam, non potest ita de facili, sed in aliqua distantia 
sufficienti, si obstacula amoverentur. Quod patet per xiv et 
xv primi elementorum Euclidis, ut ostendit figura. 


-BIGNOC 


Nam trahantur radii ab intersectione quantum est ab inter- 
sectione ad solem, oportet per dictas propositiones ut bases 
triangulorum sint aequales. Sed illae bases sunt diametri 
luminum. Ergo oportet ad minus, ut diameter speciei sit 
aequalis diametro solis in aliqua distantia, et per consequens 
multiplicatio erit sphaerica aequalis, et potest variari secundum 
diversitatem distantiae, sed semper sphaerice. Nec est 
instantia de luce ignis, quae ascendit in figura pyramidali: 
quia haec non est multiplicatio ex propria natura lucis, sed 
est propter motum corporis ipsius ignis, cujus accidens est 
lux, et accidens fertur secundum motum sui subjecti, sicut 
lux solis in sole. Pyramidaliter vero ignem necesse est 
ascendere, quoniam partes interiores semper elongantur a 
frigido circumstanti, et ideo minus impediuntur et citius 
expediunt se quam exteriores, et propter hoc altius ascendunt, 
et caeterae quanto iis propinquiores, tanto citius sese expediunt, 
et applicant se interioribus, aliquantulum deficientes ab 
intimarum altitudine, et sic gradatim per ordinem remotiores 
minus exaltantur, quia magis impediuntur a contrario circum- 
stanti ; et ideo oportet quod pyramis enascatur. Sed in 
sphaera possunt omnes figurae regulares inscribi, ut patet ex 
xiii libro elementorum Euclidis, inter quas una est pyramis. 

Et licet jam secundum rationem inscriptionis geometricae 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. II9 


non possunt figurae irregulares inscribi, nec figurae rotundae ; Cones of 
possunt tamen omnes figurae protrahi, et signari in sphaera. mn 
Et ideo non solum in sphaerica multiplicatione inveniemus each point 
pyramides lateratas, quarum proprium est inscribi in sphaera, ss 
sed pyramides rotundas !, quae signari possunt et figurari in acted on. 
sphaerica multiplicatione. Et haec 
est figura, quam specialiter elegit 
natura in omni multiplicatione et 
actione, et non quamcunque pyra- 
midem, sed illam cujus basis est 
superficies agentis, et cujus conus 
cadit in aliquod punctum patientis, 
quia sic potest a tota superficie 
agentis species venire ad singula 
puncta patientis per singulas pyra- 
mides et infinitas, ut patet in figura. 
Nam a quolibet puncto patientis fiunt 
radii infiniti, et ideo possunt com- 
binari infinities, ut fiant pyramides 
rotundae infinitae, quarum omnium est una basis, scilicet, 
superficies totius agentis; ct ad quamlibet partem patientis 
venit unus conus unius pyramidis, ut virtus veniat a toto 
agente ad quodlibet punctum patientis, et non ab aliqua parte 
determinata, quatenus virtus completa perveniat et tota, 
non partialis et imperfecta, ut fiat actio completa, quia natura 
facit secundum quod melius est. 


PATIENS 








DISTINCTIO TERIIA. 


In qua declaratur varietas actionis naturalis per geometriam, 
habens tria capita. 


CAPITULUM I. 


His consideratis circa multiplicationem, sunt aliqua con- Indirect 


: ; : : . ; action of 
sideranda circa actionem ulteriorem. | Nam lux per viam (5. 


! This is Bacon's expression for a cone. He uses the word cozus to denote 
the apex of the cone. 


lorce most 
potent 
when 
directed 
vertically. 


120 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


multiplicationis suae facit speciem luminosam, et haec actio 
dicitur univoca, quia effectus est univocus, et unigenius, et 
conformis agenti. Sed alia est multiplicatio aequivoca, ut 
lux generat calorem, calor putrefactionem, putrefactio mortem, 
et vinum inebriat, et sic de omni agente, quod multos effectus 
facit praeter speciem suam et virtutem sibi univocam. Et sic 
sol et stellae faciunt omnia hic inferius, et angeli movent 
coelum et stellas, et anima corpus suum: virtus tamen agentis 
facit omnia ista, et haec est completa actio agentis et suae 
virtutis, ac a natura finaliter desiderata. De hac ergo actione 
considerandi sunt aliqui canones seu regulae, et propter eam 
principaliter, et tamen locum habent in actione univoca, et 
veritatem habent ibi. 

Natura ergo, ut dictum est, fortius operatur super lineam 
rectam quam super curvam, quia brevior est, et minus facit 
patiens distare ab agente, et ideo plus capit de virtute 
ipsius sicut prope ignem aliquis plus calefit quam remotior. 
Caeterum melius est aequale quam inaequale, ut dicit Boetius 
in practica geometriae. Sed in linea recta est aequalitas. 
Item omnis virtus unita est fortioris operationis, sicut dicitur 

in libro de causis. Sed uniformitas et unitas 

b major est in linea recta, sicut dicit Aristoteles 
quinto Metaphysicae. | Nam in curva est 
angulus, qui facit dispersionem et difformi- 
tatem, et repugnat unitati. OQuapropter natura 
operatur fortius super lineam rectam, quam 
super fractam vel reflexam. Sed linea recta, 
quae cadit ad angulos aequales, et perpen- 
diculariter, sive in planis, sive in sphaericis, 
illa est super quam natura eligit operari tum 
Fic. 5. propter aequalitatem et majorem uniformi- 
tatem, tum propter brevitatem. Nam per xix 

propositum primi elementorum Euclidis, in omni triangulo 
majori angulo majus latus opponitur. Sed ex xvii primi 
ejusdem libri, major angulus in triangulo est rectus, scilicet, 
a c b. Ergo ci opponitur maximum latus scilicet, a Z. 
Sed illa cadit non perpendiculariter. Ergo perpendicularis 
jc est brevior: quare virtus veniens super eam operabitur 


c^ 
& 








MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. I2I 


fortius. Perpendicularis autem fortitudo non solum patet per 
demonstrationem, sed per experientiam, unde lapis cadens 
ab alto perpendiculariter fortius scindit ; et si homo cadit ab 
alto magis laeditur: nam qui hominem cadentem ab alto 
pelleret ab incessu perpendiculari, dummodo esset prope 
terram, non laederetur; quod si non fieret, moritur ex casu 
perpendiculari, et totus conquassatur. 

Et considerandum, quod si a diversis punctis agentis 

veniant ad eandem rem radii, unus perpendicularis super 
agens, et alius non perpendicularis super ipsum, semper erit 
perpendicularis brevior. Ut posito, quod agens sit a c, tunc 
a& b est brevior quam c P, 
et ideo fortior quantum est e 
ex ratione hac. Et licet 
c b cadet super e 4 patiens 
ad angulos rectos, et a ? 
non, ut sic c 5 fortificetur ^ Ü 9g 
ex hujusmodi causa, nihilo- 
minus non attinget ad forti- 
tudinem a £, quia brevior tr 
est, et quia ? punctus e d gus 
similiter punctus est alterius lineae ut f s, ad quam a ? est 
perpendicularis, et sic / habet rationem patientis princi- 
paliter!! Et maxime super corpus sphaericum fit actio com- 
pletissima, cum virtus non cadat ibi ad aliquem angulum, 
sed transeat superficiem et corpus sphaericum, et nulla est 
diversitas vel difformitas et plenitudo actionis ibi invenitur. 
Nisi enim signentur circuli in sphaera non est ibi angulus ; 
sed cum signantur tunc anguli lineae perpendicularis erunt 
aequales, sicut in planis, et complebitur actio. Sed tamen non 
sunt recti sed obtusi ut patet geometrae. 

Deinde sciendum est, quod natura operatur super lineas Refracted 
fractas fortius, quam super reflexas, quia fractio est in partem 157. 
incessus recti, sed reflexio in contrarium vadit, et contra than re- 
incessum naturalem quem appetit natura virtutis incedentis in rx 
continuum et directum nisi impediatur, et ideo reflexio multum 
debilitat speciem et virtutem, et magis quam fractio. Sed hoc 


Q C 


! This sentence and the first part of the following are omitted in J. 


Of con- 
vergent 
rays the 
greater 

number 


oblique. 


122 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


intelligendum est de fractione et reflexione secundum pro- 
prietatem incessus in eis. Si tamen consideremus, quod est 
reflexio in eodem medio, et fractio in diversis, oportet quod 
duplex medium magis impediat quam unum, et hoc saltem 
quando reflexio fit in medio subtili, et fiat fractio in secundo 
densiori, ut est in vase vitreo. Nam si congregentur radii 
a speculo comburente, et post perspicuum comburens, oportet 
quod major sit combustio, sicut inferius suis locis explicabitur. 
Fractio vero quae est in corpore secundo densiori minus 
debilitat, quam ea quae est in corpore secundo subtiliori. Nam 
incessus perpendicularis est fortissimus, et ideo quae magis 
accedit ad perpendicularem, magis est fortis. Sed fractio in 
corpore secundo densiori declinat versus perpendicularem, quae 
ab eodem puncto exit a quo fractio, ut patet superius in 
figura, tam in planis, quam in sphaericis, et ideo nulla minus 
debilitat. De reflexione vero quae est ad angulos rectos, licet 
geminetur radius accidentaliter, et sic fit fortior actio, tamen 
de natura illius reflexionis est, quod per se loquendo plus 
debilitat speciem ; nam omnino est in contrarium conatus 
naturalis ipsius speciei, quoniam per eandem lineam redit 
species super quam venit. Sed quando est ad angulos 
obliquos, non est omnino in contrariam partem, sed a latere, 
et ideo non tantum debilitat haec reflexio,sicut alia. Quantum 
est de natura reflexionis dico, sed propter geminationem 
virtutis in eodem loco, et propter aequalitatem angulorum, 
et conditiones perpendicularis, fortiór est actio. 

Et tamen considerandum hic, quod per casum radiorum ad 
angulos obliquos possunt plures radii congregari per intersec- 
tionem, quam per radios cadentes ad angulos rectos, non solum 
ex proprietate speculorum, ut dictum est, sed propter radios 
occurrentes sibi infinities ex lege incidentiae et reflexionis ad 
angulos obliquos, sicut accidit in aere, quando propter casum 
hujusmodi et reflexionem intersecant se radii in quolibet 
puncto infinities, et fit calor. Nam pauci sunt incidentes 
perpendiculariter super aliquam rem, quia non nisi ab uno 
puncto agentis cadit unus perpendicularis ad unum punctum 
patientis, et ideo sunt pauci reflexi. Sed infiniti non perpen- 
diculares exeunt a quolibet puncto agentis, et infiniti reflexi 





^ 


MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 123 


sunt eis respondentes. Deinde per casum perpendicularem 
tantum duo conjunguntur in eodem loco aeris, scilicet, incidens 
et reflexus ejus compar. | Sed per casum ad angulos obliquos 
incidentes infiniti se intersecant in quolibet puncto aeris. Et 
similiter incidentes penetrant reflexos non sibi compares, et 
reflexi reflexos infinities. Nam ad omne punctum terrae 
incidunt radii infiniti, et ab eodem infiniti reflectuntur, et ideo 
fortior operatio nascitur sic per accidens ex incidentibus et 
reflexis ad angulos obliquos, quam ad rectos. Ars vero potest 
juvare naturam in formatione actionis; nam potest sic figurare 
specula, ut fiat congregatio virtutum magna per specula con- 
cava, et maxime per ovalia, sicut dictum est. Sed virtus 
principalis, scilicet recta fracta et reflexa, est fortior acciden- 
tali, quia non venit accidentalis ab agente, sed a specie agentis, 
et est species speciei, propter quod debilior est. 


CAPITULUM II. 


In quo consideratur fortitudo actionis secundum figuras. 


Et cum pyramis, ut dictum est, requiratur ad actionem 
naturae, considerandum est quod conus brevioris pyramidis 
fortius operatur, tum quia minus distat ab 
agente, tum quia radii conterminales circa 
conum pyramidis brevioris magis vicinantur, et 
vicinia radiorum ac congregatio fortius opera- 
tur; et hoc patet in figura. Nam per xvii 
primi elementorum Euclidis, omnes anguli 
circa punctum unum in superficie non valent 
nisi quatuor rectos ; ergo quatuor anguli apud 
conum pyramidis brevioris valent reliquos 
quatuor apud conum longioris. Sed per xxi 
ejusdem, angulus in cono pyramidis brevioris LU 
est major quam angulus in cono pyramidis H 
longioris, scilicet a est major quam c; et per 
Xv ejusdem, anguli contrapositi sunt aequales, 
scilicet a et 0, item c et d ; ergo c et d simul sumpti sunt 
minores quam 4 et ^ simul conjuncti; ergo cum quatuor 


IFIG:7: 


Short cones 
of rays 
more potent 
than long. 


Mutual 
action of 
large and 
small 
spheres. 


I24 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


simul sumpti aequantur aliis quatuor simul sumptis per xiii, 
tunc oportet quod Z et 7 sint majores quam f ete. Quapropter 
radii qui continent e magis vicinantur quam radii continentes 7. 
Et eodem modo radii continentes f propinquiores sunt quam 
radii continentes 7, et sic de infinitis radiis qui conterminales 
sunt in pyramide breviori, oportet quod omnes magis vicinentur 

quam radii qui simul terminantur in cono 
a b pyramidis longioris. Sed vicinia virtutum 
est causa fortioris actionis. Sed tamen cum 
incessus perpendicularium sit fortissimus, et 
omnis accessus ad perpendiculares fortior est 
recessu, tunc radii pyramidis longioris cum 
magis accedant ad perpendiculares a c £ d, 
erunt fortiores. Item tot radii veniunt ad 
conum pyramidis longioris, sicut ad conum 
brevioris, quoniam infiniti utrobique. Sed 
conus pyramidis longioris acutiorem habet 
angulum per xxi. Ergo radii ejus magis uniuntur. Ergo 
fortius comburent. Et dicendum est, quod hae rationes ad 
utramque partem demonstrationes sunt, sed fortiores sunt ad 
primam partem, et ideo praevalent. Unde quantum possunt 
rationes ultimae, tantum concludunt, sed aliae potentiores sunt 
et efficacius operantur. 





IIGNS: 


CAPITULUM III. 


Quantum alteretur de patiente, et quantum de agente 
alteret, explanans. 


Ad haec subjungendum est quod in corporibus sphaericis 
aequalibus medietas cujuslibet recipit virtutem alterius, quia 
radii extremi contingunt corpora illa, et ideo transeunt per 
terminos diametri, et non attingit aliquis radius ad aliquam 
partem alterius medietatis. Sed corpus minus recepit virtutem 
majoris in majori sua portione, propter hoc quod radii extremi 
corporis majoris non aequidistant semper, sed concurrunt, et 
possunt amplecti plus medietate minoris. Nam diameter cor- 
poris majoris est major diametro corporis minoris; et ideo 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 125 


possunt radii exeuntes a terminis diametri corporis majoris 
transire ultra diametrum corporis minoris, ut majorem ejus 
portionem comprehendant; et e contrario corporis majoris 


EROCJ)O 


FiG. 9. 


minor portio recipit virtutem a minori corpore, quia diameter 
minoris corporis non aequatur diametro majoris, sed alicui 
chordae minoris portionis corporis majoris. .Et nullus punctus 
sphaerici corporis potest facere virtutem a se, nisi ad spatium 
quod separatur ab eo per lineam quae contingat illud corpus 
in puncto illo a quo fit virtus; quoniam ab «& puncto non 
potest aliqua linea cadere inter lineam contingentem et corpus 
sphaericum, ut demonstratur in 
xv tertii elementorum Euclidis. 
Et ideo spatium, quod est in 
angulo contingentiae, et sic per 
totam retro lineam contingentem 
versus corpus, non recipiet vir- 
tutem ab 4 puncto, sed totum 
spatium ultra lineam contin- e 
gentiae, in quo sunt puncta £c de, 
recipiet virtutem. |. Et omnes b 
radii qui exeunt a superficie cor- 
poris sphaerici, quorum directio 
cadit in centrum corporis illius, sunt perpendiculares super 
ipsum et tales undique exeunt infiniti ut patet in figura. 
Et tum ab eodem puncto superüciei corporis, a quo fit 
radius perpendicularis, super idem corpus fiunt radii infiniti, 
ut patet ad 2 punctum, et sic de omnibus ; sed unus solus, 
Scilicet a /, radius est perpendicularis super illud corpus, 
quia ille solus, si protrahatur in continuum et directum, vadit 
in centrum corporis, et ideo ille est fortissimus, et habet longe 
plus de virtute. 


FriG. 10. 


126 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Conveget — Et isti radii perpendiculares, eo quod concurrunt in centrum 
d corporis, non sunt aequidistantes ; potest tamen oculus esse ita 
obects — longe a corpore, quod non percipiat concursum, et judicabit 
appear : SES : Á— : zs 
paralld. — radios tales esse aequidistantes, sicut accidit nobis de radiis 
solis et stellarum, et ideo judicamus umbras rerum diversarum 
aequidistantes, quando opponuntur soli, sed non secundum 
veritatem. Multa enim videntur aequidistare, quia non per- 
cipimus eorum concursum, ut parietes domus cujuslibet videntur 
ad sensum aequidistantes, sed non sunt quia omne grave tendit 
ad centrum naturaliter, et ideo rueret domus, si essent omnino 
aequidistantes. Et circuli meridiani diversarum civitatum 
videntur esse aequidistantes, et lineae meridiei, quia non per- 
cipimus concursum, et tamen concurrunt in polo mundi. 
Thecentral Est etiam sciendum, quod radii qui cadunt in centrum 
BE corporis sphaerici a quo veniunt, sunt illi per quos judicamus 
operative. stellas per foramina instrumentorum. Unde astronomus et 
perspectivus, qui experiuntur hujusmodi, utuntur istis radiis 
quia sensuales sunt et fortes. Quamvis enim a portione aliqua 
corporis sphaerici objecta rei patienti veniat una pyramis 
habens radios infinitos, qui fiunt a singulis punctis illius 
portionis, et omnes concurrunt in conum pyramidis cum radio 
perpendiculari, tamen unus solus est perpendicularis in una 
pyramide, et ille perpendicularis dominatur in fortitudine, et 
est axis pyramidis et tota pyramis ab eo nominatur apud 


experimentatores, et vocatur radius corporis agentis, ut patet 





19 (ei aos 


in figura. Nam sit e centrum, et d c sit portio solis objecta 
terrae, et 0 conus pyramidis cadentis in terram, planum est 
quod e £ radius cadit in centrum solis, et nulli alii qui sunt 
de corpore pyramidis, quamvis sint infiniti. Nam 7? declinat 
a centro solis, ut patet, et sic de omnibus aliis f 2, c 4. Et ideo 





MZUDIIEMATICAE: IN PHYSICIS UIILITAS. I27 


est perpendicularis super corpus solis, et axis pyramidis, et 
ideo est fortior, et plus habet de virtute, quoniam virtus venit 
secundum hunc radium a tota profunditate solis, quod non 
accidit in aliis. Nam diameter Zo est longior quam P 4, et 
quam omnes lineae cadentes in circulo a latere diametri, et 
ideo plus capit de substantia solis, ideo plus habet de virtute. 
Et 4 £ linea est brevior quam c £, et omnes aliae quae a por- 
tione solis descendunt in terram, quapropter plus habet de 
virtute secundum praedicta. Et haec, quae nunc dicta sunt, 
patent ex viii tertii elementorum Euclidis. 


IISSDENCODIQRSOU ASTA. 


CAPITULUM fI. 


In quo canones dicti applicantur ad lucem stellarum. 


His principiis et hujusmodi datis per vias geomcetriae, Illustra- 
potest homo verificare omnem actionem naturae, quia omnis "^"* 
veritas circa operationem agentis in medium, vel in materiam 
generabilem, vel in coelestia, et in totam mundi machinam, 
sumit ortum mediate vel immediate ex jam dictis, et quibus- 
dam similibus, quia non potui omnia in hac persuasione ponere, 
quae opus majus requirit. Et quod dico manifestare volo per 
aliqua exempla in diversis rebus mundi, et incipiam a supe- 
rioribus. Aristoteles vero dicit in primo Meteorologicorum ! 
quod omnes stellae habent lucem a sole; et hoc patet per Lunar 
eclipsin lunae : nam quando terra interponitur inter solem et €*'P* 
lunam, ipsa eclipsatur, et quando non, tunc illuminatur; et 
ideo similiter esset de aliis, si essent in tali situ in quo luna. 

Sed non sunt, nam conus pyramidis umbrae non attingit nisi 
usque ad orbem Mercurii, et ideo sola luna potest cadere in 
umbra terrae. Et tamen stellae inferiores eclipsant superiores, 
sicut Aristoteles vult secundo Coeli et Mundi, quando cadunt? 


' Meteor. i. 8, $8 6. — Aristotle explains that the earth's shadow reaches to 
the moon, but not much beyond ; and that the distance of the stars from the 
earth is many times as great as that of the sun; wherefore, dvá-r mávra róv 
fiov rà do Tpa mepuopav, kal urevi T3)v ^v àvr.ppár rew abr&v. 

* In Meteor. i. 6, $ 11, Aristotle speaks of an occultation of one of the stars 
in Gemini by Jupiter. 


128 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


inferiores inter solem et superiores, et hoc bene accidit, sed 
non est ita notabile, sicut de luna. Sed quoniam, ut patet 
ex praedictis, rara et perspicua permittunt transitum speciei, 
ut aer et species oculi et stellarum transeunt per orbem ignis, 
et per medium omnium orbium septem planetarum, necesse 
est quod sint rara et perspicua, et quod non terminant visum. 
Ergo non sunt densa. Ergo nec visibilia, quia solum est 
visibile, ut docet Avicenna tertio de Anima, quod potest visum 
terminare, et verum est hoc. Sed si non sunt visibilia, non 
sunt lucida, quia lucidum est visibile. Et loquor de lucido 
quod habet lucem fixam, et non transeuntem ac propriam 
quae potest multiplicare a se radios, ut stella et ignis; non 
loquor de lucido quod recipit lucem transeuntem sicut aer, 
quem Aristoteles vocat lucidum ! in secundo de Anima: sed 
hocestaequivoce. Quapropter errant, qui aestimant sphaeram 
ignis lucere naturaliter, sicut hic inferius, et praecipue cum 
magis sit rarus quam aer, et ideo minus visibilis, et propter 
hoc minus aptus luci, quia densitas est causa illuminationis, ut 
dicit Averroes secundo Coeli et Mundi, et libro de Substantia 
Orbis. Et similiter turpius erratur a vulgo, quando ponit 
orbes stellarum lucere, praecipue cum dicant quoddam falsum, 
et imponunt Averroi illud. Nam dicunt, quod stella non 
differt ab orbe nisi per majorem aggregationem et minorem 
lucis. Sed Averroes non dicit hoc, sed contrarium docet et 
probat: bene enim dicit totum hunc sermonem praeter casum 
genitivum ultimum, qui est /zczs, loco cujus dicit Perspzcuz 
coelestis. Et quia fere omnia vocabula sermonis vulgati et 
ipsius Averrois sunt eadem, et aestimant perspicuum et luci- 
dum esse idem, propter verbum Aristotelis secundo de Anima, 
ubi accipitur lucidum aequivoce, imponunt Averroi quod velit 
orbem lucere propria luce et fixa, ut stella, licet minus. Sed 
dicit contrarium, volens quod propter fortitudinem actionis 
quam habet stella in hoc mundo, oportet quod multum 
habeat de substantia coeli congregata in suo corpore, et 
ideo perspicuum coeleste, quod dispergitur in partibus orbis, 

1 De Anima, ii. 7, $ 2 "Ear: 9 Tt 6iapavés: Gapavés 8€ Aéyo à éami £v óparóv, 
oU kaÓ' ab70 9 óparóv àAXà OV dAAÓTpiov xp&pa* TotoUrov O' éaiv rp kal VOmp . . . 
às 0' écriv 1j roírov évépyeua ToU QaQavoUs 1j Qupavés. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 129 


condensatur in corpore stellae, ut habeat fortem virtutem in 
alteratione mundi. Et ideo docet ibi, et in libro de substantia 
orbis, quod stella sola lucet, et nulla pars orbis. Et hic error 
vulgatur apud philosophantes, et apud omnes Theologos, 
quando loquuntur, et scribunt de stellis. 

Quoniam vero in libro de proprietatibus elementorum Ts the light 
dicitur, quod sol est sicut candela, et stellae sicut specula, SE 
aestimat totum vulgus studentium quod lumen quod venit reflected 
ad nos de luna et stellis sit lux solis reflexa a superficiebus Rar E 
earum. Sed hoc est impossibile propter aequalitatem angu- 
lorum incidentiae et reflexionis, ut patet in figura. Nam ut 
prius visum est, si ita esset, tunc oportet angulum a incidentiae, 
et angulum 2 reflexionis aequari. Ergo ? c radius non vadit 
nisi in partem determinatam 
terrae et non ubique, et sic de 
toto lumine quod venit ad su- 
perficiem lunae. Totum enim 
est quasi unus radius, et cadit 
ad angulos inaequales, et re- 
flectitur in partem determina- 
tam. Ergo si veniret ad terram, 
non illuminaret luna nisi par- 
tem Horizontis aliquam deter- 
minatam ; sed nos videmus, 
quod illuminat totum hemi- 
sphaerium sicut sol | Ergo 
lux illa quae venit a luna et a 
stellis non est reflexa. Et Averroes secundo coeli et mundi 
hac demonstratione utitur, et sua confirmat auctoritate, quod 
non est lumen solis reflexum a superficie stellarum, quod ad 
nos descendit ab eis, sed proprium lumen et innatum, eductum 
tamen de potentia materiae in corpore stellae per virtutem 
solis venientis ad stellam, quae virtus alterat et transmutat 
stellam, et facit lumen in ea; et quando habet lumen natu- 
raliter genitum in ea, sicut sol habet lucem creatam, tunc 
potest multiplicare lucem a se undique sicut sol. Et tunc 
concedendum est quod lumen solis reflectitur a superficie 
lunae, sed non venit ad terram, sed ad aliam partem mundi 

VOL. I. K 





Fi1G, 12. 


More than 
half of the 
earth illu- 
minated 

by the sun. 


In space 
are more 
media than 
one, as 
refraction 
proves. 


130 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


declinat in coelestibus secundum aequalitatem angulorum 
incidentiae et reflexionis. 

Et per supradicta patet, quantum illuminatur de terra et 
de stellis per solem. Nam majores earum portiones semper 
illuminantur, quia minores sunt sole. Sol enim est centies 
septuagies fere major tota terra, sicut ostendit Ptolemaeus in 
quinto Almagesti !, et sic possunt omnia quae pertinent ad illu- 
minationes et protractiones radiorum in coelestibus verificari, 
ut in diversa figuratione lunae secundum aetates, et quare in 
eclipsibus appareat rubea et pallida, et tota ratione eclipsis ; 
nam hoc est propter lumen principale, quod a radiis princi- 
palibus venit infra umbram, et quodammodo sic imperfecte 
illuminatur per radios accidentales. Et non solum de his, sed 
de aliis virtutibus factis a planetis et stellis in alias secundum 
omnes diversitates conjunctionum et aspectuum, quibus astro- 
nomi utuntur in suis considerationibus, in quibus multipli- 
cantur non solum radii lucis, sed virtutes substantiales stellarum 
ad invicem, secundum quod dicimus lunam in Ariete esse 
calidam et siccam, in Geminis calidam et humidam, et in 
Cancro frigidam et humidam: et quando conjungitur Saturno 
fit frigida et sicca, et quando Iovi calida et humida, et sic de 
omnibus talibus. Nam haec omnia certificantur per multi- 
plicationes specierum et virtutum determinatas juxta principia 
praetacta. Et non solum haec, quae pertinent ad qualitates 
et naturas substantiales stellarum, sed ea quae pertinent ad 
figuras, et magnitudines, et altitudines, et numerum coelorum 
et stellarum, et ad hujusmodi consimilia. 


CAPITULUM II. 


In quo canones supradicti applicantur ad totum mundum. 


Et non solum haec de coelestibus verificantur per dicta, 
sed de elementis et toto mundo. Nam cum philosophi ante 
Aristotelem posuerunt omnia esse unum corpus mundi, potest 
destrui hoc per leges fractionis. Nam si quis per instrumenta 
quibus experimur ea quae sunt in coelestibus, cujusmodi 

I Ptol. Syzaxis, i. 16. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. I3I 


vocantur armillae vel alia, accipiat locum alicujus stellae circa 
aequinoctialem in ortu suo, et deinde accipiat locum ejusdem 
quando venit ad lineam meridiei, distare sensibiliter inveniet 
eam in loco meridiei plus a polo mundi septentrionali, quam 
quando fuit in ortu. Ergo visus videt stellam diversis modis 
in illis diversis temporibus: nam si videret eodem modo tunc 
stellam in eodem loco inveniret semper. Sed quando stella 
est in linea meridiei, tunc stella accedit ad zenith capitis 
aspicientis, qui est punctus in coelo suprapositus capiti, qua- 
propter cadunt radii in visum perpendiculariter, et in centrum 
mundi, et ideo non franguntur, et propter hoc videt visus 
stellam per rectas lineas in suo loco vero. Ergo quando visus 
errat in ortu stellae non videbit per lineas perpendiculares, 
quia multum distat stella a zenith capitis, et ideo radii cadunt 
ad angulos obliquos, quapropter franguntur, et ideo visus tunc 
videt per lineas fractas, et errat in loco stellae. Sic autem 
Ptolemaeus! in libro quinto de opticis docet considerare, et 
Alhazen in libro septimo et ego consideravi in instrumentis 
hoc idem, et certum est. Quoniam ergo fractio radiorum cadit 
in hoc mundo, planum est quod plura corpora sunt in mundo. 
Et prima fractio invenitur secundum considerationem dictam Ray pass- 
in superficie ignis immediate sub orbe coelesti, scilicet. sub j,7 Ve 


lunar 
sphaera lunae: quapropter sphaera ignis est diversa a sphaera sphere to 


" E : . sphere of 
coeli; cum tamen Platonici et Augustinus, et multi autores fre is 
antiqui tangant Platonice quod ignis et coelum sunt unius 'efracted. 
naturae. Sed hoc est impossibile propter demonstrationem 
dictam, et propter alias demonstrationes naturales quas Ari- 
stoteles in libro Coeli et Mundi affert, quibus nullus modernus 

modo contradicit: nam trita est haec veritas in naturalibus. 

Haec tamen demonstratio vulgo naturalium est ignota, nam 
Aristoteles non tangit eam, nec ejus expositores. Quoniam 

autem non est fractio in sphaera aeris, ut iidem autores 
docent, et certitudo experientiae, ideo multum turbantur 
sapientes, an sphaera aeris et ignis sint duae vel una. Videtur 

enim per autores praedictos, et propter privationem fractionis, 

quod una sit superficies aeris et ignis, et unum corpus. Sed 

hoc est impossibile, quia Aristoteles dicit tertio Coeli et Mundi, 

1 Ptol. Opticae, v. p. 151, ed. Govi. Cf, Alhazen, vii. I5. 
K 2 





Laws of 
climate. 
Polar 


132 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quod aer est gravis! in sphaera sua, et sequitur naturaliter 
superficiem aquae non ignis; nam si ignis ascenderet in 
sphaera sua, aer non sequeretur, ut dicit quia cum aqua 
descendit, aer sequitur ejus superficiem, ut videmus ad ocu- 
lum. Quapropter non erunt unum corpus aer et ignis; et tota 
dubitatio solvitur per legem fractionis. Nam tria requiruntur 
ad hoc ut sit fractio, scilicet ut corpus secundum habeat 
superficiem distinctam a primo, et quod sit alterius raritatis, 
scilicet magis rarum vel minus, et quod radii cadant ad 
angulos obliquos. Quod si aliquid istorum deficiat, non est 
fractio possibilis. Propter primum enim non est fractio in 
eodem corpore, licet habeat partem unam rariorem et aliam 
minus raram, sicut aer est rarior superius quam inferius. Et 
propter secundum non est fractio in orbibus coelestibus, quia 
sunt ejusdem raritatis, quantum ad sensum nostrum. Et 
propter hoc idem non est fractio in sphaera aeris, quia aer 
gradatim subtiliatur usquequo in sua parte suprema aequetur 
subtilitati ignis in parte inferiori, et ideo non est ibi fractio. 
Quoniam autem fractio haec est inter incessum rectum et 
perpendicularem ducendam a loco fractionis, ut docent hi 
autores, et ipsa experientia, ideo sequitur quod corpus se- 
cundum est densius priori et ideo corpus sub orbe coelesti 
est densius quam orbis coeli. Quapropter oportet ponere 
plenam diversitatem corporum mundi penes coelum et ele- 
mentum. Et quando habuerimus haec, tunc per radios, et 
pyramides luminosas stellarum venientium ad instrumenta 
certificabimus omnia quae sunt in coelestibus, scilicet numerum 
coelorum, et stellarum magnitudinem et spissitudinem, et 
omnia quae sunt in coelis. 


CAPITULUM III. 


In quo per multiplicationes praedictas investigantur com- 
plexiones locorum mundi circa polos ejus. 


Posthaec descendemus ad sphaeras elementorum et investi- 
gabimus omnes complexiones eorum secundum singulas partes 


. ^ ^ , , ^ 
1 De Coelo, iv. 4, 8 5 év rfj abroU yàp x&pa mávra Bápos éxeu mAiv mwpós, kai 
ó dp. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 133 


habitationis, et inveniemus quod loca sub polis mundi sunt 
naturaliter inhabitabilia propter frigus. | Nec obstant nobis 
rationes superius annotatae pro pyramidibus longioribus, nam 
sicut ibi dictum est, demonstrationes pro pyramidibus brevi- 
oribus vincunt in hac parte, quamvis omnis homo qui nesciret 
hujusmodi radices multiplicationis lucis vinceretur per pyra- 
mides longiores. | Sed verum est, quod coni pyramidum 
venientium ad loca sub polis nimis distant a sole, et ideo 
debiles sunt, nec possunt nisi elevare vapores ab aqua et terra 
in aerem, et non possunt eos consumere ; et ideo oportet quod 
aer sit densus et caliginosus et congelatus per vapores ubique 
et semper, ut ibi plantae et animalia non possint vivere, sicut 
docet Ptolemaeus in libro de dispositione sphaerae. Sed si 
cum pyramidibus longioribus addamus autoritatem Aristotelis 
secundo de vegetabilibus dicentis, quod apud eos! ubi prolon- 
gantur dies, &c. et hoc est, ut docet commentator super illud 
verbum, ubi est dimidius annus dies, et dimidius annus nox, 
non sunt animalia nec plantae, quia calor combussit materiam 
eorum; videbitur quod illa loca sub polis sint inhabitabilia 
propter calorem, non propter frigus. Nam proculdubio ibi est 
dimidius annus dies, et tunc videretur quod calor nimis abun- 
daret, dum sol ingreditur primum gradum Arietis, usquequo 
veniat ad primum gradum Librae, et hoc per dimidium annum. 
Et adhuc additur quod diluculum matutinum incipit per 
mensem et dimidium ante ortum solis super terram, et crepus- 
culum vespertinum durat per mensem et dimidium ultra 
occasum solis, ita ut lumen solis appareat super terram ante 
ortum et occasum per totum tempus dictum, sicut nobis in 
aestate post occasum et in aurora apparet lux solis; quare 
per longitudinem crepusculi et aurorae multum augmentabitur 
calor, quia non habent noctem profundam nisi per tres menses 
anni ut certum est per omnes autores et singulos sapientes. 
Item sol nunquam recedit ab eis, nisi per maximam solis de- 
clinationem, quae fere est 24 gradus, quia aequinoctialis est 


! The reference apparently is to the apocryphal work, De P/antis, lib. ii. 7 
'Eàv ó ijos pakpórrra Tj) z)Hépg mpooáym ev Tj) &iijcev abToU kal karakvpievm Tjs 
bypórqros oU éxe TÓ $vràv bvvápes QiAXa kal rapmovs mpoá^yev. 

? [t may be noted, once for all, that in the oldest MSS. of the Opus Majus, 


tempera- 
ture low, 
notwith- 
standing 
length of 
day in 

summer. 


"'Tempera- 
ture modi- 
fied by 
mountain 
ranges. 


134. OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Horizon eorum. Sed a nobis recedit sol per duplicatam 
declinationem, scilicet fere per 48 gradus. Ergo ex hujusmodi 
appropinquatione augmentabitur calor. Quapropter con- 
cluditur secundum veritatem, quod loca sunt ibi inhabitabilia 
propter calorem. Sed cum Plinius in naturalibus et Martianus 
in descriptione regionum mundi invenerunt per experientiam 
certam, quod regiones sub polis sunt temperatissimae in hoc 
mundo, sicut ipsi dicunt, et allepant experientiam hominum 
qui ibi fuerunt, non possumus negare quin ibi sint regiones 
temperatissimae ; et quis concordabit tantam contrarietatem ? 
Certe nullus, nisi optime sciat principia multiplicationis et 
actionis specierum. — Persuasionem ergo do ad hoc, quod 
naturaliter secundum dispositionem loci respectu coeli et solis 
oportet quod locus sit inhabitabilis propter frigus; et sic 
currunt auctoritates permultae. 

Sed propter accidentalem dispositionem loci, simul cum 
aliquibus causis naturalibus, potest ibi aliqua regio esse 
combusta, et aliqua temperata. | Nam propter rationes de 
longioribus pyramidibus, et propter longitudinem diei, et 
propter magnitudinem crepusculi et aurorae, et propter 
hoc, quod sol non recedit ab eis nisi per maximam solis 
declinationem, si adjungamus causam accidentalem cum 
his, forsan inveniemus quod quaerimus. Nam proculdubio, 
secundum quod Plinius et Martianus! et alii docent, montes 
maximi sunt ad ubera aquilonis, ut montes Riphaei et Hyper- 
borei et alii, quorum altitudo immensa est, propter quam 
possunt prohibere frigus aquilonis, sicut accidit in montibus 
Italiae apud loca quae sunt inter solem et montes. Et simul 
cum hoc additur, quod montes inveniuntur lapidei, et alii 
coagulati in crystallum et salem, sicut videmus in pluribus 
locis mundi, qui montes habent superficies magis politas et 
aequales, propter quod ab eis potest fieri major et melior 
reflexio quam a montibus asperis. Nam a superficie polita 


those which are contemporary with Bacon, Arabic numerals are generally used ; 
invariably so where the numbers are large. 

! For Pliny's account of the enviable life of the Hyperboreans see Zsf. 
Natural. iv. 12. Martianus Capella was a writer of the fifth century. His 
work, much read in the Middle Ages, was a scientific encyclopaedia bearing the 
fanciful title, De nuptüs philologiae et Mercuri de septem artibus liberalibus. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 135 


et aequali et leni fit sensibilis reflexio, ut patet in speculis : 
et hoc est, quia partes concordant in unam actionem, et non 
dissipatur species, sed integra redit sicut venit; sed propter 
inaequalitatem superficiei corporis asperi nulla pars concordat 
cum alia, sed elevatior primo reflectit, et depressior secun- 
dario, et sic tota species dissipatur nec venit integra, propter 
quod non videmus per corpora aspera sed polita. — Bonitas 
ergo reflexionis, quae potest inveniri in locis aliquibus circa 
polos propter pclituram superficierum montium, valet co- 
operari ad calorem generandum simul cum altitudine montium. 
Et ulterius considerandum est, quod montes habent varias 
figuras, nam aliquis potest habere figuram ad modum specu- 
lorum comburentium, et alius ad modum speculorum sphaeri- 
corum vel columnarium vel pyramidalium, et ubi figura speculi 
comburentis invenietur cum caeteris causis caloris, necesse 
est ibi esse combustionem validam, ita ut nihil ibi vivere 
possit, et sic intelligendus est Aristoteles cum ejus commen- 
tatore. Ubi autem temperantur causae caloris et frigoris, et 
penes altitudinem montium, et penes lenitatem superficierum, 
et penes figuram, necesse est quod sit locus temperatus, et 
sic intelligendi sunt Plinius et Martianus et caeteri experi- 
mentatores. 


CAPITULUM IV. 


In quo investigatur complexio locorum, qui sunt in medio 
mundi. 


Mundi vero loca in quibus sumus per totam habitationem 
usque versus finem tertii climatis sunt tolerabilis caloris. 
Hierusalem quidem est in tertio climate, sed ultra sub Tropico 
Cancri incipit torrida zona, et locus malae habitationis. Et 
propter hoc, quod via solis est inter duos Tropicos, aestimat 
vulgus quod totus ille locus est combustus et quod nihil ibi 
sit temperatum ; et ideo aestimant, quod locus sub aequi- 
noctiali circulo sit maxime combustus, quia sol super capita 
habitantium bis transit in anno, et non attingit ad Tropica 
nisi semel, ut in solstitio aestivali venit ad Tropicum Cancri, 


Climate of 
temperate 
and 
tropical 
zones. 


Effect of 
solar ec- 
centricity. 


136 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


et in solstitio hyemali accedit ad Tropicum Capricorni. Sed 
eundo de uno ad aliud transit bis super aequinoctialem 
circulum, scilicet in principio Arietis et Librae, et hoc est 
in principio veris et autumni, propter quod aestimatur 
a multis, quod locus sub aequinoctiali sit maxime com- 
bustus, et ad hoc faciunt rationes secundum multiplica- 
tiones praedictas. Nam ibi saltem bis in anno sunt pyramides 
breviores et radii cadentes ad angulos rectos ac perpendi- 
culares, et per consequens non franguntur; redeunt in se ut 
geminentur radii, et ideo videtur prima facie quod tota forti- 
tudo actionis naturalis ibi concurrit longe plus quam alibi. 
Sed constat nobis quod sub Tropicis sunt Aethiopes com- 
busti. Ergo videtur quod locus sub aequinoctiali circulo 
sit combustissimus, sicut vulgus ponit. Sed proculdubio 
Ptolemaeus vult libro praedicto, quod locus ille sit temperatus 
respectu Tropicorum. Atque Avicenna docet primo de 
Animalibus, et primo artis medicinae, quod locus ille est 
temperatissimus. Et propter hoc theologi ponunt his diebus, 
quod ibi sit paradisus, et ideo vulgus indoctum errat in hoc 
loco. Et tenebimus sententiam Ptolemaei ad minus, quic- 
quid sit de opinione Avicennae et theologorum, quamvis leges 
multiplicationis specierum hic concludant quantum possunt. 
Sed causae fortiores sunt in contrarium, quas Avicenna 
egregie assignat, videlicet quod declinatio solis magna est ibi, 
et aequidistantes sunt distinctae et distant multum. . Nam 
cum tota declinatio solis sit fere 24 gradus de Coluro, 
fere 12 debentur signis aequinoctialibus, scilicet Arieti et 
Virgini, Librae et Piscibus, et octo fere debentur Tauro, 
Leoni, Scorpioni, Aquario, et ut fere quatuor debentur 
Geminis, Cancro, Sagittario, Capricorno. Et ideo quando 
sol est in signis ubi declinatio est fere 4 graduum, fertur 
propter confusionem aequidistantium super eandem regionem 
per 40 dies, et comburit ut in Tropicis. Sed minus in aliis 
ubi declinatio est octo graduum, minime vero ubi est I2, 
et hoc est apud aequinoctialem. 

Alia causa est propter aequinoctium, quia aer tantum tempe- 
ratur de nocte, ut non possit esse calor superfluus de die, et 
propter hoc ibi est aequalitas aeris, et nobiles complexionum 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 137 


dispositiones, ut docet Avicenna. Nec est dubium quin locus sit 
temperatus, sed an sit temperatissimus, non percipio adhuc. Et 
ideo non est certificatum an paradisus debeat ibiesse. Quoniam 
si eccentricitas solis sit prout mathematici ponunt, impos- 
sibile est pure temperatum esse sub aequinoctiali. Nam una 
pars eccentricij quae vocatur oppositum augis descendit ad 
terram per quinque partes semidiametri eccentrici magis quam 
reliqua quae dicitur aux!, Et ideo quando sol venit ad oppo- 
situm augis comburit terram omnino, ut nihil ibi vivere possit, 
tum propter appropinquationem, tum propter casum radiorum 
ad angulos rectos, tum propter confusionem aequidistantium 
in quibus moratur super eandem regionem ut comburat eam ; 
et hoc est quando sol est in 
Sagittario et Capricorno et 
Scorpione. Nam oppositum 
augis est in Sagittario, et in 

locis propinquis ei comburit 
similiter et distemperat. Et acis 
ideo sol distemperabit Li- 

bram et Arietem. Nam jam 
transivit medietatem eccen- 

trici, quando venit ad initium 
Librae, et Libra satis appro- 
pinquavit ad oppositum augis, ut intemperiem caloris possit 
causare, sicut patet in figura. Sed constat, quod paradisus 
habet plenum temperamentum. Horum autem certificatio 
non est praesentis persuasionis. 


LIBRA 





FIG. 13. 


CAPITULUM V. 


Et ideo? redeo ad propositum dicens quod complexiones Influence 


locorum mundi inveniri non possunt, nisi homo sciat leges eR Dl 


* Aux is the Arabian form of the word afsis: used together with the related perament. 


expression oppositum augis to denote the two points of an orbit which are at the 

greatest or least distance from the centre of motion. In modern astronomy 

the aphelion or apogee of the earth's or the moon's orbit would be called 

summa apsis, or aux ; the perihclion or perigee would be 77a ass, or ofpost- 

tum augis. 1t need hardly be mentioned that in the Hipparchian or Ptolemaic 

theory the sun's orbit was supposed to be eccentric to the circle of the heavens. 
? | follow O. in making this the beginning of a new chapter. 


138 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


multiplicationum praesignatas, quoniam nec falsum vitabit, 
nec verum poterit confirmare. Sed locus est principium 
generationis, quemadmodum et pater, ut dicit Porphyrius. 
Et nos videmus, quod omnia variantur secundum loca mundi 
diversa non solum in naturalibus, sed homines in moribus ; 
quoniam alios mores habent Aethiopes, alios Hispani, alios 
Romani, et alios Gallici. Nam et Picardi, qui sunt veris 
Gallicis vicini, habent tantam diversitatem in moribus et in 
lingua ut non sine admiratione possit esse unde sit tanta 
diversitas locorum propinquorum. 

Sed quoniam res hujus mundi in diversis locis consti- 
tutae, quantumcunque propinquae sunt, recipiunt conos 
diversarum pyramidum venientium a toto coelo objecto eis, 
ideo accidit infinita diversitas. Nam ad singula puncta terrae 
veniunt coni pyramidum singularum, et quilibet punctus est 
centrum unius EHorizontis novi. Et ideo videmus, quod 
duae herbae simul nascuntur de terra sine medio, et ideo 
duo gemelli in ventre matris sortiuntur diversitatem com- 
plexionis, ut postea mores habeant diversos, et sequantur 
artes diversas, et occupationes difformes per totam vitam. 
Et ideo virtutes coelorum et stellarum producunt ubique 
diversas res in proprietatibus et naturis, et in rebus gene- 
ratis secundum propagationem. Et non solum multiplicatio 
virtutis coelestis operatur, sed patris et matris, quoniam 
descinduntur virtutes in seminibus, ut docent medici. Et 
praecipue ab anima matris continuatur multiplicatio virtutis 
et speciei super foetum usque in complementum generationis 
et nativitatis. Et cum puer in nativitate exponitur aeri novo 
tanquam alteri mundo, tunc recipit conos pyramidum coele- 
stium secundum singulas partes, et sic recipit impressiones 
novas, quas nunquam dimittit, quia quod nova testa capit, 
inveterata sapit. Et tunc confirmatur complexio radicalis, 
quae semper manet usque ad finem vitae, licet complexio 
currens mutetur tota die. Et ad hanc radicalem complexionem 
sequuntur inclinationes ad mores et ad scientias et ad linguas, 
et ad quaecunque artificia et negotia, et ad omnem diversi- 
tatem quam videmus in omnibus. Et si coeli dispositio sit 
mala in conceptione et nativitate pueri, tunc coni pyramidum 





MATHEMATICAE.IN PIHYSICIS UTILITAS. 139 


laedunt complexionem, et per consequens inclinatur homo ad 
malos mores et artes perversas, secundum diversitatem coelestis 
constellationis : et si constellatio bona est, tunc complexio est 
bona, et sequitur inclinatio ad mores bonos et scientias utiles : 
et si mediocritas accidat in coelesti constellatione, tunc homo 
mediocris est in omnibus quantum est ex naturali dispositione, 
licet poterit se mutare per libertatem arbitrii, et per gratiam 
Dei, et per tentationem diaboli et per bonum aut malum 
consilium, maxime a juventute. Et nunc quae dixi in univer- 
sali, possunt confirmari si tempus esset per exempla in singulis 
rebus. Sed jam de combustione facta per crystallum et 
vitrum et specula concava et alia quae ad oculum patent, 
ostenditur nobis sensibiliter, quod fractiones et reflexiones et 
hujusmodi multiplicationes possunt effectus naturales produ- 
cere. Atque vulgatum est quod irides et cometae et plures 
aliae impressiones inflammatae in aere, et circuli circa solem 
et lunam, fiunt per hujusmodi multiplicationes radiorum, cum 
aliam causam non possunt habere. Et sic de omnibus aliis, 
licet nor sit in singulis evidens, quia non omnium agentium 
species sunt visibiles. 


CAPITULUM VI. 


In quo datur causa fluxus et refluxus maris per radios. 


Et nunc ponam unum exemplum omnibus occultum, et The tides. 
pono ubi minus videtur quod multiplicatio secundum lineas 
et angulos determinatos requiratur, ut in re quam difficillima, 
quae tamen per multiplicationem redditur satis plana; et est 
de fluxu et refluxu maris. Alpetragius vero in libro suo de 
motibus coelestibus aestimat, omnia corpora mundi praeter 
terram moveri motu coeli primi, et hoc verum est: sed 
secundum quod magis elongantur tardius moventur, et cum 
majori impedimento. Unde aqua tardius et irregularius 
movetur in sphaera sua, quam alia corpora mundi. Addit 
ergo iste, quod hic motus facit fluxum et refluxum; sed non 
placet hic, quia fluxus et refluxus sunt determinati et certi, et 


Flood tide 
when moon 
1s ap- 
proaching 
meridian. 


I4O OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


currunt sicut luna variatur in partibus coeli. Sed motus aquae 
a motu coeli est confusus, et inordinatus, et irregularis propter 
hoc, quod virtus coeli primi nimis elongatur ab ejus origine, 
quando est in aqua, et ideo praevalet virtus aquae propria, 
scilicet sua gravitas, quia nititur quiescere in loco suo, propter 
quod non potest hic motus esse ita regularis et distinctus 
temporibus certis penes accessus et refluxus ut nos videmus 
in mari. Et ideo Albumazar in majori introductorio astro- 
nomiae determinat omnes differentias fluxus et refluxus, et 
narrat quod accidunt omni die et nocte secundum quod luna 
est in diversis partibus sui circuli et respectu solis. Sed non 
dicit nobis causam, nisi quod luna est causa, et quod quando 
luna est in uno loco tunc est fluxus, quando in alio tunc est 
refluxus. Propter quod considerandum est, quod quando 
luna ascendit super mare alicujus regionis, ejus radii cadunt 
ad angulos obliquos, ut quilibet qui novit casum angulorum 
potest hoc scire. Et quia cadunt ad angulos tales, oportet 
quod sint debilis virtutis, ut prius ostensum est. Et ideo 
solum possunt elevare vapores a fundo maris, et ampullas 
tumentes, et ingurgitantes aquas maris, ut expellantur a canali- 
bus suis, quos vapores non possunt radii ad aerem extrahere 
nec consumere propter debilitatem suam ; et ideo oportet ut 
aqua fluat a sedibus suis, donec durat hujusmodi ebullitio 
vaporum. Sed cum luna accedit ad medium coeli, cadunt 
magis et magis radii ejus ad angulos rectos, et fortificantur 
super corpus maris, ac extrahunt vapores ad aerem et con- 
sumunt, unde debilitatur fluxus paulatim, secundum quod luna 
appropinquat lineae meridiei ; et quando venit ad illam lineam 
sunt vapores castigati et consumpti, ita ut statim dum luna 
descendit ad aliam quartam coeli incipiat refluxus, quia ces- 
sante causa cessat effectus. Et pono exemplum sensibile ad 
istud. Nam in pulmento posito super ignem, ignis in principio 
resolvit vapores, et facit eos exire orificium vasis: quando 
vero fortificatus est et continuatur consumit vapores, et liquor 
residet in fundo vasis. Nam universaliter calor debilis resolvit 
vapores et non consumit, calor enim solis fortis consumit, 
unde in nocte, et in mane, et in vespere fit resolutio vaporum 
major quam in meridie, et tunc consumuntur. Et similiter 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. I4I 


calor naturalis in principio post cibum et potum resolvit vapores 
fortiter et facit somnum. . Sed quando invaluit diu super 
cibum consumit eos, et homo evigilat. Nam vapores resoluti 
obstruunt vias spirituum et calorum venientium ad sensus 
a corde et capite, et ideo oportet ut quiescant sensus, et hoc est 
dormire. Et sic de omni virtute agente, cujus est proprium 
resolvere et consumere. Primo resolvit dum debilis est, et 
postea fortificata consumit. 

Et dicit Albumazar et alii concordant, quod luna facit Explana- 
effectum consimilem in quartis oppositis. Nam dum luna est Ped 
in quarta inter oriens et meridiem fit fluxus in illa quarta et in when moon 
quarta opposita, quae est inter occidens et angulum terrae, et MORI 
dum resolvit quando est in quarta inter angulum medii coeli quarter. 
et angulum occidentis. Similiter refluit tunc mare ab angulo 
terrae usque ad angulum orientis. Sed non dant causam 
hujus rei; solum dicentes quod luna effectum in quartis 
oppositis habet consimilem. Sed quomodo operabitur luna 
ubi non est? et constat, per medium terrae non transeunt 
ejus radii. Ad hoc autem juvat nos multiplicatio reflexa. 

Nam proculdubio coelum stellatum aut nonum est densum per 
totum, nam visus noster stat ad alterum illorum, sed non 
terminatur visus nisi per densum, ad quorum alterum multi- 
plicati radii lunae existentes in quarta una reflectuntur ad 
quartam oppositam, et sic virtus lunae est directa in quarta 
una, et ejus reflexio in eodem tempore in quarta opposita. 
Solis autem virtus est nimis potens, et ideo ad quoscunque 
angulos cadat potest consumere vapores cito, quos resolvit. 
Aliarum vero stellarum virtus est debilis propter earum elon- 
gationem a terra, quamvis multo sint majores quam luna sit, 
et propter debilitatem non faciunt hujusmodi operationem, 
quamvis ad angulos diversos cadant earum radii ut lunae. 
Nec tamen hic intelligo, quod sit ebullitio cum fervore caloris 
ut in liquore super ignem, sed similitudo est quantum ad 
resolutionem vaporum quam facit virtus lunae, aut per radios 
lucis, aut per radios suae naturae substantialis, aut per 
utrosque. Quando enim de nocte per radios stellarum, et in 
mane et in vespere per solem fit resolutio vaporum de terra 
et aqua, non propter hoc ebulliunt cum fervore, et tamen in 


Influence 
of stellar 
rays on 
health and 
disease. 


142 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


maxima copia elevantur, et sunt nubes infinitae. Et ideo non 
oportet ut aquae maris ferveant in fluxu. 


CAPITULUM VII. 


In quo multiplicatio virtutum comparatur ad sanitatem et 
infirmitatem corporis humani. 


Mira ergo potestas est hujus multiplicationis cum omnia 
fiant secundum leges ejus et occulta et manifesta. Et horum 
notitia non solum necessaria est in scientialibus, sed utilitates 
magnas nobis praestat in corpore et in anima, si diligenter 
investigemus, nam valde utile est scire has leges in conserva- 
tione sanitatis. Quoniam cum non possumus vitare omnes 
incidentias specierum et virtutum rerum malarum et nocivarum 
sanitati, nec possumus semper aptare corpora nostra ad 
pleniores casus virtutum venientium a rebus salutiferis, semper 
tamen debemus esse solliciti ut rerum nocivarum virtutes non 
capiamus principales, scilicet rectas fractas et reflexas, sed 
accidentales si possumus, et si non possumus vitare omnes 
principales, saltem vitemus rectas, et si non omnes rectas, 
declinemus casum ad angulos rectos, et si non possumus saltem 
caveamus pyramidis breviores. Ethae considerationes habent 
locum, quando homo exponitur coelestibus impressionibus 
nocivis, ut soli in aestate, et lunae de nocte, quae exhaurit 
corpora. Unde multi mortui sunt non caventes sibi a radiis 
lunae. Et praecipue quando homo exponitur radiis Saturni 
et Martis, quoniam isti duo inducunt laesionem magnam et 
corruptionem in rebus, ut experientia docet. Similiter quando 
homo recipit species a locis corruptis et immundis, et quando 
multiplicantur species leprosorum et infirmorum et maxime 
illorum qui habent morbos contagiosos, nec non eorum qui 
habent malas complexiones, et praecipue mulieris menstruatae; 
quoniam si ipsa aspiciat speculum novum, apparet nubes san- 
guinea in speculo ex violentia menstrui inficientis, ut Aristoteles 
dicit in libro de somnis et vigilia secundo!, et de serpentibus 


! De Insomniis, cap. 2 Crav Tv karapqmvícv rais ^vvai£t ^vopévav áuBAéocw 
els TÓ küromrpov ^y(verau TÓ énuroAfjs ToU évómrpov otov veQéAr aiparáórs. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 143 


et aliis rebus venenosis. Et maxime considerandum est 
istud, quando homines et animalia nascuntur, et habent desi- 
derium nocendi et animum malignandi. Nam ad hoc reducitur 
fascinatio, unde quod habet virtutis capit ex hac causa, 
quoniam proculdubio tunc fit fortior impressio, eo quod 
natura obedit cogitationibus animae et desiderio, et excitatur 
ad fortiorem operationem, sicut Avicenna docet octavo de Ani- 
malibus et quarto de Anima per exempla et experientias varias, 
et certum est hoc. Unde Solinus narrat in libro de mirabili- 
bus mundi !, quod in quadam regione aquilonari sunt mulieres 
habentes geminas pupillas in oculis, quae cum irascuntur 
interficiunt homines solo visu, de quibus dicit Ovidius, nocet 
pupilla duplex. Et maxime cavendum est ne partes nobiliores, 
sicut oculi et facies, exponantur hujusmodi speciebus: nam 
vidi medicum excaecari dum intendebat curae habentis infir- 
mitatem oculorum, propter multiplicationem speciei venientis 
ab oculis patientis. Oportet enim in istis nocivis uti magnis 
cautelis, et maxime quando malum est grave vel intolerabile. 
Sicut Alexander doctrina Aristotelis ut historiae narrant, 
basilisci speciem venenosam positi super murum civitatis ad 
interficiendum exercitum per corpora magna polita retorsit in 
eandem civitatem, ut per proprium destrueretur venenum. 
Et per contrarium aptatio corporis ad species rerum salubrium 
recipiendas, quanto efficacius potest homo, multum est utilis 
per omnem modum tam sanis quam infirmis. 


CAPITULUM VIII. 


De infinitate Materiae ?. 


Quoniam autem diutius tenui persuasionem ut ostenderem, 
quomodo in rebus mundi a parte suorum efficientium et 


! Solinus probably lived in the third century A.n. His work, Collectanea 
Rerum. Memorabilium, is in the main a recast of Pliny. It is from his work 
rather than from that of Pliny, that such compilers as Isidore and Martianus 
Capella derived their information. 

? Cf. Opus Tertium, cap. 38, where this subjectis fullytreated. It is discussed 
at still greater length in that part of Bacon's encyclopaedic work, entitled 
Communia. Naturalium ; copious extracts from which are given by Charles, 
PP- 369-389. 


'The evil 
eye. 


Matter 
is not of 
one kind. 


I44 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


generantium nihil potest sciri sine geometrica potestate, nunc 
volo breviter pertransire a parte materiae illorum, ostendendo 
quod necesse est verificare materiam mundi per demonstra- 
tiones in lineis geometricis explicandas, si potenter volumus 
errores infinitos evacuare. Multitudo vero philosophantium 
non solum in forma propria philosophiae, sed in usu theologiae 
dicit et asserit, quod una est materia numero in omnibus rebus 
et quod solum est diversitas a parte formarum. 

! Et arguit ad hoc quod si excludamus per intellectum a 
materia coeli et lapidis formas eorum non est assignare per 
quod differant quod actus a forma dividit, ut dicit Aristoteles 
septimo Metaphysicae. Et in primo Physicorum ? dicit quod 
omnia sunt unum in materia sed differunt in forma: et in 
secundo Metaphysicae dicit quod nihil est in materia distinc- 
tum. Etsi materia plurificaretur sicut forma, quod materia 
erit communis et praedicabilis de pluribus sicut forma. Et 
allegant quod omne universale naturam formae habet. Nam 
partes definitionis ut dicit Aristoteles septimo Metaphysicae 
sunt formae?; sed partes definitionis sunt per genus et dif- 
ferentiam et componunt speciem; ergo species est forma 
tantum sicut genus et differentia. Et constat quod reliqua 
duo universalia Porphiriana, id est proprium et accidens, sunt 
purae formae, quia sunt de predicamentis accidentium. Ergo 
omne universale est forma ; et ideo materia non habebit 
rationem universalis sed singularis erit et una in numero 
omnibus. Et per hujusmodi fundamenta et auctoritates male 
translatas nituntur persuadere. Sed hic est error infinitus. 
Nullus enim major est in veritatibus speculativis, quia hoc 
dato impossibile est servare rerum generationem, et igno- 
rabitur totus decursus naturae. Sed quod plus est, si hic 
error discutiatur, invenietur valde propinquus haeresi, aut 
omnino haereticus, quo nihil magis sit profanum, quia sequitur 
necessario quod materia sit Deus et creator. Quod volo ad 


! From here to nituntur persuadere omitted in J. It has been restored from O. 

2? 4$ 0 UAg üqvocTos ka0' abrQv. Met. vi. 30, 8 13. Cf. Natural. Auscult. ii. 1, 
$8 rr, r2. The passage in JVatural. Auscult. i. 4, $ x, appears to refer to the 
opinion of others. 

* 'AAAd ToU Aóvov uépyg rà ToU e(Dovs uóvov écrív. Met. vi. 10, $ 12; cf. 12, 
8$ 4-9; also vii. 2, $ 8. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. I45 


praesens ostendere solum per rationes geometricas ut promisi, 
quamquam rationes naturales et metaphysicae sunt copiosae 
et efficaces, de quibus alias grandis sermo potest fieri. Et 
necesse est propter sensum vulgi, qui violentus est ubique. 

Dico ergo quod si materia potest esse una numero in 
duobus, eadem ratione in tribus et in infinitis. Nam consimile 
argumentum facit Aristoteles in capite de vacuo in quarto 
physicae, dicens !, quod si aliquid unum et idem potest esse in 
duobus, tunc potest esse in tribus, et sic in infinitis; sed quod 
potest esse in infinitis habet infinitam potentiam. Ergo materia 
est infinitae potentiae quare et essentiae infinitae, ut probabitur, 
et ideo erit Deus. Sed consequentiae dictae non possunt con- 
tradicere, scilicet quod sequatur quod materia eadem possit 
esse in infinitis si essent, et ideo concedunt ei potentiam 
infinitam sed negant essentiae infinitatem, quia nihil habet 
essentiam infinitam nisi Deus. Et cum arctantur in hac parte 
circa infinitatem potentiae, incipiunt verbis vacillare, dicentes 
quod potentia materiae est infinita, sicut potentia continui. 
Sed istud nihil est, quia haec potentia non est respectu actus 
infiniti, nec respectu infinitorum simul et in actu consideran- 
dorum, et ideo haec potentia non est actu infinita, sed potentia 
tantum. Sed potentia infinita in tantum datur materiae 
secundum dictam positionem, ut si essent actu infinita, posset 
materia eadem numero esse actualiter in illis infinitis. Ergo 
actualiter et intensive habet potentiam infinitam. Caeterum 
potentia continui non. est similis potentiae divinae: quia 
potentia divina non habet arctationem et limitationem, quan- 
tum ad actualem existentiam in pluribus et in infinitis. Ad 
quam non se extendit potentia continui, sed materiae con- 
ceditur illa eadem existentia in pluribus, et sic in infinitis, per 
auctoritatem et demonstrationem Aristotelis. Quapropter 
potentia materiae non «est similis potentiae continui sed 
divinae. 

Caeterum aliter vacilant in hac parte dicentes, quod 
potentia materiae est passiva, et potentia divina activa. Hoc 
enim excluditur multis modis. Nam potentia passiva dicitur 
respeetu transmutationis suscipiendae ab agente. Sed potentia 

! Nat. Auscult. iv. 8, 8 13. 

VOI L 


Ifso,it 
would 
possess 
infinite 
power. 
and be 
equivalent 
to Deity. 


Mathe- 
matical 
disproof. 


146 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


existendi in pluribus non hoc respicit, et ita differunt. Item 
potentia existendi in pluribus simul quae non est arctata nec 
limitata attestatur summae nobilitati, et ideo datur Deo et 
animae quae est in pluribus partibus corporis tota. Sed Deo 
et animae non datur propter aliquam rationem patiendi, ergo 
nec materiae. Item quaecunque sit haec potentia, sive activa 
sive passiva, oportet quod substantia materiae sit infinita si 
haec potentia est infinita; et si hoc, tunc materia est Deus 
vel aequalis Deo, quia nulla res habet substantiam et poten- 
tiam infinitam nisi Deus. 
Sit ergo potentia infinita 4 linea, et linea Z sit ejus finita 
substantia, ct C linea sit potentia aliqua finita, quae sit pars 
potentiae infinitae. | De 
A|Potentainümta. ^ — | .emmi, enimy quantow dato 
SNOW UN E contingit partem per intel- 
us lectum abscindere, ut vult 
Potentia finita pars ipsius 44. Aristoteles primo Coeli 
Substantia potentiae C. et Mundi, et 2D linea sit 
MRNRCRUREI GAS substantia ejus quod est 
C potentia; multiplicetur 
ergo Z7 quousque aggre- 
Potentia major quam 7. getur substantia quae sit 
aequalis ipsi 7, hoc enim 
est possibile, quoniam 2 et 7 sunt finita, et haec substantia sic 
aggregata sit 7 linea. Similiterque multiplicetur potentia C 
in tantum ut excrescat potentia proportionalis ipsi £, et sit 7 
linea, hoc enim est possibile, quia C et D sunt finita, et ideo 
potest ad utrumque addi in tantum, ut aggregata sint propor- 
tionalia, sicut Cet D. Sed F potentia est finita, quia ex aggre- 
catione finita nascitur, et habet substantiam 7 aequalem ipsi 
D substantiae, cui correspondet 44 quod est potentia infinita ; 
ergo potentia 7 finita et A4 potentia infinita habebunt aequales 
substantias. Quare finitum et infinitum aequabuntur, quia 
aequalibus substantiis debentur aequales potentiae, et pars 
toti aequabitur, quoniam 7 est pars 71 sicut C, ut positum fuit 
a principio de C, et / crescit ex aggregatione finita C, quare 
F erit pars A, et ita pars aequabitur toti. 
Et ex hoc ulterius sequetur, quod pars habebit majorem 











Substantia aequalis ipsi B substantiae 











Potentia proportionalis ipsi £. 





SOME CU GORGE 

















MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 147 


essentiam, et plus de essentia quam totum. Quoniam acci- 
piatur aliqua potentia finita major ipsa /, et resecetur a 
potentia infinita quae est 4, et sit C linea. Oportet ergo 
quod G potentia, cum sit major quam 7, habeat plus de 
substantia, seu fundetur in majori et nobiliori essentia, quam 
fundatur 7 potentia. Sed 7 habuit aequalem essentiam ipsi 
4A, ut probatum est. Ergo G habebit majorem quam 4 ; et 
ita parti respondet plus de essentia et nobilius quam toti, quod 
est impossibile. Et etiam sequetur, quod finitum habebit plus 
de essentia sibi respondente quam infinitum ; et omnia haec 
sunt impossibilia. 

Item nullum infinitum potest habere potentiam finitam. 
Ergo per oppositum nullum finitum potest habere potentiam 
infinitam. ^Antecedens probatur per consimilem demonstra- 
tionem priori, quia sit a linea illud infinitum, et ? linea sit 
illa potentia finita. Accipia- 
tur aliquod finitum vel pars 
ipsius a et sit c linea. Ergo 
habebit minorem potentiam ; 
et sit d linea. Multiplicetur € | Substantia finita pars ipsius a. 
ergo d quousque aequetur 
ipsi ?, quod possibile est, quia 
utrumque est finitum ; et ideo 
tantum potest addi ad 4, ut f | Substantia potentiae e. 
aggregatum sit aequale po- 
tentiae quae est 2; et sit illud aggregatum elinea. Similiter 
ergo multiplicetur c, et addatur ei quousque poterit habere 
potentiam illam quae est e, et illud aggregatum sit f linea ; 
hoc enim bene possibile est, quoniam c substantia et 4 
potentia ejus sunt finitae, et ideo si ad 4 tantum potest 
addi, ut fiat e potentia major quam 4 ad e, tantum potest addi 
de substantia ut aggregatum excrescat, cui e potentia erit 
proportionalis, et illud aggregatum habebit illam potentiam. 
Sed e potentia est aequalis potentiae 5, ut probatum est. 
Ergo f quod est finitum, quia ex ageregatione finiti et infiniti 
nascitur, habebit potentiam aequalem ipsi e, quod est in- 
finitum. . Quod patet esse omnino impossibile, et sequetur 
ex hoc, quod pars aequetur toti, scilicet 7^ ipsi 4, et etiam 

L2 


4 | Substantia infinita. 





b | Potentia finita. 








Potentia ipsius c. 





e | Potentia aequalis ipsi 5 potentiae. | 











|i 





Are the 
cclestial 
spheres 
con- 
tinuous ? 
A line 
traversing 
their 


148 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quod pars est major toto, ut patuit in priori ratione ; et quod 
finitum habebit majorem potentiam quam infinitum, ut patet 
in terminis, et haec omnia sunt impossibilia. 

Item si potentia materiae est infinita, sit haec potentia per 
44 lineam designata infinitam, quae si dividatur in puncto a, 
tunc partes divisae sunt aequales, quia utraque ab ipso puncto 
a vadit in infinitum.  Signetur ergo punctus 2£, et puncta c 


4 D» 
f d o b c 





et d. Partes ergo divisae sunt aequales, sed ? a f in infinitum 
decurrens est major quam a f per 20. Ergo ^c linea in in- 
finitum extensa, est major quam 2f. Ergo est major aequali 
a f,quod est 20 c. Ergo pars est major suo toto. Quapropter 
impossibile est potentiam materiae esse infinitam. Nec est 
haec demonstratio applicanda divinae potentiae, eo quod non 
est divisibilis, sicut potentia materiae corporalis. Sicut vero 
radices a parte efficientis traxi ad exempla rerum naturalium, 
sic similiter possunt aliqua notari quae consequuntur materiam 
in rebus mundi, in quibus miranda geometriae potestas 
elucescit. Nam si materia mundi una esset nuimero, oporteret 
necessario, quod forma esset una numero, sicut posuerunt 
Parmenides et Melissus, contra quos Aristoteles primo libro 
Physicae et libro de generatione se opponit. Certo enim ex 
unitate materiae numerali sequitur illa potentia falsissima, 
quam prius eliminavi per leges fractionum. 


CAPITULUM IX. 


An corpora se tangant in puncto. 


Quoniam autem pro hac positione sunt geometricae falsi- 
graphiae, quae omnem hominem possunt perturbare, ideo volo 
aliquas inferre. Si enim corpora sint diversa in hoc mundo, 
ut coelum et elementum, et imaginemur lineam transire per 
medium eorum, non secabunt illam lineam in diversis punctis, 


boundaries quia tunc longitudo linearis esset in medio, et ita superficialis 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 149 


latitudo et profunditas corporalis, et sic corpus tertium a coelo 
et elemento esset inter ea, quod falsum est. Ergo in eodem 
puncto intersecabunt lineam illam. Sed continua sunt quorum 
terminus est idem. Ergo sunt continua. Multorum et maxi- 
morum virorum fuerunt hic responsiones variae, et omnes 
adhaerebant isti parti, quod in diversis punctis intersecarent 
vel naturaliter vel mathematice, vel utroque modo, distin- 
guentes inter continuitatem naturalem et mathematicam 
secundum Averroem in quinto Physicae. Sed istud nihil est ; 
necesse enim est quod in eodem puncto lineae intersecent se, 
ut sit virga ferrea imaginata; sed ille punctus non continuat 
corpora secantia, et ideo non sunt continua, sed partes virgae 
vel lineae transeuntis, de quarum continuatione non potest 
concludi corpora esse continua per quae transit virga ; sed si 
in diversis punctis virgae daremus sectionem, tunc necessario 
pars virgae, quae est corpus, esset media; et hoc est impossibile. 
Item argui potest subtilius, quod quibuscunque corporibus in 
hoc mundo positis, si sint diversa et contigua, non continua, 
supraponatur vel supponatur tertium corpus, ad quod aequi- 
distanter ducantur lineae duae a mediis punctis datorum 
corporum. Si ergo illae lineae terminentur ad puncta diversa 
in tertio corpore, tunc pars illius corporis est media inter cas. 
et aequaliter semper distant et appropinquant, et ex altera 
parte in medio duorum corporum distabunt per corpus inter- 
positum, quod omnino est falsum. Ergo continuabuntur ad 
unum punctum in tertio corpore, et eadem ratione ad extremi- 
tates suas in conjunctione corporum positorum, quapropter 
unum corpus erunt quae posita sunt, quia unus punctus non 
potest esse in diversis corporibus. Et hic turbati sunt multi, 
nec est tempus renovandi opiniones singulorum, praecipue cum 
veritas pateat. 5i dicatur quod in eodem puncto corporis 
terminabuntur illae lineae nec sint aequidistantes, quia non 
distant in aliquo, eo quod corpora simul posita sunt sine medio. 
et quia omnis distantia tollitur, oportet quod ad unum punctum 
in tertio corpore terminentur, et quoniam duo puncta non 
habent aliquid longitudinis, quoniam non sunt quanta, ideo 
non faciunt distantiam aliquam sicut nec unus punctus. Unde 
tantam indivisionem important duo puncta simul juncta, sicut 


is cut in 
two 
adjacent 
points. 


But two 
such points 
occupy no 


more space 
than one. 


A mathe- 
matical 
line and 

a physical 
line differ 
only in the 
point of 
view. 


150 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


unum per se positum, quia puncto addito puncto non crescit 
quantitas, et ideo possunt remanere diversa puncta in ex- 
tremitatibus duarum linearum simul junctarum in corporibus 
duobus sine medio, quamvis ad unum punctum in tertio 
corpore terminentur. Sed si in illis corporibus simul junctis 
ducantur duae lineae ab illis punctis infra corpora et descendat 
una linea super extremitates earum ad angulos rectos, necesse 
est per xiv primi Elementorum Euclidis quod lineae extensae 
in corporibus sint unalinea continua. Ergo et corpora similiter, 
nam talis est sententia illius propositionis. 

Et ex hac propositione deceptus fuit Averroes quinto 
Physicae, et omnes sequentes ipsum, volentes quod una sit linea 
mathematica, et per consequens unum corpus mathematicum, 
quamvis diversa sint naturaliter. Nam, ut dicit ibi, contiguitas 
naturalis transit in continuitatem mathematicam ; sed hoc est 
impossibile, nam quantitas mathematica et naturalis idem sunt 
secundum esse, et secundum rem, sed differunt solum secundum 
considerationem, quia geometer considerat lineam naturalem, 
non prout est in naturali materia, et ideo dicitur mathematica. 
Et hanc eandem lineam considerat philosophus naturalis, ut 
est in materia naturali, sicut in ferro, vel lapide, vel alia re 
naturali Et quia eadem res est secundum esse, et secundum 
veritatem existendi, naturalis et mathematica, ideo si hic esset 
linea una vel corpus unum mathematice, tunc eodem modo 
esset naturaliter. Dico ergo quod hic sunt lineae secundum 
veritatem diversae et corpora similiter, nec hoc repugnat 
intentioni Euclidis. Nam non vult quod sit una continua, 
sed quod quantum ad angulos rectos faciendos duae tantum 
faciunt quantum una, postquam illae duae jacent in eadem 
directione longitudinis ac si ibi essent duae partes ejusdem 
lineae continuatae ; et sic intendit in pluribus aliis locis ubi 
accipit unam pro duabus, cum idem faciat ad suum propositum 
una sicut duae. Et hoc est quando loquitur de communi 
differentia superficierum vel communi sectione, eam enim 
vocat unam lineam, cum tamen in veritate sint duae: sed una 
obtinet earum potestatem, et ideo facilius loquimur de una, 
quam de duabus. 

Si tamen objiceretur, quod si quis ponat diversitatem in 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 151 


corporibus, accipiantur igitur duae tabulae planae superficiei 
et circularis figurae, et elevetur una ab altera sub eadem 
figuratione, tunc aer citius repleret partes exteriores inter eas 
quam centrales. Quapropter esset vacuum in partibus interior- 
ibus ad tempus. Et hic multae stultitiae solebant dici. Nam 
aliqui dixerunt aerem in instanti moveri usque ad centrum ex 
lege naturae universalis, ne fieret vacuum; alii quod omnia 
corpora tangentia se in aere vel aqua habent superficies 
humidas, ut Aristoteles dicit secundo de Anima, et hanc humi- 
ditatem aeris vel aquae interceptam posuerunt rarefieri subito 
per totum, ne fieret vacuum. | Sed hoc quod dicitur, ne fiat 
vacuum, est pura negatio!. Nulla vero negatio pura est causa 
affirmationis; et ideo responsiones hujusmodi sunt falsae. 
Propter quod dicendum est quod sub eadem figuratione non 
potest una ab alia elevari, sed oportet quod declinet una cum 
elevatur ab alia, et sic aer ingreditur paulatim. Hoc de plano 
potest quilibet experiri in scypho vitreo demisso in vas plenum 
aqua; nàm pro mundo non potest elevari in eadem figuratione 
suarum partium. Cujus causa est, ut aqua ingrediatur ejus 
locum paulatim. Et haec est affirmativa ad quam ex conse- 
quenti excluditur vacuum. 

Si ergo oportet quod sint plures materiae corporales et 
plura corpora in hoc mundo, cum quodlibet corpus est divisibile 
in infinita, non tamen propter hoc mundus erit compositus 
ex partibus materialibus infinitis, quae vocantur atomi, ut 
posuerunt Democritus et Leucippus, quorum positione fuit 
Aristoteles magis impeditus et omnes naturales, quam per 
aliquid aliud erroneum. | Quod tamen per geometricam potes- 
tatem eliminatur omnino ; nam nihil fortius potest argui contra 
hoc, quam quod tunc diameter quadrati et latus essent com- 
mensurabilia, id est, haberent communem mensuram, scilicet 
aliquam partem aliquotam pro communi mensura, cujus 
contrarium Aristoteles semper docet. Et patet per demonstra- 
tionem ex ultima parte septimae propositionis decimi libri 
Elementorum, per quam demonstratur, quod si aliqua mensura 


! A striking instance of Bacon's positivity. No natural action takes place in 
order that some other action may not follow. ^ The remark is repeated in the 
next chapter. 


Refutation 
of atomic 
theory of 
Demo- 
critus. 


152 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ut pes vel palmus mensuret costam, non mensurabit diametrum, 
nec e contra; ut si diameter sit ex decem pedibus non erit 
costa ex aliquot pedibus. Et non solum sequitur ex hac 
positione, quod essent commensurabilia, sed aequalia. Quod 
patet evidenter in hac figura. Nam si latus habeat decem 
atomos, vel duodecim, vel plures, 
tunc trahantur tot lineae ab illis 
atomis ad totidem in opposito 
latere, et latera quadrati aequalia 
sunt; quapropter tot lineae occu- 
pabunt totam superficiem quadrati! ; 
et ideo cum diameter transit per 
ilas lineas, et non possunt plures 
assignari in quadrato, singulas capiet 
atomos a singulis lineis, et ideo non 
plures erunt in diametro, quam in 
costa, et sic habent partem aliquotam pro communi mensura, 
et tot partes habet costa sicut diameter, quorum utrumque 
est impossibile. 


F1G. 14. 


CAPITULUM X^ 
De figura mundi. 


Proofthat — Quoniam vero necesse est corpora mundi esse plura, et 
theworldis divisibilia. et quanta, oportet quod figurationem habeant 
spherical. ? : ; 
debitam, ad hoc ut mundus consistat. Figuratio vero est 
passio materiae, et invenitur in rebus ratione materiae, sicut 
Revoluion et quantitas. Nam figura uno modo est quantitas clausa 
of any DELIA ; Bo b : SED 
Mme lineis; alio modo dicitur ipsa clausio quantitatis. Necesse 
would est vero mundum extra habere figuram sphaericam. Nam 


create a . Ó e - 
vacuum. quaecunque alia detur, accidet vacuum vel possibilitas ad 


! The fallacy lies in supposing that lines could occupy superficial space ; as 
Bacon would have seen if he had tried to occupy the surface of the square with 
small circles or squares. 

? Cf. Opus Tertium, cap. 40. 








MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 153 


ipsum. Sed natura nec sustinet vacuum, nec possibilitatem 
respectu ejus. Si enim esset alicujus figurae angularis, tunc de 
necessitate accideret vacuum in moto suo: nam ubi modo esset 
unus angulus nihil esset donec alius angulus ibidem veniret !. 
Figurae autem aliae quae maxime competerent essent vel ovalis 
figurae vel consimiles ei vel lenticularis et ei conformes sce- 
cundum Aristotelem, libro Coeli et Mundi. Sed negat coelum 
habere hujusmodi figuram, sed causam non exprimit. Figura 
vero lenticularis est figura illius leguminis quod vocatur lens. 
Habet enim laterales superficies gibbosas, deficiens a vera 
sphaericitate propter breviorem diametrum quae transit per 
ila latera. Si vero esset figurae ovalis, aut pyramidalis 
rotundae, aut columnaris, aut alicujus hujusmodi, et moveretur 
super breviorem diametrum, adhuc accideret vacuum in actu, 
si vero super longiorem, non accideret vacuum in actu, sed 
possibile esset vacuum accidere, quoniam tanta esset possi- 
bilitas in mundo, quantum ad figuram ut moveretur super 
breviorem diametrum, sicut super longiorem. Si vero esset 
lenticularis figurae vel casealis, vel hujusmodi, et moveretur 
super longiorem diametrum, accideret vacuum in actu, et si 
super breviorem, non accideret in actu sed possibilitas relin- 
queretur. Nam aeque possibile esset mundo, quantum est de 
se, ut£ moveretur super unam diametrum sicut super aliam. 
Nec potest dici quod si esset ovalis figurae moveretur semper 
super longiorem, et si lenticularis moveretur super breviorem, 
ne vacuum accideret. Refellendum est istud sicut superius, 
scilicet quod impossibile est quod pura negatio sit causa 
alicujus affrmationis; sed, ne sit vacuum, pura negatio est. 
Et ideo oportet quod mundus sit sphaericae figurae, in qua 
sola corporali sunt omnes diametri aequales, ut possit libere 
volvi secundum omnem diametrum, et sic nullum sequitur 
inconveniens. Similiter intra necesse est, ut sit sphaericae 
figurae et concavae: nam planae figurae non potest. Quoniam 


! This is from Aristotle, De Coelo, ii. 4 €i yàp &cra( eb0U-paupuos, avuB'ioerat 
Kai rómov éco eivat kai a&pa kai kévov,  KÜkAg «yàp oTpeQópevov T0. e08v-ypauuov 
ob0émore TT]v abrT]y éqé£e xápav, àAX Gmov mpórepov jv opa, vüv obk éaTat, kal. oU 
vüv obi €aTi, máAiw grat 0&ià Tv map?^AXa£iv Tv aviQv.  "Opoles 6€ àv et Ti dAXO 
exíjpa *yévowro pi] (cas €xov Tds éx ToU uécov ^ypappás, otov akocibes 7) doeioés. 


Equality 
of radii of 
sphere. 


I54 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ducantur a centro terrae tres lineae et una ducatur perpen- 
diculariter ad superficiem coeli, ut a 2, illa erit brevior aliis 
per xviii primi Elementorum et per xxxii ejusdem. Ergo 
coelum non aequaliter distabit a terra: sed oportet ut sit 
ejusdem naturae in omni parte. Ergo quaelibet nata est 
elongari aequaliter a terra. Nec potest esse convexa interius, 


Qt Q 
CENTRUM TERRAE CENTRUM TERRAE 


[EXGUU5. 


ut patet per viii tertii libri, quae dicit quod a puncto extra 
signato si ducantur ad circulum plures lineae, illa quae caderet 
in diametrum esset brevior aliis. Ergo relinquitur, quod si 
a centro terrae ducantur tres lineae ad convexitatem coeli, 
una erit brevior, scilicet illa, quae est perpendicularis super 
sphaeram, ut patet in figura, et ideo coelum non aequaliter 
distaret a terra, quod tamen oportet ut dictum est. Et iterum 
si esset mundus convexae figurae, intra non esset natus 
continere omnia: sed mundus natus est continere omnia. 
Quod si non potest esse planae figurae, nec convexae, oportet 
quod sit concavae, cum non sit alia. Sed concava potest esse 
multis modis, aut sphaerica, aut columnaris, aut pyramidalis, 
aut lenticularis, aut alia multiplex. Non est autem possibile, 
quod sit alicujus nisi sphaericae concavae, propter hoc quod 
in hac sola figura sunt omnes lineae aequales, quae ab uno 
puncto ducuntur ad superficiem. Non enim est in aliis pos- 
sibile dare punctum, a quo omnes lineae ductae ad superficiem 
aequentur: nam diametri sunt inaequales. Sed oportet partes 
coeli aequaliter distare a terra, propter naturae aequalitatem. 
Ergo de necessitate erit sphaericae. 

Item inter omnes figuras isoperimetras sphaera ipsa maxime 





MATHEMATICAE IN. PHYSICIS UTILITAS. I55 


capit, sicut proponit viii propositio libri Isoperimetrorum!. 
Superficiales vero figurae dicuntur isoperimetrae, ut triangulus 
et quadrangulus, et circulus, quando latera trianguli extensa 
in continuum et directum tantum habent in longitudine, 
quantum latera quatuor quadranguli extensa et quantum 
circumferentia circuli si extenderetur, et sic de quibuscunque 
figuris superficialibus. Unde dicitur isoperimeter ab (vor quod 
est aequale et mepí quod est circum, et perpóv quod est men- 
sura, quasi aequalis circummensurationis. Et inter omnes 
istas superficiales isoperimetras circulus maxime capit, sicut 
dicit vii propositio de isoperimetris. X Corporales vero tunc 
dicuntur isoperimetrae, ut sphaera, cubus, et columna, et 
quaecunque, quando superficies sphaerae extensa in con- 
tinuum et directum tantum habet in longum et latum 
quantum superficies sex ipsius cubi, et quantum superficies 
columnae rotundae, et sic de aliis. Sed inter omnes istas 
sphaera maxime capit, sicut demonstratur in libro supra- 
dicto. Cum ergo coelum debet omnia continere, oportuit 
quod esset sphaericae figurae. Item nobilitas mundi, et hujus 
figurae dignitas correspondent. Nam haec figura est prima 
figurarum corporalium, quia una superficie contenta, omnes 
autem aliae habent plures. Ergo competit corpori primo ut 
coelo. Item haec est simplicissima, quoniam sine angulis et 
cono et lateribus et omni diversitate. Ergo debetur corpori 
simplicissimo, quod est coelum. Item aptissima est motui. 
Ergo debetur primo mobili. Item est elongata ab occasionibus 
et impedimentis, quia non habet angulum in quem aliquid 
offendat. Ergo maxime competit corpori quod impedimentum 
et occasionem offensionis capere non potest. Item est per- 
fectissima, quia nihil addi potest ei; sed omnibus aliis potest 
aliquid addi. Ergo corpori debetur perfectissimo. 

Quod autem corpora contenta in coelo habeant figuram 
sphaericam, hoc demonstratur de aqua, quae jacet in medio, 


! The author of this book is Zenodorus, who probably belongs to the genera- 
tion succeeding that of Archimedes. Its principal propositions, fourteen in 
number, are to be found in the fifth book of Pappus, and also in Theon's Coz:- 
mentary on the Almagest of Ptolemy. | See Cantor, vol. i. pp. 308-9, and 379-80. 
Cantor shows, vol. i. pp. 605 and 635, that Zenodorus was known to the Arabs. 


Of figures 
of equal 
surface the 
sphere has 
the greatest 
content. 


Spherical 


form 


adapted 
for motion. 


The 
elements 
within the 


heavens of 
similar 
form. 


Water. 


156 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ut per consequens pateat de aliis.  Ducantur lineae undique 
ad superficiem aquae a centro terrae, planum est quod aqua 
semper currit ad inferiorem locum propter suam gravitatem 
ut videmus. Ergo si una illarum esset brevior altera, aqua 
curreret ad extremitatem illius donec aequaretur. Ergo 
omnes lineas ductas undique a centro mundi ad superficiem 
aquae aequari necesse est. Sed ad planum aequari non 
possunt, per xxviii et xxxii primi Elementorum, ut superius 
dictum est, nec ad convexam per viii tertii. Ergo oportet, 
quod superficies aquae continens terram sit concava, et 
non cujuscunque concavitatis, sed sphaericae, quoniam in 
sola illa figura omnes diametri sunt aequales. Et haec de- 
monstratio non solum tenet de aqua interius, sed exterius. 
Nam exterius fluit ad inferiorem locum semper sicut interius. 
Et ideo oportet, quod sit convexa exterius, nam neque ad 
planam neque concavam exterius possent omnes lineae ductae 
a centro esse aequales, secundum formam demonstrationis 
prioris, et hoc patet per ex- 
perimentum. Nam sit navis 
£g d,et portus; etes 
superficies navis ubi figitur 
malus, et ^» sit extremitas 
mali, et ducatur c a linea perpendiculariter a portu ad extre- 
mitatem mali  Planum ergo est per xix et xviii primi 
Elementorum quod a 2 linea est longior quam c a. Ergo si 
mare esset planae figurae, tunc oculus existens in c videret 
portum melius, quam existens in 2, quoniam 2 plus distat ab 
a quam c. Sed per experientiam scitur, quod ille qui est in 
summitate mali potest videre portum citius quam ille qui est 
in superficie navis. Ergo relinquitur quod aliquid impedit 
visum illius qui est in navi. Sed nihil potest esse, nisi tumor 
sphaericus aquae. Ergo est sphaericae figurae. Sed si hoc, 
tunc terra est sphaericae figurae convexae, nam aliter non 
elongaretur aequaliter a coelo, neque appropinquaret centro 
mundi aequaliter; sed hoc oportet fieri. Item esset vacuum 
ubi se non contingerent: quoniam si esset planae vel concavae 
non contingeret concavitatem aeque, ut patet, et ideo vacuum 
esset inter eas. 


























F1G. 16. 








MATHEMAIICAE IN PHYSICIS UTILITAS. I57 


Similiter de sphaericitate aeris concava intra et extra, Air. 
omnino negotiandum est sicut in prima demonstratione de 
aqua; quia aer est gravis! in sphaera sua sicut aqua, ut prius 
habitum est, et ideo currit ad inferiorem locum. | Et praeterea 
vacuum esset inter aerem et aquam, si aer esset alterius figurae. 
Nam, si esset planae, tunc non tangeret aerem nisi in puncto, 
per tertiam primi libri Theodosii; quia sphaera non tangit 
planum nisi in puncto, utibi dicitur. Si vero convexae, iterum 
non tangit nisi in puncto per duodecimam tertii Euclidis. 
Nam signentur duo circuli in sphaera aquae convexa, et aere 
convexo, non se tangent illi circuli nisi in uno puncto, sicut 
probatur in illa duodecima. Ergo nec corpora in quibus 
signantur; namsi corpora se tangerent in pluribus locis, et illi 
circuli, ut patet ad sensum. Et ita oportet, quod utroque modo 
sit vacuum. X Et si esset alterius concavitatis quam sphaerae, 
non omnes lineae ducerentur ab uno puncto ad superficiem 
corporis aequales. Igitur oportet superficiem aeris esse 
sphaericam intra et extra. 

Deinde patet per has demonstrationes ultimas de igne, sicut Fire. 
de aere. Sed illa quae vadit per descensum ad inferiorem 
locum non tenet hic, quia ignis non est gravis in sphaera sua. 
Oportet tamen omnes lineas ductas a centro mundi ad super- 
ficiem ignis esse aequales, quia ignis est contrarius terrae et 
summe leve, et ejusdem naturae in toto et partibus singulis. 
Quapropter aequaliter elongatur a loco gravium, et a centro 
mundi, et hoc exterius et interius. Ergo oportet quod sit 
concavus intra, et convexus extra, et hoc sphaerice, sicut 
priora concludunt. 


CAPITULUM XI. 


Quod plus aquae contineat vas inferiori quam superiori loco 
positum. 


Sed nunc per figuram aquae magnum naturae miraculum A vessel 
filled with 
! The view as to the gravity of air deserves notice. It was maintained how- 
ever by Aristotle. Cf. De Coelo, iv. 4, 8 s. Ether, or fire, on the contrary, 
was regarded as imponderable, as the next paragraph shows. 


158 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


watervaries potest suscitari ; quoniam si scyphus continens aquam ponatur 
in content . : s : t 
according 1n loco inferiori, poterit plus capere de aqua, quam in loco 


petnce superiori, ut in cellario et solario. Nam propter inclinationem 
TOM DS naturalem aquae ad centrum rnundi ubicunque sit, sive in 
cn"*. ^ oco superiori, sive inferiori, partes ejus semper currunt ad 
inferiorem locum ; et ideo per lineas aequales semper distant 
a centro, et ideo oportet semper quod pars superior aquae sit 
portio unius sphaerae describendae circa centrum mundi, licet 
in fundo scyphi retinet figuram vasis, quia ibi solum tangit 
vas et non superius. Quare pars suprema figurabitur secundum 
legem gravitatis aquae, et hoc est respectu centri mundi, et 
ideo superior pars erit portio sphaerae imaginandae circa 
centrum mundi. Sed constat quod in loco inferiori erit 
portio minoris sphaerae et in superiori portio majoris, quia 
magis tunc distabit a centro; nam sphaera superior continebit 
inferiorem, ut patet in circulis circa idem centrum. Diameter 
autem scyphi erit chorda utriusque portionis, si scyphus 
impleatur utrobique quantum potest capere. Ergo illa diameter 
resecabit de majori sphaera minorem portionem, et de minori 
majorem. | Et per xxxviii propositionem  triangulorum 
Jordani!, in circulis inaequalibus eadem chorda resecat de 
majori circulo minorem portionem, et de minori majorem, et 

ita erit de sphaeris. 
gre Nam signentur illi circuli in sphaeris 
illis, et portiones circulorum in por- 
tionibus sphaerarum, et patet quod 
idem est. Ergo portio aquae super 
diametrum scyphi erit major, quando 
vas est in inferiori loco, quam quando 
est in superiori, et ideo gibbositas 
major et tumor altior ; quare oportet 
quod plus de aqua ibi sit, si scyphus 
sit omnino plenus, quam quando est 
in superiori loco. Quapropter ad eandem aquam potest plus 
infundi de aqua in scyphum, quando est inferius, quam 
quando est superius. Nam inferius aqua quae est super 


FiG. 17. 


! See note on this writer in chap. 16, p. 169. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. I59 


diametrum scyphi contrahet se a lateribus vasis, et coan- 
gustabit se in portionem minoris sphaerae, quia propinquior 
est centro mundi, et ideo chorda ejusdem aquae fiet minor, 
quam quando fuit superius. Et erit pars diametri scyphi 
ejus chorda, non tota diameter, sed ex utroque latere 
abscindetur aliquid de diametro, ut residuum fiat chorda 
portionis aquae. Quapropter in lateribus aquae a loco ab- 
scissionis diametri usque ad vas erunt duo spatia parva, ubi 
poterit plus de aqua infundi quam quando est in superiori 
loco. Et hoc totum facit inclinatio aquae secundum legem 
suae gravitatis figurantis se secundum sphaeram minorem et 
majorem respectu centri mundi; cum tamen vulgo studentium 
videatur hoc esse omnino impossibile, imo magnis viris qui 
geometriae nesciunt potestatem. 


CAPITULUM XII. 


An figurae quinque corporum regularium mundo con- 
veniunt, ut voluerunt Platonici. 


Ex istis vero figurationibus sphaericis corporum mundi rlato's 
aperitur magnum fundamentum in certificatione rerum natur- IMKA " 
^?Spori- 

alium, et evacuantur violentae falsitates. Nam Platonici !, in dence or 

"Hn 1 1 or. M cH 4,:, heaven 

quorum tempore viguit geometria, ut Averroes dicit tertio jq... 


Coeli et Mundi, aestimaverunt quod corpora mundi principalia, elements to 
scilicet coelum et quatuor elementa, figurarentur figuris quinque eee 
corporalibus quae regulares vocantur, et sunt aequiangulae et *?lids. 
aequilaterae et inscriptibiles spherae et circumscriptibiles 

eidem, et nullae aliae. Et propter has causas sunt nobilissimae 
figurarum praeter sphaeram, quas lator praesentium de facili 

potest praesentare, et sunt tres ex superficiebus triangularibus, 

ct quarta ex quadratis, et quinta ex pentagonis; et non 

possunt esse plures, quod est rairabile. Prima habet quatuor 


superficies triangulares, et vocatur tetraedrum a rerpás quod 


! See Timaeus, 54. It does not appear that Bacon had read Plato. 


160 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


est quatuor, seu pyramis quatuor basium triangularium. 
Secunda habet superficies octo triangulares, et ideo vocatur 
octaedrum,nam octo purum est Graecum, non Latinum. Tertia 
habet viginti superficies triangulares, et vocatur icosaedrum. 
ab eíxoc, quod est viginti. Et non possunt esse plures figurae 
regulares ex basibus triangularibus. Nam nullus angulus 
corporalis potest valere quatuor rectos superficiales, ut docet 
xxi undecimi libri Elementorum. Sed sex anguli triangu- 
lorum aequiangulorum valent quatuor rectos: nam tres valent 
duos rectos, ut patet ex xxxii propositione primi libri quae 
vulgata est. Et ideo sex anguli triangulorum non possunt 
componere angulum corporalem ; et ideo nec figura corporalis 
potest fieri ex superficiebus triangularibus, quarum sex anguli 
semper concurrant ad angulum unum corporalis figurae. Sed 
bene potest fieri, quod quinque anguli vel tres triangulorum 
constituant minus quam quatuor recti. Et si ex tribus angulis 
triangulorum constituatur angulus corporalis, tunc oportet 
quod sint quatuor superficies triangulares in corpore illo. 
Et si ex angulis quatuor triangulorum fiat angulus corporalis, 
tunc oportet quod sint octo trianguli in figura corporali. Si 
vero quinque anguli triangulorum faciunt angulum corporalem, 
tunc oportet quod in figura corporali sint viginti superficies 
triangulares undique, ut patet ad sensum in figuris corporali- 
bus. Ex duobus autem angulis superficialibus non potest fieri 
angulus corporalis, quia omnis angulus talis est ad minus ex 
tribus superficialibus, ut dicit Euclides in principio xi; et qui- 
libet geometer scit hoc. Ergo tantum tria corpora regularia 
erunt ex triangulis. Ex quadratis vero non potest esse nisi 
unum; nam angulus quadrati rectus est, et ideo tres tantum 
tales congregati possunt facere angulum corporalem, quia si 
quartus addatur jam non potest esse angulus corporalis, quia 
omnis angulus solidus est minor quatuor rectis. Sed si tres 
anguli quadratorum concurrant ad angulum solidum, tunc in 
corpore constituto erunt sex superficies quadratae, ut est in 
taxillo; et vocatur haec figura cubus et hexaedrum ab && 
Graece, quod est sex Latine.. Si vero accipiantur anguli 
pentagonorum regularium, tunc tres faciunt angulum solidum, 
ct non plures, quia si quatuor acciperentur, jam esset plus 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 161 


quam quatuor recti, eo quod angulus pentagoni est et rectus 
et quinta recti, ut patet ex xxxii propositione primi 
Elementorum, et sic essent ibi quatuor recti et quatuor 
quintae. Sed omnis angulus corporalis est minor quatuor 
rectis. Ergo tantum erit una figura corporalis ex pentagonis 
superficiebus, et oportet quod habeat duodecim superficies 
pentagonas, sicut patet in fabricatione illius corporis, et hoc 
vocatur dodecaedrum, id «est, figura corporalis duodecim 
basium pentagonarum aequilaterarum. 

Et omnes istae figurae corporales regulares fiunt ex super- 
ficiebus regularibus quae sunt aequiangulae et aequilaterae. 
Non est autem possibile quod ex superficiebus hexagonis fiat 
aliqua figura corporalis regularis, quia nullus angulus corporalis 
potest fieri ex angulis talium hexagonorum, propter hoc quod 
angulus talis hexagoni valet rectum et tertiam recti, ut patet 
ex xxxii primi Elementorum. Ergo tres tales faciunt tres 
rectos et tres tertias unius recti, sed tres tertiae valent integrum. 
In nulla. enim re possunt esse nisi tres tertiae. — Ergo tres 
anguli hexagonorum regularium valent quatuor rectos, sed 
nullus corporalis valet quatuor rectos. Ergo nulla figura 
corporalis potest fieri ex superficiebus hexagonis, et longe 
minus ex heptagonis et octogonis et supra, quia majores 
angulos obtinent quam hexagoni. 

Quoniam vero dodecaedrum patitur in se inscriptionem 
omnium aliarum, ut patet ex quinto decimo libro Elemen- 
torum, ideo dederunt Platonici hanc figuram partibus coeli, 
propter hoc, quod coelum noscitur omnia continere. Unde 
dixerunt partes coeli concurrere in punctum unum secundum 
hanc figuram, ut constituatur corpus coeli. Et quia ignis 
ascendit in figura pyramidali, ideo dederunt partibus ignis 
talem figuram. Quoniam autem octaedrum maxime assimi- 
latur pyramidi, et aer praecipue assimilatur igni, dederunt ei 
figuram illam. Sed quoniam partes aquae revolvuntur an- 
fractibus et fluxibus multifariis, ideo dederunt ei figuram 
icosaedrum, quae  multiformitate laterum et angulorum 
circumvolvitur in sphaera. Partibus vero terrae cubum 
dederunt, quia illa figura stabilis est et fixa inter omnes, sicut 
terra inter mundi corpora stabilitatem obtinuit et fixionem. 

VOL. I. M 


Aristotle's 
objection 
that vacua 
would be 
left. 


162 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Sed Aristoteles venit contra istos in tertio Coeli et Mundi!, 
et probat, quod ex hac figuratione vacuum erit in sphaera 
aquae, et in sphaera aeris, et in sphaera coelesti. Nam solus 
cubus et pyramis possunt locum replere, quando congregantur 
circa punctum unum. Nam replere locum est duobus modis ; 
uno, sicut dicimus vulgariter, quod omne corpus replet locum, 
nisi sit instantia in ultimo coelo. et sic non accipitur repletio 
loci in proposito. .Alio modo dicitur esse repletio loci non 
solum corporaliter, sed superficialiter, et magis quia paucitas 
superficierum implentium sua loca est causa paucitatis cor- 
porum replentium sua loca, ut dicit Averroes super tertium 
Coeli et Mundi. Replere vero spatium superficiale est implere 
quatuor angulos rectos, quia non possunt plures esse circa 
punctum unum in superficie, ut patet ex intersectione duarum 
linearum ad angulos rectos hoc modo. Et sic quadrata pro- 
priissime possunt locum replere superficialem, scilicet quatuor 
quadrata, quia angulus quadrati rectus est, et sex trianguli, 
quia sex anguli tales valent quatuor rectos, et tres hexagoni, 
quia eorum anguli tres valent quatuor rectos, ut prius tactum 
est. Sed pentagoni non possunt locum replere, quia tres 
anguli eorum valent tres rectos et tres quintas, et hoc totum 
minus est quatuor rectis, et quatuor anguli pentagonorum valent 
quatuor rectas et quatuor quintas, quod est plus quatuor rectis, 
et ideo haec figura regularis non potest locum replere. Similiter 
nec heptagonus, nec aliqua alia, ut patet. Et ideo tantum 
tres superficiales locum replent. Et propter hoc paucae erunt 
corporales, quae locum replebunt corporaliter, et hujusmodi 


 repletio corporalis non est per unum corpus, sed quando plura 


corpora congregantur circà unum punctum undique, ita ut 
impleant spatium corporale circa illud punctum. Et hoc 
spatium habet octo angulos corporales, et duodecim angulos 
superficiales rectos distinctos secundum rem, licet sint viginti 
quatuor secundum rationem, quoniam quilibet angulus cor- 
poralis est ex tribus superficialibus, et ideo quoad hoc compu- 
tantur ter octo, qui sunt viginti quatuor. Sed saepe iterantur 
aliqui, quia hi anguli sunt conjuncti; si enim essent divisi, 


! De Coelo, iii. 8, $ 1 "OXws 82 TO meipüa0at: rà ámrAG cdpara oxupar(Qav àXoyóv 
éaTi, mpürov uv ór. avuorjaerat pi) àvamXrpoUo0at TÓ ÜXov. 





MATHITEMATICAE IN PHYSICIS. UTILITAS. 163 


tunc oporteret esse viginti quatuor! secundum veram distinc- 
tionem, ut quilibet angulus corporalis ab alio distinctus haberet 
tres rectos sibi proprios. Omnia haec patent ex tribus lineis 
intersecantibus se ad angulos rectos, ut in tribus festucis vel 
aliiss Quoniam vero angulus cubi est ex tribus rectis, ideo 
octo tales possunt propriissime replere locum circa punctum 
unum. Et ideo in sphaera terrae secundum figurationem nunc 
dictam, non erit vacuum, quia octo cubicae partes terrae con- 
gregatae circa centrum mundi replent locum totum necessario 
circa illud centrum. Angulus vero pyramidis est ex tribus 
angulis triangulorum, quapropter valet duos rectos, et ideo 
anguli sex tales valent quatuor angulos cubicos, nam utrobique 
valent duodecim rectos, et alii sex valent alios quatuor angulos 
cubicos. Quapropter concludit Averroes in tertio Coeli et 
Mundi, quod duodecim anguli pyramidum congregati circa 
punctum unum implebunt totum locum corporaliter, sicut 
octo cubici anguli, et ideo in sphaera ignis non est vacuum. 
Sed aliae figurae congregatae circa punctum unum non 
possunt secundum Aristotelem et Averroem replere locum. 
Quotquot enim congregarentur habebunt majus vel minus octo 
angulis cubicis, et ideo locum non replebunt. Et ideo in 
sphaera aquae et aeris et coeli accidit vacuum necessario 
secundum figurationem Platonicorum. Sicut vero cubus in 
corporali repletione respondet quadrato in superficiali, quia 
cubus sit ex quadratis superficiebus, propter quod utraque 
figura propriissime replet locum,sic pyramis respondet triangulo 
regulari, quia fit ex triangulis, et utraque figura locum replet. 
Sed tertiae figurae, scilicet hexagono superficiali, non respondet 
figura corporalis replens locum, quia ex superficialibus hexa- 
gonis non potest figura hexagonalis regularis constitui, ut 
demonstratum est prius. 

Et tamen apis facit domus hexagonas ne vacuum inter- 
cipiatur; et natura in ventre terrae generat crystallos omnes 
hexagonas in unum congregatas. Et sic lapides, qui vocantur 
irides et in insulis Hiberniae et India dicuntur ab autoribus 
inveniri, congregantur in figura hexagona. Et dicuntur lapides 
iridis, quia repraesentant colores iridis et arcus coelestis, quando 

1 J. has XV. 
M2 


Hexagon 
in bee- 
hives and 
in crystal. 


If there 
were two 
universes 
a vacuum 
would be 
left. 


164 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ponuntur ad radios solares. Et sic est de omnibus generatis 
in hoc mundo, quae per superficies suas congregantur, ut 
retineant figuras hexagonas, ut vacuum excludatur, et hoc est 
mirabile. Sed tamen non est vera loci repletio secundum 
quod Aristoteles accipit in hoc loco: nam talis est secundum 
omnem situm corporum et superficierum, ut taxilli quatuor 
superficialiter secundum omnem situm replent locum, et octo 
corporaliter, qualitercunque mutentur anguli vel latera, nam 
aequalitas plena est in illis angulis et lateribus. Et sic est de 
pyramidalibus corporibus, et de triangulis superficialibus et 
quadratis et hexagonis. De aliis non contingit hoc secundum 
omnem situm sed secundum aliquem, et ideo hic non com- 
putantur. Nam si aliquibus domibus apum erectis aliae 
ponantur secundum alium situm, non est loci repletio, sed 
vacuum spatium relinquitur, et ideo non sunt de replentibus 
locum, ut absolute et simpliciter dicatur repletio. Magna est 
ac profunda consideratio de his figuris replentibus locum 
propter rerum naturalium figurationem. Sed quantum sufficit 
ad praesens in universali de hac figuratione in corporibus 
mundi principalibus declaravi. 


CAPITULUM XIII!. 


An possint esse plures mundi, et an materia mundi sit 
extensa in infinitum. 


Et transeo ulterius ad duo exempla breviter annotanda in 
corporibus mundi, quae fundatur super geometricam potes- 
tatem, et sunt adhuc annexa materiae corporali eorum. Nam 
Aristoteles dicit primo Coeli et Mundi?, quod mundus occupat 
totam suam materiam in uno individuo unius speciei, et sic 
de quolibet corpore mundi principali, quoniam unus mundus 
est numero, nec possunt plures mundi esse in hac specie, 
sicut nec plures soles nec plures lunae, licet multi posuerunt 
contrarium. Nam si esset alius mundus, esset sphaericae 


* Cf. Opus Tertium, cap. 41. 
? De Coelo, i. 9 é£ ánáoms vyáp éari T3js olceías UAmgs ó más ióa pos. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 165 


figurae, sicut iste, et non potest esse distantia inter eos, 
quia tunc spatium vacuum sine corpore esset signabile inter 
illos, quod falsum est. Quapropter oportet ut se tangerent, 
sed non possunt tangere se nisi in puncto uno per xii 
tertii Elementorum, ut prius declaratum est per circulos. 
Ergo alibi quam in illo puncto erit spatium vacuum inter 
eos. Aliud est, quod corporalis materia mundi non est 
extensa in infinitum, ut multi posuerunt. Nam geometrica 
potestas hoc excludit. Quoniam conjungantur! duae lineae 
a et » angulariter in centro mundi, et a concursu earum 
extendantur in infinitum, et tertia uni illarum ducatur aequi- 
distanter et terminetur ad aliam, et sit ca. Ergo a et ^ 
sunt aequales, et o, quae est pars a, et c sunt aequales, quia 
ab eodem puncto scilicet o vadunt in infinitum. Sed c linea 
aequatur 2 lineae. Ergo o linea aequabitur ipsi a totali, 
scilicet pars suo toti, quod est impossibile. 


CAPITULUM XIV *?. 
De unitate temporis. 


Multae autem aliae demonstrationes geometricae possent 
ad hoc adduci, atque veritates aliae in rebus mundi possent Time con- 
2 oc : : : . . :, cerned not 
notari quasi infinitae, in quibus geometrica virtus elucescit. .; 
Sed haec sufficiunt persuasioni, et solum evacuabo duas fal- matter, 


: : : but with 
sitates, quae ad unitatem materiae numeralem consequuntuf motion re- 
secundum opiniones vulgatas. Nam ponunt quod tempus sequi- Presented 

à D E by space 
tur ad materiam rerum, et aevum ad formam, et ideo sicut of one 
i : dimension, 
materia est una numero et non plures, sic tempus est unum 
numero simul et semel, et sicut forma variatur in rebus, sic 
aevum multiplicatur in aeviternis. Unde plura dicuntur esse 
aeva, et unum tempus, ut secundum numerum angelorum sit 
numerus aevorum. Sed cum probatum est quod materia non 
potest esse una, tunc falsum est tempus habere unitatem ab 


cea. Deinde tempus non potest sequi, nisi ad subjectum suum. 


! The diagram in O. has been omitted as unintelligible. 
? Cf. Opus Tertium, cap. 41, which contains an application of the view here 
stated to the doctrine of Transubstantiation, 


166 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Sed motus est subjectum suum, non materia; et subjectum 
motus non est materia, sed corpus compositum ex materia 
et forma. 
Thepreent — Postremo res geometricae nobis ostendunt causam unitatis 
moment, . 3 . 
benga 1» tempore, et demonstrationem addunt super hoc. Nam 
point, may corpus quia habet undique dimensionem, ideo non compatitur 


m secum aliud corpus: ubique enim habet corpus, unde aliud 
Rupee excludat secundum longum et latum et profundum. Ergo 
superficies secundum longum et latum excludet aliam super- 
ficiem, sed non secundum profundum, quia sic est indivisibilis 
et caret dimensione. Et linea secundum longum excludit 
aliam, sed non secundum latum et profundum quia sic non 
habet dimensionem. Ergo punctus cum omni careat dimen- 
sione, non habet unde excludat aliud a suo loco indivisibili ; 
sed imaginato primo puncto in suo loco secundus adveniens 
habebit eundem locum in mente, quia non est distantia media, 
et sic de tertio puncto, et de infinitis: Motus vero non habet 
nisi linearum dimensionem a priori in posterius secundum longi- 
tudinem spatii, et hoc est a praeterito in futurum. Ergo solum 
secundum hunc decursum, scilicet a priori in posterius, seu a 
praeterito in futurum, unus motus excludet alium, scilicet prior 
posteriorem, et praeteritum excludet futurum. Sed comparatio 
motus ad praesens est alia quam secundum decursum a 
praeterito in futurum. Ergo respectu praesentis nullus motus 
habet dimensionem nec divisibilitatem, et ideo non habebit 
unde excludat alium.a praesenti. Et ideo infinitos secum 
potest pati praesentes; et ideo unum tempus praesens sufficit 
omnibus motibus praesentibus, et propter hoc habetur hic 
vera causa unitatis temporis, et non propter materiam. Deinde 
ex istis elici potest unitas vera aevi, sicut temporis. Nam 
aevum vel solum habet dimensionem linearum, si ponamus 
aevum esse divisibile et habere partes, ut multi aestimant 
contra totam philosophiae potestatem, atque contra Augus- 
tinum et Dionysium, quanquam Anselmus velit contrarium. 
Et si hoc sit verum, tunc! sic est de aevo sicut de tempore, 
propter quod erit unum et non plura. Aut aevum erit indi- 
visibile, et tunc erit ad aeviterna, sicut locus indivisibilis ad 


! nec, J. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 167 


puncta et atomos, et idem numero est locus unius puncti et 
plurium, ut prius habitum est. Ergo unum erit aevum omnium 
aeviternorum, et hoc est necessarium, et nulli perito in philo- 
sophia dubium. Nec est contra sanctos et doctores principales, 
sed conveniens sententiae eorum. 


CAPITULUM XV. 


An motus gravium et levium excludat omnem violentiam. 
Et quomodo motus gignat calorem. Itemque de duplici modo 
sciendi. 


Quoniam vero motus est subjectum temporis, et tempus est In a falling 
; : :4 4 Object the 
mensura motus, possumus adhuc videre magnam geometriae «2 
potestatem in motibus corporum istius mundi.  Aestimant point alone 


vero naturales, quod motus gravium deorsum sit naturalis ME 
omnino, et motus levium sursum est similiter omnino naturalis, 

ita ut non habeant de violentia. Sed figuratio geometrica 
ostendit nobis contrarium. | Nam sit Z » c lignum vel lapis in 

aere, et 2 centrum mundi, & Z diameter mundi. Cum ergo 

d bc sint semper in suo toto aequaliter distantes descendant 

ad centrum per lineas aequidistantes. Ergo 4 descendet per 

lineam Z e, et ? per lineam ? a, et c per lineam c o, quapropter 

d cadet extra centrum mundi in diametro Z g versus coelum, 

scilicet in e puncto, et c in o, quare 

in hoc descensu 4 declinabit a centro 

& versus centrum per altitudinem a e, 

et c per altitudinem a o. Sed omnis 
declinatio gravis a centro versus cen- 
trum est violenta. Ergo 4 et c mo- 
ventur violenter, ct sic de omnibus 
partibus Z ^» c praeter » quae sola 
vadit in centrum. Quapropter mul- FICTIS, 

tum erit hic de violentia. | Caeterum 

incessus rectus et naturalis ipsius 7 est per lineam 4 a, unde si 
separetur d a suo toto caderet in 2 per rectum incessum, quia 
omne grave tendit in centrum. X Omnis autem declinatio 


€ Uu O0 /. 


168 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


gravis ab incessu recto est violenta, sed quanto magis 4 
movetur super lineam 4 e, magis recedit ab incessu recto, ut 
patet ad sensum, quia 4 « et d e lineae magis separantur 
inferius quam superius. Ergo 4 quanto magis descendit 
deorsum, tanto magis movetur per violentiam, et similiter c, 
et ideo quaelibet pars ipsius totius 7 » c gravis, praeter » quae 
sola semper descendit secundum incessum rectum. Mani- 
festum est ergo quod magna et multiplex violentia est in 
motu naturali ipsius gravis. Et ex hoc sequitur quaedam 
veritas in rebus naturalibus, scilicet quod motus naturalis 
generat calorem; nam quum demonstrata est violentia, et 
constat grave naturaliter inclinari deorsum, planum est quod 
duae virtutes sunt in gravi moto deorsum inclinantes ipsum 
in partes contrarias. Ergo una distrahit partes gravis in unam 
partem, et alia in aliam, et ad has distractiones necesse est 
rarefieri partes gravis. Sed rarefactio est dispositio immediata 
ad calorem, unde per experientiam scimus quod grave de- 
scendens deorsum calescit. Potest ergo hoc hic adverti, sicut 
in prioribus, quod causae rerum naturalium debent assignari 
per mathematicae potestatem. Et potest homo videre quod 
in rebus naturalibus sunt duo modi arguendi, unus per de- 
monstrationem quae procedit per causas, et alius per demon- 
strationem ad effectum, ut cum prioribus demonstrationibus 
probatur per causam, quod violentia accidit gravi in suo motu 
naturali, postea demonstratur hoc idem per effectum, scilicet 
per generationem caloris. Nam non generaretur calor nisi 
per rarefactionem, nec rarefactio ista nisi per virtutes dis- 
trahentes grave in partes contrarias, et hae non possunt esse 
nisi una naturalis, altera violenta, quapropter grave in suo 
motu naturali habet violentiam. — Et sic haec conclusio, grave 
recipit violentiam in suo motu naturali, probatur per causam 
et effectum, Sed causa sola facit scientiam aut longe majorem 
quam effectus, quia Aristoteles dicit primo Posteriorum quod 
scire opinamur cum causas cognoscimus. Ergo cum demon- 
stratio, ut ibidem docet, est syllogismus faciens scire, necesse 
est quod demonstratio per causam sit longe potentior, quam 
per effectum ; et hoc vult Aristoteles libro Posteriorum !. 


1 Et... posteriorum, om. in O. Cf. Anal. Post. i. 2, $ r. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 169 


Quapropter cum in rebus naturalibus demonstratio habetur per 
causam per vias mathematicae, et demonstratio per effectum 
habetur per vias naturales, plus potest mathematicus in rebus 
naturalibus sciendis, quam ipse philosophus naturalis. Et 
maxime hoc planum est, quod motus simpliciter violentus, 
ut motus gravis sursum, generabit calorem, et longe magis 
quam naturalis motus; quia in violenter moto sunt duae 
virtutes motrices omnino contrariae, et secundum totum, et 
in contrarias partes omnino, ut virtus naturalis gravis tendit 
deorsum, et virtus violenta tendit omnino sursum. Et ideo 
magna est distinctio partium rei motae violenter, et major 
quam in naturali. 


CAPITULUM XVI, 
De motu Librae. 


Et cum jam dictis expedit altius aperire geometricam 
potestatem in motibus; et hoc propter intellectum univer- 
salem scientiae de ponderibus, quae est pulchra et difficilis 
nimis hominibus non habentibus experientiam causarum in 
motibus gravium et levium. Dicit ergo Jordanus in libro 
de ponderibus!, quod si aequilibris fuerit positio aequalis, 


! This was Jordanus Nemorarius, the most original, if we except Leonardo 
Fibonacci, of the mathematicians of the thirteenth century. There is good ground 
for believing that he is identical with Jordanus Saxo who, on the death of 
St. Dominic, 1221, succeeded to the generalship of the order. His principal 
works are, (1) De Ponderibus, of which an edition was published in 1533, by Peter 
Apianus ; (2) a treatise on Arithmetic, edited in Paris, 1496 and 1514, by Faber 
Stapulensis ; (3) A/gorithmus Demonstratus, edited by Schóner, of Nuremberg, in 
1534 ; (4) De Numeris Datis, printed in Zeitschrift, Math. Phys. xxxvi histor. 
literar. Abtheilung, 1891; (5) De Triangulis, printed 1887, by the Copernicus- 
verein für Wissenschaft und Kunst of Thorn. Most of these works were 
evidently known to Bacon. The treatise, De Ponderibus, which consists of 
a short preface followed by thirteen propositions, is interesting as one of the 
earliest studies, by a mathematician of great originality, of the mechanics of 
a particle forming part of a rigid system. With regard to gravity we find, of 
course, the doctrine, still awaiting Galileo's refutation, that heavy bodies fall 
more rapidly than light. The arithmetical treatise, containing many algebraic 
problems, had also been studied by Bacon, as his fragment on the Principles of 
Mathematics clearly shows. (See Cantor, Gesch. der Mathem. vol. ii. pp. 49-54.) 


Researches 
of Tordan 
on gravity. 


Gravity of 
particles in 
the arm of 
a balance 
varies with 
their 
position. 


170 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


aequis ponderibus appensis, ab aequalitate non discedet, 
et si ab aequidistantia separatur ad aequalitatis situm 
revertetur. Et istud videmus ad sensum in lance utraque, 
quarum virga sit ex parte utraque aequalis in longitudine 
et in pondere, et omnino appendantur pondera aequalia, 
et libra aequaliter teneatur per appendiculum, ut stet appen- 
diculum ad angulos rectos super regulam librae in centro 
revolutionis, nam hic punctus vocatur centrum revolutionis 
a quo appendiculum exit ad angulos aequales. Et dicitur 
centrum revolutionis, quia quando per violentiam | manus 
deprimentis alterum ponderum aequalium, aut propter in- 
aequalitatem appensorum unum eorum facit nutum, aliud 
elevabitur, et hic motus descensus et elevationis describet 
circulum unum, cujus ille punctus a quo exit appendiculum 
est centrum, et ideo dicitur centrum revolutionis. Quod ut 
planius sit fiat figura. | Nam sit 
regula seu baculus librae a 2, etc d 
sit appendiculum, tunc centrum revo- 
lutionis a quo exit appendiculum erit 
" p 4, et in circumferentia istius circuli 


C 


d appensa movebuntur, nam illud quod 
descendet describet circulum  infer- 
iorem, et illud quod ascendet de- 
scribet circulum superiorem. — His 

FiG. 19. 


suppositis, arguitur!sic, Cumalterum 
brachiorum librae aequalibus appensis nutum faciat per manum 
deprimentis, fit, secundum Aristotelem quarto Coeli et Mundi, 
gravius, quia grave quanto adquiret magis de loco gravis, 
tanto magis adquirit de forma gravitatis, ut ipse dicit. Ergo 
quod descendit fit gravius, quantumcunque parum descendat 
a situ aequalitatis, et ideo quanto magis descendit, tanto erit 
gravius. Ergo fiet inaequale reliquo appenso et ponderosius 
eo. Ergo licet fuerint in situ aequalitatis aequalia, tamen 
cum recedunt ab illo situ fient inaequalia in pondere ; quare 
semper descendet illud quod nutum facit, et aliud semper 
ascendet, et ideo nunquam ad situm aequalitatis revertentur. 


| Js reading, argumentor, for arguitur, suggests that what follows is Bacon's 
opinion : which it is not. 





MATHEMATICAE IN PHYSICIS. UTILITAS. I71I 


Sicut quando duo pondera inaequalia ponuntur in brachiis, 
statim recedunt a situ aequalitatis, et nunquam ad eundum 
situm revertentur, sed semper descendit quod est ponderosius. 
Ergo similiter hic, quod est contra Jordanum et contra 
sensum. Item Jordanus dicit, quod inter quaelibet gravia est 
velocitatis in descendendo et ponderis eodem ordine sumpta 
proportio, sed istud grave quanto magis descendit, tanto fit 
ponderosius. Ergo tanto velocius descendit. Ergo nunquam 
revertetur per naturam ad situm aequalitatis. Item Jordanus 
dicit, quod minus grave secundum situm est, quod descensum 
alterius sequitur motu e contrario, id est, quod ascendit 
quando descendit, et e contra. Sed appensum nutum faciens 
est minus grave secundum situm, ut probabo. Quare sequetur 
descensum alterius appensi motu contrario, et ascensum 
similiter. Quapropter secundum quod unum descendit, reli- 
quum ascendit, et e contra : quare nunquam in situ aequalitatis 
quiescent. 

Quod autem appensum faciens nutum sit minus grave se- 
cundum situm, manifestum est per hoc, quod minus capit de 
directo descensu in diametro transeunte per centrum revolutionis 
versus centrum mundi: quapropter secundum Jordanum erit 
minus grave secundum situm. Et hoc exigit ipsa veritas per 
figuram declaranda. Et hujusmodi figuratio solvet objecta, nec 
potest habere remedium intellectus nisi per figuram.  Descri- 
batur ergo circulus super centrum revolutionis, quod est o, in 
cujus circumferentia appensa revolventur, et trahatur diameter 
à 0 aequidistans horizonti, et lineetur alia diameter intersecans 
hanc quae tendat in centrum mundi, et sit 4 c, et signentur 
arcus aequales in utroque semicirculo ab utraque parte diametri 
aequidistantis horizonti, et hoc a parte utriusque termini ejus, 
et a terminis arcuum ducantur in utroque semicirculo lineae 
aequidistantes sibi invicem, et diametro aequidistanti hori- 
zonti, quae sunt f 4,2 ^, 79, sr, quae omnes secant diametrum 
cadentem in centrum mundi. Oportet ergo secundum Jor- 
danum et commentatorem ejus, quod illae lineae aequidistantes 
secent de diametro quae vadit in centrum mundi, partes 
inaequales, ita ut illa aequidistans, quae propinquior est 
diametro aequidistanti horizonti, secet majorem partem 


172 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


diametri alterius, quam remotior aequidistans, ut 7 2 separabit 
majorem partem diametri 7 c quam s rz, ita ut pars diametri 
d c, quae est inter a 5 et 7 9 sit 
major quam pars ejusdem diametri 
quae est inter 74g et s y, et eodem 
modo pars diametri d c, quae est 
inter 2 0 et & f, erit major quam 
illa quae est inter g ? et f 4. Et 
secundum hoc oportet quod sumpta 
una aequidistante in semicirculo 
uno, et alia in alio, quae aequaliter 
distant a diametro eis aequidistante, 
illae secabunt partes aequales de 
diametro descendente in centrum mundi ut Z4 et g ? secabunt 
partes aequales de 4 c, et similiter s 7 et f 7, sicut dicit vicesima 
sexta propositio de triangulis Jordani. Si ergo partes diametri 
cadentes in centrum mundi divisae per aequidistantes sunt 
inaequales, ita ut illae partes diametri quae dividuntur per 
aequidistantes propinquiores diametro aequidistanti horizonti 
sint majores ; tunc ergo intelligamus regulam librae jacere in 
diametro aequidistante horizonti, et appendiculum sit erectum 
in diametro cadente per centrum, ut libra sit in situ aequalitatis 
et brachia ejus, deinde postea moveatur libra, et elevetur pars 
una librae usque ad primam aequidistantem in semicirculo 
superiori, et alia deprimatur usque ad terminum primae 
aequidistantis in semicirculo inferiori, ut regula sit in situ Z 
lineae, et pars librae altior sit in Z, et reliqua in 7. Si ergo 
$ descendat usque ad terminum alterius aequidistantis /, 
transibit de diametro cadente in centrum, partem ejus quae 
est inter aequidistantes e? et / 7, quod minus est quam illa 
pars diametri, quae est inter 7 7 et 2 », ut patet ex praedictis. 
Ergo si descenderet usque « caperet plus de descensu recto 
in diametro cadente in centrum mundi quam 2, dum descendit 
in 4 ; quare Z est gravius secundum situm quam f. Et iterum 
7 descendit versus centrum mundi. Sed ? propter declina- 
tionem circuli recurvatur a centro, et saltem minus tendit in 
centrum, ut patet ad sensum. . Ergo relinquitur, quod ex hac 
causa adhuc erit minus grave. Et quia sic est, ideo solvitur 








MATHEMATICAE IN PHYSICIS UTILITAS. 173 


prima objectio; nam licet pars regulae! 5 descendens est 
propinquior centro mundi, ut patet, si linea recta trahatur ab 
eo in centrum 2o, quia illa linea est 
brevior quam linea quae trahitur a 7, 
ut patet ad sensum, et ita gravior sit 
in quantum plus habet de loco deorsum, 
tamen quia ? secundum illam rectam 
lineam, quae est P0 non movetur 
versus centrum, sed secundum circu- 
lationem circumferentiae circuli, et illa 
circulatio facit eam minus capere de 
incessu recto in diametro cadente in 
centrum quam capiat 7, atque obliquat 
et incurvat ipsum ? a centro, ut non 
ita recte tendat in centrum sicut Z7, 
quando descendit, oportet quod / sit te » 

gravior quam f? dum sunt in tali D 

situ. Et ideo si dimittantur sibi ipsis 7 descendet, et ejus 
descensum sequetur ? motu contrario, scilicet ascendendo 
usque ad situm aequalitatis. Et ideo » non semper descendet, 
sed praevalent duae causae gravitatis hic assignatae contra 
illam de qua objectio fecit mentionem. Iterum illa gravitas 
non cogit, nam modica est et insensibilis, et ideo non operatur 
hic, sicut nec si pluma una apponeretur ad alterum appensorum 
aequalium, cum sunt in situ aequalitatis, faceret nutum, et 
tamen secundum veritatem illud brachium ubi fuerit pluma 
est gravis, quia pluma habet aliquid gravitatis. Et ideo 
similiter est hic; quia enim brachium descendens, quando est 
in ultimo descensu parum distat a situ aequalitatis, ideo valde 
modicum et insensibile est quod adquirit de gravitate, et ideo 
gravitas acquisita non est computanda. 


| Jebb's figure (Tab. i. 26) is wrong, as he puts f in the upper instead of the 
lower end of the balance. Further, he draws o and o/ to the centre of the 
circle, in which case both are, of course, equal. The lines should be drawn to 
the centre of the earth, as in fig. 21. What is meant is that 5 is nearer to the 
earth's centre than £, and therefore moves with greater force: but that this is 
counterbalanced by the fact that the path of 5 tends to become more horizontal 


than that of /; * minus capit de incessu recto in diametro cadente in centrum 
quam capiat /.' 


Oscillation 
of balance 
due to 
atmo- 
sphere. 


174 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Et tunc patet aliud, quod hujusmodi ponderositatem 
majorem concludit quod semper velocius descendet ut nun- 
quam elevetur. Jam enim patet, quod haec gravitas nihil 
facit sensibile, atque duae causae gravitatis praetactae 
reperiuntur in brachio altiore. Cum vero in tertio argumento 
dicit, quod minus grave est quod descensum alterius sequitur 
motu e contrario, scilicet ascendendo, bene concedo. Nam sic 
se habet appensum inferius, quia movetur sursum, quando 
appensum superius descendit, ut quando sibi ipsis dimittuntur, 
et sunt aequalia, sicut positum est. Sed non propter hoc 
ascendit plus et plus, nec reliquum descendit quantum potest, 
sed solum attingunt situm aequalitatis, et ibi nata sunt 
quiescere, propter quod objectio concludit plus quam deberet, 
quando vult ex hoc, quod unum ascendit et reliquum de- 
scendit, concludere quod transeant situm aequalitatis. 

Et si dicatur, quod ibi est motus titubationis et ideo 
brachium superius descendit ultra situm aequalitatis et qua 
ratione transit parum et multum, quia hic transitus est unius 
naturae, et similiter de reliquo brachio ut ascendat semper, 
postquam transit situm aequalitatis. Sed dicendum est, quod 
hic descensus brachii altioris ultra situm aequalitatis non est 
propter naturam ipsius appensi, sed propter reinclinationes 
partium aeris impetuosas. Cum enim aer receperit motum, 
retinet ipsum bene, et ideo diu titubant partes ejus huc atque 
illuc, e£ non permittunt statim appensum quiescere in loco 
aequalitatis !. 


! The remaining portion of Part IV is not divided into chapters, with the 
exception of the final section on astrology. which in the Bodleian MS. is divided 
as though it were a distinct treatise. What follows consists first of a disquisi- 
tion on Chronology, secondly, of a review of geographical knowledge, and 
thirdly, of the treatise referred to. 

In the Opus Tertium, before those subjects are entered upon, there occur some 
discussions of matters not treated of in the Opus Majus (chapters 42-52). These 
deal (a) with the question of Vacuum : (5) following on this, with the question 
of growth and nutrition: (c) of place and motion with regard to immaterial 
beings : (d) of aevum, or created eternity. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 175 


MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 


Postquam! manifesta est necessitas mathematicae in rebus Connexion 
hujus mundi et in scientiis humanis nunc potest istud idem Hide 
ostendi in divinis. Et hoc est magis considerandum, quia theology. 
humana nihil valent nisi applicentur ad divina. Cum igitur 
ostensum sit quod philosophia non potest sciri nisi sciatur 
mathematica, et omnes sciant quod theologia non potest sciri 
nisi sciatur philosophia, necesse est ut theologus sciat mathe- 
maticam. Caeterum Deus posuit res creatas in scriptura sua, 
qui solus novit potestatem creaturarum quas condidit, nec 
potest falsum sentire, nec decet suam veritatem. Ergo cum 
omnes res a Deo et angelis et summis coelorum usque ad 
terminos eorum ponantur in scriptura, vel in se vel in suis 
similibus vel in suis contrariis, et contrariorum est eadem 
scientia, ut dicit Aristoteles, et verum est vel in universali 
vel in particulari, necesse est theologum scire res hujus mundi, 
si textum sacrum debet scire. 

Praeterea nos videmus, quod sensus literalis stat in cogni- 

tione naturarum et proprietatum creaturarum, ut per con- 
venientes aptationes et similitudines eliciantur sensus spirituales. 
Nam sic exponunt sancti et omnes sapientes antiqui, et haec 
est vera et sincera expositio, quam Spiritus Sanctus docuit. 
Quapropter oportet theologum scire optime creaturas. Sed 
ostensum est, quod sine mathematica sciri non possunt. 
Ergo mathematica omnino est necessaria sacrae scientiae. 

Et hoc tertio per propria potest ostendi. Et cum multis Mathe- 

. E : : ; matical 
modis probabitur quod intendo, primo tamen per occupationes knowledge 
sanctorum persuadere conabor, cum exclusione infamiae 9f . E. 
mathematicae quam multi imprudenter allegant, quia sanc- ipsc 
torum testimonia non intelligunt. Patriarchae enim et 
Prophetae ante diluvium et post invenerunt ipsam et docuerunt 
caeteros homines, 1. Chaldaeos, 2. Aegyptios ; et ab Aegyptiis 
ad Graecos descendit; et non ita evidenter scribitur quod 


! Cf. Ogus Tertium, chap. 54. 


Apprecia- 
tion of it by 
the fathers. 


176 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


sic laboraverunt in aliis scientiis. Sed cum per istos viros 
data est nobis lex divina, et fuerunt sanctissimi, non occupa- 
verunt se nisi in scientia quae maxime est utilis legi divinae ; 
ergo mathematica est maxime consona legi divinae. Minor 
propositio habet secum suam probationem. Major probatur 
per auctoritatem triplicem. Primo per historiographos, et 
praecipue per maximum eorum Josephum. Primo enim 
Antiquitatum libro in tribus locis de his scientiis faciens 
mentionem, expresse narrat totum quod propositio major 
proponit. Nam dicit, * quod filii Adae invenerunt geometriam, 
astronomiam, arithmeticam, et musicam ; et Noe et filii ejus 
docuerunt Chaldaeos: deinde Abraham docuit Aegyptios. 

l Secundo, verificatur hoc per beatum Hieronymum et 
Cassiodorum et alios doctores sacros, ut vulgus etiam theo- 
logorum non ignorat; et ratificant sancti, quod Josephus 
asseverat. Tertio, per philosophorum assertionem. Quoniam 
Albumazar quinto libro majoris introductorii in astronomiam 
undecima doctrina sive undecimo capitulo refert Sem filium 
Noe hujus scientiam alios docuisse, atque in prologo composi- 
tionis astrolabii Ptolemaei dicitur, quod a filio Sem, qui divina 
memoria commonitus erat, aut fortasse divino nutu commotus, 
hujus scientiae studium in orbem derivatum affirmatur. Hoc 
idem indicat sanctorum nostrorum post adventum Domini 
occupatio, ut Augustini, Cassiodori, Isidori, Hieronymi, Orosii, 
Bedae, Origenis, Eusebii Caesariensis. De his enim scripserunt, 
et in his se et alios exercitaverunt solum, aut magis quam in 
aliis. Cum ergo isti fuerunt doctores sacrae scripturae et 
viri sancti, manifestum est, quod hujusmodi scientiae maxime 
valent sacrae scientiae professoribus. Quod autem ipsi de his 
scripserunt, manifestum est per Cassiodorum et Isidorum, qui 

! This passage is much abbreviated in O. Thus: * Secundo verificatur per 
doctores sanctos quos recitant sancti: quod Josephus asseverat. Quod autem, 
de his scripserunt manifestum est per Cassiodorum et Isidorum quum tractatus 
suos de omnibus istis quatuor composuerunt. Augustinus etiam de numeris et 
musica libros diversos conscripsit. Sed non solum isti sed alii multi. Et 
Cassiodorus dicit, Mathematica dicere valeamus quaecunque docentur, hoc 
tamen signum commune propter sui excellentiam proprie vindicavit. Et in 
tractatu,' &c. O. has many other omissions in this section of the work, which 


are supplied by the two Cottonian MSS., Tib. C. v, and Jul. D. v. I have 
indicated some of them, but not all. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. I77 


tractatus suos de omnibus istis quatuor composuerunt. 
Augustinus etiam de numeris et musica libros diversos 
conscripsit; Hieronymus in libris diversis, et Orosius ad 
Augustinum, et Eusebius de mundi locis, quorum certificatio 
eruitur ex fontibus astronomiae, sicut certum est, et sequentia 
declarabunt. Beda de cursu solis et lunae, et de tota temporis 
diversitate, atque Origenes et Eusebius, quae astronomiae 
subjacere noscuntur. Non solum vero de his scripserunt, sed 
et idoneos docuerunt haec, ut essent acuti contra haereticos, 
sicut patet per Cassiodorum in mathematica sexto libro Eccle- 
siasticae Historiae; etiam partes geometriae et arithmeticae 
disciplinae, ut ibidem dicitur, quae magis a divinis elongantur 
quam astronomica et musicalia. Sed non tantum occupaverunt 
se scribendo et alios docendo, imo veritates theologicas per 
virtutem harum scientiarum exposuerunt ; sicut per omnia 
originalia sanctorum sine contradictione manifestum est, ut 
evidenter patet in numeris et locis mundi et rebus coelestibus 
et aliis quae ad dictas scientias pertinere noscuntur, sicut 
patebit inferius. 

Sed non solum sic exposuerunt sacra de facto, sed verbo 
asserunt has scientias per omnem modum valere rebus divinis, 
et super alias scientias extollunt in hac parte. Cassiodorus 
quidem in praefatione de artibus et disciplinis secularium 
studiorum sic ait, * Mathematicam Latino sermone Doctrinalem 
possumus appellare, quo nomine licet omnia doctrinalia dicere 
valeamus quaecunque docentur, haec tamen sibi commune 
vocabulum propter sui excellentiam proprie vindicavit. Et in 
tractatu mathematicae sic ait, * Disciplinales sunt, quae 
nunquam opinionibus deceptae fallunt, et ideo tali nomine 
nuncupantur Has dum frequenti meditatione revolvimus, 
sensum nostrum acuunt, limumque ignorantiae detegunt, et 
ad illam speculativam contemplationem, Domino largiente, 
perducunt; quas merito sancti patres legendas persuadent, 
quoniam ex magna parte per eas a carnalibus rebus appetitus 
abstrahitur, et faciunt desiderare, quae solo Domino largiente 
corde possumus respicere. Duplex quidem pars mathematicae 
tam a sanctis quam a philosophis ipsis numeris attribuitur 
vulgato sermone, videlicet arithmetica de numeris absolute, et 

VOL. I. N 


Cassio- 
dorus. 


Augustine's 
view of 
arithmetic, 


of music, 


178 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


musica de proportionibus et rationibus caeteris quae in 
numeris reperiuntur, prout ad sonum et gestum referuntur ; 
quia sonus et gestus sunt praecisum musicae subjectum, dis- 
cussi tamen per proportiones numerorum in musicae scientia." 
Augustinus autem in secundo de Ordine Disciplinae dicit, 
*ad divinarum scripturarum neminem aspirare debere sine 
scientia potentiae numerorum. Atque in secundo de Doctrina 
Christiana dicit, * numerorum imperitia multa facit non intelligi 
translate et mystice posita in scripturis'; et ponit exempla 
plurima, adjungens. * quod ita in aliis multis numerorum formis 
secreta in sanctis libris ponuntur, quae propter numerorum 
imperitiam legentibus clausa sunt. Et ideo propter utilitatem 
numerorum maximam Isidorus ! in tractatu arithmeticae dicit, 
* Adime seculo computum, et cuncta ignorantia caetera com- 
plectitur; nec differre possunt a caeteris animalibus, quae 
calculi nesciunt rationem." 

Quamvis autem jam communiter cum arithmetica patet 
laus musicae, propter hoc quod utraque proportiones quae in 
numeris sunt considerat, tamen numeros, ut sunt in sonis, 
maxime laudat Augustinus ad Omerium dicens, 'In omni- 
bus rerum motibus quid valeant numeri facilius consideratur 
in vocibus, eaque consideratio quibusdam gradatis itineribus 
nititur ad superna itinera veritatis, in quibus viis se ostendit 
sapientia hilariter, ^ Et in libro Retractationum dicit ?, 
'Sextus maxime innotuit, quoniam in eo res digna cognitione 


! Born in Carthagena, 570. In 601 he became bishop of Seville, succeeding 
his brother Leander, the *apostle of Spain,' and held the bishopric till his death 
in 636. His great powers were principally devoted to organizing the work of 
the Church in Spain. But he was a man of wide learning, and is placed by 
Dante (Paradiso, x) in the Sphere of the Sun with Albert, Thomas Aquinas, and 
other great theologians. His principal work is a Cyclopaedia, founded on the 
works of Martianus Capella and Cassiodorus, entitled O7zgzues, in twenty books, 
from which much is to be gathered as to the very limited scientific knowledge 
of Christendom in the seventh century. The passage here quoted is in lib. iii. 
cap.4. (Cf. Cantor, vol. i. pp. 705-7.) This work continued to be of great 
authority throughout the middle ages. 

? O. has, * Maxime pervenitur a mutabilibus rebus ad immutabiles ac si Dei 
invisibilia per ea quae facta sunt conspiciantur. Etin libro de Doctrina Chris- 
tiana posuit exempla de psalterio decachordo, et admittit quod musicam in 
pluribus locis et in sanctis scripturis honorabiliter positam invenimus.  Cassio- 
dorus in tractatu musicae sic ait, Musica disciplina,' &c. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 179 


versatur, quomodo a mutabilibus numeris perveniatur ad 
immutabiles, ac si invisibilia Dei per ea quae facta sunt 
conspiciantur. Item in libro de Doctrina Christiana dicit, 
*Non pauca claudit atque obtegit in sanctis libris rerum 
musicarum ignorantia,' et ponit exempla in psalterio decachordo 
et cythara et hujusmodi, et adjungit, *quod musicam in 
plerisque locis in sacris scripturis honorabiliter positam 
invenimus. Cassiodorus quidem et in mandatis Dei et moribus 
et scriptura sacra et in omnibus rebus creatis eam valere 
dijudicat. Unde in tractatu musicae sic ait, * Musica disciplina 
per omnes actus vitae nostrae diffunditur; primum si creatoris 
mandata faciamus, et puris mentibus statutis ab eo regulis 
serviamus, musica quippe est scientia bene modulandi. Quod 
si nos vitam bona conversatione tractamus tali disciplinae 
probamur semper esse sociati. Ouando vero iniquitatem 
gerimus, musicam non habemus. In ipsa quoque religione 
"valde permixta est; unde decalosi decachordus, tinnitus 
cytharae, tympana, organi melodia, cymbalarum sonus ; ipsum 
quoque Psalterium ad instar instrumenti musici nominatum non 
dubium est, eo quod in ipso contineatur virtutum coelestium 
suavis nimis et grata modulatio; et ut breviter cuncta com- 
plectar, quicquid in supernis sive in terrenis rebus convenienter 
secundum actoris sui dispositionem geritur, ab hac disciplina 
non refertur exceptum.  Gratissima vero nimis utilisque 
cognitio, quae sensum nostrum ad superna erigit et aures 
modulatione permulcet.' 

De utilitate et scientia astronomicorum dicit, * Astronomiam 
Si casta et moderata mente perquirimus, sensus nostros, ut 
veteres dicunt, magna claritate perfundit. Quale enim est 
ad coelos animam subjicere! et totam illam machinam super- 
nam indagabili ratione discutere, et inspective mentis subtilitate 
ex aliqua parte colligere, quod tantae magnitudinis arcana 
velaverunt' | Et subjungit, * Ex quibus, ut mihi videtur, 
climata nosse, horarum spatia comprehendere, lunae cursum 
pro inquisitione Paschali, ne simplices aliqua confusione tur- 
bentur, qua ratione fiat advertere, non videtur absurdum. 
Est et alia quoque de talibus non despicienda commoditas, si 


! Caelos animo subire, J. 
N 2 


of astro- 
nomy; 


of geo- 
metry. 


Seven 
respects in 
which 
mathe- 
matics are 
of use to 
theology. 
(1) Know- 
ledge of the 
heavens. 


180 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


opportunitatem navigationis, si tempus arandi, si aestatis 
caniculam, si autumni suspectas imbres inde discamus. Et 
Augustinus in libro secundo de Doctrina Christiana de utilita- 
tibus istius scientiae loquens, vult triplicem utilitatem ejus 
esse, videlicet, * demonstrationem praesentium, et cognitionem 
praeteritorum, et rationabiles conjecturas futurorum.  De- 
monstratio praesentium in assignatione proprietatum rerum 
coelestium consistit. Et praeter demonstrationem praesentium 
habet praeteritorum narrationi simile aliquid, eo quod a prae- 
senti cognitione motuque siderum in praeterita eorum vestigia 
regulariter licet recurrere. Habet etiam regulares conjecturas 
futurorum non suspiciosas et ominosas, sed ratas et certas, 
ut ait. Et cum sic sentiant sancti de tribus partibus posteri- 
oribus mathematicae, necesse est eos de parte prima lauda- 
biliter sentire, quae scilicet est geometria. Ex hujus enim 
notitia caeterae dependent, cum prima sit omnium et radix 
caeterarum. De cujus laude scribens Cassiodorus sic dicit, 
'Etenim si fas est dicere, sancta divinitas, quando creaturae 
suae diversas species formulasque dederit, quando cursus 
stellarum potentia veneranda distribuit et statutis lineis facit 
currere quae moventur, certaque sede quae sunt fixa constituit, 
quicquid bene disponitur ac completur, potest disciplinae hujus 
qualitatibus applicari." 

Et si velimus descendere ad propria studii theologiae in- 
veniemus mathematicam omnino necessariam propter septem 
magnas causas. Una est notitia coelestium rerum ; nihil enim 
est ita conveniens theologiae et ejus professoribus. Nam 
theologia est coelestis divinitus ; et ideo nulla scientia humana 
speculativa conveniet ei in tantum sicut coelestis. Et per 
totam scripturam a terrenis revocamur et ad coelestia excita- 
mur. Et conversatio nostra secundum Apostolum in coelis 
est si sumus vere Christiani, atque aspiramus et credimus nos 
fore mansuros corporaliter in coelo et perpetue. Quapropter 
nihil deberet tantum sciri a nobis sicut coelum, nec aliquid in 
humanis tantum desiderari. Et si nos gaudemus exponere 
scripturam, justum est exponi per rerum inferiorum proprie- 
tates quae in scriptura ponuntur et aliter sciri non possunt. 
Quare similiter cum in scriptura sint multa de coelestibus et 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 181 


difficilia, necesse est theologum scire coelestia. Praeterea 
cum rerum magnitudo excitet nos ad reverentiam creatoris, 
et non est comparatio rerum inferiorum ad coclestium magni- 
tudinem, tunc cognitio inferiorum non habebit comparationem 
superiorum respectu finis, qui est laus et reverentia creatoris. 
Dicit enim Avicenna in nono Metaphysicae, ' quod ea quae sunt 
sub circulo lunae sunt pene nihil comparatione eorum, quae 
sunt supra. Et Ptolemaeus ostendit in Almagesto et omnes 
sciunt astronomi, quod tota terra cum omnibus inferioribus se 
habet respectu coeli sicut centrum ad circumferentiam. | Sed 
centrum non habet aliquam quantitatem. Quapropter con- 
similiter concludunt de -terra respectu coeli, licet in se sit 
magnae quantitatis. Et minima stellarum visu notabilium, ut 
dicit Alfraganus in principio sui libri, est major terra ; sed 
minima stellarum respectu coeli non habet quantitatem, de 
qua sit vis. Et cum ex octavo Almagesti et ex Alfragano 
pateant sex stellarum fixarum magnitudines, quaelibet illarum 
quae sunt in prima magnitudine, est aequalis terrae circiter 
centies et septies. Et illarum quaelibet quae sunt in sexta mag- 
nitudine, est aequalis terrae decies octies. Et sol est centies 
septuagies fere major tota terra, sicut probat Ptolemaeus 
quinto Almagesti. Et secundum eum una stella non complet 
motum suum semel in circuitu coeli nisi in triginta sex millibus 
annorum propter coeli magnitudinem, cum tamen stella movea- 
tur incredibili velocitate. Sed terra tota posset perambulari 
infra tres annos. Quapropter magnitudo inferiorum non habet 
comparationem ad coelestia. Similiter nec utilitas; quia tota 
utilitas inferiorum causatur ex superioribus. Duplex enim 
allatio solis sub obliquo circulo cum aspectibus planetarum 
est causa omnium quae fiunt hic inferius. 

Si igitur descendamus ad coelestia secundum considera- 
tiones theologiae, patet quod theologi quaerunt in sententiis 
et tractatibus super sententias, an orbes coelestes sint con- 
tinui vel discontinui, et de numero coelorum, maxime propter 
nonum et decimum, et de figura eorum et circulis epicyclis 
et eccentricis, et motibus in illis, et de differentiis positionum 
in coelis, ut de dextro et sinistro, ante et retro, et sursum 
et deorsum, et de proprietatibus coelorum, ut de luce et 


182 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


perspicuo et hujusmodi, atque de influentia coelorum in 
haec inferiora, et de differentia coeli et naturae elementaris 
praecipue propter ignem. Nam Augustinus et alii aliquando 
secundum opinionem Platonis nominant coelum esse igneae 
naturae. Quaerunt etiam de locis mundi propter paradisum, 
an sit sub aequinoctiali circulo vel non; et de inferno ubi 
sit; et utrum coelestia habent posse super generabilia et 
corruptibilia, et utrum super animam rationalem ; et de fato 
et hujusmodi quae ad judicia astronomiae noscuntur pertinere ; 
et alia innumerabilia multiplicantur quotidie in quaestionibus 
theologiae. Sed non solum tractatus sententiarum, sed 
ipse textus sacer cum expositionibus sanctorum hoc requirit. 
Nam capitulum primum Genesis multas habet difficultates 
propter coelestia, ut ex ipso textu patet, et per expositiones 
sanctorum, praecipue Basilii, Ambrosii, Bedae, in libris suis 
qui Exemeron vocantur. Et in Josue, propter diei longitu- 
dinem, sole stante, praecipue per operationem ad longitudinem 
diei, qua retrocessit sol decem lineis ad verbum Isaiae pro- 
phetae. Nam videtur esse contradictio in his locis. Atque 
cum Salomon dicat in Ecclesiaste quod sol omni die secundum 
expositionem Hieronymi in originali flectitur ad aquilonem, 
vix aliquis mathematicorum potest hoc intelligere. Quoniam 
sciunt quod a solstitio hyemali usque ad solstitium aestivale 
flectatur omni die ad aquilonem per gradum unum fere. Sed 
in alia medietate anni e converso. Et de altitudine firma- 
menti in Ecclesiastico ; et quomodo sol in meridiano exurit 
terram, ut ibidem dicitur, indigent astronomica capacitate. 
Atque Hyades et Pleiades et Arcturus atque Orion, et interiora 
Austri de quibus beatus Job loquitur, habent magnam diffi- 
cultatem, praecipue cum dictat beatus Hieronymus super 
Isaiam, quod Orion habet xxii stellas, quarum novem primae 
sunt in tertia magnitudine, et novem aliae in quarta magni- 
tudine, et quatuor residuae in quinta magnitudine, nec plus 
dicit. Sed haec sciri non possunt nisi ex octavo Almagesti, 
ubi sex gradus magnitudinis stellarum assignantur, et de- 
terminantur quae stellae sunt in qualibet illarum. Et quia 
infinita sunt alia in scriptura et in expositionibus sanctorum, 
quae scientiam coelorum et astronomiae judicia tangunt: 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 183 


quapropter necesse est theologum bene scire coelestia, tum 
propter occupationem quaestionum in sententiis ct summis, 
tum propter ipsum textum. 

Secunda radix astronomiae respectu theologiae et proprie (2) Astro- 
respectu textus consistit in locorum mundi consideratione. ub 
Nam totus textus est plenus his locis, et ideo nihil magnificum Piblical 
sciri potest nisi sciantur haec loca. Tota enim series scripturae paco 
decurrit penes regiones, civitates, deserta, montes, maria, et 
caetera loca mundi, quorum certitudo non potest haberi nisi 
per scientias praedictas, quia harum proprium est distinguere 
partes habitabiles a non habitabilibus, et habitabile dividere 
in tres partes magnas, Europam, Africam, et Asiam, et istas 
tres in septem climata nota, praeter alia climata irregularia 
quamplura. Et haec climata certitudinaliter nisi per virtutem 
illarum scientiarum nescit quisquam separare in provincias et 
regiones et caetera loca, ut inveniantur civitates notae et 
famosae, sicut Jerusalem, Babylon, Meroe, Alexandria, Anti- 
ochia, Ephesus, Athenae, Tarsus, Roma, et caeterae prae aliis 
notatae ab astrologis secundum debitam distantiam ab invicem, 
et ab oriente et ab occidente, septentrione et meridie, quibus 
inventis poterunt et regiones famosae ab eis denominatae 
inveniri, et maria et deserta et montes et omnia quae in sacris 
literis continentur. Hic enim est magna utilitas istarum 
scientiarum in sacra scriptura. Et forte nihil utilius de philo- 
sophia poterit inveniri; quoniam qui ignorat loca mundi, ei 
multoties non sapit cortex historiae per loca infinita, et 
maxime propter falsitatem multiplicem bibliarum novarum ; 
atque per consequens ad intellectus spirituales impedietur 
ascendere et non nisi imperfecte poterit eos explicare. Qui 
vero imaginationem bonam locorum habuerit, et situm eorum 
et distantiam et altitudinem et longitudinem latitudinem et 
profundum cognoverit, necnon et diversitatem eorum in calidi- 
tate et siccitate, frigiditate et humiditate, colore, sapore, odore, 
et pulchritudine, turpitudine, amoenitate, fertilitate, sterilitate, 
et aliis conditionibus expertus fuerit, et optime placebit ei 
historia literalis, et de facili atque magnifice poterit ingredi ad 
intelligentiam sensuum spiritualium. Non enim est dubium 
quin viae corporales significent vias spirituales, et loca corpo- 


184 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ralia significent terminos viarum spiritualium et convenientiam 
locorum spiritualium, quoniam locus habet proprietatem 
terminandi motum localem et rationem continentiae ; et ideo 
istorum locorum cognitio et literam facit, ut dictum est, 
intelligi, et vias parat ad intelligentias spirituales: quod multi- 
pliciter confirmatur per dicta et facta et scripta sanctorum. 
Primo, quia dicit Hieronymus in prologo secundi Parali- 
pomenon,'Sanctam scripturam lucidius intuebitur, qui Judaeam 
oculis contemplatus est, et antiquarum urbium memorias, 
locorumque vel eadem vocabula vel mutata cognoverit." 
Secundo, quia laboraverunt sancti in videndo loca illa et 
circumeundo. Propter quod beatus Hieronymus dicit prae- 
dicto prologo, * Nobis curae fuit cum eruditissimis Hebrae- 
orum hunc laborem subire, ut circumiremus provinciam, quam 
universae Christi Ecclesiae sonant. Hoc autem non fecisset, 
nisi propter sacrarum literarum intelligentiam. — Tertio, quia 
libros multos scripsit de locis mundi, distantiam et situm 
eorum et caeteras conditiones magna certitudine determinans. 
Orosius etiam ad Augustinum haec loca mirabili utilitate ac 
sincera veritate explicat evidenter. Isidorus autem in pluribus 
locis regiones et civitates utilius, si potest dici, quam priores 
determinat. Cassiodorus autem in climata distinguere non 
omittit. Eusebius etiam Caesariensis, ut narrat Hieronymus 
in libro de locis, post chirographiam terrae ]Judaeae et 
distinctas tribuum sortes ipsius quoque Jerusalem templique 
in ea cum brevissima expositione picturam ad extremum 
laboravit, ut congregaret nobis de sacra scriptura omnium 
pene urbium, montium, fluminum, viculorum, et diversorum 
locorum vocabula, quae vel eadem manent vel immutata vel 
aliqua ex parte corrupta. Origenes quidem Adamantius super 
Josuam in originali, sicut et in glossa super xviii Josuae 
recitatur, loquens de multitudine locorum in scriptura posito- 
rum, et inter caeteras laudes locorum istorum, sic nos alloqui- 
tur, dicens, * Ne cum fastidio haec legatis, et putetis vilem 
scripturam ex multis nominibus contextam ; sed scitote in 
his contineri majora mysteria quam potest humanus sermo 
proferre, vel auditus mortalis audire. ^ Cum ergo nostri sancti 
expositores et doctores sacri in istis locis tantum laboraverunt, 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 185 


et tanta mysteria contineri fatentur, non est dubium quin 
eorum cognitio per omnem modum sacrae scripturae cst 
necessaria. Sed proprium est astrologiae ect astronomiae dare 
rationes locorum mundi et plenam certitudinem. | Quapropter 
istae scientiae sunt valde necessariae in hac parte. Possunt 
autem pulchre verificari in exemplis. Qui enim audit historias 
versantes circa Jordanem, Jericho cum planitie sua, montem 
Oliveti, vallem Josaphat, Jerusalem. et non habet imagina- 
tionem locorum istorum et proprietatem eorum, sensum litera- 
lem ignorabit, et ei non immerito non multum sapiet cursus 
historiae, atque per consequens sensus spirituales obteguntur. 
Qui vero scit longitudines, latitudines, profunditates, altitudines, 
varietatem qualitatum, ut calidi, frigidi, sicci et humidi, necnon 
et corum quae consequuntur ad haec quatuor, ut mollis, duri, 
grossi, subtilis, asperi, laevis, aridi, liquidi, lubrici, et aliorum 
innumerabilium, quae quarto Meteorologicorum determinan- 
tur; necnon et colores, et sapores, odores, pulchritudines, 
turpitudines, amoenitates, sterilitatem, fertilitatem, naturam 
infectivam, corruptivam, et eis contrarias, et caetera quae in 
locis considerari habent, potest sensum literalem ad purum 
concipere et in eo delectari, atque ad sensus spirituales gloriose 
et placide transire. 

Paucas enim conditiones locorum praedictorum consider- 
ando, possumus magnificos sensus exprimere moraliter et alle- 
gorice et anagogice. Jordanis quidem decurrit ab aquilone 
ad austrum, et jacet in oriente respectu Jerusalem, quae 
est in occidente non longe a mari magno posita, et inter 
illa duo primo a parte Jordanis est Jericho civitas cum sua 
planitie, deinde mons Oliveti, tertio vallis Josaphat, et tunc 
sequitur Jerusalem. Mundus autem, dicunt.sancti, significatur 
per Jordanem secundum rationem interpretationis ejus ect 
propter ipsius proprietates, quia currit in mare mortuum, quod 
est instar inferni et propter multa alia. Et Jericho carnem 
significat, ut volunt sancti. Mons Oliveti significat excel- 
lentiam vitae spiritualis propter montis excellentiam, et 
dulcedinem devotionis propter Oliveti rationem. — Vallis 
Josaphat significat humilitatem propter rationem vallis, ct 
viam coram oculis majestatis, propter hoc quod interpretatio 


'The 
spiritual 
meaning of 
biblical 
geography. 


196 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


hujus nominis Josaphat est, in conspectu Domini. Et Jerusalem 
significat visionem pacis, et moraliter est anima sancta quae 
habet pacem cordis; allegorice significat Ecclesiam militan- 
tem ; anagogice Ecclesiam triumphantem. 

Oui igitur a principio vitae suae seu ab ortu nativitatis suae ab 
oriente rationis deliberantis seu usu rationis vult devenire saltem 
in occidente vitae suae ct in senectute ad pacem cordis, et hoc 
moraliter; et ut sit membrum fidele et perfectum Ecclesiae, 
sub cujus umbra jaceat in pace contra insultus hostis maligni, 
et hoc allegorice ; et ut sit ejus conversatio in coelesti Jeru- 
salem in hac vita, et transferatur in morte ad illam civitatem 
sanctam, ubi sedebit in pulchritudine pacis in tabernaculis 
fiduciae vel requie opulenta; debet primo Jordanem, id est, 
mundum, aut sibi subjiciendo relinquere, ut sancti seculares, 
aut omnino renunciando recedere, ut religiosi. Ibi enim est 
primus gradus vitae spiritualis et aliis facilior. Quo facto, 
oportet aggredi carnem, quia ipsam non est ita facile vincere 
sicut mundum. . Est enim pestis familiaris et non relinquens 
subjectum. Debet autem ipsam non destruere et cum impetu 
frangere, sed paulatim et discrete ejus superbiam domare. 
Propter quod consideratur Jericho cum sua planitie; et ideo 
debet poenitens plana via procedere, ut rationabile sit ejus 
obsequium, ne si carnem stulte obruat, non possit spiritus ad 
altiora pertingere. Hoc enim est contra multos ad poeni- 
tentiam conversos, qui primo anno vel secundo corpora sua 
destruunt, et postea fiunt inutiles, ut nec se nec alios valeant 
juvare. Postquam vero homo mundum  subjugaverit, et 
carnem ut oportet domuerit, tunc et non ante est aptus ut 
ascendat ad excellentiam vitae spiritualis et dulcedinem 
devotionis. Ex tunc enim potest ascendere ad montem 
Oliveti et ad cacumen perfectionis attingere, atque in suavitatem 
orationis et contemplationis se immergere. Cum vero fuerit 
sufficienter exercitatus in ascensu et circuitu istius celsitudinis, 
adhuc! oportet vallem Josaphat transire, hoc est, totam vitam 
suam in perfecta humilitate debet concludere, ut sit pauper et 
humilis spiritu in conspectu Dei, non in oculis suis vel homi- 
num. Multi enim apparent humiles sibi et aliis, et sunt coram 


1 J. has, * tunc esset in Jerusalem nisi quod oportet." 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 197 


Deo et angelis superbissimi. Quando vero totam compleverit 
vitam perfecta humilitate, tunc est in Jerusalem, secundum 
ejus sensum triplicem. .Habebit enim pacem cordis, quia pax 
talis sequitur vitae spiritualis perfectionem. Non enim est 
pax impiis, dicit Dominus. Sed sanctis est pax Dei, quae 
exsuperat omnem sensum, et in pace Ecclesiae militantis 
quiescit securus, qua pace carent infideles et peccatores in 
statu damnationis existentes, quos agitat diabolus et turbat de 
peccato in peccatum, et de poena peccati ad novam poenam. 
Et! ut dictum est, participabit etiam in hac vita in spe certa 
et revelationibus illa beata visione pacis supernae Jerusalem, 
quam per gratiam Dei in morte consequetur. 

Non solum autem haec loca inter Jordanem et Jerusalem 
cognita et historiam declarant et sensus spirituales explicant, 
sed alia loca innumerabilia quae inter duos hos terminos reperi- 
untur in scriptura. Si quis etiam velit ulterius considerare 
alias conditiones enumeratas, multo magis et quasi incompara- 
biliter poterit sensus divinos elicere, ut patet intuenti. Sed 
modo sufficit innuere quomodo ex paucis multa ex parvis magna 
ex planioribus obscura contingat elicere. Sed non possunt loca 
mundi sciri, nisi per astronomiam ; quoniam oportet nos primo 
scire longitudines et latitudines locorum. ^ Latitudo est ab 
aequinoctiali, et longitudo ab oriente, quatenus sciamus sub 
quibus stellis quae loca coaptentur, et quantum sunt a via 
soliss Nam secundum haec videmus sensibiliter res hujus 
mundi variari, et non solum in naturalibus, sed in moralibus. 
Oportet etiam per astronomiam scire, qui planetae dominentur 
quibus regionibus; nam secundum hoc potenter immutantur 
regiones. Et multa hujusmodi consideranda sunt per astrono- 
miam, ut sciamus naturas locorum in scriptura; et non solum 
propter loca, sed propter res in eis locatas. Et rerum omnium 
cognitio est necessaria, tam propter sensum spiritualem, quam 
literalem, ut patet ex dictis. 

Tertia radix est de temporibus. Totus enim cursus scrip- (3) Astro- 
turae currit per tempora ct secula et aetates a principio mundi jc. 
usque ad Christum Dominum, et omnia sunt ordinata propter MR 


ogy. 


! This and the following sentence are omitted in O. 


Reduction 
of all 
Calendars 
to Christian 
standard. 


188 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ipsum, ut alius legislator non expectetur, sed quod ille solus 
sit salvator mundi per suam legem ; quatenus error Judaeorum 
evacuetur de expectatione Messiae; et error Saracenorum de 
Mahometo qui secutus est Christum ; et error eorum qui 
adhaerebunt adhuc legis latori nefariae qui venturus est, ut 
Albumazar docet libro Conjunctionum, qui in veritate erit 
Antichristus! ; quatenus etiam omnes sectae paganorum, idolo- 
latrarum, Tartarorum, haereticorum, et caeterorum infidelium, 
qui per mundum dispersi sunt per sectas pene innumerabiles, 
deleantur per certificationem temporis salvatoris, ut nec ante 
eum nec post aliquis alius teneatur, per quem salus humani 
generis habeatur. Sed nullus potest certificare de temporibus, 
nisi astronomus, nec aliqua scientia habet de his certificare 
nisi astronomia. Omnes enim mendicant reliquias ejus in hac 
parte, ut manifestum est. Et si consideremus inveniemus 
multis modis quomodo astronomia est hic necessaria. Nam 
tempora ista, quaedam sunt lunaria, quaedam solaria et lunaria, 
quaedam habent principium determinatum, ut apud Judaeos 
astronomos. Incipiunt enim a lunatione Octobris annum, quia 
sunt usi ab antiquo tabulis et canonibus ad occasum solis 
civitatis Jerusalem. Sed adhuc gaudent uti eis propter terram 
quae data fuit eis a Deo. Quaedam vero habent principium 
indeterminatum, ut tempora solemnitatum apud Hebraeos, et 
tempora Arabum, et hoc differenter multum. | Quaedam vero 
tempora sunt solaria, et horum quaedam semper habuerunt 
quartum ultra dies integros, ut tempus Graecorum et Latino- 
rum; quaedam nunquam, ut tempora Persarum ; quaedam 
aliquando sic aliquando non, ut tempora Aegyptiorum. Et 
principia annorum variantur apud ipsos, sicut canones astro- 
nomiae docent et Almagesti, et alia multa. Cum igitur in 
scriptura contineantur anni lunares et solares et Graecorum et 
Latinorum et hujusmodi, et volumus omnia tempora reducere 
ad annos solares. et ad annos Latinorum, qui sunt anni Christi, 
necesse est nobis in sacra historia scire horum temporum 
diversitatem, et ut sciamus quid est proprium cuilibet et 
quomodo aequantur ad invicem, et quomodo possumus extra- 


1 What follows to the end of the paragraph is omitted in O. 








MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 189 


here majus de minori, et contrario, et quodlibet de quolibet. 
Sed impossibile est hoc fieri, ut exigit scriptura, nisi per 
canones et tabulas et caeteras considerationes astronomiae !. 

Caeterum computantur anni a principio mundi secundum 
Hebraicam veritatem, et computantur secundum LXX inter- 
pretes; sed discordant penitus, et omnes historiae et chronicae 
auctores et sancti hic contradicunt sibi invicem, non solum 
in toto tempore a principio usque ad Christum, sed in aetatibus 
particularibus. Sed diversitas haec non potest certificari, nisi 
per aliquam radicem certam. Nulla vero scientia potest hic 
invenire nec habet unde cogitet de tanta certitudine nisi 
astronomia, cujus est considerare revolutiones certas et ratas 
eclipsium et conjunctionum planetarum et caeterarum revolu- 
tionum coelestium, stante ordine naturae. Quapropter oportet 
quod astronomia apponat hic diligentiam. Et hoc possumus 
videre per libros astronomorum. Nam Ptolemaeus in Alma- 
gesti certificat nos de tempore a Nabugodonosor usque ad 
Alexandrum, et ab eo usque ad Octavianum Augustum, et ab eo 
usque ad Adrianum principem. Et Ecclesia tenet quod 41"?* 
anno Augusti fuit Dominus natus. Quapropter per hanc 
viam certificatur multum tempus a Nabugodonosor usque ad 
Christum ?. Et si consideremus sententias Albumazar in libro 
Conjunctionum, videbimus quod ipse ponit principium mundi 
et primum hominem, scilicet Adam, et ab eo numerat annos 
usque ad diluvium, et ponit diem et horam quibus incepit 
diluvium, et per revolutiones planetarum et per eorum con- 
junctiones determinat sequentia secula, scilicet quando fuit 
Nabugodonosor, et quando Alexander, et quando Dominus 
Christus, et quando Mahometus, et sic de multis. Et ideo 
per artem  Albumazar et Ptolemaei et caeterorum mathe- 
maticorum oportet resolvere tempora usque ad principium 
mundi, ut^ sciamus quot anni sint a principio usque ad 

| The whole of the foregoing paragraph, except the first two sentences, 
omitted in O. ? Sic in O. J. has xlii. 

* This is given somewhat more fully in Op. Tert. ch. 54 (Brewer, p. 208). 
The time from the creation of Adam to the Deluge is stated to be 2,226 years, 
r month, 23 days, and 4 hours. 


* The following page and half, down to the word dicentes, is omitted in O., 
but is supplied by the two Cottonian MSS. 


Date of 
creation. 


190 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Christum non solum in summa, sed per singulas aetates ac 
secula. 

Secundo, possumus persuadere de utilitate astronomiae 
propter temporis principium determinatum, scilicet an a luna- 
tione Octobris seu aequinoctio autumnali, aut ab aequinoctio 
vernali. Nam multi voluerunt secundum sententiam vulei, 
quod mundus fuerit creatus circiter aequinoctium vernale; sed 
alii apud aequinoctium autumnale ; quia in veritate secundum 
Hebraicam veritatem, annus, quantum ad seriem temporis 
naturalem, incipit circiter aequinoctium autumnale. Et hoc 
manifeste potest probari per textum Exodi, ubi dicitur, quod 
scenopegia celebretur in exitu anni; id est in mense post 
exitum anni. Nam 23 habetur sic, * Sollemnitatem quoque 
in exitu anni, quando congregaveris omnes fruges de agro- 
Ergo post principium novi anni tunc incipit. Et 34 de eodem 
dicitur, * Facies sollemnitatem, quando redeunte anni tempore 
cuncta conduntur. Et in glossa Hieronymi Ezechielis primo 
habetur, quod October est primus mensis anni et Januarius 
est quartus. Et Nehemiae primo, ' Et factum est in mense 
Casleu, id est Decembri anno vicesimo; et secundo, Factum 
est in mense Nisan anno vicesimo. Si enim Nisan, id est 
Aprilis, esset caput anni non diceretur anno vicesimo sed 
anno primo et vicesimo, ut patet. Item, per praecepta de 
seminandis et metendis agris propter quietem septimi anni. 
Nam si Nisan, id est Aprilis, sit caput anni, tunc cum 
seminatur in Septembri vel Octobri sexti anni, non poterit 
mineti in septimo anno, quia ferialis est secundum legem, 
et sic peribit seges. Item cum totus annus septimus feri- 
alis est, tunc si incipiatur annus ab Aprili usque ad Sep- 
tembrem non baberent quod comederent, quia fruges sexti 
anni non abundabunt nisi pro septimo anno et pro octavo 
et pro semine octavi, ut dicit Josephus, et non pro nono 
anno. Item per Hieronymum in epistola de solemnitatibus 
illud idem patet. Nam dicit sic, * In fine anni solaris apud 
Hebraeos in septimo mense, quando congregantur fructus 
in horrea sive in cellaria, tunc sollemnia celebrare lege 
praeceptum est, prima die tubarum, decima die expiatio- 
num celebrari debere sabbata. Et a quinto decimo die 


MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. IOQI 


usquedum  finiantur octavae tabernaculorum, feriae esse 
praecipiuntur.' 

Caeterum per Bedam libro temporum, et praecipue per 
Josephum et omnes Hebraeos a principio usque nunc patet, 
quantum ad initium sollemnitatum, quod Moyses constituit 
annum ab Aprili propter Pascha, quod est prima sollemnitas, 
et propter mysterium novi temporis, scilicet Christiani, cujus 
anni ab incarnatione computantur, quae fuit circiter aequi- 
noctium, et in quo tempore nunc gloriosum Pascha celebratur. 
Sed in venditione et emptione et caetera gubernatione, 
quantum ad anni principium, prioris seculi Moyses decreta 
servavit, ut dicit Josephus primo antiquitatum. Prius autem 
seculum fuit a Moyse redeundo ad principium mundi. Ergo 
cum principium primi anni mundi et principium mundi fuerunt 
idem, concludunt isti quod mundus incepit circiter aequinoc- 
tium autumnale, ut post spoliationem fructuum veteris anni 
incipiat cultura novi. Haec autem alteratio est gravis valde, 
et ideo recurrunt homines periti ad scientiam cujus est cer- 
tificare tempora, scilicet ad astronomiam. Et illi qui tenent 
primam opinionem volunt se tueri per astronomiam, dicentes 
quod mundus fuit creatus in meliori dispositione propter 
hominis et rerum generationem, et ideo debuerunt planetae 
esse in meliori situ suo respectu gubernationis mundi. Qua- 
propter ponunt quod sol fuit in medio mundi creatus, ut in 
aequinoctiali circulo, ut aequaliter se haberet ad totum mun- 
dum. Etin Ariete eum posuerunt non in Libra, quia dicunt 
astronomi quod sol ibi habeat suam exaltationem, quae est 
major ejus dignitas vel secunda post majorem. Habet enim 
quinque dignitates «et fortitudines, scilicet, exaltationem, 
domum, triplicitatem, terminum, et faciem. Et iterum ponunt, 
quod cum oporteat planetas habere eccentricos, necesse fuit 
mundo ut lux solis fuisset in Ariete, quia locus augis est longe 
nobilior quam alia pars eccentrici.. Nam quum sol et luna et 
caeteri planetae sunt in augibus suis, tunc sunt fortioris et 
melioris operationis in hoc mundo, sicut determinant astronomi, 
et sicut experientia docet. Et ex his omnibus sequitur 
secundum hos quod mundus incipiebat ab aequinoctio vernali. 
Et quod objicitur eis, quod omnia terrae nascentia fuerunt 


192 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


creata in maturitate fructuum, quod non accidit per naturam, 
dicunt quod hoc fuit ex vi creatoris non ex vi naturae, cum 
tamen adjungant quod in multis regionibus australibus est 
calor veris magis conveniens pro fructibus maturandis quam 
aestatis. Et non solum in vere, sed iterum in autumno habent 
fructus propter temperamentum aequinoctii utriusque. Alii 
vero, qui ad plura respiciunt, scilicet ad rationes praedictas de 
principio anni et mundi, efficaces et insolubiles eis qui prae- 
dictam opinionem tenent, istorum sententias nituntur reprobare 
per vias astronomiae. Nam allegant, quod antiqui astronomi 
ponunt principium anni circiter principium Octobris, sicut 
patet in expositione tabularum, quae Almanac vocantur. Et 
dicunt quod Ptolemaeus invenit certitudinaliter augem solis in 
Geminis tempore suo. Sed si in principio fuisset in Ariete, 
sicut in exaltatione solis, ut in decimo quinto gradu vel decimo 
nono, in quibus ponitur solis exaltatio, moveretur aux secundum 
motum planetarum, scilicet secundum signa contra motum 
primi coeli. Sed hoc non potest esse, quia tunc regiones 
habitabiles super quas est aux fierent inhabitabiles per succes- 
sum temporis, quando scilicet oppositum augis eveniret super 
cas; et e contrario inhabitabiles fierent habitabiles quod est 
absurdum: propter quod ponunt quod aux moveatur secundum 
motum coeli stellati, non quemcunque imaginatum, sed per 
motum Indorum et Thebit, scilicet per descensum et ascensum 
polorum ejus, vel per motum capitum Arietis et Librae coeli 
stellati in parvo circulo circa capita Arietis et Librae fixa, 
quae sunt in coelo nono. Quo quidem motu capita Cancri et 
Capricorni moventur progrediendo et regrediendo in superficie 
eclipticae zodiaci immobilis nunc ad orientem, nunc ad occi- 
dentem, sicut apparet ex imaginatione Thebit, qui super 
opera Ptolemaei addidit in hac parte juxta sententias Indorum. 
Sic enim assignatur motus octavae sphaerae. Et in hoc 
Arzachel in tabulis et canonibus concordat, et Albumazar in 
libro Conjunctionum, et omnes astronomi sic modo utuntur. 
Sed et sic ponunt augem solis moveri progrediendo et regre- 
diendo, et ita non recedit a Geminorum signo, propter quod 
non vadit in circuitu terrae, ut oppositum augis aliquando 
contingat terras habitabiles. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 193 


Caeterum illi, qui ponunt modo praedicto, scilicet quod sol Position of 
fuit creatus in Ariete, dicunt quod paradisus est sub aequi- uc 
noctiali propter temperamentum maximum, quia uterque 
locus est nobilior mundi, ut ponunt. Sed si aux fuerit ibi in 
principio mundi, tunc fuit oppositum augis in loco Librae, qua- 
propter in aequinoctio autumnali ejusdem anni fuit sol super 
eadem loca. Quare tunc fuit solutum temperamentum, et 
bonitas complexionis paradisi et regionis totius aequinoctialis 
violata singulis annis, quod est contra proprietatem illorum 
locorum secundum positionem istorum. Nam sic factae sunt 
inhabitabiles cito propter oppositum augis, quia tunc sol est 
prope terram et comburit eam. Sed ipsi volunt quod tem- 
peratior locus mundi sit sub aequinoctiali, et maxime in 
paradiso, quod stare non potest cum praedictis. Et ideo hi, 
qui sic objiciunt, volunt solem fuisse in Libra, quatenus 
statim peccatum Adae sequeretur poena, ut separatus a para- 
diso non posset pertingere ad ipsum propter combustionem 
regionis ultra aequinoctialem. Et ad hanc combustionem 
faciendam, statim post ejectionem Adae a paradiso usque 
citra aequinoctialem, necesse fuit ut sol foret in Libra, quia 
ibi jam constitutus fuerit versus oppositum augis ultra medie- 
tatem eccentrici, quatenus statim incipiet combustio, quod non 
accidisset in Ariete. Et multae considerationes astronomiae 
sunt hic. Et ideo oportet theologum in hac parte scire bene 
radices astronomiae. 

Et tertio indiget theologus considerationibus astronomiae Longevity 
nunc tactis propter longaevitatem Adae et filiorum ejus pd ie 
usque post dies Noae, de quibus loquitur scriptura. Nam 
mirum est quomodo declinavit aetas humana, cum in prin- 
cipio fuit tantae longitudinis et tot tempora transivit. Et 
ideo multi imponunt bonitati constellationis coelestis in 
principio mundi, et circiter hoc. Et investigant illam boni- 
tatem per dignitates planetarum, ponentes, ut dixi, solem esse 
in aequinoctiali et in Ariete et in auge, et planetas alios esse 
in bonis locis et convenientibus aspectibus, ut fortificaretur 
natura humana per bonitatem constellationis a principio, 
quatenus vivere posset ita diu. Sed paulatim deficiente 
bonitate dicta per mutationes situs planetarum et stellarum 

VOL. I. O 


Date of 
deluge. 


194 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


abbreviata est vita hominis ut ad aliquem terminum veniret 
ultra quem non contingat transire; quia omnium natura 
constantium est ratio et terminus, ut Aristoteles vult, quem 
terminum ponit scriptura circiter octoginta annos in vigore, 
sed amplius est labor et dolor. Sed jam tactum est, quo- 
modo contra haec objiciunt alii mathematici. Et magna 
disputatio est hic; et forsan invenietur quod declinatio aetatis 
non est per recessum a bona mundi dispositione in principio, 
sed ob alias causas determinatas, ut suo loco inferius ex- 
ponetur. 

Et quarto necesse est principium anni certificari propter 
diluvium. Nam, ut dicit Josephus, diluvium fuit in Novembri. 
Dicit enim haec verba, 'Contigit autem haec passio sex- 
centesimo anno nativitatis Noae, mense secundo, qui a Mace- 
donibus Dios nuncupatur, ab Hebraeis autem Maresvan.' 
Sed Dios, ut dicit Beda libro temporum, est November, non 
Maius, ut vulgus aestimat theologorum, et ideo Maresvan 
est November, sicut idem Beda dicit. Et est secundus mensis, 
quia October est primus in naturali ordine temporis, ut prius 
probatum est. Unde Beda dicit, Tisseri enim, qui est October, 
qui Maresvan praecedit, propter collectionem frugum et cele- 
berrimas festivitates, et hunc Tisseri novum annum appellant 
Hebraei. Sic enim Aegypto in annum constituerunt, ut 
Tisseri, id. est October, esset principium anni. Et ideo 
magister in historiis! et quidam glossatores non intellexerunt 
Josephum, cum credebant quod Dios et Maresvan essent 
Maius. Et ideo omnes sequentes eos decepti sunt propter 
Graeca et Hebraica vocabula mensium Graecorum et He- 
braeorum, quae non intellexerunt, ut manifestum est inquirenti 
eorum opinionem, qui probant principium anni et mundi fuisse 
circiter aequinoctium anni autumnale. Et ideo hic cadit 
eadem perplexitas, quae prius. Unde necesse est, ut diluvium 
fuerit in Novembri, secundum quod probatum est superius 
tempus naturaliter incipere ab Octobri. Et Josephus hoc 


! This is Peter Comestor (the devourer of books), author of the ZZistoria 
Scholastica, and commonly called Magzster Historiarum. 'The Historia Scholastica, 
compiled in the latter half of the twelfth century, became the classical text-book 
for Biblical students. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 195 


evidenter ostendit omni homini, qui scit vocabula Graeca et 
Hebraica de mensibus anni. 

Non solum vero de principio mundi et anni naturaliter 
accidit dubitatio apud theologos: sed de principio diei 
naturalis, an scilicet nox praecesserit diem artificialem vel 
e contrario. Et hoc est quintum hic inducendum circa 
substantiam temporis. Et multi dicunt diem praecessisse 
noctem, et exponunt scripturam ut possunt. Sed secundum 
Hieronymum super Jonam et super Matthaeum, nox praecessit 
diem. Nam, ut ait Alíraganus! in astronomia sua, Omnes 
nationes, quae utuntur mensibus lunaribus, incipiunt diem 
ab occasu solis; Sed Hebraei et scriptura utuntur mensi- 
bus lunaribus et annis, sicut potest probari modis multis. 
Ergo Hebraei et scriptura utuntur die naturali cujus nox 
praecedit diem. | Et ideo tabulae Hebraeorum astronomicae, 
quibus Hebraei usi sunt in certificatione temporum, factae 
sunt ad occasum solis civitatis Jerusalem, sicut tabulae 
astronomorum Latinorum factae sunt ad meridiem civitatis 
Toleti vel alterius. Propter quod in lege determinatur, ut a 
vespera dies incipiat. Nam Levitici xxiii dicitur * a vespere 
ad vesperum celebrabitis sabbata vestra.' 

Quarta vero radix mathematicae respectu theologiae est (4) De | 
penes accidentia et passiones temporum, cujusmodi sunt RE p 
primationes et caeterae aetates lunae et embolismi et hujus- logical 
modi. Textus enim et expositiones doctorum requirunt PI" 
magnam istorum cognitionem, et maxime secundum Hebrae- 
orum considerationes tam astronomicas quam usuales. Differt 
autem haec radix a praedicta, quod illa consistit penes sub- 
stantiam temporum, haec vero penes proprietates et accidentia. 
Considerari ergo oportet radicales veritates circa hujusmodi 
passiones, antequam convertatur sermo ad scripturam, quia 
aliter persuasio esset omnino inintelligibilis. Dico ergo 
quod primatio lunae secundum astronomos non dicitur a 
visione novae lunae apud Hebraeos, ut aliqui de theologis 
dixerunt, quoniam hoc tempus non est aequale, sicut ostendit 
Alfraganus. Sed lunatio una aequatur alteri. Aliquando 
enim in mane videtur novacula lunae veteris in suo decremento, 


! See note on Alfraganus in the geographical section 
O2 


196 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


et in eodem die in vespere videtur novacula lunae novae. et 
aliquando per spatium trium dierum distant, ut experimentum 
docet et Alfraganus declarat. Et ideo Hebraei antiquitus per 
astronomiam certificaverunt primationem lunae, et cum non 
fuerat in visione novae lunae, nec potuit per visum cognosci, 
accenderunt faces in Jerusalem in monte alto, ut sciretur quod 
tunc fuit tempus primationis, quatenus homines essent parati 
facere solemnitates et festa quae habebant expedire. Et 
neque consideratur lunatio penes conjunctionem solis et lunae 
veram, quoniam hoc tempus non est aequale, sicut certum est 
astronomis. Sed considerabitur luna penes conjunctionem 
solis et lunae mediam, sicut dicit Alfraganus. Nam hoc tempus 
est aequale semper. Nec tamen dicitur prima luna in con- 
junctione. sed post conjunctionem, quando luna in tantum 
separatur a sole ut sit de se visibilis, licet videri non possit. 
Tunc enim est prima accensio lunae, quamvis non videatur 
in illa hora. Et haec diversitas accidit propter latitudinem 
lunae diversam ab orbe signorum, et secundum quod est in 
signis obliqui descensus vel recti, et secundum diversitatem 
regionum septentrionalium et meridionalium, ut docet Alfra- 
canus in vicesimo quinto capitulo suilibri. Currit autem aetas 
lunae a prima in viginti novem et parum plus. Ex quibus 
aetatibus aggregatur tempus lunationis mediae, seu aequalis, 
quem vocant astronomi Hebraeorum et Arabum mensem 
lunarem, licet aliis multis modis dicatur mensis lunaris. Et 
quamvis peritissimi astronomi in tabulis et canonibus ponant 
tempus aequalis lunationis esse viginti novem dies et triginta et 
unum minuta unius diei, et quinquaginta secunda, ut patet per 
Arzachelem in tabulis Toletanis ; tamen Hebraei astronomi 
consideraverunt subtilius et melius. "Tempus enim dictum 
continet viginti novem dies, et duodecim horas, et quadraginta 
quatuor minuta unius horae, sicut opus algoristicum expediet. 
Sed Hebraei dividunt unam horam in mille octoginta partes, 
et quodlibet minutum horae continet octodecim partes horae, 
ut patet cx reductione fractionum unius generis ad fractiones 
alterius. Et ideo tempus lunationis aequalis! apud Hebraeos, 


! (The mean synodic period of the moon, i. e. the mean period of its return 
to the position in which it is in the same direction with the sun, as determined 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 197 


secundum quod respondet praecise lunationi Arabum, non 
potest esse plus quam viginti novem dies et duodecim horae 
et septingenti nonaginta duae partes unius horae. Sed 
Arabes in tabulis et canonibus computant diminute, et de- 
ficiunt in omni lunatione per tria secunda, et quindecim tertia, 
et quadraginta quatuor quarta, quod patet per examinationem 
legitimam. Et ideo Hebraei astronomi, volentes complere 
lunationem, apposuerunt unam partem, quia minus non 
potuerunt ponere secundum hanc divisionem qua usi sunt. 
Et ideo computant usque nunc in una lunatione viginti novem 
dies et duodecim horas et septingentas nonaginta tres partes 
horae. Et longe certior est eorum consideratio quam astro- 
nomorum utentium tabulis et canonibus apud alias nationes, 
quanquam et plus aliquantulum computant quam praecise 
exigat lunatio. Nam excedunt in quatuor tertiis et sexdecim 
quartis unius horae. Sed hoc longe minus est quam defectus 
Arabum praedictus. Quapropter satis melius computant 
Hebraei. Nec est curandum de excessu Hebraeorum prae- 
dicto; quoniam in maximo tempore minimus error contingit, 
et de quo non est curandum. Menses autem Hebraeorum, 
et scripturae usuales diversificantur. Nam unus est triginta 
dierum et alius viginti novem, quia vulgus non potest com- 
putare nisi per integros dies. 
His igitur consideratis propter scripturae et sanctorum Lunar 


cycle of 


intellectum, occurrit consideratio ulterior, ut sciamus quod pit 


Hebraei utuntur cyclo lunari, cujus consideratione indiget 
scriptura exponenda. Nam sicut nos utimur cyclo decem- 
novennali, sic ipsi cyclo lunari, cujus primus annus incipit in 
quarto anno nostro. Et ideo falsum dicunt qui non posuerunt 
Hebraeos uti cyclo ; habent enim embolismos in suo cyclo, 
sicut nos in nostro; immo nos habuimus ab eis; et per 
embolismos aequant annos lunares solaribus colligendo 
undecim dies ter, ut faciant in tertio anno mensem embolis- 
malem, id est superexcrescentem. Et nos hunc modum 
embolismorum traximus ab eis. Et ideo male dicunt famosi 


by calculation from an eclipse observed by the Chaldaeans 720 E. c., and from one 
observed in Paris in 1771, is 293, 12^, 44", 25.8, a result agreeing almost exactly 
with the value given by the Jewish astronomers. 


198 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


virij qui negant Hebraeos usos fuisse cyclo. Et colligunt 
Hebraei tredecim cyclos lunares et faciunt tabulam et 
canonem ad hoc; qui tredecim cycli continent ducentos 
quadraginta septem annos, quia in tanto tempore redeunt 
omnes observationes festorum legalium ad idem temporis 
principium. — Currit igitur observantia legalis penes hoc 
multipliciter, necnon alia quamplura. Nam neomeniae et 
calendae, in quibus est festum sacrificiorum, et epularum 
solemnium, de quibus dicitur primo Regum xx *Cras calendae 
erunt, et requiretur sessio tua, exigunt ut sciamus quod 
mensis lunaris vulgaris incipiat ab occasu solis. Sed lunatio 
ipsa non habet principium determinatum. Quare si contingat 
luna prima in occasu vel ante in aliqua hora diei naturalis 
praecedentis computabitur in vespera sequente novilunium, et 
neomenia et calendae et novus mensis, quia jam est luna 
prima. Si vero post occasum solis venerit, ut in secunda 
hora diei et ultra, non dicetur illa die naturali novilunium 
nec neomenia nec calendae, quantum ad initium calendae. 
Considerandum tamen quod mensis primus durat ab occasu 
solis primae diei usque ad occasum solis tricesimae diei, et 
tamen lunatio! non durat nisi a principio noctis usque ad mane 
tricesimae diei quantum ad dies integros, licet aliquae frac- 
tiones sint ultra. Non igitur incipit secundus mensis ante 
occasum solis tricesimae diei, sed lunatio ejus incipit in mane 
tricesimae diei, et ideo duae calendae attribuuntur secundo 
mensi, in quibus fiebant epulae et sacrificia, scilicet in die 
artificiali tricesimae diei mensis primi et in die naturali prima 
et tricesima, quia isti duo dies sunt de lunatione secundi 
mensis, licet secundus eorum tantum sit pars mensis secundi. 
Propter quod primo Regum xx dicitur, quod sedes David die 
secunda post calendas vacua apparuit. Unde accidit quod 
menses pares habent semper duos dies epularum, sed menses 
impares habent unum tantum. Et ex his patet, quod Ecclesi- 
asticus dicit, *'A luna signum diei festi mensis secundum 
nomen ejus est. Et ex his posset videri an luna fuit prima 
in principio mundi, vel plena, ut multi dixerunt. Nam Judaei 
et scriptura utuntur mensibus lunaribus. Ergo principium 


! luna, J., an erroneous reading. 


MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 199 


primi mensis et principium mundi fuit idem. Sed mensis 
lunaris a primatione lunae incipit. Quapropter in principio 
mundi luna prima fuit !. 

Et jam dicta necessaria sunt consideranti egressum Noae de Noah's 
arca. Nam glossae involvunt nos in dubitatione gravi, C fro" 
propter quod magister in historiis deceptus fuit, cum voluit 
Noae fuisse egressum xxviii luna eodem die quantum ad 
calendas quo intravit. Si enim hoc esset verum, tunc non 
tantum per annum, sed per annum et diem ibi fuit, eo quod 
annus solaris constat ex diebus ccclxv, qui complentur a prima 
die Januarii usque ad ultimam diem Decembris, qui est finis 
anni. Et hoc est quod dicit Deda de Temporibus, * Noe cum 
ejus familia decima septima die secundi mensis arcam 
ingressus et xxvii ejusdem mensis die post diluvium 
egressus asseritur. Claret igitur annum solis integrum, id est 
ccclxv dierum, esse descriptum, quia videlicet luna, quae 
praesentis anni verbi gratia per nonas Maias decima septima 
existit, anno sequenti vigesima septima pridie nonas occurret. 
Haec Beda. Quia quota est luna, si undecim addas tota erit 
eadem die, anno revoluto. Ut si hodie est prima, eadem dies 
revoluto anno erit duodecima. Hoc autem verum est, ut in 
pluribus. Tamen aliquando revolutio ejus est tantum 
undecima, aliquando tredecima. De xi, verbi gratia, si hodie 
pridie nonas Aprilis fuerit prima, eadem die revoluto anno 
erit xi. De xiii, verbi gratia, si hodie quinto nonas Maii 
fuerit prima, eadem die revoluto anno erit xiii Numeret 
quis, et ita per se inveniet. Ista tota intricatio magistri ex 
glossa Strabi exordium sumit. Ut ergo concordemus glossam 
Strabi cum Beda dicimus, quod istud Strabi eadem die debet 
intelligi eadem feria, ut si dominica intravit, dominica exivit. 
Et quod sequitur, si praesenti diei addantur undecim, 
praesenti die computato cum xi, bene dicit, et hoc probatur 
per quod subdit, ideo post annum xi additis, fuit xxvii dies, 
vel xxvii luna. Nam si ipsa dies xxvii excluderetur, non 
xxvli, sicut ipse in glossa ponit, sed xxviii fuisse probare- 
tur. Et hoc sic apparet. Nam cum xvii luna secundi mensis 
in arcam ingressus est, patet quod sequenti anno xvi luna 


! Cf. Op. Tert. ch. 54 (Brewer, pp. 214-15). 


Date of 
law-giving 
on Sinai. 


200 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


secundi mensis annus lunaris cccliv dierum expletus est; 
a xvii autem die usque ad xxvii sunt xi dies, qui si praedictis 
cccliv addantur, fiet annus solaris ccclxv dierum, sicut Beda 
superius computavit. Sic ergo egressus est eadem qua in- 
gressus fuerat feria, sed non cadem calenda. Et sic uterque 
verum dixit. Sed magister tamen dictum Strabi non bene 
glossavit. Quare vero xvii luna intra, xi debeat concludi, 
patet per aliam glossam, quae xvii exclusive decem additis 
computat xxvii. Ergo si Strabus computat xi additis tantum 
xxvii et iste, X additis, similiter computat xxvii, patet quod 
ille inclusive, iste exclusive, intellexerit. Cum autem magister 
vult hic excusare se et dare rationem quare dixit egressum 
xxviii, cum Beda dicat xxvii, dicens, ' potuit enim esse quod 
vespera xxvii lunae egressus sit, jam imminente xxviii, 
media vero tempora quolibet nomine extremorum saepe 
nominantur'; illud nihil est, quia licet conjunctio solis et 
lunae vera vel media omni hora tam diei quam noctis evenire 
possit tamen quia Hebraei et Arabes computant secundum 
menses lunares, et luna appropriatur nocti, sicut sol diei, 
ideo dies et menses a vespera incipiunt semper. Et haec 
dicit Beda de temporibus; 'Quacunque hora accendatur 
luna, priusquam vespera veniat, non dicetur prima. Si vero 
post occasum solis accendatur, non prima in praecedenti 
vespera, sed tricesima aestimabitur. 

Quod etiam super Exodum de adventu filiorum Israel in 
solitudine Sinai pro lege Dei recipienda magister dicit, in 
exponendo scripturam xxx dies pro mense ponimus; hoc est 
falsum. Nam si quilibet numeratur xxx dierum, cum sint 
in anno xii menses, erunt in anno lunari ccc)x. Sed patet 
quod superflue numerantur vi dies. Constat enim quod in 
anno lunari non sint nisi cccliv, cum annus solaris lunarem xi 
diebus superet, habens ccclxv dies. Ergo in duobus mensi- 
bus non sunt nisi lix dies. Et hoc est quod Beda dicit libro 
de Temporibus, * Nonnullo moveor scrupulo quomodo majores 
nostri diem qua data est lex, quae est iii mensis tertii, quin- 
quagesimam ab agni occisione computent, ponentes primi 
mensis residuos dies numero xvii, quia xiii priores fuerunt 
ante pascha transacti, secundi xxx, tertii iiij qui fiunt simul 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 201 


dies quinquaginta. Et constet duos menses lunares non Ix sed 
lix diebus terminari ; at per hoc in summa temporis memorati 
non plus quam xlix inveniri Haec Beda. Igitur secundum 
Bedam prima dies Junii non fuit xlvii, imo xlvi, et sic si lex 
data fuit quinquagesima die a pascha, non fuit data iii die 
mensis Junii, sed iv. Judaei vero dicunt quod die sexta fuit 
lex data, et quarta die adventus eorum in solitudine Sinai. 
Dixit enim Dominus, * Vade ad populum, et sanctifica eos 
hodie et cras, et sint parati in diem tertium. Et ita iste dies 
tertius fuit sextus eorum adventus; et secundum hoc quin- 
quagesima die fuit lex data, non incipiendo a pascha, nec 
a prima die azymorum, sed ab altera die azymorum. Et 
hic computus consonat ili de quo habetur Levitici xxiii 
*Numerabitis ab altera die sabbati, id est solemnitatis 
azymorum, in quo obtulistis manipulos primitiarum septem 
hebdomadas plenas usque ad alteram diem expletionis 
hebdomadae septimae, id est, quinquaginta dies! Hic igitur 
magna involutio invenitur apud lectores propter errorem 
magistri in quantitate mensis et in sua computatione, sicut 
patet consideranti subtilius, et quia nescitur consideratio 
Hebraeorum his temporibus. Et tabula de cyclis lunaribus 
multum rectificat observantias legis. Quoniam secundum 
illam tabulam necesse est, quod licet principium anni sit 
lunatio Octobris secundum veritatem, tamen propter solem- 
nitates legis implendas oportet quod triplicem annum habeant ; 
unum communem, qui est secundum veritatem annus lunaris, 
scilicet habens cccliv dies, et unum diminutum, scilicet qui 
habeat cccliii dies; et unum superfluum, qui habeat ccclv 
dies ; et sic variatur accidentaliter principium anni. Et hoc 
necessarium est, quia in die dominica non potest annus incipere. 
Quoniam si in dominica, tunc in xv die mensis septimi esset 
dies dominica, et in vigilia illius festi colliguntur rami de 
arboribus, quod non licet facere in sabbato. Similiter nec in 
die Mercurii nec Veneris potest esse anni principium. Nam si 
in die Mercurii, tunc decima dies mensis esset in die Veneris, 
in quo non licet aliquid facere, quoniam nec cibum parare, cum 
sit par sabbato. Quapropter tunc oportet eos facere cibaria. 
Majora vero accidunt hic dubitabilia, nisi juvemur magnifice 


Dates of 
Nativity 
and 

Passion. 


202 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


per astronomiae potestatem. Nam incidunt quaestiones con- 
tra sententias omnium theologorum Latinorum. Sed propter 
rerum magnitudinem procedam opponendo ad utramque 
partem, et qui potest solvere gaudeat de solutione. Et tamen 
nihil contra opiniones communes Latinorum arguam, nisi quod 
nescio dissolvere. Utinam inveniam qui solvat, si conclusio 
falsa est. Sin autem vera possit esse, tunc non esset solutio 
necessaria. Sed nullus tantae auctoritatis est in ecclesia praeter 
summum pontificem, qui ausus esset dare sententiam contra 
sententias vulgatas in hac parte quamvis essent falsae. Tenet 
ergo vulgus Latinorum quod Dominus fuit natus secundo anno 
cycli decemnovennalis, et decimo anno cycli solaris, et in his 
non est dubitatio, et quod passus fuit viii calendarum Aprilis, 
et quod luna fuit xv in die passionis, de quibus est quaestio 
magna, atque Latini redarguunt Graecos, qui posuerunt pas- 
sum Dominum xiv luna. Hoc magistri dicunt omnes, et 
Augustinus, Hieronymus, Beda, dant auctoritates ad hoc. 
Contra hoc potenter arguitur. Nam si viii calendarum 
Aprilis fuit passus et luna fuit xv, non potest hoc esse, ut 
Beda scribit libro temporum, nisi fuisset xiii annus cycli 
decemnovennalis; et hoc est verum. Quia secundum hoc 
oportuit quod aureus numerus fuerit xiii, ut luna diceretur 
prima in calendario, ubi xiii scribuntur, quatenus ab illo 
loco computetur àetas lunae, ut inveniatur xv in viii calen- 
darum Aprilis; sicut quilibet potest experiri in calendario. 
Sed cum Dominus fuit natus secundo anno cycli, tunc in 
fine illius primi cycli habuit xviii annos secundum cyclum, 
quibus si xiii qui fluxerunt usque ad passionem addamus 
de cyclo secundo, erunt xxxi anni secundum cyclos. Sed 
hi anni secundum cyclum non sunt nisi xxix anni aetatis 
suae, et de xxx quantum est a nativitate usque ad passionem ; 
quoniam prope finem secundi anni ipsius cycli fuit natus, 
scilicet ante principium tertii anni per vii dies tantum, 
quia annus incipit in circumcisione Domini. Quapropter 
in fine primi cycli non habuit Christus annos aetatis suae 
nisi xvii et dies vii, quibus si addantur xiii alterius cycli, 
erunt triginta; ita quod in xxx fuit passio. Ergo non habuit 
Dominus nisi xxix annos,et tantum de trigesimo quantum 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 203 


est usque ad passionem ; quod est contra evangelium Lucae, 
qui dicit * Johannem Baptistam baptizasse Jesum incipientem 
quasi xxx annorum. Et iterum secundum fidem evangeli- 
orum certum est, quod praedicavit pluribus annis. 

Ita Beda nititur probare quod tribus annis et dimidio ultra Theory c! 
xxx, ut in xxxiv anno fuerit secundum eum passus, id est, pud 
xviii anno Tiberii Caesaris. Et alia objectio fortior sequitur ; 
nam si passus fuerit viii calendarum Aprilis et luna fuerit 
xv, tunc, ut prius dictum est, aureus numerus fuit xiii; 
sed vulgus Latinorum sequitur beatum Dionysium ! abbatem 
Romanum, qui primus in chronicis suis instituit annorum 
computationem fieri a Christo, cum prius computabatur a 
tempore Dioclesiani sacrilegi, ut Beda scribit, et certum est ; 
ita, quod transacto dxxxi anno ab incarnatione vel nativi- 
tate incipiebat suum cyclum magnum componere, qui tenet 
dxxxii annos, ex multiplicatione cycli decemnovennalis in 
solarem procreatus. Et incipit suum cyclum a dxxxii anno 
post incarnationem, et non a dxxxiii, quia Dominus fuit 
natus secundo anno cycli, et ideo oportuit novum cyclum 
incipere a dxxxii, scilicet transacto quingentesimo tricesimo 
primo anno a nativitate. Et quod tantum fuit, Beda docet. 
Nam dicit, * Dionysius paschales scribit circulos, incipiens ab 
anno dominicae incarnationis quingentesimo vicesimo septimo." 
Si igitur inveniamus literam tabularum, et revolvamus ab ea 
cyclum Dionysii bis et quantum ultra hoc est usque ad annum 
praesentem a nativitate Domini, inveniemus viii calendarum 
in passione esse in dominica, sicut quilibet potest experiri. 
Sed constat ipsum non fuisse passum die dominica, sed die 


! Dionysius, commonly styled Exiguus, was the first to substitute the era A.D. 
for A. v.c. He placed the date of the Nativity four years later than that accepted 
by previous writers, namely 754 from the foundation of Rome, instead of 750. 
His Paschal Cycle of 532 years, resulted from the multiplication of the lunar 
cycle of nineteen years, and the solar cycle of twenty-eight years. Bede speak- 
ing of the era introduced by him, says (De temporis ratione, cap. xlvii), * Primo 
decennovenalis circuli versu temporum ordo praefigitur quem Graeci calculatores 
a Diocletiani principis annis observatore. Sed Dionysius venerabilis abbas 
Romanae urbis et utriusque linguae, Graecae videlicet et Latinae non ignobili 
praeditus scientia, paschales scribens circulos noluit eis, sicut ipse testatur, 
memoriam impii et persecutoris innectere, sed magis elegit ab Incarnatione 
Domini nostri Jesu Christi annorum tempora praenotare.' 


'heory of 
Marianus. 


OR: OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Veneris. Quapropter multi diligentes in chronicis, sed prae- 
cipue Beda, et Marianus Scotus, et Gerlandus! famosus apud 
omnes, dubitationem nobis relinquunt maximam penes com- 
putationem secundum cyclos Dionysi | Nam Beda dicit 
computanti, ' Gratias age Deo, si annum passionis Domini sic 
inveneris. Quare si non invenias, incuriae chronographorum 
aut tuae tarditati ascribas, | Et in duobus obviant ei, princi- 
paliter in hoc, quod posuit Dominum esse natum secundo 
anno cycli: et in hoc, quod posuit praecise dxxxi annum 
transivisse ab incarnatione vel nativitate Domini. 

Marianus ergo in suis chronicis concedit, quod contingere 
potest, et verum est, quod sit luna xv in viii calendarum 
Aprilis et xiii in annis cycli. Sed tunc vel erit xii annus 
aetatis Christi, vel in cclix ; sed neque fuit passus xii anno 
aetatis suae, neque in cclix. Quapropter non videtur salvari 
posse Dionysius. Et ideo Marianus diligenter attendens 
defectus Dionysii, volens adhuc salvare opinionem Augustini 
et Hieronymi dicit, quia octavo calendarum Aprilis fuerit 
passus, et similiter quod luna fuerit xv, sed non secundo anno 
cycli decemnovennalis, sed xviii, ita quod de illo cyclo sint 
accipiendi duo anni Christi, ut xviii cycli sit primus annus 
Christi, et xix sit secundus, et alter cyclus integer, qui simul 
juncti faciunt xxi annum. Et tunc xiii de tertio cyclo ad- 
dantur et fient xxxiv secundum cyclum. Sed anni aetatis 
Christi sunt pauciores, scilicet xxxii anni et iii menses, et 
bene stant cum hoc numero. Et ideo hic Marianus addidit 
xxii annos ad tempus Dionysii. Et ideo in computatione 

! Bede wrote two works on chronology. The first, De /emporibus, was com- 
plained of by his disciples as being too short. At their instance, he wrote 
several years afterwards the much more elaborate treatise, De femorum 
ratione. 

Marianus Scotus was an Irish monk of the eleventh century who entered an 
Irish monastery at Cologne, and lived subsequently in Fulda and in Maintz. 
He is the author of an universal chronicle beginning with the Christian era, and 
continued to the year of his death in 1082. He considered the Dionysian date 
of the Nativity to be twenty-two years too late. Marianus is not to be con- 
founded with the abbot of St. Peter's, Ratisbon, a contemporary of the same name. 

Gerlandus was ' a student in the Benedictine monastery of Besancon, of 
which he became prior in 1131. He wrote a Computus (i.e. a work on the 


rectification of the Calendar), and also an arithmetical treatise, mentioned by 
Cantor, vol. i. p. 769. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 205 


nostra a Christo, si volumus sequi Marianum, addemus 
semper xxii annos plures quam computet ecclesia secundum 
Dionysium. Sed secundum Bedam et secundum computa- 
tionem certam annorum imperatorum, manifeste patet Mari- 
anum esse superfluum. Nam secundum eum a nativitate 
Christi usque ad cyclum Dionysii sunt dliii; quia ad dxxxi 
jam addit xxii. Sed superius patuit quod ab incarnatione 
Christi usque ad Dionysium non fuerunt tot, sed dxxxi. 
Quantumcunque enim largius computentur anni impera- 
torum, inveniemus quod ipse superfluit in xxii annis, vel 
in xxi,vel ad minus in xx, et ideo non est imitandus. 
Patet etiam per beatum Augustinum Marianum esse super- 
fluum. Dicit enim Augustinus decimo cctavo libro de Civi- 
tate Dei, sic computantur ccclxv anni a passione Christi usque 
in consulatum Honorii et Euticiani. Ergo iste annus, scilicet 
consulatus Honorii et Euticiani, a nativitate est cccxcvii, 
addendo annos a nativitate usque ad passionem, scilicet xxxii 
annos secundum Marianum et iii menses secundum superiorem 
computationem ; sed secundum computationem Mariani, sicut 
ipse in chronicis suis posuit, ccccxix fuit. Constat ergo eum 
esse superfluum xxii annis. Nam si ex ccccxix annis xxii 
dempseris, remanent cccxcvii. 

Gerlandus autem famosus, quem omnes computistae sequun- Theory of 
tur et astronomi in tractando ea quae ad computum pertinent, PESE 
videns Dionysium non posse salvari nec sequentes ejus, nolens 
etiam Augustino et Hieronymo adhaerere de calenda pas- 
sionis, sed beato Theophilo, qui fuit vicinus apostolis, ponenti 
quod decimo calendarum fuit Dominus passus, dempsit de 
computatione Dionysii vii annos, et posuit Dominum fuisse 
passum nono anno cycli. Nam cum Dionysius posuit Dominum 
natum secundo anno et dempsit unum annum cycli a nativitate 
demit Gerlandus illum i et ii usque ad viii inclusive. Et ideo 
Dominus fuit secundum eum xi annorum, completo illo 
cyclo, quibus si addatur unus cyclus integer et v anni, quia 
v est aureus numerus ut xv luna sit ibi, erunt xxxv anni 
secundum cyclos, et isti bene stant cum annis nativitatis 
Domini. Sed sicut Marianus fuit superfluus, sic Gerlandus 
est diminutus. Nam per computationem superius suppositam 


"The 
Passion 
was on the 
fourteenth 
day of the 
moon. 


206 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


secundum Bedam, et secundum annos imperatorum, a nativitate 
Domini sunt tantum dxxxi vel circiter, ità quod ad minus 
defecit Gerlandus in v annis, quantumcunque largius annos 
imperatorum computemus. 

Magister vero in historiis dubitationibus aliorum apponit 
novum dubitabile. Nam cum dicit in fine capituli de coena 
Domini, si revolvamus tabulam computi, inveniemus lunam 
xxii in calendis Aprilis et diem Veneris in tempore passionis : 
ergo viii calendas Aprilis fuit xv luna et dies Veneris, multi- 
pliciter oberrat. Nam si sua sententia esset vera, tunc numerus 
aureus esset xiii, et tunc, sicut prius tactum est, fuisset passus 
ante xxx annos completos, quod est falsum. Item si tabulam 
revolvamus, ut magister dicit, inveniemus G esse literam domi- 
nicalem in tempore passionis, et G esse in viii calendarum. 
Quare fuit passus in dominica,quod est falsum et contra 
evangelium. Sed multi, ut Beda scribit, et maxime Victorius, 
ut patet in epistola sua ad Papam Hilarium de paschali 
observatione, dicunt Christum fuisse passum vii calendarum 
Aprilis et resurrexisse v. Sed tunc, ut Beda dicit, oportet 
quod fuerit annus secundus cycli decemnovennalis, quia binarius 
erit numerus aureus, supponendo quod Dominus fuerit passus 
xv luna, sicut in prioribus semper suppositum est. Sed quia 
xv anno Tiberii posuit Dominum passum, ut ex ejus opus- 
culis patet, ideo merito redarguitur a Beda et aliis. 

Haec igitur secundum considerationem chronographorum 
discussa sunt, quae omnia sequuntur ex hoc, quod supponitur 
lunam fuisse xv in die passionis. Sed astronomi solliciti in 
hac parte non possunt invenire xv lunam nec viii calen- 
darum in tempore passionis, nec x nec vii, ita ut ibidem 
inveniatur dies Veneris, quod oportet secundum Evangelia, 
nec etiam a xxx anno Domini usque ad finem vitae suae 
possunt invenire in aliqua calendarum. | Quapropter summa 
dubitatio accidit in hac parte. Nam diligenter haec discussi 
tam per me quam secundum consensum peritorum in astro- 
nomia. Sed de xiv luna bene invenitur. Quapropter multa 
secundum scripturam sunt mihi et multis insolubilia in hac 
parte in contrarium, per quae ostenditur quod fuit passus xiv 
luna, sicut Graeci ponunt et Hebraei concordant. Nam dicitur 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 207 


in Matthaeo * Non in die festo. Sed dies festus est dies 
azymorum, qui instabat, et dies azymorum est xv. Ergo ante 
fuitoccisus. Item Joannes xviii, * Non introierunt in praetorium 
ut non contaminarentur, sed manducarent Pascha. Ergo in 
vespera proximo ventura manducarunt Pascha; si igitur 
accipitur ibi Pascha pro agno paschali, in vespera illa in- 
cipiebat xv dies, ect fuit luna xv, et tunc computabatur. 
Ergo ante illam vesperam fuit xiv luna. Quare occisus fuit 
Dominus xiv luna, sicut agnus paschalis in lege. Cum 
autem dicitur, quod Pascha ibi non sumitur dicto modo, sed 
aliter, hoc non potest habere auctoritatem ex scriptura, et 
ideo eadem facilitate contemnitur secundum Hieronymum, 
qua probatur. Caeterum cum dicunt Pascha hic accipi pro 
azymis, hoc esse non potest. Nam immundi, licet prohi- 
beantur edere Pascha, id est agnum paschalem, non tamen 
prohibebantur edere azyma, si post comestionem agni fierent 
immundi. Immo si aliquis fermentum comederet, dicit lex, 
Exodi xii, quod periret de coetu Israel. Praeterea, nec in- 
veniebatur fermentum in domibus eorum in illis diebus, quare 
tunc nón comederent panem per vii dies, quod est omnino 
absurdum. Et ideo non habet haec responsio locum. Item 
Joannes xix,' Erat autem parasceve Paschae. Ergo eadem 
die ad vesperam paraverunt Pascha. Sed quando paraverunt 
Pascha incipiebat xvluna. Ergo cum fuit passus ante, fuit xiv. 
Item Joannes eodem, ' Ibi ergo, propter parasceven Judae- 
orum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum.' Ideo 
enim acceleraverunt sepelire, ne in die xv sepelirent, nam in 
die azymorum non sepelissent eum, quia nullum sepeliebant 
in praecipuis festis, sicut sunt Pascha, Pentecoste, Scenopegia, 
et hujusmodi. Item Lucae xxiii, * Et revertentes mulieres,' 
scilicet in die crucifixionis, * paraverunt aromata, et sabbato 
quidem siluerunt secundum mandatum.' Ergo illo die non 
fuit dies azymorum, sed xiv; non enim licuit eis parare 
aromata in die azymorum. Nam Exodi xii de prima et 
ultima die azymorum dicitur, * Nihil operis facietis in eis 
exceptis his, quae ad vescendum pertinent. Qua ratione 
enim siluissent die sabbato propter mandatum, eadem ratione 
siluissent in die Veneris, si fuisset dies azymorum. Nam 


From this 
with proper 
astro- 
nomical 
tables we 
should be 
able to fix 
the date. 


208 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


praeceptum cadit super utrumque, licet sabbatum sit sanctius. 
Et Augustinus libro de quaestionibus novi et veteris testa- 
menti dicit, quod fuerit passus xiv luna. Haec autem et 
multa alia hic adduci possunt cum exclusione falsarum respon- 
sionum. 

Sed haec nunc sufficiant ut excitemur ad duo, scilicet ut 
sciamus quota luna Dominus fuit passus, an xiv vel xv, et 
si una illarum stabiliatur, tunc inveniatur dies passionis per 
tabulas astronomiae, ut tactum est. Sed haec omnia habent 
summam difficultatem, magis tamen propter hoc, quod theologi 
ignorant astronomiam et computum, et hujusmodi, quam 
propter difficultatem rei in se. Si enim essent periti in his, 
pro certo bene invenirent aetatem lunae et diem passionis, et 
mutarent multas sententias quas solemnizant. Nam peri- 
tissimi in istorum consideratione tenent quod Dominus fuit 
passus xiv luna. Et hoc verificato, facile est invenire 
calendas per tabulas speciales ad hoc compositas. Quatenus 
vero excitatio mentis fiat ad hoc, ponam hic unam tabulam, 
in qua secundum tabulas primationum inventa est oppositio 
solis et lunae per omnes annos Domini usque ad xxxviii, ut 
scilicet videatur in quo anno accidit in Martio circiter passio- 
nem Domini, et in quo in Aprili. Non tamen propter certifi- 
cationem hujus rei pono hanc tabulam, sed pro exemplo, ut 
videatur modus persuadendi in hac parte ; nam certificatio est 
valde difficilis propter hoc, quod motus coelorum non sunt 
omnino certificati, nec tabulae qualescunque sufficiunt in hoc 
casu. Multi enim in astronomia periti laboraverunt hic, ut 
has oppositiones solis et lunae invenirent, et non potuerunt 
invenire annum passionis a xxx in xxxv, ubi in Martio 
esset oppositio in die Veneris, nec dies ante oppositionem nec 
proximus post, ita quod cum passione concordaret. Nec ego 
potui invenire adhuc. Ubi tamen poterit oppositio cum die 
Veneris inveniri secundum tabulam praesentem !, patebit per 
ejus expositionem. 


! This is evidently not the table referred to in Opus Tertium, chap. 54 (Brewer, 
p.215). He says in that passage, * [Hebraei] posuerunt unam tabulam ex tredecim 
cyclis talibus (i.e. cyclis lunaribus), qua revoluta complentur omnes, et omnia 
redeunt ad idem temporis principium. Et hic cyclus cum canonibus suis et 
expositionibus est apud eos loci computi et kalendarii apud nos quantum ad 




























































































































































































, A8 1 SQSoB B o S zomugg':40H 
3 BH. Em 8 : S'8' 9588 
SML wt EEEE- B $ O^ ETATE 
& dz 8 e BHERS Es] I [ 28H98 
ES S o RU Ez & g. oDB83H'-H 
EE UU E 3. RB 2 B au PEINE UNE 
e DU EE Qu Bo ET Sog ee ES 
q- E-l 8 " rx [Uu - 
RE REEH BL B Surf S8 : Bev .sBÜs 
i N S z B S88EÉS Ü Ue WE "S 50-1 EMI- Msc 
Nc 2 m$ Ej x S IHE I: R 2 N £u E GU lum 
HERERT NR UR zo8xA 8 f ME E. 4548989. 
« E EE SIE 5 &. gue vA " B PB Rm 08R^BSA2BSSUE 
S o m 2 Eu Ne e & EE p SP s -PEPLECEER 
HE 0-0 M. —— —. mE Mus Eo P e E OE 
DNUS EN a S E "MES ou MOORE gas ERE 
EN V 00 M :. 3 o s c PU MESORER v 258388,8uH 
z E s» $199 8 2 E 8 8 i E 2E mg "Es 8 n.d HHro mum. 
SEO C EBMA E vB | nS IE Bm BENE E: 
A NEU NM SEE 7 m———Ó—— — 
I z b c | d e 14 I 2 o o 1 
zu ESO SERRE TER Ie die i$ SERT 8 | 48 e is 2d 2 NOS dé || 4t | Ant 
JSERESERENE AESEXENE t EXE ES E ES n Se et a e d 
c f b I 2 2 8 : & T 
: b b s d e i 2i; 41 S 56 d " P i m » i 2 57 52 April. 
6 |a e f g |a 2E ox Jp ne Doer oar gOE b c xd ira 28 E29 SR e Abd 
7 f 20 I 2 i 
JEESEXEIENEM - 5| [s 35 IMIEIEEEC 
Principium cycli ali 5; enu f. 
xdi 2 s d E É s ' £a 97 36 d G f g 26 I5 56 28 13 A 
IO c I2 I 6 
SEC IE" RS ERR: i50 ES E RUE M Ics E ENSEM TS ra 
12 g g a b c 18 22 25 39 44 b c d e 24. li "6 18 2 28 
13 f c d e f 27 II 4 48 32 e f » "m 
2 g a 13 I5 55 8 4 16 
I4 e b 5 
2x E Z5 xs - ud RP E US Ec ed 
g 9 à 21 52 f g b 21 22 16 291.137.1136 
16 b a b c 18 21 "Pu 
"PE ERR ese ene 37 ORE NER Is E BENE 1 ow Ls eee Icone ER 
18 g b c d € o 2 27 B 2 1 : Pr 22 4T 55 2 Diar. 
x 4 7 4 o c d e f 18 13 26 30 19 44 | April 
19 f e f a 9 I 6 I2 8 
Principium cycli se- 20 d b c d e : s 48 37 e d d s i : 1o T E 2 24 
cundum computistas. 21 c e f g a I5 52 27 46 8 g a b c 15 4 M A 5 E. 
22 b b c d e o 41 6 54 5 c d f 
; 4 13 2 IO IO o 
23 : f : a p 22 I3 49 19 28 a b c d 23 IO 5s 52 35 T 
: 4 a c 7 2 28 28 16 b c d IO 19 46 31 44 o 
25 e € f g a 5 5I yi 37 4 g a b. c I ; 
: g 4 35 1o 8 
2n d » c d 4 ; 23 50 I 36 d e f g I9 2 vi 53 17 do 
, g a 2 12 29 10 24 a b d 9 Io 56 32 26 8 
28 a c d e f I9 45 1I 34. 56 e f 
: : É g a 8 29 I4 | 5o | 4o 
29 e g 2 E : 2| 8m | Be | de | de c d (0 ow | o»; 59 Be jn £8 
| 3 13 2 29 52 32 e f g a 2 6 33 16 
| 21 € a b c d IO 55 I2 17 4 b c d e 34 2 
3 | 39 | I5 | 32 | 48 
32 : c d : f 19 43 51 25 52 e k g I3 8 27 54 41 36 
Hic. 22 g a c 4| 83 30 | 34 | 49 a b c d 2 17 1600 03300 MI5CUN M27: 
94 2 E * g 2 20 5 12 59 12 fj g a b 2I I4 49 16 I4 56 : 
25 g H c 1o 53 52 8 o b c d e IO 23 37 55 23 44. April. 
36 e e f 19 42 31 16 48 e f g a 30 8 26 34 32 32 Mart. 
2 d a b c d 17 I5 I3 41 20 c d e f 18 5 5 16 57 4 | April. 
3 c € E a 2 E 5 54 8 f g b 7 14.147 56 5 i52 












































[VoL 4. Tofaee f. 209.] 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 209 


Tabulae explicatio. 


Prima igitur linea in prima tabula inferius occurrens tenet 
annos Domini usque ad xxxviii ; quia certum est infra hos 
ipsum subiisse passionem. Secunda linea habet omnes literas 
feriarum sextarum, quae contigerunt in illis xxxviii annis. 
Tertia linea tenet dies proximos ante oppositionem solis et 
lunae. Quarta, diem oppositionis. Quinta, diem post op- 
positionem immediate. Sexta, diem sequentem, et sumitur 
hic oppositio solis et lunae media. Septima linea cum sibi 
annexis tenet tempus transactum de Martio ante diem pas- 
sionis. Reliqua vero tabula negotiatur circa Aprilem, ut 
inveniatur oppositio in Aprili circiter diem passionis, excepto 
quod xvii anno et xxxvi accidit in Martio. Sciendum autem 
quod hae tabulae factae sunt ad meridiem civitatis Novariae, 
licet fuerit facta Parisius ; sed causa fuit, magis enim secreta 
est, et meridies ibi praecedit meridiem Parisius per xxv 
minuta unius horae. Si igitur de tempore habito subtraxe- 
rimus xxv minuta, relinquetur tempus oppositionis post 
medium diem civitatis Parisius. Secundum ergo hanc tabulam 
passus fuit Dominus iii nonas Aprilis die Veneris in opposi- 
tione solis et lunae mediae xv anno cycli decemnovennalis 
et xiv cycli solaris, anno xxxiii ab incarnatione secundum 
cyclum Dionysii, et hoc est, xxxii secundum veram aetatem 
Domini. Et istud in tabula secunda accidit super b literam 
in directo xxxiii anni post duos dies de Aprili et xvii horas, 
et xvi minuta, et xxxiii secunda, ] tertia, xxiv quarta, et sic 
sapientissimi in his considerationibus aestimaverunt, qui 
multa. Et hanc tabulam literis Hebraicis misi in Ofere Majo»? cum ejus expo- 
sitione et canonibus suis, secundum quod pertinet ad computum eorum. He 
refers to this table again in the following chapter, p. 220. The table given in 
the Opus Majus is the one spoken of in the Opus Tertium, p. 223. 

What seems probable is that Bacon included with the Op:«s Majus the 
whole or part of a work written by him in 1263, entitled Coriputus, of which 
a good description will be found in Charles's work on Bacon, pp. 336-8. The 
Computus contains a full discussion of the solar and lunar year and month, of the 
lunar cycle of nineteen years and its insufficiency ; and a series of tables com- 
paring the Mahommedan and Christian calendars. 


The table here given contained in the first edition several errors which have 
been corrected by collation of O. with Tib. 


VOL. I. P 


(5) Geo- 
metry 
throws 
light on 
many 


210 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


multum laboraverunt ad hoc probandum. Unde secundum 
eos, quod viii calendas Aprilis passus fuerit, non est 
opinio ecclesiae certificata, sed vulgata, sicut multa alia 
vulgantur, quae indigent majori certificatione. Si igitur 
oppositio media et xiv luna ab accensione concurrant in 
unum in passione, res manifesta est secundum hanc tabulam 
et secundum aestimationem sapientum. Si vero oppositio 
praecessit in passione xiv lunam per diem integrum, oporteret 
recurrere ad tabulam accensionis novae lunae factam con- 
similiter huic, et tunc magis excluderetur dubitatio. Sed 
hujus rei certificatio, sicut aliorum quae scribo, desiderat 
Vestrae Celsitudinis assensum, quatenus periti in hujusmodi 
veritatem firmiter stabilirent. | Occasionem vero dedi in hoc 
capitulo qualiter ad hujus rei certificationem poterimus 
pervenire, et nego me in praesenti tractatu de tanta difficultate 
certificasse. 


Dictum est, quod septem sunt radices mathematicae, quibus 
necesse est uti mathematica. Una est de coelestibus. Alia 
de locis mundi. Tertia de temporibus quantum ad substan- 


theological tiam. — Quarta de passionibus et accidentibus temporum, de 


questions. 


The Ark. 


quibus dictum est. Nunc volo afferre quintam radicem, et 
est de figurationibus geometricis penes lineas, angulos, et 
figuras tam corporales quam superficiales. Impossibile enim 
est quod sensus spiritualis sciatur, nisi fuerit literalis scitus. 
Sed sensus literalis sciri non potest, nisi homo sciat significata 
terminorum et rerum significatarum proprietates. Nam in 
illis consistit profunditas sensus literalis, et ex eis extrahitur 
sensuum spiritualium altitudo per convenientes adaptationes 
et similitudines, sicut sancti docent, et patet ex proprietate 
scripturae, et omnes sapientes antiqui sic tractaverunt scrip- 
turam. Cum igitur opera artificialia, ut arca Noae, et taber- 
naculum cum vasis suis et omnibus, atque templum Salomonis 
et Ezechielis et Esdrae et hujusmodi alia pene innumerabilia 
ponantur in scriptura, non est possibile ut literalis sensus 
sciatur, nisi homo ad sensum habeat haec opera depicta, sed 
magis figurata corporaliter; et sic sancti et sapientes antiqui 
usi sunt picturis et figurationibus variis, ut veritas literalis ad 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 2II 


oculum pateret, et per consequens spiritualis. Nam in veste 
"Aaron, ut dicit scriptura, erat descriptus orbis terrarum et 
parentum magnalia. Et ego vidi Aaron sic figuratum cum 
veste sua. Sed nullus posset de hujusmodi corporum figu- 
ratione cogitare nec ordinare, nisi optime sciret libros Elemen- 
torum Euclidis et Theodosii et Millei! et aliorum geometrarum. 
Nam propter horum ignorantiam apud theologos non solum 
decipiuntur in maximis, sed in minimis. Dicunt enim cum 
magistro in historiis quod sphaerulae candelabri fuerunt 
corpora circularia, non habentes plenam sphaericitatem. Sed 
non dicuntur sphaerulae diminutive propter hoc, sed quia 
fuerunt parvae sphaerae, habentes tamen completam defini- 
tionem sphaerae Euclidis et Theodosii Nam Hebraei in 
Gallico suo illas sphaerulas vocant pomeas a rotunditate 
pomali et sphaerica, et sic de aliis infinitis. O quam ineffa- 
bilis luceret pulchritudo sapientiae divinae et abundaret 
utilitas infinita, si haec geometricalia, quae continentur in 
scriptura, figurationibus corporalibus ante nostros oculos 
ponerentur. Nam sic mundi malitia diluvio gratiae deleta, 
attolleremur in sublimi cum Noe et filiis et omnibus ani- 
mantibus suis locis et ordinibus collocatis. Et cum exercitu 
Domini in deserto excubaremus circa tabernaculum Dei, et 
mensam propositionis, et altare, et sancta sanctorum, ac 
cherubim obumbrantia propitiatorium, et caetera illius antiqui 
populi insignia tanquam praesentia videremus. Deinde 
tabernaculi vacillantis instabilitate vacuata fixum Domini 
templum Salomonica sapientia fabricatum intraremus. Et 
cum Ezechiele in spiritu exultationis ad sensum intueremur, 
quod ipse tantum spiritualiter intellexit, ut tandem reparata 
nova Jerusalem cum Esdra et Nehemia intraremus majorem 
domum pleniori gloria decorandam. Certe ipsa visio sensi- 
bilis esset pulchra, sed pulchrior quando figuram nostrae 
veritatis videremus praesentialiter, pulcherrima vero quando 

1 Milleius is the Arabic transformation of Menelaus of Alexandria, a mathe- 
matician and astronomer of the first century A.p. "Two of his astronomical 
observations, made in the first year of Trajan, are mentioned in the 44/;agest 
(vii. 3). His work on Spherical Trigonometry (for his discussion of spherical 


triangles may be so called) is not extant in the Greek original, but has been 
preserved in Hebrew and Arabic translations. It was edited by Halley in 1758. 


DUX 


Aaron's 
vestments. 


'The taber- 
nacle and 
temple. 


'The rain- 
bow. 


212 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


scripturae intellectum spiritualem et literalem contemplantes 
gauderemus visibilibus instrumentis excitati, quod scimus 
omnia nunc in ecclesia Dei esse completa, quae ipsa corpora 
sensibilia nostris oculis exhiberent. Et ideo nihil reputo 
dignius studioso in sapientia Dei, quam hujusmodi figurationes 
geometricas ante ejus oculos exhiberi. Utinam jubeat 
dominus quod haec fiant. Et sunt quatuor homines vel tres, 
qui ad haec sufficerent, sed sunt peritissimi Latinorum; et 
merito debent esse periti, quoniam ineffabilis difficultas hic 
latet propter obscuritatem textus sacri, et propter contra- 
rietates sanctorum et diversitates caeterorum expositorum. 
Sed aliter patet geometrica utilitas respectu sapientiae 
divinae, tam in textu quam in questionibus ; et non solum in 
his, sed in comparationibus pulchris respectu gratiae et gloriae 
et poenae futurae, et cautela vitiorum. De quolibet ponam 
aliquod exemplum. Et pro omnibus in generali revocemus 
ad memoriam, quod nihil sciri potest de rebus hujus mundi 
sine geometrica potestate, ut prius probatum est. Et rerum 
ccgnitio necessaria est in scriptura propter sensum literalem 
et spiritualem, ut superius expositum est. Nam proculdubio 
tota rerum mundi veritas jacet in sensu literali, ut dictum est, 
et maxime rerum geometricarum, quia nihil est nobis ad 
plenum intelligibile, nisi figuraliter ante oculos nostros dis- 
ponatur; et ideo in scriptura Dei tota rerum sapientia 
figurationibus geometricis certificanda continetur et longe 
melius quam ipsa philosophia possit exprimere. Nec mirum, 
cum ipse Deus auctor totius sapientiae suam ordinavit scrip- 
turam. Quare pro infinitis exemplis volo unum ad praesens 
afferre. Nam Aristoteles magis omnibus philosophantibus 
nos involvit suis obscuritatibus in tractando de iride, ut nihil 
per eum quod dignum sit intelligamus, immo multa falsa in 
translatione Latinorum continentur, sicut ex interpretum 
varietate contendimus. Nam quod in codicibus Latinorum 
habetur, quod iris non accidit ad radios lunae nisi in quinqua- 
ginta annis bis, manifeste falsum est, sicut quilibet potest in 
plenilunio quando pluit experiri, dummodo claritas lunae non 
impediatur per nubium densitatem. Et Avicenna dux ac 
princeps philosophiae post Aristotelem, ut clamant omnes, 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 213 


seipsum ignorasse iridis naturam humiliter confessus est. Et 
sic de omnibus philosophis certum est, quod nullus potuit 
scientiam iridis obtinere. Nec mirum, cum sacram scripturam 
non ita diligenter perscrutati sunt; sicut fuerat eis necesse. 
Nam omnes philosophi ignoraverunt causam finalem iridis. 
Sed finis imponit necessitatem eis quae sunt ad finem, ut 
Aristoteles dicit secundo Physicorum, et certum est in omnibus. 
Finem autem, propter quem est iris, solus textus Dei explicat 
evidenter, scilicet, cum dicitur, *Arcum meum ponam in 
nubibus coeli; &c. Ex quo habetur, quod contra diluvium 
et abundantiam aquarum est arcus Dei ordinatus. Ergo 
oportet, quod quandocunque apparet hic arcus in coelo, sit 
valida consumptio humiditatum aquearum ; et hoc est verum. 
Nam nubes resolvuntur abundanter, et rorationes fiunt in- 
finitae, sicut philosophi dicunt, et nos videmus in magna parte. 
Sed consumptio humiditatis aqueae non est nisi propter 
aliquid quod habeat virtutem consumendi. Nihil autem in 
generatione iridis invenimus nisi radios solis et nubes. 
Nubium congregatio est causa materialis; ergo radiorum 
projectio est causa efficiens. Sed radii incidentes non possunt 
magnas et mirabiles operationes perficere, quia non concurrunt 
ad invicem ; concursus autem virtutum exigitur ad hoc, quod 
valida operatio educatur. Sed concursus non potest fieri nisi 
per reflexionem et fractionem. Quapropter oportet, quod 
iris generetur per infinitas reflexiones vel fractiones in stilli- 
cidiis infinitis sine intervallo cadentibus, ut sic tam colorum 
quam figurae veritas per hujusmodi multiplicationes penes 
figuras, angulos, ac lineas inveniatur, et non per diversitatem 
materiae nubis ut in textu Latinorum continetur et omnes 
credunt, sicut certis experimentis explicabo cum de scientüs 
experimentalibus faciam mentionem. Sicut ergo philosophi 
propter ignorantiam scripturae sacrae non potuerunt scire 
veritatem iridis, sic eodem modo impossibile est philosopho 
infideli attingere ad plenam certitudinem creaturae alicujus 


! Lunar Rainbow. Aristotle's words are (AMefeorologicorum, iii. cap. 2) : év 77) 
mavaeAQvo ^yàp yevéa0ai ává*ir TÓ néAXov £a€00ai, rai Tóre àvareAXovams 1) óvvojans: 
Óiómep &v éreoiv bn£p rà mevrüjkovra Oils éverÜxouev uóvov. Bacon had good cause 
to complain of Aristotelian translation. 


214. OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


propter scripturae ignorantiam. Nam in veritate quaelibet 
creatura ibi accipitur secundum ultimam sui dignitatem, 
scilicet secundum veram definitionem et descriptionem ejus, 
quia Deus fecit creaturas quas posuit in scriptura, et solus 
ipse scit eas sicut sunt. Cum igitur geometrica potestas 
requiratur ad cognitionem omnis creaturae corporalis, non 
est dubium quin ineffabili modo valeat sapientiae divinae 

propter rerum cognitionem. 
Explana- Sed rediens spiritualiter ad propositum pono exemplum de 
RENE scriptura, quae dicit, 'sol tripliciter exurit montes! &c. Nam 
cuscap.43. €t incidunt radii infiniti ad omne punctum montis, propter 
pa: quod infiniti exeunt a quolibet puncto solis, et lux est causa 
caloris maxime cum congregatur, ut sensibiliter scimus, et 
infiniti reflectuntur a superficie montis, quia a denso fit reflexio, 
et congregantur in omni puncto aeris, et distrahunt omne 
punctum aeris, rarefacientes aerem prope montes, et sic 
secundo calefaciunt montes. Et per medium nubium fran- 
guntur radii duplici fractione, primo in superficie nubium 
versus solem, dein in aere inter nubes et montes. Et per 
hanc duplicem fractionem est necesse omnes radios solis 
venientes ab uno puncto concurrere ad invicem in punctum 
unum in monte vel aere prope montes, praecipue in bene altis 
montibus et Alpibus?. Et sic fiet calor in montibus, licet non 
in altissimis; quoniam montes qui ascendunt usque ad nubes 
vel prope sicut sunt montes Italiae et Hispaniae, et mons 
Caucasi et Caspiae et alii innumerabiles, habent frigus magnum 
et nives quasi perpetuas; quia nimis accedunt ad medium 
interstitium acris, qui est locus frigidissimus in hoc mundo. 
Et sic a singulis punctis solis radii venientes ac dupliciter 
fracti incedunt et augmentant calefactionem montium. Et 
haec omnia patent per figurationes mathematicas, sicut ac- 
cidit de beryllo rotundo vel crystallo, vel urinali, vel quo- 
cunque perspicuo grossiori aere. Quando enim haec corpora 
! This passage in the Revised Version is given thus: «A man blowing a 


furnace is in works of heat; but the sun three times more, burning up the 
mountains :' a rendering which would dispense with Bacon's laborious attempt 
to explain £riplrciter. 

? The following sentence seems to imply that Alps are spoken of in the sense 
usual in Switzerland, of the lower mountain pastures. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 215 


occurrunt radiis solaribus, accidit per duplicem fractionem 
quod possit ad oculum et ad tactum eligi punctus aeris post 
hujusmodi corpus, in quo stuppa sicca vel aliquid bene com- 
bustibile accendatur, ut prius habitum est. Et haec triplex 
calefactio potest vocari triplex combustio, de qua loquitur 
scriptura ; vel aliter possumus dicere quod facit unam montium 
combustionem de tribus de quibus scriptura intendit, cum 
dicit, *sol tripliciter exurit montes. Nam alio modo con- 
sideratur combustio penes varietatem angulorum, quia multi- 
plicatio lucis vel est ad angulos rectos, vel obliquos, vel nullos. 
Si ad obliquos, est fortis actio ; si ad rectos, fortior est per 
xvii primi Elementorum Euclidis et per alias vias; si ad 
nullos, fortissima propter omnimodam aequalitatem, ut prius 
habitum est. Sed ab omni puncto solis ad quodlibet punctum 
montis objecti soli veniunt radii, et infiniti cadunt ad angulos 
rectos, infiniti ad obliquos, ut manifestum est. Quamvis autem 
superficies montium non est ubique polita et lenis, nec sphaerica, 
tamen in multis partibus ejus est hujusmodi, et infinities per 
portiunculas diversas, et ideo ratione sphaericitatis hujusmodi 
accidit casus ad nullos angulos, et ideo est triplex incidentia. 
Quapropter accidit triplex radiorum casus penes angulum et 
privationem anguli. Et in omnibus modis est calefactio per 
casum lucis et congregationem. | Quapropter secundus modus 
combustionis, de quo loquitur scriptura, potest hac via nunc 
dicta assignari. Tertio vero casus lucis variatur penes figuras, 
nam cadit in sphaerica figura et pyramidali cujus conus est 
in sole et basis in monte, atque in pyramidali cujus conus est 
in puncto montis et basis in sole. Et omnibus his tribus 
modis figuratur multiplicatio lucis a sole in monte, ut certum 
est ex supradictis. Sed multiplicatio lucis sphaerica licet 
possit esse fortis, tamen pyramidalis, cujus conus est in sole, 
est fortior; et pyramidalis, cujus conus est in puncto montis, 
est fortissima, quia, ut dictum est per illam pyramidem a tota 
superficie solis objecta monti venit lux ad quodlibet punctum 
montis, quoniam basis illius pyramidis est superficies solis, et 
infinitae tales pyramides veniunt ab eadem solis superficie, 
sicut manifestum est figuranti. Et natura non requirit plures 
figuras in multiplicatione lucis, nec in alicujus virtutis vel 


216 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


speciei multiplicatione, ut a quocunque agente fiat species mul- 
tiplicanda, ut certum est scienti naturae vias per geometricam 
potestatem. Et per has tres multiplicationes figuratas oritur 
combustio tertia, de qua loquitur scriptura. Sed haec sciri 
non possunt, nisi homo optime sciat potestatem geometricam. 
Propter vero quaestiones pono unum exemplum pro mille, 
ubi geometrica requiritur potestas, licet vulgus non advertat. 
Nam de luce et multiplicatione ejus multa quaerunt theologi, 
scilicet utrum sit substantia vel accidens, utrum sit corpus in 
medio, utrum subito vel successive feratur in medio et caetera. 
Sed haec nullo modo sciri possunt sine eis quae dicta sunt de 
multiplicatione secundum lineas angulos et figuras. Nam 
multiplicatio lucis est sicut multiplicatio omnis alterius 
speciei cujuscunque agentis. Lux enim in medio est species 
lucis quae est in corpore luminoso. Et ideo regulae, quae 
dictae sunt de speciei multiplicatione sumptae generaliter, 
intelliguntur in luce et in qualibet specie determinata. Cum 
ergo multiplicatio speciei absolute consideratae requirat 
maximam geometriae potestatem, ut prius ostensum est 
abundanter, manifestum est quod ad lucis multiplicationem 
intelligendain eadem geometriae potestas necessaria est, 
quamvis theologi non utantur. 
Symbolic Deinde de spiritualibus rebus exprimendis per res geome- 
pup tricas pono exemplum in gratia et gloria et salvandis ac 
; 
fracted,and damnandis, ut videamus quomodo lineae rectae, fractae, et 
reflected : ' oio . : 
rays. reflexae, valeant hujusmodi spiritualibus adaptari. Et cum 
gratiae infusio maxime manifestatur per lucis multiplicationem, 
expedit per omnem modum ut per multiplicationes lucis cor- 
porales manifestentur nobis proprietates gratiae in bonis, et 
repulsa ejus in malis. Nam in bonis perfectis infusio gratiae 
comparatur luci directe incidenti et perpendiculari, quoniam 
non reflectunt a se gratiam, nec frangunt per declinationem ab 
incessu recto, qui attenditur secundum viam perfectionis vitae. 
Sed infusio gratiae in imperfectos, licet bonos, comparatur 
luci fractae; nam propter imperfectiones eorum non tenet 
gratia in eis incessum omnino rectum.  Peccatores autem, qui 
sunt in peccato mortali, reflectunt et repellunt a se gratiam 
Dei, et ideo gratia apud eos comparatur luci repulsae seu 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 217 


reflexae. Sed sicut corporum, a quibus reflectitur lux, quaedam 
sunt aspera, a quibus lux reflexa dissipatur nec apparet ; et 
quaedam sunt polita et aequalis superficiei et laevis, a quibus 
fit reflexio sensibilis, ut patet in speculis; sic peccatores 
existentes in mortali peccato sunt dupliciter. Quidam enim 
sunt, qui sic repellunt gratiam, quod nihil boni apparet in eis, 
sed apud se et apud proximos manifestum est quod dissipatur 
totus gratiae effectus in eis, et isti sunt aperte mali qui peccata 
sua non abscondunt. Alii vero sunt, qui licet boni non sint, 
tamen occultant peccata sua, et apparent boni in conspectu 
hominum, ut hypocritae. Et potest aliter fieri comparatio 
ista. Nam peccatores in hac vita comparantur corporibus 
reflectentibus, ut dictum est, et homines in gratia in hac vita 
comparantur illis quibus est fractio lucis propter imperfectiones 
humanae fragilitatis, quia quantumcunque sit homo perfectus 
in hac vita, tamen habet multas obliquitates, et imperfecta est 
caritas in eo et notitia Dei. Sed existentes in patria com- 
parantur illis rebus quae recipiunt lucem penitus secundum 
rectum incessum omni exclusa declinatione, quantum possibile 
est creaturae, et quantum exigit ordo divinae justitiae, qui 
reddit unicuique secundum quod meruit. Quoniam vero 
damnati omnino carent gratia et gloria Dei, et glorificati 
ratione imperfectionis meriti in multis atque ex lege creationis 
(cum omnis creatura habeat imperfectionem respectu gloriae 
conditoris) sunt quodammodo imperfecti, potest fieri tertia 
comparatio secundum statum damnatorum et glorificatorum 
et Dei, quatenus apud damnatos teneat omnino comparatio 
lucis reflexae, et apud glorificatos valeat similitudo lucis 
fractae, et divinae gloriae summa rectitudo et perfectio noten- 
tur, quomodo melius probatur trinitas personarum et unitas, 
per incessum lucis directum, secundum quod possumus et 
secundum quod licet nos exemplificare per creaturas ea quae 
sunt apud creatorem. 

Et quod valde notandum est adjungam, scilicet quod im- 
possibile est beatam trinitatem et essentiae unitatem aptius 
a nobis repraesentari in exemplo creaturae sensibilis quam per 
res geometricas. Nam in solo triangulo inter omnes res factas 
invenitur unitas essentiae cum distinctione trium occupantium 


Geo- 
metrical 
symbol of 
Trinity. 


Symbolic 
sense of 
rational 
and 
irrational 
numbers. 


And of 


propaga- 
tion of rays 


218 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


eandem essentiam. Quoniam idem spatium numero et totum 
capit quilibet de angulis trianguli, ut patet ad sensum, et 
tamen veraciter sunt anguli distincti, quod est mirabile in 
creatura, nec alibi reperitur nisi in summa trinitate. Et cum 
super datam lineam necesse est triangulum aequilaterum col- 
locare, ut prima propositio Euclidis denunciat, quid magis 
proprie potest assumi ut intelligamus quod data persona 
Dei patris necesse est trinitatem personarum aequalium 
exhiberi ? 

Haec et hujusmodi multa possunt ex geometricis ad sapien- 
tiam salutarem pertrahi, et maxime de decimo libro, ubi 
rationalitas et communicatio quantitatum declaretur. Nam 
haec et ad divina et ad virtutum figurationes cum exclusione 
vitiorum utiliter et praeclare possunt adaptari. Nam quic- 
quid de rationabilibus quantitatibus continetur ibi potest 
pulchre et proprie ad vitam rationabilem, quae in virtute 
consistit, facile pertractari. Et quod de irrationabilibus quan- 
titatibus exponitur potest moribus irrationabilibus et bestialibus 
peccatorum conformari. Quicquid etiam de communicatione 
quantitatum dicitur potest convenienter trahi ad actus caritatis. 
Et quod de incommunicatione proponitur, ad odium et 
divisionem animorum noscitur pertinere. Sed longiorem ser- 
monem haec requirunt. De cautela vero peccatorum magnum 
adjutorium est per considerationem hujusmodi geometricarum 
multiplicationum. Nam cum res delectabiles hujus mundi 
sint nobis sicut muscipula, quibus capiamur ad peccatum, ut 
in libro Sapientiae scribitur; et sicut est in hamo diaboli, qua 
strangulemur, nisi quantum Deus dignatur nos custodire, et 
sensus nostri super res delectabiles delati nuntiant intellectui 
occasionem peccati ; primum et principale remedium quod in 
homine sit est ut in quinque sensus suos species rerum delec- 
tabilium, ut mulierum, et ciborum, et divitiarum, in quibus 
humana cupiditas aestuat et ambitio superba gloriatur, 
non recipiat secundum multiplicationem principalem ; nam 
accidentalis sufficit homini ad damnationem, quando recipitur 
avide et abundanter. Sed magis adhuc cavenda est multipli- 
catio recta sensibilis quam fracta vel reflexa, propter fortiorem 
actionem prius expositam. Maxime vero, ne species delecta- 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. ZI9 


bilis recta cadat ad angulos aequales in sensum, quia tunc 
fortissima est, praecipue si conus pyramidis brevis occurrat. 
Sic Eva recepit speciem soni serpentis et pomi visibilis et 
suavis odoris. Et Adam allectus est ut se et totum genus 
humanum specierum sensibilium multiplicatione damnaret. 
Sic David sanctus propheta per speciem Detsabeae deceptus 
de adulterio cecidit in homicidium. Sic senes presbyteri 
quos judicavit Daniel specie mulieris decepti sunt. Et certum 
est omnem hominem decipi speciebus rerum hujus mundi; 
quia secundum Johannem, * omne quod est in mundo, vel est 
concupiscentia carnis, vel concupiscentia oculorum, vel superbia 
vitae, a quorum amore nullus se potest abstinere, qui gaudet 
in sensu specierum quae veniunt a rebus. Nam capitur sicut 
bestia. Et ideo homines sanctitati vacantes avertunt sensus 
ab omnibus rerum delectabilium speciebus quantum possunt, 
et maxime de illis quae pertinent ad sensum tactus et gustus, 
quae sunt gulae et luxuriae, ut non solum non tangant, sed 
nec videant nec audiant de his fieri mentionem, ne species 
multiplicata in sensus spiritum cogat servire carnis illecebris ; 
et praecipue cavent ne prope sint, ut vitent pyramides breviores, 
atque multiplicationes principales et rectas et ad angulos 
aequales, ut praedixi. Et haec maxime cavenda sunt quando 
oportet vel in confessione vel ob aliam aliquam causam loqui 
cum mulieribus. Nam omnes homines quantumcunque sanctos 
species fortes in hac parte turbarent, etsi non vincerent quos 
Deus custodire dignatur. 

Jam dictum est de quinque radicibus mathematicae respectu 
scripturae ; nunc remanent nobis duae aliae, scilicet numeri et 
musicalia. Quoniam vero sancti abundanter ostendunt utili- 
tatem istorum respectu theologiae, et magis exprimunt horum 
comparationes et laudes respectu divinorum quam de prioribus, 
ideo plura de aliis tetigi, et de his solum innuam quasdam 
vias, quarum explicatio in libris sanctorum copiose invenitur. 
Numeri vero ad sensum scripturae valent quatuor modis. Nam 
non est numerus in scriptura positus, quin accipiatur in sensu 
literali secundum omnes ejus proprietates arithmeticas, qua- 
tenus per congruas similitudines eliciantur sensus spirituales, 
sicut sancti infinitis quasi modis manifestant. Secundo, propter 


(6) Sixfold 
utility 

of arith- 
metic in 
theology. 


220 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


historias sciendas et certificandas necesse est theologum 
abundare in potestate numerandi, ut sciat omnes modos 
algoristicos, non solum in integris sed in fractionibus, quatenus 
sciat numerare, addere, minuere, mediare, multiplicare, dividere, 
et radices extrahere, tam fractiones quam integra; et iterum 
quod non solum sciat vulgares fractiones penes medietates, 
tertias, quartas, quintas, et sic in infinitum ; sed quod sciat 
astronomicas fractiones per minuta, secunda, tertia, quarta, 
quinta, et sic in infinitum ; quia in his historialibus oportet 
recurrere ad motum solis et lunae, in quibus tales fractiones 
considerantur principaliter, de quibus satis exemplificatum est 
superius. Et non solum oportet fractiones Latinorum scire 
et Arabum, sed Hebraeorum, qui frangunt unam horam in 
mlxxx partes de quibus tactum est prius. Caeterum illum, 
qui uti debet his, scire necesse est reducere diversa genera 
fractionum ad invicem ; quia si inter integra accidant septem 
quintae, et decem septimae, et viginti octavae, et hujusmodi 
infinitis modis, non potest homo se expedire, ni istas diver- 
sitates fractionum reducat ad unum genus fractionis, ut sic 
reducantur ad integra. Sed in his fractionibus et integris 
utendis magna est subtilitas, et pulchra sapientiae lumina 
relucescunt, praecipue cum per haec tota sapientia divina et 
humana dirigitur et rectificatur, secundum quod auctoritates 
Cassiodori et Isidori prius manifeste expresserunt, qui crude- 
liter nos redarguunt ex eo, quod omnes ignorantes numerorum 
potestatem asserunt non differre a brutis animalibus, quae nec 
divina nec humana cognoscunt. Tertio, valet consideratio 
numerorum in scriptura, scilicet in divisione et distributione 
sortium praedarum et portionum facienda sacerdotibus, Levitis, 
principibus, et singulis, secundum quod Moyses peritissimus 
in numerationibus algoristicis distribuit unicuique quod suum 
est, infinitam quasi multiplicationem rerum distribuens in 
partes certissimas operibus algoristicis propriissimis tam in 
fractionibus quam in integris. Et nullus literalem sensum, 
nec per consequens spiritualem potest elicere, ut exigit dig- 
nitas scripturae, nisi operum horum sciat rationem et noscat 
operationes numerandi per quas Moyses et alii in scriptura 
procedunt. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 22I 


Quarto!, necesse est optime scire rationes numerandi propter 
corruptionem numerorum in scriptura, quia quasi infinitis 
modis corrumpuntur; fere enim omnes numeri sunt corrupti. 
Quae corruptio ad veritatem reduci non potest, nisi per 
omnimodam numerandi potestatem tam in fractionibus quam 
in integris. Fere enim aut pro majori parte omnes numeri in 
sacro textu et in libris sanctorum sunt scriptorum et cor- 
rectorum vitio depravati, de quibus pauca exempla subjungam 
pro infinitis. Nam undecimo capitulo Genesis habetur, 
'Vixit Arphaxat, postquam genuit Sale, ccciii annis. Sed 
in Hebraeo habentur cccciii anni. De Graeco vero non 
potest haberi veritas, quia inter Arphaxat et Sale interponit 
Cainan, quem nos non habemus, sicut nec Hebraeus. Et 
in eodem capitulo, * Vixit Reu xxxii annos' secundum 
Hebraeum et antiquos codices Latinorum. Sed in exemplari 
vulgato habentur xxxv, ut historiae veritas continuari non 
possit. Et xviii capitulo in penultima parte ejus, * Quid si 
minus quinquaginta justis quinque fuerint, delebis propter 
quinque. Sic Hebraeus, sic antiqui libri habent. Moderni 
autem posuerunt xlv propter sensum planiorem. Sed non 
licet sine sede apostolica mutare textum quem recepit et jussit 
per omnes ecclesias derivari. Et xxxvii capitulo, * Joseph 
cum esset xvii annorum ' secundum Hebraeum et Graecum. 
Sed moderni habent xvi, et quod in eodem capitulo non 
sit venditus xxx argenteis, sed xx, probatum est superius 
multiplici testimonio. Et in Exodi xiv capitulo, 'tulitque 
sexcentos currus, secundum Hebraeum et Graecum et 
Josephum et antiquos codices. Sed pars glossae truncata fere 
in omnibus libris facit quod exemplar vulgatum habet ccc 
currus. Nam communiter habetur hoc tantum in glossa 
*contra fidem trinitatis pugnaturus. Unde propter nomen 
trinitatis abraserunt sexcentos et posuerunt ccc. Sed in 
pluribus antiquis glossatis invenitur sic, ' contra fidem trinitatis 
numero senario se armavit pugnaturus. Et ideo secundum 


! This paragraph supplies further illustrations of the corruption of the Paris 
text of the Bible, spoken of on p. 77, and also in the Ofus Minus (Brewer, 
PP- 330-349). It is also one of many proofs of the care with which Bacon had 
collated the Septuagint and the Hebrew text. 


Arith- 
metical 
errors in 
received 
version of 
Bible. 


Properties 
of number 
three. 


222 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


glossam possunt ibi esse sexcenti. Et Exodi xxxii habetur 
in Hebraeo et Graeco *quasi tria millia; Sed exemplar vul- 
gatum habet viginti tria millia. Et dicit magister in historiis 
quod hoc est de antiqua translatione. Sed antiqua translatio 
est LXX interpretum, et est de Graeco, Graecus autem non 
habet hoc, sed sicut Hebraeus. Et hic error habet apparen- 
tiam ex prima ad Cor. x. Sed non est intelligendum pro 
hoc loco, ut patet in textu et in glossa. Quoniam cum dicit, 
* Neque idololatrae efficiamini, &c. quod ad hunc locum per- 


.tinent, non ponit numerum interfectorum. Sed statim cum 


dicit, * Neque fornicemur ' &c. sequitur, *et ceciderunt viginti 
tria millia,' quod intelligitur secundum glossam de his, qui for- 
nicati sunt cum Madianitis, ut legitur xxv Numerorum. 
Nolo plura exempla aggregare ad praesens, cum non sit ex 
principali intentione corruptionem textus probare. Sed haec 
ideo intuli, ut videatur necessitas computandi in scriptura, 
quatenus sciamus verificare corruptiones numerorum. 

Et adhuc potest quinta ratio de numerorum utilitate signari. 
Nam unitas in se ducta cubice, id est, ter, ut semel unum 
semel non multiplicat essentiam, sed eadem manet licet aequa- 
litate trium laterum deducatur. Et sic familiari exemplo 
theologi notant beatam Trinitatem. Quamvis autem multiplex 
numeri perfectio inveniatur secundum quod denarius dicitur 
esse perfectus, et septenarius, et senarius, tamen maxime 
ternarius sibi vindicat perfectionem ; quoniam perfectio 
praecipua quae numeris aliis attribuitur est quod omnes partes 
aliquotae simul sumptae reddant suum totum, ut patet in 
senario. Sed in ternario solo accidit, quod pars aliquota et 
non aliquota simul sumptae reddunt ipsum, scilicet unitas et 
binarius, quod non potest in alio inveniri. Atque cum in 
omni numero sint duo, scilicet discretio partium et unitas 
congregationis earum, qua numerus dicitur esse unus; nec 
aliquid aliud facit numerum nisi haec duo ; ista praecise re- 
periuntur in ternario. Per binarium enim est discretio, et per 
unitatem ipsa unitas habetur. Et ideo tota perfectio numeri 
in ternario et non in alio reperitur. Et propter hoc hic 
numerus convenit creatori magis quam alius. Et sicut ab 
unitate omnis multitudo procedit, sic ab ipso Deo. Et arith- 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 223 


metica docet in fine suo omnes medietates investigari in Three 
proportionibus numerorum. Nam nec geometra nec musicus UM 
nec astrologus de his tractat, sed supponit quod arithmetica, 
quae est scientia numerorum, edocet. Theologi autem 
nituntur has medietates ad proprietates divinarum persona- 
rum exaltare, et praecipue Ricardus de Sancto Victore in 
libro de trinitate, qui liber magnam habet difficultatem ob 
istarum medietatum ignorantiam apud vulgus. Et multi 
propter eandem abutuntur comparationibus istarum medie- 
tatum ad divina. Triplex vero est medietas, scilicet arith- 
metica, geometrica, musica. Arithmetica vero consistit in 
identitate differentiarum primi ad secundum, et secundi ad 
tertium, ut quatuor, tria, duo. Nam unitas sola est differentia 
hinc inde, et huic simile reperitur in divinis personis. Nam 
differentia Patris ad Filium est quod Pater dat Filio et non 
accipit ab eo; Filius autem e converso. Similiter inter Filium 
et Spiritum Sanctum est consimilis differentia. Nam Filius 
dat Spiritui Sancto et non accipit ab eo; Spiritus autem 
Sanctus e converso accipit ab eo et non dat ei. Et cum geo- 
metrica medietas sit, quando est eadem proportio primi ad 
secundum, et secundi ad tertium, ut inter viii, iv, ii, ratio 
hujus medietatis per omnimodam aequalitatem et unitatem 
essentiae in tribus personis reperitur, ct in omnibus essentia- 
libus, quae sunt potentia, sapientia, bonitas. Nam credimus 
et firmiter tenemus quod qualis est Pater talis est Filius, et 
talis Spiritus Sanctus. Harmonica seu musica medietas con- 
sistit in identitate proportionis primi ad tertium, et differentiae 
primi et secundi ad differentiam secundi et tertii, ut vi, iv, 
ii; Nam dupla proportio est inter primum et ultimum ; 
similiter inter binarium, qui est differentia primi et secundi, 
et unitatem, quae est differentia secundi et tertii Et 
sic per similitudinem in personis divinis reperitur. Nam 
quae est proportio Patris ad Spiritum Sanctum quantum 
aequalitas; sic est inter differentiam Patris et Filii, et inter 
differentiam Filii et Spiritus Sancti. Nam inter Patrem et 
Filium est differentia, quod Pater dat et non accipit, Filius 
accipit et non dat ; et haec eadem est inter Filium et Spiritum 
Sanctum, ut patet. Sic igitur breviter assignantur hae 


Dimen- 
sions of 
heavenly 
bodies. 


"Terrestrial 
arc corre- 
sponding 
toa 
degree, 


224 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


medietates, quamquam et aliter a multis assignentur, quos 
non possum intelligere; quia videtur mihi quod non possunt 
secundum arithmeticae judicium salvari. Sed non est tem- 
poris praesentis opiniones singulorum explicare. 

Et sexta ratio de utilitate arithmeticae potest sumi in 
scriptura penes res hujus mundi, quibus ipsa utitur. Nam 
altitudinem et magnitudinem et spissitudinem et numerum 
coelorum et stellarum tangit et requirit certificationem 
istorum — Et sancti in expositionibus suis multa loquuntur. 
Nam Hieronymus dicit super Isaiam, quod Orion habet xxii 
stellas, quarum ix primae sunt in tertia magnitudine, et ix 
residuae in quarta, et iv ultimae in quinta magnitudine, et 
non exponit se. Oportet ergo theologum haec non ignorare. 
Sed specialiter arithmetica rectificat in his, et ideo volo hic 
has veritates magnificas aperire per numeros, quatenus 
pulchre et utiliter apparet comparatio numerorum. Ad hoc 
autem considerandum necesse est ponere aliquam radicem 
notam. Haec autem est quantitas arcus terrae, quae re- 
spondet uni gradui in coelo, secundum quod docet Alfraganus 
capitulo viii. 

Et Averroes consentit in fine secundi Coeli et Mundi. Isti 
vero dant modum certificandi hoc in numero milliariorum et 
partium ejus. Ptolemaeus autem quinta Almagesti dictione 
procedit per viam demonstrationis diffuse in quantitate alti- 
tudinum solis et lunae et in eorum magnitudine. Sed non 
dat quantitatem certam per numerum milliariorum ; nec de 
aliis corporibus coelestibus determinat quantitatem. — Oportet 
igitur supponere, quod cubitus aequalis et geometricus con- 
tineat pedem et dimidium, et milliare continet 4,000 cubi- 
torum, et sic accipit Alfraganus in sua consideratione. Omnis 
autem circulus sphaerae potest dividi in 3600 partes, quae 
gradus vocantur. Intelligamus igitur maximum circulum in 
sphaera coelesti, qui transeat per centrum et dividat sphaeram 
in duas partes aequales. Dico ergo quod uni gradui! istius 


! The first attempt to compare angular astronomical magnitudes with terrestrial 
distances was that of Eratosthenes (B.c. 276-196), who found that when the 
sun was vertical at Syene, it was one-fiftieth part of a great circle (i. e. 7? 12^) 
from the zenith at Alexandria. The distance between the two places was 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 225 


circuli in coelo respondebunt multa milliaria in terra, cujus 


experientiam innuit Alfraganus in hoc, quod accepta in aliquo: 


loco elevatione poli super horizonta, si perambuletur ad 
septentrionem vel meridiem, usquequo elevatior polus appareat 
vel depressior per gradum unum, invenitur quantitas milliari- 
orum terrae, quae respondeat uni gradui in coelo. Nam si in 
nocte clara stellata quis per foramina quadrantis vel astrolabii 
vel alterius instrumenti perspexerit stellam nauticam et ipsum 
polum, et notaverit gradus quos attingit extremitas virgae in 
dorso astrolabii vel filum in quadrante, processeritque in terra 
ad septentrionem donec in altera nocte stellata viderit eundem 
;polum elevari plus super horizonta per unum gradum, ille 
arcus terrae, quem perambulaverit, respondebit uni gradui, et 
erit ei similis, ut sumuntur arcus similes in sphaeris diversis 
secundum Theodosium, sed non erunt propter hoc aequales. 
Cum autem per semidiametrum terrae, quae continet 3,250 
milliaria; doceat 21? capitulo mensurari diametros orbium 
coelestium et distantias augium et oppositorum earum, oportet 
quod veram quantitatem semidiametri accipiat. Nam aliter 
magnus accideret error in distantiis augium, eo quod quantitas 
semidiametri terrae multotiens replicata faceret magnum 
errorem in illis distantiis, nisi praecise sumeretur. Cum 
igitur fatendum est Alfraganum percepisse hunc errorem, 
manifestum est quod ipse accipit veram semidiametri quanti- 
tatem, scilicet 3,250, et veram diametrum, scilicet 6,500. Ergo 
oportet quod supponat radicem veram et completam, quae 
est in quantitate arcus terrae respectu gradus coeli, licet non 
exprimat eam perfecte. Quapropter ipse supponit quod sit 
56 milliaria, et duo tertiae milliarii, et 27 nonagesimae, et una 
sexcentesima tricesima, vel 56 milliaria et 2,984 cubiti et 


regarded as 5,000 stadia. But the uncertainty as to the Greek measures of 
length, and the coarseness of their astronomical instruments (independently 
of the fact that Alexandria and Syene are not on the same meridian), make it 
impossible to deduce any precise result from this observation. The Arabian 
instruments were better, but were obviously insufficient as a basis for solving 
the problem here discussed by Bacon, of the Earth's magnitude. 

It may be noted here that in the oldest MSS. of the Opus Majus, as well as in 
those of a later date, Arabic numerals are very commonly employed in dealing 
with large numbers, 


VOL. I. Q 


Dimen- 
sions of 
the Earth. 


226 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quinque septimae unius cubiti. Et ideo, si quis bene con- 
sideret, ipse respectu diametri et semidiametri, quibus utitur, 
omittit octavo capitulo in hac radice, quae est quantitas arcus 
terrae respectu gradus in coelo, 5o ! sexcentesimas tricesimas 
unius milliarii, sive quod idem est, 317 cubitos, et tertiam 
cubiti, 28 sexagesimas tertias unius cubiti, quoniam non 
exprimit ibi nisi quod arcus iste terrae est 56 milliaria et 
duae tertiae unius milliaris. Sed licet radicem plenam sup- 
ponat, tamen fractiones aliquas omittit propter taedium 
numerorum. Mos enim ejus est in libris suis multotiens 
omittere fractiones et similiter faciunt alii autores. Si igitur 
volumus huic quantitati diametri, scilicet 6,500 qua utitur, 
adaptare radicem, dicemus quod arcus terrae respondens uni 
gradui in coelo continet 56 milliaria, et duas tertias unius 
millaris, 27 nonagesimas milliarii, et unam sexcentesimam 
tricesimam. | Et si volumus computare per cubitos, erit arcus 
terrae respondens uni gradui in coelo 56 milliaria, et duo 
millia cubitorum, nongenti octoginta quatuor cubiti, et 8 
sexagesimae tertiae unius cubiti, quae 8 sexagesimae tertiae 
sunt plus quam una octava cubiti per unam quingentesimam 
quartam unius cubiti, quod de facili patet. Nam octo sexa- 
gesimae tertiae valent 64 quingentesimas quartas, et 63 
quingentesimae quartae sunt octava totius; ergo 64 quin- 
gentesimae quartae excedunt octavam in una quingentesima 
quarta; et ita octo sexagesimae tertiae unius cubiti ex- 
cedunt octavam ejus in una quingentesima quarta. Et si 
triplicaverimus diametrum hanc 6,500 et ejus septimam 
addiderimus, habebitur circumferentia totius terrae, et erit 
praecise viginti millia milliariorum quadringenti et viginti octo 
milliaria, et duo millia ducenti octoginta quinque cubiti, et 
quinque septimae unius cubiti; vel penes alias fractiones, 
erit numerus hic vigesies mille quadringenti viginti octo 
milliaria, et quatuor septimae unius milliarii. Et secundum 
hoc tota terrae superficies erit centies trigesies bis mille 
millia milliaria sexcenties mille milliaria. Et secundum hanc 
radicem perfecte computatam «cerit quarta terrae habens 
33,150,000 milliaria in sua superficie. Et octava terrae 


! (The omission is greater than Bacon states ; i. e. it is 122 of a mile. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. zw) 


habebit 4,143.750 milliaria. His enim duabus quantitatibus 
indigemus, sicut et caeteris praedictis. 

His visis, consideranda est altitudo coelestium, et similiter 
magnitudo et spissitudo. Nam Alfraganus dicit xxi capi- 
tulo, quod Ptolemaeus et alii sapientes posuerunt medie- 
tatem semidiametri terrae esse quantitatem qua metiti sunt 
longitudines a centro terrae, et posuerunt corpus terrae 
quantitatem qua mensuraverunt corpora stellarum. Et hoc 
satis patet ex demonstrationibus Ptolemaei quinta dictione 
Almagesti. Sententiat ergo Alfraganus ex comparatione 
semidiametri terrae ad semidiametrum orbis stellati, quod 
distantia orbis stellati a centro terrae est vigesies millies 
centies decies aequalis medietati diametri terrae, quod est 
sexaginta quinque mille millia trecenta quinquaginta septem 
millia quingenta milliaria, quod si duplicetur, erit diameter 
totius orbis stellati scilicet 130,715,000 milliaria. Et cum 
multiplicatur hoc in tria et septimam diametri erit rotunditas 
maximi circuli in coelo stellato, scilicet 410,818,57 1 milliaria, 
et tres septimae milliarii, hoc est, 1,714 cubiti, et 2 septimae 
cubiti. Et si hunc numerum diviserimus in 360 partes, una 
pars, scilicet quae erit quantitatis unius gradus coeli stellati, 
habebit milliaria 1,141,162 et 251 trecentesimas sexagesimas 
milliarii, hoc est 2,788 cubiti, et octo nonae unius cubiti. Et 
si duxerimus diametrum in rotunditatem, erit superficies totius 
coeli stellati, 53.700,149,508,265,000, videlicet, quinquagesies 
ter millesies millesies millesies millesies mille millaria, septin- 
gentesles millesies millesies millesies mille milliaria, centies 
quadragesies novies millesies millesies mille milliaria, quin- 
gentesies octies millesies mille milliaria, ducenties sexagesies 
quinque millia milliaria!l. Semidiameter autem coeli stellati 
est longitudo longior orbis Saturni, quia junguntur sine 
medio. Sed ejus longitudo propinquior terrae est 46,816,250 
milliaria, quod est longitudo longior orbis Jovis, cujus longi- 

! The manipulation of these large numbers is interesting; and they may, 
perhaps, to some extent account for the contentment of the ancient and medi- 
aeval mind with a limited universe. Archimedes, in his Psaznites, had assigned 
a wider limit for the diameter of the universe ; viz. ten thousand million stadia, 


or one thousand million miles, as against one hundred and thirty million in the 
computation of Alfraganus and Bacon. 


Q2 


Dimen- 
sions of the 
celestial 
spheres. 


228 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


tudo propinquior est 28,847,000 milliaria, quod est longitudo 
longior orbis Martis, cujus longitudo propinquior est 3,965,000 
milliaria, quod est longitudo longior orbis solis, cujus longitudo 
propinquior est 3,640,coo, quod est longitudo longior Veneris, 
cujus longitudo propinquior est 542,570, quod est longitudo 
longior Mercurii, cujus longitudo propinquior est 208,541 et 
duae tertiae milliarii, et hoc est 2,666 cubiti et duae tertiae 
cubiti, et haec est longitudo longior Lunae, et haec, ut dicit 
Alfraganus, est 64 vicibus et sexta vicis unius aequalis medie- 
tati diametri terrae, et longitudo propinquior Lunae est 109.037 
et medietas milliarii, hoc est, 2.00 cubiti, et haec est 33 vicibus 
et semis et medietate decimae, id est, una vicesima unius vicis 
aequalis medietati diametri terrae. Diametri quidem singu- 
lorum orbium habentur per duplum semidiametri ; rotunditas 
cujuslibet habetur per triplicationem diametri cum additione 
septimae partis, et tota superficies cujuslibet orbis habetur per 
ductum diametri suae in rotunditatem suam, ut exemplificatum 
est in terra et in orbe stellato. Et quilibet potest haec experiri 
per computationem, et ideo omitto haec propter prolixitatem. 
Quoniam vero subtracta longitudine propiore a longiore 
remanet spissitudo orbis, ideo patet, quod spissitudo orbis 
Lunae est 99,504 milliaria, et spissitudo Mercurii 334,209, et 
Veneris 3,097,250, et Solis 325.000, et Martis 24,882,000, et 
Jovis 17,969,250, et Saturni 18,541,250. Haec ex radicibus 
Alfragani et Ptolemaei in Almagesti sumuntur. 

Sciendum vero quod in omnibus istis altitudinibus sumitur 
distantia a centro terrae. Unde licet sapientes aliquando 
dicant longitudines has fieri a terra, intelligunt tamen quod 
a centro terrae, quia medietas terrae nihil facit sensibile. 
Cum ergo longitudo propinquior orbis Lunae sit 109,037 mil- 
liaria et medietas milliaris, subtracta medietate diametri terrae, 
quod est 3,250, a numero praedicto integrorum milliariorum, 
scilicet 109,037, relicta medietate, residuum distantiae orbis 
Lunae a terra erit 105,787. Et ponantur 20 milliaria pro 
dieta. Ergo si iste numerus dividatur per 20 exibit numerus 
dietarum 5,289, et restant 7 milliaria. Et si istae dietae divi- 
dantur per 365 dies unius anni, exibunt anni 14, et restant 
dietae 179, quae si dividantur per 30 quae sunt dies mensis 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 229 


perfecti, exibunt menses perfecti 7, et restat unus mensis im- 
perfectus, id est, 29 dierum. Patet igitur quod sumendo 
dietam in 20 milliaribus posset homo pertransire spatium 
usque ad orbem Lunae in 14 annis et quinque mensibus 
perfectis et uno mense imperfecto, et adhuc restarent 7 mil- 
liaria et medietas milliarii, quae a principio relicta fuit. 

De nono vero coelo et decimo nihil potest per instrumenta 
sensibilia sciri in altitudine et spissitudine et magnitudine, sicut 
de aliis coelis, ut de spissitudine octavi coeli quia haec omnia 
latent sensum, et ideo super haec cessat certificatio quantitatum 
et altitudinum, et spissitudinum. Et per longitudinem pro- 
pinquiorem Lunae est manifesta longitudo longior orbis ignis, 
sed longitudo longior aeris non est nota. Nam philosophi 
haec neglexerunt, quia non est utilitatis notabilis Quantum 
tamen est usque ad locum nubium verificaverunt, quoniam 
demonstratur in libro de Crepusculis! quod altitudo illa est 
per 51i milliaria et duas tertias. Plinius? autem secundo 
Naturalium recitat nubes elevari stadiis 400 et goo secundum 
diversa philosophorum testimonia. Ergo ad minus extenditur 
aer in tantum et plus; quamvis Albumazar et quidam alii 
aestimant vapores non elevari nisi per duo milliaria et decimam 
et tertiam milliarii. Et Ptolemaeus in libro de Dispositione 
Sphaerae dicit, quod decem stadiis est ultima elevatio vaporum. 
Et Martianus in Astronomia in hoc concordat. Nam montem 
altissimum ponunt decem stadiis elevari, ut. Olympum, in 


! This book is generally attributed to Alhazen, and, like the treatise on Optics 
of the same author, was translated into Latin from Arabic by Gerard of Cremona. 
It is an attempt to determine with geometrical precision (a) the position of the 
Sun with reference to the horizon when evening twilight ceases or morning 
twilight begins: (5) assuming twilight to be caused by solar rays passing through 
terrestrial vapours, the height above the Earth to which these vapours rise. 
He found that at the extreme limit of twilight the Sun was between nineteen 
and twenty degrees below the horizon. From this datum, and from the three 
data of the Earth's radius, the Sun's radius, and the distance of the Earth from 
the Sun (as given in the current astronomy,, he concluded that the extreme 
altitude of terrestrial vapours was somewhat less than fifty-two miles. 

* Pliny (Hist. Nat. ii. 23) makes the limit of cloud vary from 4o to 9oo 
stadia; the stadium being estimated at 125 paces or 625 feet. Bacon,in the 
following sentences, shows himself aware of the extreme uncertainty of these 
measures of length, But the estimate of the stadium hardly varied to the 
extent stated by him. 


Height of 
clouds. 


230 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


cujus cacumine non invenitur ventus nec vapor, quod probant 
homines per experientiam. Sed quoniam Aristoteles! libro 
Meteorologicorum vult vapores elevari usque ad confinium 
aeris et ignis, ideo tenenda est sententia saltem libri de Cre- 
pusculis, et aliae glossandae sunt per diversam quantitatem 
stadii et milliaris: Nam aliquando invenitur, quod stadium 
est octava pars milliaris, et alias quod est longe plus, et 
similiter de quantitate milliaris est magna diversitas; scitur 
enim quod montes Italiae et alii, ut Caucasus, in cujus cacu- 
mine apparent radii solis usque ad tertiam partem noctis, 
habent plus quam octies 125 pedes, et ideo habent plus quam 
octo stadia, secundum quod stadium dicitur esse 125 pedum. 
Et ideo alibi inveni in expositione libri de Ormesta Mundi, 
quod stadium continet duas leucas, et duas partes unius 
leucae, et sic unum stadium continet quinque milliaria et 
tertiam milliarii. Per hujusmodi ergo diversitates solvuntur 
praedicta. Quod autem certius est de altitudine maxima 
montium est, quod est octo milliaria, secundum quod docetur 
libro de Crepusculis, et ideo apud librum Ptolemaei potest 
esse falsitas translationis vel scripturae, quando altitudo 
maxima ponitur in octo stadiis. 

Postquam jam habemus coelorum altitudines, planum est 
nos habere et stellarum secundum considerationes Ptolemaei 
et omnium mathematicorum. Nam longitudo propinquior 
Lunae est longitudo orbis ejus, et longior longitudo similiter 
est una, et sic de aliis. Sed de magnitudinibus et spissitu- 
dinibus stellarum non est notum per hanc viam. Qui igitur 
posset invenire diametros, de facili inveniret rotunditatem 
et totam superficiem per doctrinam quam prius tetigi in 
orbibus. Antiqui vero quidam, ut Martianus in sua Astro- 
logia, nisi sunt invenire diametrum Solis et Lunae per fluxum 
aquae per foramen vasis, dum oritur stella, et dum volvitur 
totus orbis coeli; et ita per illas duas aquas inveniebant 
quanto arcui diameter corporis stellae subtenditur. 


! Aristotle observes, AMeteorolog. i. 3, 8 10, that clouds form in a region not too 
near the heavenly bodies to be dissipated by their heat, nor too near the Earth 
to be affected by the rays of heat reflected from its surface. Tívovrau *àp aí 
ràv veQàv á0poíaes oU Ajyovauw ij0r Qà TÓ axíGea0at eis áxavts aí drives. 








MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 231 


Instrumenta autem aquae erant, sicut nunc fiunt quaedam Measure- 
horologia. Sumunt enim caldarium in fundo habens foramen au 


unum, et illud implent aqua, ita tamen quod in exitu primae diameters 
guttae per foramen incipiat Sol oriri, et in occasu Solis con- EDU. 
siderabant quantum aquae exierat, quam dividunt in duodecim 
partes secundum numerum duodecim horarum, et ideo lapsus 
cujuslibet partis per dictum foramen est revolutio quindecim 
graduum, quae facit unam horam diei. Volentes igitur per hoc 
quantitatem Solis vel Lunae accipere, prima parte Solis oriente 
primam guttam aquae diurnae exire permittunt, et ultima 
parte Solis orta, foramen obturant. Quae igitur est proportio 
aquae nunc elapsae ad totam aquam diurnam, eadem est 
diametri Solis sive arcus coeli huic correspondentis ad totum 
arcum diei. Alii vero per astrolabium vel quadrantem con- 
sideraverunt quantum movetur regula, dum extremitates Solis 
et Lunae aspiciuntur, et considerant tunc, quod quae est 
proportio illius arcus in instrumento ad totam circumferentiam 
ejus, eadem est proportio stellae ad circumferentiam coeli. 
Sed isti modi non habent sufficientem certitudinem. — Et 
propter hoc Averroes dicit in fine secundi Coeli et Mundi, quod 
investigatur quantitas diametrorum stellarum per instrumen- 
tum, quod dicitur, habens duas regulas. lllud enim instru- 
mentum terminat angulum, quem respicit diameter stellae. et 
hoc instrumentum continetur ex duabus regulis ad modum 
circini ad quantitatem quatuor cubitorum, et sunt in extremi- 
tatibus earum primae perforatae, ut videantur duae extremi- 
tates Solis vel Lunae. Per angulum enim inter duas regulas, 
quando notus est, scitur diameter stellae quoniam est basis 
illius anguli. Et hoc instrumentum invenit Abrachis !, ut vult 
Ptolemaeus quinta dictione Almagesti xiv capitulo.  Ptole- 
maeus vero abhorruit primos modos propter insufficientiam, 
et hunc modum Abrachis invenit habere defectum. Nam 
secundum hoc instrumentum Abrachis aestimavit diametrum 
! Abrachis, the Arabian transformation of Hipparchus. It may be remarked, 
as an illustration of the imperfection of the astronomical instruments used by 
the ancients, that Archimedes, who constructed an instrument for measuring the 
apparent diameter of the Sun, had to content himself with the conclusion that 


it was not less than $55 and not more than $21; in other words, he left a margin 
of error of nearly six minutes. 


'The true 
diameter 
of the 


Moon. 


232 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Lunae in omni longitudine sua esse aequalem secundum 
aspectum diametro Solis propter aequalitatem angulorum. 
Sed Ptolemaeus consideravit quod diameter Lunae non 
aequatur secundum aspectum diametro Solis, nisi quando 
Luna est in longitudine sua maxima. Et hoc est quando 
Luna est in auge epicycli, et epicyclus in auge eccentrici, et 
hoc est iterum quando est plena. Tunc eaim angulis aequalibus 
diametri Solis et Lunae subtenduntur secundum aspectum. 
Sed quando Luna est in longitudine alia non est sic, et ideo 
quantitas anguli non certificatur apud existentiam Lunae in 
quocunque loco; quod ideo fit, quoniam tabula elevatur a 
regula, et oculus est super superficiem regulae, et ideo non 
recte protenditur oculus ad foramen tabulae, sed obliquatur 
aliquantulum, et deberet tunc accipi quod est inter duo fora- 
mina, et accipitur quod est inter duas regulas, et ideo est 
dubitatio de quantitate anguli. Et propter hoc Ptolemaeus 
voluit certificare quantitates angulorum per eclipses Lunares, 
et descendit ad diversas eclipses, in quibus manifestat pro- 
positum.  Certificatur igitur per instrumentum et per eclipses 
quantitas anguli cui subtenditur diameter Lunae quando est 
in longitudine sua maxima et plena. Et ideo per quantitatem 
anguli certificatur diameter Lunae!, et per triplicationem 
diametri cum additione partis septimae certificatur quantitas 
rotunditatis Lunae, et per ductum diametri in rotunditatem 
certificatur tota superficies Lunae, et totum ejus corpus. 

Et quoniam medietas diametri terrae est radix ad hoc, ut 
Ptolemaeus utitur xv capitulo dictionis praedictae, ideo per- 
cipitur quantitas diametri Lunae per comparationem ejus ad 
diametrum terrae, et quantitas corporis Lunae per compara- 
tionem ad quantitatem corporis terrae. .Et ideo Ptolemaeus 
in xvi capitulo concludit per demonstrationem suam et 
figurationem quod secundum quantitatem qua erit diameter 
Lunae pars una, erit diameter terrae tres partes et duae 
quintae fere. Diameter igitur terrae erit in longitudine triplum 
diametri Lunae, et duae quintae ejus. Et ideo si a diametro 


! Bacon passes from the apparent to the real diameter of the Moon without 
explaining how the latter is found, i.e. from the Moon's mean horizontal 
parallax. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 233 


terrae, quae est 6,500 milliaria, separaverimus diametrum 
Lunae, per computationem erit diameter Lunae praecise I,911 
milliaria, et tres quartae unius milliaris, et una decima septima 
unius quartae ; et triplicata diametro cum adcitione septimae 
partis habebimus ejus rotunditatem, quae erit 6,006 milliaria, 
et sex decimae septimae quartae partis unius milliaris; et 
ducendo diametrum in circumferentiam habebimus totum 
corpus Lunae quod erit 45,927,882 milliaria, et hoc erit quasi 
una de xxxix partibus totius terrae, sicut docet Ptolemaeus. 
Nam secundum quantitatem qua erit corpus Lunae pars una, 
erit magnitudo corporis terrae trigintuplum nocuplum et 
quarta ejus fere; quoniam cum quantitas diametri Lunae 
fuit pars una, quantitas diametri Terrae fuit tres partes et duae 
quintae. Siigitur istae quantitates ducantur in se cubice et 
corporaliter, patet quod unum ductum in se cubice non est 
nisi unum, sed tria et duae quintae ducta in se cubice faciunt 
trigintuplum nocuplum et quartam fere. Quapropter corpus 
terrae erit trigintuplum et quarta fere respectu corporis Lunae. 
Et hoc patet, quia quantitas praedicta de corpore Terrae 
investigata superius est trigintupla nocupla ad quantitatem 
corporis Lunae et fere quarta, ut patet consideranti. 
Quantitas autem diametri Solis et totius corporis ejus The 

dependet secundum Ptolemaeum a duobus, scilicet a quantitate a 
diametri Lunae et a quantitate semidiametri Terrae. Nam de AM 
longitudinem Solis a Terra ostendit per longitudinem Lunae 
jam notam, et per angulos quibus diametri Lunae et Solis 
subtenduntur apud aspectum, cum fuerit Luna in longitudine 
sua maxima in plenilunio. Tunc enim videtur corpus Lunae 
cooperire totum Solem nec plus, et ideo tunc dicitur Sol 
eidem angulo subtendi apud aspectum cui subtenditur Luna. 
Nec considerat longitudinem Solis diversam, quia propter 
superfluam distantiam non accidit diversitas in aspectu, sive 
Sol sit in longitudine propinquiore, sive longiore. Et invenit 
per has considerationes, quod secundum illam quantitatem 
qua diameter Lunae est pars una, et diameter Terrae tres 
partes et duae quintae fere, erit diameter Solis 18 partes et 
4 quintae unius partis. Diameter ergo Solis erit decuplum 
octuplum ad diametrum Lunae, et quatuor quintae ejus; 


Dimen- 
sions of 
the planets. 


234 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


eritque diameter Solis ad diametrum Terrae quintuplum et 
medietas ejus fere. Si ergo per diametrum Terrae notam, 
quae est 6,500, sumpserimus diametrum Solis erit 35,941 
milliaria, et 12 decimae septimae unius quartae. Et si haec 
quantitas triplicetur cum additione septimae partis, erit quan- 
titas rotunditatis Solis 119,803 milliaria et una tertia, et 12 
decimae septimae unius quartae. Et si duxerimus diametrum 
in rotunditatem erit tota superficies Solis 292,783,785,375 mil- 
liaria. Et si quantitas diametri Solis respectu diametri Lunae 
sumpta multiplicetur in se cubice, erit hic cubus sexies mille 
et sexcentuplum et quadragintuplum et quadruplum respectu 
corporis Lunae, et medietas ejus fere; et ideo secundum 
quantitatem, quae est corpus Lunae pars una, erit magnitudo 
corporis Solis respectu Lunae sexies mille sexcentuplum 
quadragintuplum et quadruplum et medietas ejus fere. Quod 
si diameter Solis comparata ad diametrum Terrae ducatur in 
se cubice, fiet cubus qui erit centuplum et septuagesimum 
fere. Et ideo Sol est centies septuagesies fere major corpore 
Terrae. Et istud quod dicit fere exponitur a Thebit in libro 
suo, qui intitulatur, De iis quae indigent expositione antequam 
legatur Almagestum. Sed nec omnino praecise. Nam dicit 
quod Sol est centies sexagesies sexies aequalis Terrae. Et 
Alfraganus xxii capitulo sui libri addit super hoc dictum 
"Thebit quartam et octavam Terrae, quas prius determinavi 
propter hunc locum certificandum. — Est igitur Sol major tota 
Terra centies sexagesies cum quarta et octava Terrae super- 
additis. | Et istud est praecisa quantitas Solis secundum 
considerationes auctorum. 

Ptolemaeus vero non determinavit nisi quantitatem Solis et 
Lunae. Sed Alfraganus dicit xxii capitulo consimilem 
modum esse in aliis, quem Ptolemaeus accepit in his. Nam 
secundum quod invenit quod diameter Lunae, quando est in 
longitudine sua maxima et plena, est in aspectu aequalis 
diametro Solis, similiter est cum alii planetae sunt in medio 
longitudinum suarum, diametri eorum habent comparationem 
ad diametrum Solis in quantitate certa. Diameter enim 
Mercurii in aspectu est xv pars diametri Solis, et Veneris est 
decima pars diametri Solis, Martis est xx, Jovis xii, Saturni 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 235 


xviii pars diametri Solis; quoniam diameter corporis Mer- 
curii est vicesima octava pars diametri Terrae, et diameter 
Veneris est! tertia pars diametri Terrae et tertia partis, et 
diameter Martis est similis diametro Terrae semel et sexta, 
diameter Jovis est aequalis diametro Terrae quater et semis 
et xvi vicis unius, et diameter Saturni est aequalis diametro 
Terrae quater et semis, quod est 29,250 milliaria. Ex quibus 
sequitur quod corpus Mercurii est una pars de 22 millibus 
partibus Terrae, et Venus est 39 pars Terrae secundum 
Alfraganum, sed secundum Thebit libro dicto est una de 32 
partibus Terrae, et Mars est similis Terrae semel et semis et 
medietas octavae unius vicis, et Jupiter est aequalis Terrae 
nonagesies quinquies et Saturnus est similis Terrae nonagesies 
et semel. Et si quis per diametrum Terrae quantitatem dia- 
metri cujuslibet in milliaribus et per quantitatem diametri 
velit circumferentiam invenire, et per utramque totam super- 
ficiem in milliaribus, facile est per praedicta. 

De stellis autem fixis 1,022 dat Alfraganus eandem artem. The fixed 
Nam tot sunt notae sapientibus de his quae sunt a septentrione E 
usque ad ultimam, quae apparuit eis in climate tertio. Nam 
per instrumenta possunt quantitates istarum certificari. Sed 
harum 1,022 sunt sex gradus, et differentiae magnitudinum, 
secundum quod Ptolemaeus viii Almagesti, et Thebit in libro 
memorato, et Alfraganus et alii sapientes docent. Sunt igitur 
sex magnitudines, et prima est major inter alias, et sic per 


! | The omission in J.'s edition of the diameter of Venus in terms of the Earth's 
diameter has made the subsequent estimates of the size of the planets unin- 
telligible. I have restored the reading as given in Tib. In Jul. the whole 
passage relating to this subject is omitted. 

It wil be observed that the expression Z7 aspectu is used for the apparent 
diameter of the planets in terms of the Sun's apparent diameter. Then follows 
the statement of their real diameter in terms of that of the Earth. Throughout 
this estimate Bacon follows very closely that of Alfraganus, as given in his 
Elementa. Astronomíca, cap. 22 (ed. Golius, Amsterdam, 1669). Alfraganus 
however gives the size of Venus as 34 of the Earth. Supposing her diameter as 
1 to 3$, this would make her cubical dimension 3» of the Earth, nearly, and this is 
the estimate of Alfraganus ; * moles Veneris est pars una de Terrae partibus 37.' 

It may be interesting to compare these results with those of modern astronomy, 
in which, taking the Earth's diameter as unity, that of the Moon is .27, of Mer- 
cury :4, of Venus .97, of Mars .5, of Jupiter 11.5, and of Saturn 4:25. The Sun 
is 110, which contrasts strongly with Bacon's estimate of 5:5. But Bacon's 
view of the lunar diameter is near the truth. 


236 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


consequens ordinate. n prima vero magnitudine sunt xv 
stellae fixae, ut sunt Canis et Vultur cadens, et cor Leonis et 
hujusmodi, quarum cujusque diameter in aspectu est xx pars 
diametri Solis, et cujuslibet istarum diameter est aequalis 
diametro Terrae quater et semis. Et ideo quaelibet illarum 
est aequalis Terrae centies et septies secundum Alfraganum. 
Et ex mensura harum stellarum patet quantitas aliarum. Sunt 
ergo in magnitudine secunda xlv stellae, ut sex stellae Ursae 
majoris et duae stellae Ursae minoris, et unaquaeque istarum 
est aequalis Terrae nonagesies. Et in magnitudine tertia sunt 
206, ut aliquae stellae Ursae minoris, secundum Ptolemaeum, 
et multae aliae, et harum quaelibet est aequalis Terrae septua- 
gesies et bis. Et in quarta magnitudine sunt 474, ut 4 stellae 
Ursae minoris et multae aliae, et quaelibet istarum est aequalis 
Terrae quinquagesies quater. Et in magnitudine quinta sunt 
217 quarum quaelibet est aequalis Terrae trigesies sexies. Et 
in magnitudine sexta sunt 62, quarum quaelibet est decies 
octies major tota Terra. Deinde sunt stellae aliae infinitae !, 
quarum quantitas non potest sciri per instrumenta, et tamen 
sunt visu notabiles, et ideo habent quantitatem sensibilem 
respectu coeli, sicut pars respectu totius. Sed Terra non 
habet aliquam quantitatem sensibilem respectu coeli, sicut 
probat Ptolemaeus in principio Almagesti, et certum est hoc, 
quoniam se habet sicut centrum ad circumferentiam circuli. 
Quapropter quaelibet istarum stellarum visu notabilium est 
major tota terra, et hoc dicit Alfrazanus capitulo iv. Ex his 
igitur omnibus, quae dicta sunt de magnitudinibus corporum, 
patet quod majus omnibus, exceptis orbibus omnibus praeter 
orbem Terrae, est Sol; deinde secundo stellae primae mag- 
nitudinis, tertio Jupiter, quarto Saturnus, quinto reliquae 
stellae fixae omnes secundum gradus et ordines suos, sexto 
Mars, septimo stellae fixae visu notabiles, octava Terra, nono 
Venus, decimo Luna, undecimo Mercurius. 


(7) Im- Musicalia? vero secundum quod sancti determinant neces- 
D RA of 3 This recognition of numerous stars other than those included in the cata- 
theology. logue of Hipparchus is noteworthy. 


? This subject is more fully treated in Opus Tertium, chapters 59-64. Besides 
music properly so called, the discussion includes gesture, accentuation, aspira- 
tion, punctuation, and prosody. 





MATHEMATICAE IN DIVINIS UTILITAS. 257 


saria sunt theologiae in multis. Nam licet non oportet 
propter scientiam scripturae quod habeat theologus usum 
cantus et instrumentorum et aliarum rerum  musicalium, 
tamen debet scire rationem omnium istorum, ut sciat naturas 
et proprietates harum rerum et operum, secundum quod 
musica speculativa et practica docent. Scriptura enim plena 
est vocabulis musicalibus, sicut jubilare, exultare, cantare, 
psallere, cythara, cymbala, et hujusmodi diversi generis. 
Praeterea continet in se multa genera canticorum tam in novo 
quam in veteri testamento. Item multa genera metrorum 
continentur in textu sacro Hebraico, quae sancti notant in 
expositionibus suis multipliciter. Sed musicae est dare 
causas et rationes horum, licet grammaticus doceat, quia 
est de his. Praeterea tota pronuntiatio scripturae consistit 
penes accentus, longitudines, et brevitates, et penes cola, 
commata, periodos; et haec omnia pertinent causaliter ad 
musicam, quia horum omnium musicus dicit propter quid, 
grammaticus vero quia est tantum. Sic enim auctores philo- 
sophiae determinant, et Augustinus in musicalibus de his 
determinat. Nam musica alia vertitur circa audibile, alia 
circa visibile, ut auctores determinant; quae vero est circa 
audibilia habet partes duas; una est circa vocem humanam, 
alia circa instrumenta. | Quae vero est circa vocem humanam 
est quadruplex. Nam alia est melica, ut in cantu; alia 
metrica, quae considerat naturam et proprietates omnium 
carminum et metrorum et pedum ; tertia est rhythmica, quae 
omnem varietatem proportionum in rhythmis considerat ; 
quarta est prosaica, quae accentus et alia praedicta considerat 
in sermone prosaico. Nam accentus est quidam cantus; unde 
dicitur accentus ab acczzo, accznzs, quia omnes syllabae habeat 
suum sonum proprium elevatum aut depressum aut com- 
positum, et omnes syllabae unius dictionis adaptantur sive 
accantantur uni syllabae supra quam residet sonus principalis. 
Et sic longitudo et brevitas et caetera omnia quae in recta 
pronuntiatione requiruntur ad musicam reducuntur, et de eis 
determinant auctores musicae, sicut patet apud Censorinum 
de accentibus et apud Martianum et apud multos. Et haec 
patent per Isidorum et Cassiodorum in musicalibus. Et 


Distinction 
of mathe- 
matics 
from 
magic. 


238 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Augustinus reducit metra et pedes et hujusmodi ad musicalia. 
Horum igitur omnium potestatem deberet theologus perfectus 
habere, quia in sensu literali et spirituali istorum naturae et 
proprietates requiruntur, ut sancti multipliciter determinant. 
Musica vero in instrumentis determinat compositionem in- 
strumentorum et usum. Et ideo cum scriptura sit plena 
hujusmodi instrumentis, oportet theologum perfectum scire 
saltem in universali compositiones instrumentorum, et scire 
quomodo usus eorum habeat fieri propter sensus mysticos 
infinitos praeter literales. Musica vero consistens circa visibile 
necessaria est; et quod sit talis, patet ex libro de ortu 
scientiarum. Nam quicquid potest conformari sono motibus 
consimilibus et figurationibus competentibus, ut fiat delectatio 
plena non solum audiendo sed videndo, pertinet ad musicam. 
Et ideo exultationes et omnes flexus corporum ad gestum 
reducuntur, qui est una radix musicae, quoniam haec con- 
formatur sono motibus consimilibus et configurationibus com- 
petentibus, ut vult auctor libri praefati. Et ideo Aristoteles 
dicit septimo Metaphysicae quod ars saltandi non vadit in 
finem suum sine alia arte, et hoc est sine altera specie musicae 
cui ars saltandi configuratur. Exultationes igitur et caeteri 
flexus corporum, quos et quas exercuerunt Maria soror 
Moysi, et Delbora et aliae cantatrices, et David et caeteri 
cantores de quibus scriptura multipliciter tractat, debent 
sciri a theologis, ut omnes proprietates eorum sciant ex- 
primere, quatenus sensus spirituales angelicae devotionis 
eructent. Et quamvis sic appareat satis ut nunc oportet 
quod istae scientiae sint necessariae respectu theologiae et 
philosophiae, tamen longe major est earum utilitas con- 
sideranda per alias vias magnificas quae pertinent ad sapien- 
tiam non solum absolute, sed ut ipsa debet ecclesiam Dei 
regere, et caetera tria aliquotiens tacta procurare, ut inferius 
tangetur. 


Manifestato quomodo mathematica necessaria est sapien- 
tiae tam divinae quam humanae, adhuc necesse est ad certi- 
ficationem praecedentium, ut evacuentur quaedam cavilla- 
tiones in contrarium et exponantur quaedam dicta sanctorum, 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 239 


ut omnis dubitatio tollatur circa mathematicae utilitatem. 
Et illud in quo maxime percutitur mathematica est propter 
judicia astronomiae. Quoniam igitur contentio multorum 
ignorantium philosophiae potestatem et maximam utilitatem 
theologiae, tam relate quam absolute reprobantium mathe- 
maticorum considerationes, impedit studium sapientiae et 
laedit gravissime in hac parte; ideo volo in praesenti veri- 
ficare intentionem eorum, et evacuare infamiam verae mathe- 
maticae. "Theologi igitur multa invenerunt a sanctis effusa 
contra mathematicos, et aliqui eorum propter ignorantiam 
mathematicae verae et mathematicae falsae nesciunt dis- 
tinguere veram a falsa, et ideo tanquam auctoritate sanctorum 
culpant veram cum falsa. Vocabulum enim verae mathe- 
maticae scribi per 7 aspiratum, et ab hoc nomine aeszs 
media correpta !, quod scientiam designat, derivari a multis 
refertur auctoribus, et certum est ex Graeco; quia zaf//eo 
verbum idem est quod disco, et zz;aZefes est discipulus, et 
muatkesis disciplina. Unde  aetAematica est disciplinalis 
scientia et doctrinalis, sicut Cassiodorus dixit superius. Sed 
vocabulum falsae mathematicae sine aspiratione scribi as- 
seritur ab eisdem auctoribus et a ;zafAes? media producta, 
quod divinationem notat, descendere, vel quod certius est, 
a mantos vel a zuantia, quae sunt idem quod divinatio, sicut 
Hieronymus dicit in originali ix Isaiae. Quicquid vero sit 


! Bacon corrected this error in his later writings. Of the true mathematica 
he says, ' Haec scribitur cum aspiratione et dicitur a mathesis, quae est disciplina, 
quae habet mediam productam, ut in mea grammatica Graeca exposui; licet 
totum vulgus Latinorum credat quod media sit correpta, secundum quod fiunt 
versus falsi, Scire facit Mathesis, sed divinare Mathesis.' 

This passage is from the unpublished MSS. on Mathematics (Brit. Mus. Sloane, 
MSS. 2156, fol. 72, c), a section of the encyclopaedic work projected by Bacon,but 
in all probability never completed. 4A similar passage will be found in his com- 
mentaries on the apocryphal Secretum Secretorum (Bodleian, Tanner MSS.,, 
i16). Mantia vero Graece est divinatio Latine qua magia ac mathematici 
utuntur, secundum quod haec nomina, mathematica et mathematicus, derivantur 
a matesi media correpta, quae matesis est magica imponens necessitatem rebus 
contingentibus et libero arbitrio. Contra quam et contra matematicos ab ea 
dictos egregie beati Augustinus et Gregorius in Omeliis de Epiphania disputant 
et alibi . . . ut Aristoteles, Avicenna, Ptolemaeus et omnes alii veraciter philoso- 
phantes. Sed tamen hi veri judicatores dicuntur mathematici a mathesi media 
producta quae et per aspirationem scribitur. 


False 
mathe- 
matic ex- 
cludes 
free-will. 


240 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


de hac scriptura et derivatione, tamen falsa mathematica est 
ars magica. Nam numerantur quinque species artis magicae, 
scilicet mantice, mathematica, maleficium, praestigium, sorti- 
legium. 

Mathematica ergo est secunda pars artis magicae. Haec 
sibi usurpat considerationem coelestium characteribus, car- 
minibus, conjurationibus, sacrificiis superstitionis, et fraudibus 
variis deformatam. Et ponit per virtutem constellationum 
omnia de necessitate contingere, nihil ad utrumlibet, nihil 
à casu nec fortuna, nihil a consilio, de bonitate tamen essentiae, 
et in adjutorium constellationum efficacius ordinavit singulis 
constellationibus propria figmenta characterum et aliorum 
praedictorum. . Et haec expresse asseruntur in libris magicis. 
Unde haec scientia ista omnia ponit per coelum de necessitate 
contingere, et praesumit per hanc necessitatem infallibiliter 
de omnibus judicare futuris. Sed ista mathematica damnata 
est non solum a sanctis, sed a philosophis, ut dicit Isidorus in 
tractatu astrologiae, asserens unam partem astronomiae esse 
superstitiosam, scilicet quae est magica, et dicitur mathe- 
matica falsidica. Unde Aristoteles et Plato, testante Isidoro, 
eam damnaverunt; et Plinius! per diversa loca Naturalis 
Historiae eam saepius percutiens propter errores quos haec 
fantasia scripsit in naturalibus et medicinalibus, tandem eam 
nimis abhorrens xxx libro originem illius aperit, et quo- 
modo totum mundum defoedavit evidenter ostendit. Tullius 
etiam in libro Divinationum magis in particulari ad ejus 
malitiam descendens ostendit quod cultum divinum destruxit, 
rempublicam violavit, et medicinam infecit et naturalem 
philosophiam et omnes bonas artes subvertit. Ptolemaeus 
etiam et Aristoteles et Avicenna et Messehalac et Haly et 


! (The introduction to the thirtieth book of Pliny's Jatural History discusses 
the origin of magic. It arose, he says, at a very remote period of history, from 
the threefold root of medicine, religion, and mathematic. Every country was 
infested by it, but specially the East. Zoroaster may be looked upon as its 
founder. Osthanes introduced it into Greece at the time of the Persian war, 
when it spread like wild-fire; although Greek philosophers in the course of 
their travels had already looked into it. Pliny proceeds to trace its progress in 
Italy, Gaul, and Britain. For Cicero's account and criticism of Chaldaean astro- 
logy see De Divinattone, lib. ii. cap. 42-47. 











JUDICIA ASTRONOMIAE. 24I 


Albumazar, qui prae aliis majori auctoritate de his locuti 
sunt, necessitatem absolutam in rebus inferioribus non ponunt 
per virtutem coeli, quia liberum arbitrium non subjacet rebus 
naturalibus, nec aestimant judicium debere feri infallibile, 
immo nec aliquam libero arbitrio ponunt necessitatem, cum 
nec rebus naturalibus eam ascribant, ut patebit. Et ideo 
philosophi universaliter damnant istorum falsorum mathe- 
maticorum insanias. 

Nec solum damnant quantum ad principale, scilicet propter 
errorem quem habent de coelestibus, sed quia mathematici 
isti daemones advocant in adjutorium coelestium disposi- 
tionum per conjurationes et sacrificia, quod est omnino ne- 
fandum, atque nihilominus maculant suas considerationes in 
coelestibus per circulos et figuras et characteres vanissimos 
et carmina stultissima, et orationes irrationabiles in quibus 
confidunt. Praeterea fraudes operum adjungunt, scilicet per 
consensum, per tenebras, per instrumenta sophistica, per sub- 
tilitatem motionis manualis, in quibus sciunt illusionem esse, 
et multa stultis miranda faciunt per haec in quibus virtus 
coeli nihil operatur, et ideo sibimetipsis contradicentes, quod 
coelo attribuunt coram aliis, apud seipsos sciunt non habere 
veritatem. Similiter licet alias in quibusdam conjurationibus 
et sacrificiis et carminibus et characteribus et figuris variis 
confidunt tanquam cooperantibus constellationi secundum 
eorum judicium, tamen pluries fraudulenter ista componunt 
secundum species fraudis predictas, et coram sibi credentibus 
ascribunt plurima constellationi, respectu quorum ipsa nullam 
habet potestatem. Et hoc eos non latet. Propter igitur has 
stultitias mathematicae sophisticae philosophi eam damna- 
verunt, et sancti ac viri catholici haec percipientes eam simul 
cum philosophis reprobaverunt. 

Sed praecipua ratio sanctorum fuit ad hoc, quod tales 
mathematici impediverunt a principio ingressum fidei in hunc 
mundum, quia non solum imbuti hac fantasia erraverunt in 
fide et finxerunt mores suos in coelestibus, tanquam per 
coelestia et caetera dicta de necessitate fierent iracundi vel 
mansueti, casti vel luxuriosi, et sic de aliis; sed opera 
miraculosa fidem Christi probantia ascripserunt isti mathe- 

VOL. I. R 


Incanta- 
tions and 
invocations 
of spirits. 


Christian 
miracles 

attributed 
to magic. 


'U'rue 
mathe- 
maticians 
have 
always 
condemned 
these 
eITOTS, 


Proofs 
from Hali, 


242 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


maticae, dicentes, Christianos esse mathematicos et magos 
populum seducentes. Sicut enim ipsi per hanc daemoniacam 
calliditatem potuerunt multa coram populo rudi facere per 
quae detinebant eos ad errores et dominabantur eis, sic 
imposuerunt apostolis et martyribus et caeteris praedi- 
catoribus fidei quod non ex parte Dei fecerunt vera 
miracula, sed per artem magicam qua ipsimet usi sunt. Et 
ideo hanc mathematicam et ejus professores sancti et ecclesia 
penitus damnaverunt. 

Sed veri mathematici, quos in hac parte vocamus astrono- 
mos et astrologos !, quia indifferenter a Ptolemaeo et Avicenna 
et aliis pluribus sic vocantur, non redarguuntur de sacrificiis 
conjurationibus carminibus characteribus, ut etiam plebs 
studentium non ignorat, sed solum super judicio infallibili et 
rerum necessario eventu notantur, Non autem possumus 
eorum sententiam deprehendere nisi ex libris eorum testimonia 
propria eruamus, ut sic vel errantes damnemus ex propriis 
verbis, vel excusatos a dentibus vulgi imperiti liberos extra- 
hamus. Quoniam igitur maxime imponitur eis error judicii, 
tamquam infallibiliter velint cum divina certitudine contendere, 
ut plebs eis imponit, adducantur philosophi nobiliores, 
scilicet Aristoteles, Avicenna, Ptolemaeus, Hali commentator 
ejus et Messehalac, Albumazar, quibus magis incumbit hoc 
onus. n universali igitur considerando quid secundum 
philosophos tenendum sit hic, Ptolemaeus in principio Centi- 
logii pronuntiat dicens, *Astronomus non debet dicere rem 
specialiter sed universaliter, ut qui eminus videt aliquam rem, 
et addit, *judicia quae trado tibi sunt inter necessarium et 
impossibile. 

Et dicit Hali super hunc locum, * Hoc ideo dixit, quia haec 
scientia non est nisi per probationem et opinionem ; quia 
materia ad quam pertinet opus totum stellarum convertibilis 


* In his mathematical treatise, Bacon speaks of astrology as the speculative 
side, astronomy as the practical side of the science. *Astrologia componitur ex 
hoc nomine Astron, quod est stella, et hoc nomine Logos, quod est verbum vel 
ratio vel sermo, quia est sermo de stellis. Astronomia vero dicitur lex stellarum, 
et Nomos est lex. Unde quia lex universaliter sonat in practicam, ut in morali 
philosophia lex est ipsa practica, ita similiter Astronomia est practica Astrologiae." 
(Sloane MS. 2156, fol. 82, c.) 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 243 


est ad unum et ad aliud) Propter quod capitulo lix Centi- 
logii secundum unam translationem dicit, *cum interrogatus 
fueris de absente, non judices de eo mortem, donec removeas 
ab eo ebrietatem ; nec vulnus, donec tollas ab eo sanguinis 
minutionem ; nec substantiam adquisitam, donec pecuniam 
sibi commissam removeas; est enim in omnibus idem 
judicium. — Et dicit Hali, * qui tractat de judiciis, judicat per 
formas quae sunt prope veritatem, quia non invenitur in forti- 
tudine judiciorum partitio vel differentia inter sopitum et 
mortuum, et inter vulneratum et minutum, nec inter illum 
cui commissa est pecunia et illum qui adquisivit': et addit 
exemplum, 'quod patre suo se abscondente cum aliis a facie 
imperatoris, astrologus visitans eum quotidie praecepit poni 
concham maximam aeneam plenam aqua, supra quam pone- 
retur scabellum, consuluitque ei ut desuper sederet in majori 
parte diei; et hoc ideo praecepit, ut faceret errare astrologos 
imperatoris in existentia absconditorum. Dixerunt enim 
quod esset in medio maris propter similitudinem aquae con- 
chae, cui superinsederat. Distinguere enim inter hoc et illud 
non poterant propter continentis et contenti similitudinem. 
Aqua enim undique continebatur, et vasis concavitas alvei 
marini concavitatem expressit." 

Similiter Ptolemaeus in libro de Dispositione Sphaerae From 
dicit, quod judicationes astronomi de rebus inferioribus non P'?lenv. 
sunt inventae ex scientia artificiali, quare sunt fines earum 
necessariae, sed sunt ex eis quae sunt secundum plurimum." 
Et iterum dicit, *astronomi affirmaverunt illud non secundum 
viam artificialem, nec secundum ingenium determinatum, sed 
per convenientiam cadentem super rem  propinquiorem.' 
Et tertio dicit, * quod manifestum est quod illud quod affir- 
mant non est affirmatum nisi secundum rem plurimam, non 
secundum viam artificialem et non est res faciens illud 
necessarium. Propter illud ergo cadet multotiens error in 
eis, ut affirmat. Et Ptolemaeus in primo capitulo! quadri- 


! The works entitled Centilogium and. Quadripartitum, to which frequent 
reference is made in the Opus Majus, are both of them astrological works. 
The Greek text of both was printed in Nuremberg in 1535; the title of the first 
being KAavó(ov IIroAepaíov BigA(ov ó xapnós, of the second, KAavótov IIroAegaíov 


R2 


244. OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


partiti dicit, *hujus autem tam excellentis artis occulta 
profunditas ejusque tam augusta et incomprehensibilis exer- 
citatio, ut ab humano ingenio eam impossibile sit penitus 
amplecti, ex ineffabili subtilitate, ejusque admiranda quasi 
quadam divinitate videtur contingere. Longe enim ab 
humano sensu remota est, et corpoream transcendens naturam 
quasi ultra hominem eminus transcenditur. ^ Et tertio 
capitulo dicit *quod ex nimia ipsius artis profunditate 
quicunque error incidit, Quapropter secundum Ptolemaeum, 
cui nunc temporis maxime ascribitur ratio judicandi, mani- 
festum est quod astrologus non potest dare plenam certi- 
tudinem suorum judiciorum, praecipue in singulis. Quod 
etiam non solum ex his liquidum est, sed ex aliis ejus 
sermonibus, quibus licet innuat possibilitatem judicandi de 
multis cum rationabili certitudine, tamen tantam difficultatem 
simpliciter arti inesse pronuntiat, ut facile pateat ipsum penitus 
definire, quod non debet astronomus de sufficienti certitudine 
in singulis gloriari. Unde quadripartiti primo capitulo dicit, 
* quamvis enim res haec in tantum sit ardua, ut nullatenus ad 
finem omnino perduci valeat, non tamen videtur conveniens 
desistendum, sed potius ea quae possibilitati nostrae non 
repugnant exponere dignum judicavimus. Et post pauca 
intendit, *quod talis artis est difficilis et laboriosa assecutio, 
ut absque diuturna exercitatione penitusque secularibus libera 
na8npaTucs TerpdiBAov avrrá£eos. The Latin translation used by Bacon was 
probably from the Arabic; but, so far as I have read the Greek original, its 
meaning is preserved in the translation with fair accuracy. The passage here 
referred to begins, o) yáp éori Ovvaróv vÓv émwTüuova rds pepurds i0éas TOv 
mpa-yuárow dva^yvyeikat, Gomep oU8€ 7) ata0nots Oéxerai T)v. nepuciv iBéav ToU aiaOrroU, 
-. . Hóvot yàp o év0vciQvres mpoAévovat ial rà uepuka. 

Ptolemy (supposing him to be the author of those treatises) takes it for 
granted that there is a force diffused from the eternal Aether upon the elements, 
and through them on the earth and the living things contained in it, "Ort puév 
(he says in the opening of the Tefrabiblom) 6uab(8orat kal Gukvetral is Ovajus 
dmÓ Tijs al0epi0ovs kal aiü(ov $cews . . . müciv àv évapwyécrarov kal ài OACyov 
$aveíy. We should not reject astrology, he observes, on account of the numerous 
errors made in particular judgements, any more than we should reject the art 
of navigation because sailors often blunder. Some of the mistakes are due 
to the inherent difficulty of the subject, some to the imperfect knowledge 


and skill of those who teach it. In any case the study of astronomical con- 
junctions rests upon certain facts, even though the inferences from the facts 


be erroneous. 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 245 


et infructuosis expedita curis ad hanc nequaquam valeat quis 
aspirare. Et quia liberis a curis aliis et studiosis est bona 
spes proficiendi in hac scientia, ideo in secundo capitulo dicit, 
*nobis quidem minime videtur consentaneum, si aliunde 
error inciderit, artem a nobis penitus excludere Et adducit 
exemplum, dicens, * Nautae enim maris scopulos minus 
providentes, si quo decepti errore naufragium patiantur, 
restitutis navium  armamentis de pristina non deficientes 
salute alacri mente spe confirmatione naves conscendunt. 
Ad hunc etiam modum nos hanc astrorum scientiam firmam 
et certam et in sua veritate immobiliter persistentem, quan- 
tum possibilitas humani permittit ingenii, assequi studeamus, 
ut in benevolentiam tam studentium quam aliorum reducere 
conemur, quatenus artis ipsius observata dignitate, ea ducente, 
quae futura sunt praevideant, quae autem sua impossibilitate 
ars ipsa prohibet relinquantur' Et tertio vult capitulo, 
* quamvis quicunque hic error incidit negligentia praetermitti 
aut oblivione deleri inconveniens penitus reputandum est.' 
Et post pauca, 'cum autem  evidentissime constat hanc 
futurorum praenotionem non cum errore teneri, nec omnes 
illius species erroribus implicari, quid demum ex hac effi- 
cacia, quibus etiam modis quae innovantur repelli valeant, 
diligentius restat aperire. | Sin autem singula tradere non 
valeat, quantum tamen possibilitas contulit exhibere non 
fugiat. Quod si minimum id reperietur, minoris profectus 
ut in brevius redigatur non censemus. Et ponit exemplum, 
*]icet enim physica non omni homini sit salutis occasio, cum 
sit tamen quorundam, appetenda sua utilitate videtur." 

Ex quibus verbis et consimilibus manifestum est, quod 
de intentione Ptolemaei non est quod astrologus det in 
particulari certum judicium et sufficiens in singulis; sed 
in universali, et medium inter necessarium et impossibile, et 
non in omnibus potest determinatum dare judicium. Propter 
quod Avicenna, qui opera Ptolemaei complevit, ut ipsemet From Avi- 
recitat in prologo libri Sufficientiae, manifestat in decimo Bs 
Metaphysicae, quod astrologus non potest certificare in 
omnibus nec debet, propter instabilitatem materiae generabilis 
et corruptibilis, quae non in omnibus semper obedit virtuti 


What the 
fathers con- 
demn is 
the com- 
pulsion 
attributed 
to stellar 
influence. 


246 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


coelesti, ut dicit Messehalac ponens exemplum de magnete, 
quia virtus ejus non habet potestatem super ferrum nisi in 
debita distantia et in aliis conditionibus quae exiguntur ad 
attractionem fuerit adaptatum. 

Et iterum sciunt, quod ordinatio divina potest omnia 
mutare secundum sui voluntatem, et propter hoc adjungunt 
semper in suis sententiis in fine hoc verbum, quod ' sic erit, si 
Deus voluerit. Caeterum ipsimet sciunt et testantur, quod 
anima rationalis potest multum mutare et impedire de 
effectibus stellarum, ut de infirmitatibus, et de pestilentiis 
frigoris et caloris, et fame, et multis, secundum quod 
Ptolemaeus in Centilogio dicit et docet. Et Hali exponit 
ipsum; et Isaac in libro febrium evidenter ostendit; et 
Aristoteles in libro Secretorum confirmat et declarat hoc 
idem. Nam quando praeviderint haec mala, possunt prae- 
parare remedia. "Unde dicit Isaac, quod * non accidit malum 
homini, nisi sit detentus ignorantia scientiae coelestis, et ponit 
exemplum in pestilentiis et in infirmitatibus et in voluntariis, 
in quibus haec scientia potest dare remedia, si complete 
sciretur. Ex his igitur manifestum est, quod philosophi non 
ponunt eventum rerum inevitabilem per coelestia in omnibus, 
nec infallibile judicium in singulis, sed secundum possibili- 
tatem hujus scientiae; praecipue cum etiam addunt quod alia 
scientia, quae experimentalis vocatur, certius adhuc judicat 
quam astronomia vulgata. Ita docet Ptolemaeus in libro de 
Dispositione Sphaerae, et patet de hac in sequentibus. 

His igitur et hujusmodi diligenter consideratis, manifestum 
est quod veri mathematici et astronomi seu astrologi, qui 
philosophi sunt, non ponunt necessitatem et infallibile judicium 
in rebus contingentibus de futuro. Et ideo quicunque eis 
haec attribuunt, manifeste de ignorantia philosophiae con- 
vincuntur, et veritatem reprobant quam ignorant. Unde in 
duobus peccant, videlicet quod ea quae ignorant tractant, et 
nihilominus in veritatem blasphemant. Sed illi qui sic vera 
tuentur ut falsa reprobant condemnant mathematicos magicos, 
qui non philosophantur sed tam philosophiae quam fidei 
contradicunt, sicut a principio tactum est. Et ideo sancti 
contra hos locuti sunt, et non contra veros mathematicos. 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 247 


Quod manifestum est per obviationes sanctorum. Nihil enim 
reprobant nisi quod per stellas necessitas rerum contingentium 
et maxime morum et actuum humanorum fiat, ac infallibile in 
omnibus judicium. Sed soli mathematici magici haec ponunt, 
et veri mathematici non sic dicunt. Quapropter quicquid 
Basilius in. Hexaemeron, et Ambrosius in Hexaemeron, et 
Augustinus et Gregorius in homilia Epiphaniae et Augustinus 
super Psalmos lxi et xci, et super Joannem et multis locis ipse 
et alii doctores dicunt contra mathematicos, totum est directe 
contra eos qui fingunt necessitatem imponi eis quae sunt ad 
utrumlibet, et praecipue eis quae a libero arbitrio proficis- 
cuntur, qui soli sunt mathematici falsidici vel fraudulenti, 
superstitiosi non philosophi, ut manifestum est. Et ideo nimis 
errant qui suas insanias in veros mathematicos nituntur sanc- 
torum auctoritate tueri, et falso abutentes dictis sanctorum 
damnare veritatem praesumunt. Unde suas opiniones licet 
erroneas statuere moliuntur, quas fingunt ex ignorantia mathe- 
maticae verae et falsae. Et cum nullam rationem afferre 
possunt eo quod contra omnem rationem et philosophiae 
virtutem est quod contra mathematicos veros dicunt, rapiunt 
et furantur auctoritates sanctorum, quae nihil faciunt ad pro- 
positum, ut manifestum est inquirenti. 
Et adhuc considerandum est, quod si consideremus dicta They do 

sanctorum, nos inveniemus manifeste quod non solum non ^t deny 


that astro- 
reprobant mathematicos veros, sed approbant in futurorum logy throws 


cognitione. Quoniam Augustinus dicit libro secundo de Doc- AE 
trina Christiana, quod mathematica habet futurorum regulares events. 
conjecturas, non suspiciosas et ominosas, sed rectas et certas 
tam de futuris quam praesentibus et praeteritis. Et Cassio- 
dorus concordat, ut prius dictum est. Et ad Januarium 
ostendit multipliciter, quomodo futura possunt cognosci per 
coelestia. Et Basilius in Hexaemeron similiter declarat hoc 
multis modis; unde certissimum judicium in aliquibus esse 
declarat. Et Ambrosius in Hexaemeron consentit ; et Isidorus 
in suo opere deastronomia. Et sancti confirmant quod dicunt 
per evangelium, de coelo rubicundo in sero et mane, et 
iterum, '*erunt signa in sole et luna, &c. Et in Joele, 'sol 
convertetur in tenebras, &c. Non igitur est mathematica 


But sub- 
sequent 
theologians 
have con- 
founded 
true mathe- 
matics with 
false. 


248 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


infamis ex futurorum cognitione quam fideliter assignat; licet 
a principio sancti minus usi sunt et minus commendaverunt 
eam, propter errorem falsae mathematicae, cui nomine et 
quadam consideratione coelestium respectu futurorum vera 
mathematica familiaris est et conveniens, sicut determinat 
Augustinus in libro de Doctrina Christiana. 

Sed postquam in ecclesia fuit evacuata falsitas magicae 
mathematicae, venit in usum catholicorum doctorum con- 
sideratio mathematicae verae, et duravit usque ad adventum 
quorundam theologorum, qui philosophiae potestatem et 
artis. magicae fallacias ignoraverunt, et ob hoc eam in 
lectionibus praedicationibus et collationibus publicis et pri- 
vatis damnantes, primo in maximam philosophiae destruc- 
tionem, deinde in laesionem theologicae majestatis, et in 
damna ecclesiae et totius reipublicae fidelium et infidelium 
conversionis, ut prius pro magna parte ostensum est, et 
residuum postea ostendetur; quia ignorata mathematica, 
tota philosophiae potestas ignorabitur. Et si veritas philo- 
sophiae laedatur, damnum infertur theologiae, cujus est 
uti potestate philosophiae, non solum absolute, sed prout 
ordinat ecclesiam, dirigit rempublicam fidelium, et juvat ad 
infidelium conversionem praedestinatorum et reprobationem 
praescitorum. Sed non solum errant in hoc quod futurorum 
cognitionem per mathematicam fiendam imprudenter damnant, 
sed quia pro parte, quam licet ex sua abhorrent ignorantia, 
totum reprobant. Quamvis enim in partibus philosophiae sint 
plurima inutilia et minus bene tacta et aliqua erronea, nihilo- 
minus tamen tota philosophia a nullo damnatur, nec debet nec 
potest. Quapropter cum in mathematicae partibus omnibus 
aliis a judiciaria omnia utilia proponantur respectu theologiae 
et ecclesiae ac reipublicae et conversionis infidelium aut repro- 
bationis et totius philosophiae, et nihil reprobatum determinatur 
etiam in illa parte cui judicium ascribitur, multa etiam praeter 
artem judicandi praeclara de proprietatibus coelestium rerum 
et secundis stellarum et caeteris rebus hujus mundi tanguntur, 
manifestum est eos omnino errare, qui pro una parte, quam 
falso damnant, totum residuum quod maximas habet utilitates 
et in nullo habet calumniam ausi sunt reprobare. Et iterum 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 249 


licet pars judiciaria de humanis rebus esset culpanda, tamen 
alia pars de naturalibus et coelestibus calumniam fidei non 
importat. 

Sed in rebus humanis veri mathematici non praesumunt 
certificare, sed considerant quomodo per coelum alteratur 
corpus, et alterato corpore excitatur anima nunc ad actus 
privatos nunc publicos, salva tamen in omnibus arbitrii liber- 
tate. Quamvis enim anima rationalis non cogitur ad actus 
suos, tamen fortiter induci potest et excitari ut gratis velit ea 
ad quae virtus coelestis inclinat, sicut nos videmus homines per 
societatem consilia timorem et amorem et hujusmodi multum 
mutare de proposito, et gratis velle ea quae prius non volebant 
licet non cogantur, sicut ille qui spe salutis projicit merces in 
mare carissimas. Caeterum nos videmus quod species seu 
virtutes rerum inferiorum immutantes sensus nostros, etiam 
species visibilium et audibilium quae debiliter immutant cor- 
pus, ita fortiter excitant homines ad volendum quae prius non 
curabant, quod aliquando nec mortem nec infamiam nec 
timorem aestimant dummodo suas compleant voluntates, sicut 
sunt illi qui vident et audiunt suos inimicos eis occurrere, et 
feruntur omni casu contingente ut se vindicent. Similiter 
voluptuosi, opportunitate accepta complendi suas delicias circa 
res visas et auditas, quasi bruta animalia moventur contra 
judicium rationis, gratis eligentes ea ad quae excitantur. 

Sed longe magis possunt virtutes coelorum et species eorum 
et stellarum fortes imprimere in corpus et organa, quibus 
vehementer alteratis excitabitur homo fortiter ad actus de 
quibus non curavit prius, salvo suae libertatis arbitrio ; quoniam 
virtutes coelorum fortiores sunt quam istorum inferiorum 
visibilium et audibilium et multorum aliorum sensibilium, et 
possunt mutare substantiam non solum accidentia, et cor- 
rumpere et destruere res omnes inferiores ; quoniam secundum 
allationem solis sub obliquo circulo accidunt generatio et 
corruptio in rebus, ut Aristoteles dicit. Et non solum haec 
allatio solis absolute considerata, sed cum virtutibus aliorum 
planetarum et stellarum ; et ideo valida est alteratio corporum 
nostrorum per virtutes coelestes, et per consequens animus 
fortiter excitatur ad actus suos licet non cogatur, et secundum 


Astrology 
does not 
predict 
action: it 
only in- 
dicates a 
motive. 


'Tempera- 
ment is 
affected by 
stellar 
influence. 


National 
character 
moulded by 
climate. 


250 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


hoc currit judicium astronomi, et non per infallibilitatem et 
necessitatem. Et astronomus in hoc multum juvatur, quod 
videt homines in actibus suis sequi multum suas complexiones 
quas habent, ut cholericus movetur de facili ad iram, nec 
potest refraenare primos motus omnes, et sic de aliis, secundum 
quod homines diversificantur in complexionibus. Et ideo 
astronomus, cum videt homines sequi suas complexiones, quae 
oriuntur a coelesti operatione, sicut et tota generatio, non est 
mirum si se extendat ad considerationem actuum humanorum. 

Caeterum ipse videt manifeste, quod secundum diversitatem 
habitantium sub diversis coeli parallelis variantur mores, sicut 
habitantes versus polum, ut Scythae, alios habent mores quam 
habitantes versus meridiem, sicut Aethiopes; et alios ab his 
habent illi, qui in quarto climate ; immo secundum diversitatem 
cujuslibet climatis et etiam partium climatis variantur mores 
habitantium, ut in climate scilicet septimo Picardos, Gallicos, et 
Normannos, et Flamingos, et Anglicos, videmus manifeste in 
moribus discrepare, cum tamen sint continui ad invicem et 
propinqui. Hoc autem non est ex ipsis hominibus a parte . 
diversitatis animae rationalis, sed propter complexiones cor- 
porum innatas a natura coeli, sub cujus parallelis diversis et 
stellis situantur, et secundum diversitatem situs corum respectu 
planetarum. Et non solum est haec diversitas secundum 
latitudinem regionum ab aequinoctiali circulo versus polum, 
sicut nunc tactum est, sed secundum longitudinem, licet 
causae sint occultiores. Per experientiam enim videmus, 
quod sub eodem parallelo variantur regiones, secundum quod 
magis ab occidente vel oriente distant, et non solum ipsae 
regiones sed partes regionum. Et non potest in terra nec in 
hominibus inveniri causa principalis hujus rei, sed in coelo 
requiritur secundum omnes sapientes ; unde, sicut prius dictum 
est, ad omne punctum terrae incidit conus unius pyramidis 
virtuosae a toto coelo. Et coni isti sunt diversae in natura, 
et pyramides similiter, quia diversas habent bases propter 
diversitates horizontum, quoniam quilibet punctus terrae est 
centrum proprii horizontis. Et ideo oportet omnium rerum 
diversitatem magnam ex hac causa oriri, etiam quantumcunque 
propinqui sunt, ut gemelli in eodem utero; et sic de omnibus, 








JUDICIA ASTRONOMIAE. 25I 


prout videmus quod a duobus punctis terrae proximis oriuntur 
herbae diversae secundum speciem. . Et hic sumit astronomus 
fundamenta sui judicii, et merito, quia diversitas plena rerum 
per coelum sic invenitur. 

Quapropter potest astronomus peritus non solum in natura- Predictions 
libus sed in humanis rebus multa considerare de praesenti et 5? ^ £o? 


munities 
futuro et praeterito, et ideo saltem super regna et civitates more easy 


2 s : : than as to 
potest judicare per coelestia et secunda coelestium quae per individuals. 
virtutes speciales coelorum renovantur, ut sunt cometae et 
hujusmodi, quia facilius judicium est super communitate quam 
super singulari persona. Nam judicium communitatis est 
judicium universale, et astronomus potest bene in judicia 
universalia. Et quia ad mores et consuetudines cujuslibet 
civitatis famosae tota provincia circumjacens inclinatur, tum 
propter refugium ad eam et communicationem negotiorum 
vitae, tum propter potentiam civitatum super loca vicina ; (et 
similiter est de regno potentiori respectu regnorum circum- 
jacentium,) tum propter communicationem, tum propter violen- 
tiam ; prudens astrologus potest multa considerare utiliter in 
hac parte super moribus et legibus et sectis et guerris et pace 
et hujusmodi, quae pertinent ad rempublicam civitatum, pro- 
vinciarum, et regnorum, quamvis difficultatem recipiat majorem 
in actibus singularium personarum judicandis. 

Et si velit considerare diligenter et sine errore horas con- Pat even 
ceptionum et nativitatem singularium personarum, ut sciatur ld 
dominium coelestis virtutis ad horas illas, et diligenter con- bodily 
sideret quando ad eas dispositiones venient coelestia secun- es 
dum singulas partes aetatis cujuslibet, potest de omnibus forecast. 
naturalibus, sicut de infirmitatibus et sanitate et hujus- 
modi judicare sufficienter, quandocunque debent occidere et 
qualiter terminari, secundum quod auctores non solum 
astronomiae sed medicinae, ut Hippocrates, Galenus, Hali, 

Isaac, et omnes auctores determinant. Sed medici hujus 
temporis pauci sciunt astronomiam et ideo nec auctores suos 
multi intelligunt nec possunt intelligere, et ideo negligunt 
meliorem partem medicinae. Sed de his longus sermo fieri 
potest et utilis, cum fuerit opportunum. .Et cum secundum 


complexiones infirmitates et sanitates varientur voluntates 


'The horo- 
scope of 
the ruler 
throws 
light on the 
future of 
his realm. 


252 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


hominum et desideria et considerationes, licet non cogantur 
sed fortiter inducantur, ut manifestum est, tunc prudens 
astronomus potest de actibus moralibus singularis personae 
prudenter judicare, salva tamen omnibus arbitrii libertate, 
et poterit in multis habere judicium certum secundum pos- 
sibilitatem materiae quam tractat. Nam quia ista est con- 
tingens et non necessaria, non potest dicere quod de necessitate 
contingent haec vel illa, potest tamen dicere in multis quod 
contingent, et quod veritas est de futuro, licet non necessaria. 
Aliud enim est esse verum, et aliud necessario verificari. Et 
hoc est judicium medium inter necessarium et impossibile. 
Et in quibus non potest habere hujusmodi judicium, habebit 
de facili judicium universale, aut medium inter universale et 
particulare; per judicium tamen universale et secundum quod 
possibile est de persona publica, ut principe et consiliario 
principis in civitate vel regione potest saepius habere judicium 
particulare de factis reipublicae ; quia, ut dictum est, facilius 
est, judicare de communitate quam de singulari persona, et 
secundum judicium principis regulantur civitates et regna ; 
quod enim principi placet, legis habet vigorem. 

Et ideo super negotiis civitatum famosarum et provin- 
ciarum et regnorum potest multum astronomus, dummodo 
sciat bene dominium coeli in conceptione et nativitate principis, 
et bene sciat quod complexio variatur per hoc, et qualiter ad 
mores inclinatur juxta proprietatem complexionis. Et tunc 
notet quando constellatio veniet quae stimulet complexionem 
et fortificet ut stimuletur et excitetur animus ad actus con- 
similes; et similiter quando in contrarium mutatur complexio 
per contrarium coeli dispositionem, ut ad contraria excitetur 
animus principis. Secundum enim hujusmodi variationes 
constellationum et complexionum et voluntatem principum 
et praelatorum oriuntur in populo auctoritate superiori inno- 
vationes consuetudinum et mutationes legum et morum. 
Deinde de facili oriuntur aliquando discordiae et dissensiones 
ad quas sequuntur bella, vel aliquando propter legum hones- 
tatem et utilitatem oritur concordia civium et aliorum, et fit 
pax. Et ideo astronomus peritus potest de facili judicare de 
hujusmodi negotiis communibus civitatum et regionum, quia 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 253 


non solum per vias proprias eis habeat unde procedat, sed 
per conditiones personarum, quae principantur. Et similiter 
per proprietates earum personarum quae principibus et prae- 
latis assistunt, et quorum consiliis innituntur, quia principes 
mali ducuntur ad bona reipublicae per bonos consiliarios, et 
principes boni pervertuntur per malos consiliarios. Si igitur 
ex constellatione nativitatis et conceptionis complexio alicujus 
principis, vel alterius cui innititur, inveniatur disposita ad 
perversitatem morum et discordias et guerras, et astronomus 
simul cum hoc videat quod trahunt hujusmodi in consuetu- 
dinem et fortius excitantur quando constellatio consimilis 
accidit, potest rationabiliter judicare de infortuniis civitatis 
et regni quibus praesunt, quando dispositio coeli et eorum 
quae per coelestia renovantur, ut cometae et hujusmodi, con- 
formiter accidunt. Et optima judicia fieri possunt, secundum 
oppositas conditiones principum et eorum quibus per omnia 
credunt, quando similiter coelestis dispositio conformis in- 
venitur. Et quoniam tales personae in uno regno paucae 
sunt, et sunt publicae et notae omnibus, quorum mores relucent 
toti regno, multum potest astronomus certificare de eis, et 
utiliter judicare de factis publicis per proprietates talium 
personarum. Haec igitur sunt quae volui recitare pro infamia 
mathematicae tollenda in hujusmodi judiciis, ex quibus patet 
omni sapienti quod non sit vera mathematica in hac parte 
vituperanda, sed omnino amplectenda et diligenda propter 
gloriosas utilitates quae possunt evenire ex judiciis mathe- 
maticae verae, quae in nullo veritati contradicit. 

Postquam potestas mathematicae respectu scientiarum 
philosophiae et rerum istius mundi et theologiae, et sic 
respectu totius sapientiae ostensa est, prout ipsa sapientia 
secundum se consideratur absolute, nunc volo ostendere illud 
idem secundum quod refertur haec sapientia ad ecclesiam 
Dei et rempublicam fidelium et conversionem infidelium et 
repressionem eorum qui converti non possunt. Et quia in 
multis quae nunc numerari non possunt necessaria est ecclesiae, 
nunc volo tres casus proponere, qui sunt quasi infiniti miraculi 
et utilitatis ineffabilis. Primus consistit in certificatione fidei 
quam tenet ecclesia. Magnum enim solatium fidei nostrae 


Astrology 
strengthens 
our faith 
in the 
stability 
of the 
Church. 


'The moral 
influence 
peculiar 
to each 
planet. 


'The heaven 
divided into 
Aoxuses. 


254 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


possumus habere, postquam philosophi qui ducti sunt solo 
motu rationis nobis consentiunt, et sectam seu professionem 
fidei Christianae confirmant et nobiscum concordant in stabi- 
litate hujus sectae; non quia quaeramus rationem ante fidem, 
sed post fidem, ut duplici confirmatione certificati laudemus 
Deum de nostra salute quam indubitanter tenemus. .Et per 
hanc viam mathematicae non solum certificamur de professione 
nostra, sed praemunimur contra sectam Antichristi, de qua 
simul cum secta Christi fit consideratio in mathematica. Et 
hujusmodi nobilissima  perscrutatio fit per revolutionem 
omnium sectarum! principalium a principio mundi, nec 
possunt esse plures, et sunt sectae Hebraeorum, et Chaldae- 
orum, et Aegyptiorum, et Agarenarum seu Saracenorum, qui 
fuerunt de Agar et Ismaele, secta Christi, ac secta Antichristi. 
Nec mirum si locuti sunt philosophi de his, quoniam fuerunt 
post patriarchas et prophetas et instructi per filios et libros 
eorum, ut prius ostensum est. 

Quanto igitur planius et plenius possum ad praesens, 
recitabo sententias mathematicorum in quibus auctores con- 
cordant. Dicunt igitur Jovem et Venerem esse planetas 
benivolos et fortunatos, Saturnum et Martem malivolos et in- 
fortunatos. Mercurium dicunt medio modo se habere, quia cum 
bonis est bonus, cum malis malus, quia convertibilis naturae 
est, De benivolis vero fortunatis dicunt Jovem meliorem 
esse, et majorem fortunam ei deberi, minoremque Veneri. 
Et ideo cum duae vitae sunt, praesens et futura, et plus valet 
futura quam praesens, sicut aeternum quam temporale, dicunt 
Venerem significare super fortunas hujus vitae, quantum ad 
ludos et gaudia atque laetitiam et hujusmodi, et Jupiter re- 
spectum habet ad bona alterius vitae, quae majora sunt. Et 
significat super sapientiam et intellectum et solutionem 
somniorum et divinum cultum fidem et legis doctrinam, 
religionem et venerationem et Dei timorem et aptationem 
morum et multa talia ut astronomi narrant. 

Praeterea distinguunt totum coelum in xii partes, quae 


! The list of religions given in the fourth part of Bacon's Moralis PAilosophia 
is somewhat different; viz. Pagani, Tartari, Idololatrae, Saraceni, Judaei, 
Christiani, 








JUDICIA ASTRONOMIAE. 255 


vocantur domus, quae distinguuntur per meridianum cir- 
culum et horizontem, et alios quatuor circulos intersecantes 
se in eorum sectionibus, ita ut prima domus incipiat ab 
horizonte et sub eo sit constituta, deinde succedunt ei 
secunda domus et tertia usque ad angulum terrae, qui est 
punctus in coelo sub terra oppositus puncto meridei super 
terram. Et ab illo puncto sunt aliae tres domus usque 
ad lineam occidentis. Deinde supra horizonta incipit vii 
et sequitur viii et ix usque ad punctum meridiei. Deinde 
X et xi et xii usque ad horizontem. . Primam igitur 
domum dant Saturno, secundam ]Jovi, et sic ulterius se- 
cundum ordinem planetarum, ita quod octava iterum datur 
Saturno, et nona Jovi  Consideraveruntque omnes con- 
corditer quod domus nona est domus religionis et fidei. Et 
Ptolemaeus et Albumazar et Altavicus et Messehalac et alii 
omnes assignaverunt istis domibus proprietates suas, quia 
prima est domus vitae, secunda domus substantiae, et sic de 
caeteris, juxta suas proprietates et dispositiones naturales. 
Unde.nona domus, ut dicunt, est peregrinationum atque 
itinerum fidei et deitatis et religionis, ac domus culturae 
Dei sapientiae librorum epistolarum et legatorum narrationum 
ac rumorum et somniorum. Et ideo merito, ut dicunt, at- 
tribuitur Jovi, qui habet respectum ad bona alterius vitae, 
quia ilis bonis debentur fides et religio et cultura Dei et 
consideratio sapientialis, et librorum et epistolarum multitudo, 
ut patet ex lege divina; et legatorum, ut prophetarum et 
apostolorum et praedicatorum copia narrantium rumores 
idoneos de nobilibus conditionibus illius vitae, et revela- 
tiones frequentes habentium in somnis et extasi et raptibus 
de hac vita. 

Dicunt igitur planetas conjungi et complecti sibi invicem, Religious 
et hoc est quando fuerunt in eodem signo et praecipue quando SE 
in eodem gradu et in xvi minuto illius gradus et infra. in conjunc- 
Volunt ergo philosophi Jovem ex sua conjunctione cum hd 
aliis planetis significare super sectam religionum et fidei. Et planets. 
quia sunt sex planetae quibus complecti et conjungi potest, 
ideo asserunt sex fore debere in mundo sectas principales. 

Unde periti auctorcs praedicti et alii dicunt, si complectatur 


Combina- 
tion of 


256 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Jupiter Saturno, significat libros divinos, et significat de sectis 
Judaicam, quia est antiquior aliis et prior, sicut Saturnus 
pater planetarum et remotior et prior in exitu planetarum et 
ordine in esse. Et ipsam omnes confitentur, et ipsa nullam 
aliam, sicut Saturno omnes planetae complectuntur et ipse 
nulli, propter tarditatem sui motus. Quia quando planeta est 
ante eum ad orientem, nunquam ipse Saturnus consequitur 
aliquem, sed in tantum invalescit alius planeta, quod con- 
sequitur aliquando Saturnum et conjungitur ei. Omnes quidem 
sectae appodiant se ad sectam Judaeorum, quia haec fuit 
prima et est radix aliarum, a qua omnes aliquod genus testi- 
monii et constitutionis sectae habuerunt: unde philosophia 
accepit ab illa multa testimonia et multos modos constituendi 
sectam, sicut prius patuit. Si vero Jupiter complectatur 
Marti, tunc dicunt ipsum significare super legem Chaldaicam, 
quae docet adorare ignem, cujus naturae Mars est in naturali 
potentia et effectu. Si Soli, significatur lex Aegyptia, quae 
ponit coli militiam coeli, cujus princeps est Sol. Si Veneri, 
significare dicitur super legem Saracenorum, quae est tota 
voluptuosa et venerea, quam licet in scriptis Mahometus 
redegit, ipsa tamen per longa tempora in usu vitae habebatur 
a suis cultoribus; unde in libro qui ascribitur Ovidio! de vitae 
suae mutatione cum loqueretur de secta venerea, quam homi- 
nibus sui temporis legem dixit esse, dicit in metro suo, 
*In qua, si libeat, quod cunque licere putatur, 
Scripta licet super hoc nondum lex inveniatur ;' 

Quam postea per sexcentos annos et amplius scripsit 
Mahometus in libro qui dicitur Alcoran. Ovidius enim ante 
Christum et in temporibus Christi fuit, et secta Mahometi 
incepit per sexcentos annos et amplius post incarnationem 
Christi, sicut patet ex differentia annorum Christi et Arabum, 
quae est dcexxi annorum, et cxcv dies. Sed anni Arabum 
computantur a Mahometo, ut dicit Alfraganus et alii 
similiter. 

Si vero complectatur Mercurio, tunc est lex Mercurialis. 

! The poem 2e vetula seu de mutatione vitae suae, attributed to Ovid, is believed 


to have been written in the twelfth century by Leo, protonotary of the palace of 
Byzantium. 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 257 


Mercurius enim habet respectum, ut dicunt, ad Deitatem et Jupiter 
oracula prophetarum et credulitatem et orationem, et maxime Men 
quando conjungitur ei Jupiter; quoniam tunc significat dac 
numerum psallendi et numerum librorum divinorum. ^ Et anity. 
dicunt, quod lex Mercurialis est difficilior ad credendum quam 
aliae, et habet multas difficultates supra humanum intellectum. 

Et hoc convenit propter motus Mercurii difficiles, cujus 
circuitus est in epicyclo et eccentrico et aequante, in quibus 
considerantur sui motus longitudinis et inflexus et reflexus in 
motibus latitudinis, per declinationem  eccentrici ab orbe 
signorum ad septentrionem et meridiem, et epicycli ab 
eccentrico in partem septentrionis et meridiei, et sunt mira- 
biliores et difficiliores omnibus motibus planetarum, sicut 
patet ex dictis Ptolemaei, et planius ex sententiis Albategni, 
Thebit, et Archaselis, et probabiliter ex dictis Alfragani. Et 
propter hoc significat, ut dicunt, super legem quae habent 
difficiles articulos et occultas veritates, cujusmodi est lex 
Christiana. Sed quia Mercurius est significator scripturae et 
scriptorum, et profunditatis scientiae in libris profundis, atque 
facunditatis, sive dulcedinis locutionis et linguae, et rhetoricae 

et velocitatis ejus et explanationis sententiarum, significat 
quod tam authenticis scripturis et tot profundis scientiis et 
tanta potestate eloquentiae defendetur, quod stabit semper in 
robore suo, donec ultima lex Lunae perturbet eam ad tempus. 

Et dicunt, quod haec lex est prophetae nascituri de virgine, 
secundum quod omnes antiqui Indi, Chaldaei, Babylonii, 
docuerunt quod in prima facie Virginis ascendit virpo mundis- 
sima nutritura puerum in terra Hebraeorum, cui nomen 
Jesus Christus, ut dicit Albumazar in majori introductorio 
astronomiae. Et in moralibus recitabitur auctoritas ejus inter 
alias philosophiae auctoritates de iis quae pertinent ad philoso- 
phiam moralem, quia etiam ea quae dicuntur hic praeparat 
mathematica ad usum illius philosophiae, ut ibi declarabitur 
expressius. Et ortus prophetae de virgine multum convenit 

legi Mercuriali, quia Mercurius habet maximam potestatem 

in Virgine secundum judicium astronomorum omnium. 
Creatus enim fuit in Virgine, et dignitates, seu potestates seu 
testimonia seu virtutes seu fortitudines quinque quae debentur 

VOL. I. S 


258 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


planetis ratione signorum habet Mercurius in Virgine, ut sunt 
scilicet domus, exaltatio, triplicitas, terminus, facies. 


Double Et domus nunc et prius dicitur aequivoce! ; quoniam istae 
meaning of 
House in 1! "The two senses of the word Domus will be best illustrated by the accom- 


astrology. panying figures taken from Bacon's commentary on the Secretum Secretorum 





(Tanner MS. 116). In the lower figure which represents the domus accidentales 
or sifuales described on a previous page, the division into Zozses gives the state 
ofthe sky at any particular moment. — The sign placed in the first //ouse may be 


MeD!UM 
COELI 


9"^ poMus 


IIM^ povus 


AQUARIUS IlOM^ poMus SAGITTARIUS 


I2M^ 
DOMUS 


PISCES 


CAPRICORNUS 


Dowus 12 QUAE SUNT 12 PARTES 
TOTIUS COELI DIVISI IN EAS; NEC 


8Y^ 
DOMUS 


SCORPIO 


POSSUNT |N PLANO MELIUS FIGU- 
RARI. — CUM ALIAS NASCITUR UT 
AD QUAESTIONEM VENIUNT FIGU- 
bur RARI HUIC  SIMILES FACIES SIC- 
DOMUS UT CIRCA HORAM QUAESTIONIS 
ARIES QUAE | PLURIMAE SUNT !N SIGNIS IPSAM OCCASUS 
VOCATUR FIGURAM DESCRIBAS SED UBI NUNC 
AsCENDENS| EST AR!ES IN onTU IB! PONE 
SIGNUM ASCENDENS HORA FIGURA- 
TIONIS QUODCUNQUE !D FUERIT. 
DEIN SIBI PROXIMO SIGNUM 
TAURUS SUCCEDENS USQUE TOTUM COM- 
PLEATUR, . 






ASCENDENS 


QA 
41^ poMus 


GEMINI CANCER 


5T^ poMus 


3^ poMus LEO 


ANGULUS 
TERRAE 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 259 


domus vocantur essentiales et naturales, priores vocantur 
accidentales et situales; quoniam hae domus sunt xii signa, 
quorum divisio naturalis est, quia sectiones zodiaci et coeli 
manent in suis locis de circulo coelesti, hoc est de firmamento, 
quam divisionem signorum faciunt sex circuli sese inter- 
secantes in polis zodiaci, et dividunt totum coelum et mun- 
dum in xii partes aequales. Quae partes possunt considerari 
in zodiaco solum, et tunc sunt proprie signa, ut Aries et alia, 
aut possunt illi circuli imaginarie extendi ad polos, in quibus 
se intersecant, et tunc dividunt totum coelum in xii partes 
aequales habentes angustiam in extremitatibus circa polos et 
latitudinem in medio ad modum fundi naviculae, ita quod illa 
latitudo continet extremitates partium zodiaci, quas communi 
nomine vocamus signa, unde signum dicitur proprie, ut Aries, 
vel Taurus, &c. Et sumitur aliter pro tota coeli parte contenta 
inter duos circulos transeuntes, verbi gratia per fines Arietis, 
qui circuli concurrunt in polis mundi; et istud signum 
dicitur esse signum Arietis, quia ejus latitudo consistit in 
extensione Arietis, et sic stelae quae sunt extra corpus 
Arietis dicuntur esse in signo Arietis, quamvis sint juxta 
polos mundi. Sed aliae domus dicuntur accidentales, quia 
divisio earum est accidentalis, et non manent sectiones in 
eodem loco coeli, quia non sequuntur motum coeli, et idco 
mutantur earum loca in circulo seu coelo in omni hora. Et 
sumuntur hae sectiones, ut dictum est, per circulum meridi- 
anum et horizontem cum aliis quatuor. Domus autem quae 
dicitur naturalis adhuc est duplex ; quaedam est principalis, 
quaedam non principalis, unde dicitur accidentalis respectu 
principalis. Principalis autem domus planetae est in qua 
creatus fuit, ut Leo est domus Solis, Cancer Lunae, Virgo 
Mercurii, Libra Veneris, Aries Martis secundum quosdam, 
secundum alios Scorpius, Sagittarius Jovis, Capricornus 


any of the twelve, according to the hour at which the horoscope is taken. The 
figure here given shows Aries rising, and Libra setting. 

In the upper figure, representing the domus essentiales et naturales, special 
signs of the zodiac are allotted to each planet; one to the Sun, one to the 
Moon, and two to each of the other five. Each ofthese five has a masculine 
and a feminine sign ; corresponding, I suppose, to the distinction in the text 
of principales and minus principales. 


S2 


Exaltation 
and 
"Triplicity. 


' Terminus 
and Facies. 


260 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Saturni. Domus autem minus principales sunt, ut Aquarius 
Saturno datur, Pisces Jovi, Scorpius Marti secundum unam 
opinionem, secundum aliam Aries, Taurus Veneri, Gemini 
Mercurio ; ita quod quilibet quinque planetarum habet duas 
domos sed Sol et Luna non nisi singulas. Ita decrevit 
antiquitas sapientum. 

Exaltationes vero sunt hae. Sol exaltatur in Ariete, Luna 
in Tauro, Saturnus in Libra, Jupiter in Cancro, Mars in Capri- 
corno, Venus in Piscibus, Mercurius in Virgine. Et sicut 
Sol exaltatur in Aricte, sic ejus descensio est in Libra, et sic 
de reliquis ; et similiter depressio Mercurii est in Piscibus, et 
ideo exaltatio Mercurii est in Virgine, sicut ejus domus, et est 
haec exaltatio in xv gradu Virginis. "riplicitas planetae 
dicitur, cum sit in signo in quo creatus est, vel in aliquo 
ejusdem naturae cum signo in quo creatus est. Unde scien- 
dum est quod quatuor sunt triplicitates signorum. Una est 
calida et sicca quae continet tria signa calida et sicca cujus- 
modi sunt Aries, Leo, Sagittarius. Unde cum est Sol in 
aliquo istorum trium dicitur esse in sua triplicitate. Et alia 
est triplicitas secunda, ex Tauro, Virgine, et Capricorno, et 
haec est frigida et sicca ; et Mercurius, quando est in aliquo 
istorum, est in triplicitate sua. Quia licet domini istius 
triplicitatis in die sint primo Venus, deinde Luna, et in nocte 
primo Luna, postea Venus, et eorum particeps in nocte et die 
sit Mars, tamen Mercurius participatur eis in Virgine proprie, 
ut dicunt astronomi, et ideo triplicitatem habet in Virgine 
sicut exaltationem et domum. Tertia triplicitas est ex 
Geminis, Libra, Aquario, quae est calida et humida. Et 
quarta est ex Cancro, Scorpione, et Pisce, quae est frigida et 
humida. 

Famosiores autem termini sunt Aegyptiorum. Jupiter 
habet sex primos gradus Arietis, Venus sex sequentes, 
Mercurius octo, Mars quinque, Saturnus quinque, Venus 
adhuc octo primos Tauri, Mercurius sex sequentes. Et sic 
mira diversitate variantur isti termini, ut patet in tabula 
terminorum, ita quod Mercurius habeat septem primos gradus 
Virginis pro termino, non solum secundum Aegyptios, sed 
secundum Ptolemaeum, et hoc est quod nunc quaerimus. 


LXR Qc MUTHIPNES 


LU 
t 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 261 


Facies autem signorum accipiuntur per divisionem cujuslibet 
signi in tres partes aequales; et unaquaeque constat ex decem 
gradibus, quae vocantur facies, et alio modo decani; quarum 
facierum initium est a primo gradu Arietis, et terminatur in 
decimo gradu ejusdem, et dicitur Martis. Secunda usque 
in vicesimum, et dicitur facies Solis, quia Sol succedit ei in 
ordine circulorum. Tertia est in finem Arietis et dicitur 
facies Veneris, et sic de caeteris secundum ordinem, ut patet 
in tabula facierum ; ita quod Mercurius habet decem. gradus 
Virginis ultimos pro facie. Et sic patet, quod Mercurius 
habet omnes istas potestates in Virgine. Et vocantur istae 
potestates per similitudinem. Unde planeta in domo sua 
comparatur regi in domo sua regia et in dominatione sua; et 
cum fuerit in exaltatione sua, est sicut vir in regno suo et 
gloria; et cum fuerit in triplicitate sua, est sicut vir in honore 
suo et inter auxiliatores atque ministros; et cum fuerit in 
termino suo, est sicut vir inter parentes suos et cognatos et 
gentem suam; et cum est in facie sua, est sicut vir in 
magisterio suo. Et domus dicitur habere quinque fortitu- 
dines, exaltatio quatuor, triplicitas tres, terminus duas, facies 
unam. Unde domus habet in se fortitudines quinque facierum, 
et exaltatio habet fortitudinem quatuor facierum, et sic 
ulterius. 

Ex his igitur patet quod hae potestates Mercurii essentiales Connexion 
et principales sunt omnes in Virgine. Atque addendum Mad 
est, quod unusquisque planeta habet adhuc potestatem stellation 
accidentalem quandam in signo sibi debito, quae vocatur Moo 
gaudium. Unde Saturnus, cum intrat Aquarium, gaudere 
dicitur, ut Jupiter in Sagittario, Mars in Scorpione, Venus 
in Tauro, et Mercurius in Virgine. Et ideo nusquam domi- 
natur Mercurius tantum, sicut in Virgine. Nec aliquis 
planeta habet tot in ea dominia, propter quod appropriatur 
Virgini Mercurius. Et ideo ex hac causa dicunt legem 
Mercurialem debere esse sectam prophetae nascituri de 
virgine: et ideo haec secta Mercurialis ponitur ab eis esse lex 
Christiana. Si vero complectatur Lunae, dicunt domini 
astronomiae, quod erit lex Lunae et ultima, quia circulus 
Lunae est ultimus, et haec erit lex corruptionis et foeda quae 


"These 
things 
point to 
supremacy 
of Christian 
Faith. 


262 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


violabit omnes alias leges et suspendet eas, etiam Mercurialem 
ad tempus. Luna enim, ut dicunt, significat super nigro- 
mantiam et mendacium, et ideo lex Lunae erit nigromantica 
et magica et mendosa. Et propter corruptionem Lunaris 
motus et figurationum Lunarium significat super corruptionem 
istius legis, quae in se erit corrupta et alias corrumpens. 
Non tamen multum durabit, ut dicunt, quia Luna velociter 
mutatur a figuratione et luce sua et motu propter brevitatem 
sui circuli. Et hoc, ut dicunt, statuetur ab aliquo magno et 
potente qui praevalebit aliis, et aestimant astronomi fideles 
tam moderni quam antiqui quod haec est lex Antichristi, 
quia ille ultimo in fine mundi adveniet, et inducet legem 
corruptionis, et infatuabit mundum per artem magicam et 
mendacia sua. 

Sic igitur astronomi discutiunt sectas et praecipue Albu- 
mazar! in libro conjunctionum, et maxime primo et secundo 
libro, ut inveniantur sex sectae principales in quibus homines 
occupantur in hoc mundo. Et per hoc habetur quod secta 
Christi sit una de principalibus, Et si comparemus eam ad 
alias, manifestum est per nobiles conditiones legislatoris et 
ipsius sectae quod nulla alia digna est, sed sunt hominum 
figmenta. Et hoc de ultima lege statim patet, quia non 
est ibi veritas. Et in lege Venerea, quae est Saracenorum, 
delectatio peccati abundat secundum tenorem ejus praedictum. 
Sed philosophia excludit peccatum a lege. Similiter lex 
Aegyptiorum nulla est nec Chaldaeorum, quia docent colere 
creaturam, et hoc negat philosophia. Nam soli Deo cultus 
debetur, sicut exponetur in moralibus. Secta vero Judaeorum 
minus elongatur a veritate. Sed lator non fuit filius virginis, 


! "This astrological writer is frequently cited by Bacon. He is entered in the 
Museum Catalogue as Jafar ibn Muhammad (Al Balkhi) His principal works 
appear to be (a) the Liber Comnjunctionum, otherwise called 4/buzazar de 
magnis conjunctionibus, annorum | revolutionibus, ac eorum  profectionibus, octo 
continens tractatus; and (b) Zntroductortum in. Astronomiam Albumasaris Aba- 
lachi, octo continens libros partiales. Both were printed at Vienna, 1489. The 
latter treatise deals with objectors to astrology, and is specially severe on the 
more ignorant medical practitioners (plebaei medicinae professores) who neglect 
the science, as contrasted with the skilled and experienced physicians who 
acknowledge its value. See Zntroduct. in Astron. lib. i. cap. 5, entitled * De 
Utilitate Astrologiae. 








JUDICIA ASTRONOMIAE. 263 


sicut in lege Christiana ; atque non habet confirmationem per 

tot scripturas authenticas, nec habet tam nobiles articulos 
secundum quod prius expositum est secundum philosophos. Et 

ideo oportet quod lex Christi obtineat principatum. Sed in 

morali philosophia hoc ex propriis erit planum. Nam non 

solum sic in universali investigant leges, sed determinant 
tempora inceptionum earum et finem aliquarum. | Et hoc Threekinds 
investigant per conjunctiones planetarum, et per revolutiones TE OP 
motuum eorum.  Albumazar igitur in libro conjunctionum et ied and 
caeteri astronomi determinant tres esse Saturni et Jovis con- 
junctiones, magnam scilicet, majorem, et maximam. | Magna 

est, qua conjungitur in omnibus viginti annis in quocunque 

signo hoc sit. Jupiter enim perficit suum cursum in duodecim 

annis, et Saturnus quasi in triginta annis, et ideo fit ut post 

viginti annos junguntur in nono signo ab eo, in quo prius 

juncti fuerant; et post alios viginti in quinto a primo ; et post 

tertios viginti iterum in illo primo. Et haec est conjunctio 

magna, quae fit in hac triplicitate duodecies, vel aliquando 
terdecies. Primum enim signum, quintum, et nonum faciunt 
triplicitatem. Et haec conjunctio dicitur significare pluries 

super sublimationem regum et potentum, et super gravitatem 
annonae, et super ortus prophetarum. Et postquam totiens 

in ista triplicitate conjuncti fuerint, ut ad aliam mutentur, 

tunc vocatur conjunctio major. Ethocfit in omnibus ducentis 
quadraginta annis vel circiter, et significat super sectam et 
mutationem ejus in quibusdam regionibus. Etquando mutata 

fuerit conjunctio ab ista triplicitate in aliam, ut a fine Cancri 

ad initium Arietis, tunc dicitur maxima, per revolutionem 
Saturni triginta duabus vicibus, et fit omnibus nongentis 
sexaginta annis, et significat super mutationes imperiorum et 
regnorum, et super impressiones ignitas in aere, et super dilu- 

vium, et super terrae motum et gravitatem annonae. Et una One of the 
major vel fere maxima fuit xxiv anno Augusti Caesaris, quam Meet 


occurred at 
dixerunt sapientes astronomi significare super legem Mercuri- Christian 
alemfuturam. Et in libro, qui dicitur de mutatione vitae Ovidii, n. 

qui inscribitur de Vetula, propter quam mutatio fuerat facta, 

refertur Ovidius Naso locutus fuisse de hac conjunctione, et 


ex ejus dispositione prorupisse in admirationem sectae 


264 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Mercurialis producendae in mundum per prophetam nasci- 
turum de virgine absque maris commixtione, quam futuram 
esse praedixit post illam conjunctionem per annos sex, ita 
quod secundum ipsum nasceretur xxx anno Octaviani 
Augusti. Nam xii anni fluxerunt a morte Julii usque ad 
Actium bellum, in quo plene obtinuit imperium Octavianus 
Augustus. Nam ante magis laboravit ut acquireret regnum, 
quam possedit. Et tunc Christus fuit natus xxx anno 
Octaviani. Si vero computentur illi xii anni de regno ejus, 
tunc Christus fuit natus xlii anno Augusti, secundum quod 
alii computant Sed in idem redit. Gessit enim Augustus 
quinque bella civilia magna infra illos xii annos, ut narrant 
historiae, et maxime Orosius in libro de Ormesta! Mundi. 
Ultimum vero fuit ad Actium, in quo Antonium et Cleopatram 
devicit et quievit imperium in pace. Loquens igitur Ovidius 
de conjunctione majore et fere maxima dicit in metro suo 
hoc modo, 


* Una quidem talis fatali tempore nuper 
Caesaris Augusti fuit anno bis duodeno 

A regni novitate sui, quae significavit 

Post annum sextum nasci debere prophetam, 
Absque maris coitu de virgine, cujus habetur 
"Typus, uti plus Mercurii vis multiplicatur. 
Cujus erit concors complexio prima futurae 
Sectae nam nusquam de signis sic dominatur 
Mercurius sicut in signo Virginis. 


Et prima facies Virginis ascendebat in oriente, quando 
conjunctio illa facta fuit. Et fuit conjunctio illa prope 
caput Arietis. Si enim revolvamus motus Saturni et Jovis 
ad tempus illud, inveniemus eos fuisse conjunctos per 
medios cursos suos ante nativitatem Christi per sex annos, 
quinque dies, et tres horas; et erat medius cursus utriusque 
in Ariete decem gradus, lvi minuta, lii secunda. Medius vero 


! The title, Orzzesta Mundi, was often applied to the encyclopaedic work of 
Orosius. Ducange throws out the suggestion that Ormesta is a misreading for 
Orchestra, scene or spectacle. But this seems hardly a satisfactory explanation 
of the word. 


JUDICIA ASTRONOMIAE. 265 


motus octavae sphaerae erat ex signis circuli parvi decem 
gradus, quinque minuta, li secunda, xxvii tertia, et erat 
minuenda a locis omnium planetarum ; unde remanserunt de 

Ariete ii gradus, xiv minuta, xlii secunda. Cum ergo 
differentia inter duas conjunctiones per cursus medios addat 

viii signa, ii gradus, xxv minuta, xvii secunda, sequitur 

quod praecedens conjunctio fuerat in Cancro xxix gradibus, 

li minutis, xxv secundis, et ita mutata fuit triplicitas a 

signo aquatico ad igneum. Si vero haec conjunctio fuisset 
propinquior capiti Arietis, fuisset maxima, et tunc erant anni 
Graecorum perfecti trecenti quinque et novem menses, et fere 

xviii dies, quod potest probari per tabulas annorum. 

Per revolutiones vero motuum planetarum considerant illud Influence of 

idem. Nam Albumazar octava differentia libri secundi er 


de revolutions 
conjunctionibus dicit, quod mora sectae et regni et permutatio 9n political 


accidunt praecipue secundum quantitatem decem revolutionum TENET 
Saturniarum, praecipue si Saturno conveniat mutatio ad signa Change 
mobilia; quae sunt Cancer, Libra, Capricornus, Aries, 
dummodo Jupiter fuerit cadens ab eo. Sed si Jupiter fuerit 
cum co, aut aspiciat eum, minuet multum de malo propter 
ejus bonitatem. Quando enim fuerunt completae decem 
revolutiones Saturni in diebus Darii, fuit apparitio Alexandri 
magni, et destructio regni Persarum. Et circiter post decem 
alias revolutiones completas apparuit Jesus filius Mariae, super 
quem sunt orationes cum permutatione sectae. Et quando 
completae sunt decem aliae apparuit Meni !, et venit cum lege 
quae est inter Paganos et Nazarenos. Et post decem alias 
venit Mahometus, et fortasse illud est ante complementum 
decem revolutionum, ut in revolutione nona, et forsan post, ut 
in undecima. Et illud est secundum quantitatem ejus, quod 
exigunt conjunctiones praemissae, quae sunt fortiores istis 
revolutionibus. Et similiter mutatur citius vel tardius secta 
secundum proprietates planetarum dominantium regnis 
diversis, ut Saturnus Indiae dominatur, Jupiter Babyloniae, 
Mars Thraciae, Sol Romanis et imperio eorum, Mercurius 
Aegypto, Luna Asiae. 


' Meni, commonly written Manes, is the originator of the Manichaean heresy, 
which arose in Mesopotamia towards the end of the third century. 


266 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Destruc- Et de destructione legis Mahometi pulchre et certitudina- 
tion of . s S: Eus 
Mahom- liter loquuntur. Nam secundum quod Albumazar dicit viii 
medanism. capitulo secundi libri, non potest lex Mahometi durare ultra 
sexcentos nonaginta tres annos. Sed tantum valet durare et 
durabit nisi propter aliquam causam coincidentem abbrevietur 
tempus secundum quod prius tactum est, quod abbreviatio 
potest fieri major et minor ex causis diversis. Et nunc est 
annus Arabum sexcentesimus sexagesimus quintus ! a tempore 
Mahometi, et ideo cito destruetur per gratiam Dei, quod 
debet esse magnum solatium Christianis. Propter quod 
laudandus est Deus, qui philosophis dedit lumen sapientiae, 
per quod lex veritatis confirmatur et roboratur, et per quod 
percipimus inimicos fidei destrui debere. Et huic sententiae 
concordat Apocalypsis xiii capitulo. Nam dicit quod 
numerus bestiae est.663, qui numerus est minor praedicto per 
Xxx annos. Sed scriptura in multis locis subticet aliquid 
de numero completo, nam hic est mos scripturae, ut dicit 
Beda. Et hic forsan voluit Deus, quod non exprimeretur 
totaliter, sed aliquantulum occultaretur, sicut caetera quae in 
Apocalypsi scribuntur. Unde ante tempus ultimum quod 
isti sectae determinatur, secundum ejus causam principalem, 
prout determinat Albumazar, forsan continget quod Saraceni 
destruentur aut per Tartaros aut Christianos. Et jam major 
pars Saracenorum destructa est per Tartaros, et caput regni 
quod fuit Daldac, et Caliph qui fuit sicut papa eorum. Jam 
haec facta sunt xii annis elapsis ?. | 
Planetary Et quamvis loquantur de sectis, et sectae dependent ex 
changes not vibertate rationis, tamen non imponunt aliquam necessitatem 


merely 


UE es libero arbitrio, dicentes planetas esse signa innuentia nobis ea 
uture, bu ; 1 [a ; 
co-opera. quae Deus disposit ab aeterno fieri sive per naturam, sive per 


Ps U.. voluntatem humanam, sive per rationem propriam secundum 
uences, 


though ^ beneplacitum suae voluntatis. Ita dicitur in libro de cursibus 

not com- 

pulsory. ! 665 Arabic years of 354 days make very nearly 644 of our years, which 
added to 622 the date of the Hejira brings the date to 1267, the year in which 
Bacon was writing. 

? The capture of Baghdad, called by Bacon and others Baldac, by Halagu, 

grandson of Chinghis Khan, was in the 656th year of the Hejira, which counting 
Arabic years, would bring the date to 1258 of our era. But Halagu's expedition 
had begun three years before. 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 267 


planetarum. Et praeterea dicunt quod voluntas non cogitur, 
sed tamen corpus alteratur per virtutes coelorum, et tunc anima 
corpori unita excitatur fortiter et inducitur efficaciter, licet in 
nullo cogatur, ut velit gratis sequi inclinationes corporis ad 
actus privatos vel publicos, et ad bonos sicut ad malos, ut sic 
opiniones et sectae et mutationes consuetudinum inducantur 
per aliquem famosum in populo et potentem, secundum quod 
praevisum fuit et praecognitum a Deo; ita quod planetae sic 
non solum sint signa, sed aliquid faciant in excitando. 

Et cum posuerunt Dominum Jesum Christum esse Deum 
et hominem, ut Ethicus astronomus manifeste dicit in Cosmo- 
graphia, et Alchimus similiter, necnon et in illo libro qui 
inscribitur, Ovzdzus de vetula, Deum incarnari in Christo 
colligitur, attribüentes ei quod soli homini denegatur, volunt 
quod dispositio coelestis potuit esse in signum conceptionis 
Virginis, et nativitatis illius Hominis, in quantum homo, sicut 
stella praestitit signum in ejus nativitate, secundum quod 
dicitur in libro cursuum planetarum, quod planetae omnes et 
caeterae stellae aliter Deo homini facto, aliter puro homini, 
aliter creatori, aliter creaturis famulantur. Voluit ergo Deus 
res suas sic ordinare, ut quaedam quae futura praeviderit vel 
praedestinaverit rationabilibus per planetas ostenderentur, 
ideo scilicet ut mens humana Dei mirifica recognoscens in 
amorem sui conditoris succensa excresceret. Et ideo volunt 
quod innuere et significare possunt coelestia hoc opus deificum 

"conceptionis et nativitatis, quatenus creatura attestetur suo 
creatori in carne venienti. Sicut contra naturam sol obscura- 
tus fuit in passione; propter quod philosophi haec videntes 
dixerunt, quod aut aliquid Deus naturae patiebatur, aut tota 
mundi machina dissolveretur. Et proculdubio volunt quod 
impossibile sit Deum subjici creaturae, nec quod istud opus 
divinum in quantum fuit a virtute infinita et supra naturam, 
aliquo modo fuerit subjectum dispositioni coelesti: sed solum 
quod illud fuerat in signum. In quantum tamen Virgo mun- 
dissima fuit vera mater et naturalis Domini Jesu Christi, et 
operata fuerit ex virtute naturali in praeparando materiam 
et in fovendo post conceptionem et in hujusmodi, posuerunt 
virtutem coeli cooperatam fuisse virtuti naturali Virginis 


Astrology 
may help 
us to fore- 
tell the 
time when 
Antichrist 
shall come. 


268 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


gloriosae, et excitasse eam in quantum naturaliter operabatur, 
quia homo generat hominem et sol. Si enim aliquid naturale 
fuerit in illa conceptione per materiae praeparationem et 
fomentum in utero et hujusmodi, in quantum fuerat naturalis 
et vera mater, non aestimant inconveniens ponere coelestem 
dispositionem esse plus quam signum, consideratis pure natu- 
ralibus. Sed quicquid dicunt in hac parte, hoc ad regulam 
fidei reducendum est, ut a catholica veritate non discordet. 
Et licet omnia et ad plenum non sufficiant ostendere secreta 
istius sectae, tamen an sit haec secta, et qualis sit in universali, 
pulchre attestantur, ut satis admirantes sapientiam eis datam 
facile excusemus eorum ignorantiam, quia defecerunt a plena 
certificatione ritus Christiani, cum in eo non fuerant instructi. 
Et laudare debemus, quod nobiscum concordant et confirmant 
nostram professionem. Sed in tertia parte moralis philosophiae 
de hac confirmatione abundantior fiet sermo. 

Et quoniam post legem Mahometi non credimus quod 
aliqua secta veniet nisi lex Antichristi, et astronomi similiter 
concordant in hoc, quod erit aliquis potens qui legem foedam 
et magicam constituet post Mahometum, quae lex suspendet 
omnes alias, multum esset utile ecclesiae Dei considerare de 
tempore istius legis, an cito veniet post destructionem legis 
Mahometi, an multum longe. Et Ethicus philosophus in sua 
Cosmographia dicit expresse, quod gens quae fuit clausa infra 
portas Caspias irruet in mundum et obviabit Antichristo et 
eum vocabit Deum Deorum. Et proculdubio Tartari fuerunt 
infra portas illas et exiverunt. Jam enim fractae sunt portae, 
sicut certi sumus. Nam fratres minores !, quos dominus rex 
Franciae Ludovicus qui nunc regnat misit, transiverunt cum 
Tartaris per medium portarum ultra longe inter montes, ubi 
fuerunt inclusi. Et notum est non solum omnibus nationibus 
orientis quod Tartari exiverunt a locis eis, sed et eis qui bene 
sciunt mundi dispositionem, et noverunt partes habitabiles et 
regionum diversitates per astronomiam, et per auctores alios 
ut Plinium et Martianum et caeteros qui mundi regiones 
describunt, et per historias. Nolo hic ponere os meum in 


! Much will be said in the course of the work of this important mission, of 
which William Rubruquis was the leader. 





JUDICIA ASTRONOMIAE. 269 


coelum, sed scio quod si ecclesia vellet revolvere textum 
sacrum et prophetias sacras, atque prophetias Sibyllae, et 
Merlini et Aquilae, ct Sestonis, Joachim et multorum aliorum, 
insuper historias et libros philosophorum, atque juberet con- 
siderari vias astronomiae, inveniretur sufficiens suspicio vel 
magis certitudo de tempore Antichristi '. 


Sed haec hactenus. Nunc vero inferam secundum ? quod Reforma- 
tion of the 


! The subject of Astrology is again discussed at the end of the geographical Julian 
section in what may almost be regarded as a distinct treatise. Calendar. 

It has often been remarked that Roger Bacon was supported by Albertus 
Magnus, by Aquinas, and indeed, all the best thinkers of his time in his convic- 
tion of the truth of astrology. To a believer in a limited and spherical universe 
with a terrestrial centre, nothing could seem more valid as a working hypothesis 
for explaining physical changes on the earth's surface than that alterations of 
the directions in which the planets were seen should be followed by corre- 
sponding alterations of terrestrial objects. The combinations of planetary bodies 
as seen in conjunction, in opposition, or in intermediate positions, offered a wide 
field of speculation, which became practically boundless when to the appa- 
rent relation of these bodies to one another were added their apparent relations 
(also ever varying) with the fixed stars. Human and terrestrial events com- 
plicated as they might be, were paralleled by equal complication in the play of 
celestial forces. It may be said on the whole that so far from belief in astrology 
being a reproach to Bacon and his contemporaries, to have disbelieved in it 
would have been in the thirteenth century a sign of intellectual weakness. It 
conformed to the first law of Comte's P/ulosophia prima as being the best hypo- 
thesis of which the ascertained phenomena admitted. 

When the universe was unlocked by the Copernican theory, it might have 
been supposed that astrology would speedily disappear. Yet it was not so. 
Francis Bacon, writing three centuries and a half after Roger Bacon, had not 
abandoned belief in it, and Campanella's work (Astrologicorum libri sex) pub- 
lished in 1629, is a treatise that Roger Bacon might himself have written. 
* Sunt causae ipsae stellae,' says Campanella (lib. ii. 1), nedum signa, ut optime 
probat S. Thomas ; corporearum mutationum per se, voluntariarum per accidens. 
. .. Omne judicium astrologicum aut est de mutationibus aeris et maris et telluris; 
unde de penuria et abundantia rerum nobis utilium et noxiarum ratiocinamur ; 
aut de monarchia et rerum publicarum initiis et mutationibus, et de gentium et 
legum et morum translationibus et civitatum et provinciarum ; aut de cujusque 
hominis ortu vita morte et eventibus, aut tandem de bonis malisque electionibus 
rerum agendarum. 


? In Opus Tertium, chap. 68, p. 274, there is an almost exact repetition of 
what follows in the next sixteen pages. [In O. these are altogether omitted. 
The Cottonian MS. (Jul) supplies them.] It is probable that the scribe 
copied the MS. of Opus Tertium ; since in the passages of that work here 
referred to, Bacon explains that what had been said in the copy of Opus Majus 
sent to the Pope on the subject of the Calendar, was not in all respects correct, 
so that, he goes on to say, ' hic iterum feci transcribi et correxi. 


270 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


non solum expedit ecclesiae, sed quod maxime decet eam, et 
quod sine grandi periculo et confusione vitari non potest ; 
quamvis tamen longis temporibus jam accidit multiplex 
abusus. Et quoniam totus hic error procedit ex pura igno- 
rantia et negligentia considerationis, tanto est vilior coram 
Deo et hominibus sanctis, et apud omnes, non solum sapientes 
astronomos. Sed et computistae vulgati sciunt multiplicem 
errorem, et scribunt super hoc sicut et astronomi, quorum 
utrorumque scripta per Dei ecclesiam vulgata sunt, in quibus 
errores hi notantur, et de remediis datur consilium. — Sed 
nullus propter concilium generale ausus est facere remedium. 
Quod autem intendo hic est de correctione calendarii quo 
utitur ecclesia. Julius quidem Caesar in astronomia edoctus 
complevit ordinem calendarii secundum quod potuit tempore 
suo; et sicut historiae narrant contra Achorium astronomum 
et Eudoxum ejus doctorem disputavit in Aegypto de quantitate 
anni solaris, super quam fundatum est calendarium nostrum. 
Unde, sicut Lucanus refert, ipse dixit, 
*Non meus Eudoxi vincetur fastibus annus. 

That Sed non pervenit Julius ad veram anni quantitatem, quam 

calendar .: . : ) ug 
ponit esse in calendario nostro ccclxv dies et quartam diei in- 


makes the 


eg yeas  tegram ; quae quarta colligitur per iv annos, ut in anno bisextili 
oo long by : à : ds : 
41, ofa ^ computetur unus dies plus in quarto anno, quam in aliis annis 


gay. communibus. Manifestum autem est per omnes computistas 
antiquos et novos, sed et certificatum est per vias astronomiae, 
quod quantitas anni solaris non est tanta, immo minor. Et istud 
minus aestimatur a sapientibus esse quasi cxxx"* pars unius 
diei!l. Unde tamen in cxxx annis superflue computatur unus 
dies, qui si auferretur, esset calendarium correctum quoad hoc 
peccatum. Et ideo cum omnia quae sunt in calendario fun- 


! "That the length of the year was wrongly given in the Julian Calendar must 
have been known to the small group of Arabian men of science who studied 
Ptolemy's 4/magest. But that the amount of the error was not matter of 
common knowledge half a century after the Opus Majus was written, is shown 
by the passage in Dante (Paradiso, xxvii. 142-3), where the error is spoken of 
as being the hundredth part of a day. The difference between 41, and 41, is 
considerable to those who know Dante's minute and precise way of dealing 
with such questions. The mean length of the equinoctial year is 3653, 5", 48m, 
518.6. 


CORRECTIO CALENDARII. 2E 


dentur super quantitatem anni solaris, necesse est ea vacillare, 
postquam est erroneum fundamentum. 

Deinde accidit alius error major, scilicet de fixione aequi- 
noctiorum et solstitiorum!. Nam hic error non solum ex 
quantitate anni exoritur, sed habet in se graves errores. 
Ponuntur autem aequinoctia et solstitia in diebus fixis, ac si 
semper fuissent ibi et debeant esse in aeternum. | Sed certum 
est astronomis quod non figuntur, immo ascendunt in calen- 
dario, sicut per tabulas et instrumenta probatur sine dubita- 
tione. Et in principio ecclesiae ponebatur solstitium hyemale 
viii calendas Januarii in die nativitatis Domini, et aequinoc- 
tium vernale viii calendas Aprilis in festo annuntiationis 
Virginis gloriosae, et solstitium aestivale viii calendas Julii, 
scilicet in die nativitatis beati Johannis Baptistae, et aequinoc- 
tium autumnale viii calendas Octobris. Et istius opinionis 
fuit Hippocrates medicus?; cui Christiani facile concordabant, 
propter hoc quod beatus Joannes dixit, Illum oportet crescere, 
me vero minui. Unde expositores aliqui sacrae scripturae 
posuerunt Dominum natum quando dies crescit, et hoc est in 
solstitio hyemali ; et Johannem Baptistam nasci quando dies 
incipiunt minui, ut in solstitio aestivali. Et Isidorus fuit istius 
opinionis Hippocraticae, ut patet ex viii libro Etymologiarum, 
et sanctus Anatolius, qui in principio ecclesiae de hujusmodi 
disputavit. Sed postea mutaverunt haec viri ecclesiastici, et 
statuerunt aequinoctium vernale esse xii calendas Aprilis, sicut 
dicit Beda in libro temporum, quod usque nunc tenetur. Et 
hoc manifestum est omnibus qui aliquid sciunt de computo, 
et qui considerant usum ecclesiae. Nam sicut in lege veteri 
post aequinoctium vernale quando luna fuerat xiv celebrabatur 
Pascha, sic ecclesia ordinavit quod terminus Paschae sit ibi, et 
in dominica sequente celebraretur Pascha ; quia oportet quod 


! Tt should be noted that the time of the so/s//ia in the middle of the thirteenth 
century coincided almost exactly with that of the sun's apogee and perigee 
(aux et oppositum augis). In our own time the former occur about nine days 
before the latter. The perigee and apogee have a progressive motion on the 
ecliptic of 11". 8 annually. The retrograde motion annually of the equator on 
the ecliptic (precession of the equinoxes) is 50". rz. 

? Hippocrates of Chios the geometer, not Hippocrates of Cos the physician, 
is presumably meant. They were contemporaries. 


It takes no 
account of 
changes in 
the time of 
equinoxes 
and of 
solstices. 


'Theseoccur 
earlier than 
in the 
official 
tables at 
the rate of 
one day in 
125 years. 


272 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


in die dominica fiat festum istud apud Christianos, et ideo 
non possumus celebrare Pascha xiv luna, sed in dominica 
sequente. Et posuerunt quod primum Pascha sit xi calen- 
das Aprilis ut nullo modo sit ante, propter hoc quod 
aequinoctium dixerunt figi in xii calendas ubi luna potest 
aliquando esse xiv. Nam sicut dicit Beda in computo suo, 
ecclesia non utitur xiv luna quae praecedit aequinoctium, sed 
quae est in aequinoctio, vel post ipsum ; et ipsum aequinoc- 
tium, ut dicit, est xii calendas Aprilis, et ibi est primus 
terminus Paschae, sicut omnes computistae sciunt ; quod si sit 
in die sabbati, tunc in crastino potest esse Pascha quia dies 
dominicus est. Et ideo propter rationem aequinoctii fixam in 
xii calendas Aprilis, dicit ecclesia quod infimum Pascha est 
in xi calendas Aprilis. 

Sed quamvis usus ecclesiae tenuit in principio aequi- 
noctium esse viii calendas et postea mutavit, et teneat nunc 
aequinoctium fixum xii calendas Aprilis, tamen certum 
est quod aequinoctium istud non est in locis illis, sed 
jam ascendit in calendario longe ab his locis, et similiter 
solstitia et reliquum aequinoctium. | Nam hoc anno fuit 
solstitium hyemale idibus Decembris per duodecim dies ante 
nativitatem Domini, et aequinoctium vernale iii idus Martii, 
et solstitium aestivale est xvii calendas Julii, et aequi- 
noctium autumnale xvi calendas Octobris. Et hoc potest 
non solum astronomus certificare, sed quilibet laicus ad 
oculum perspicere per casum radii solaris, nunc altius, nunc 
inferius ad parietem vel aliud, secundum quod quilibet potest 
notare. Et mutabuntur ab his locis in temporibus succeden- 
tibus, quia post annos circiter xciv, scilicet anno Domino 
mccclxi, erit solstitium hyemale pridie idus Decembris et 
aequinoctium vernale iv idus Martii, et solstitium aestivale 
xviii calendas Julii, et aequinoctium autumnale xvii calen- 
das Octobris, scilicet quodlibet eorum per unum diem ante- 
quam sit modo. Nam post annos circiter cxxv ascendit 
per unum diem. Et hoc accidit ex errore quantitatis 
anni, quia sol circiter tantum tempus deficit de quantitate 
anni, quo utitur calendarium, per unum diem. Et hoc est 
quod plus concordat cum annis quos computamus ab In- 








CORRECTIO CALENDARII. 273 


carnatione. Nam Ptolemaeus anno cxl ab Incarnatione 
invenit aequinoctium vernale xi calendas Aprilis et solsti- 
tium hyemale xi calendas Januarii, ut patet ex Almagesti. 
Sed ab hoc loco in calendario usque ad idus Decembris, 
ubi nunc est solstitium, sunt ix dies quibus ascendit hoc 
solstitium. Sed ab anno probationis Ptolemaei sunt nunc 
de annis Domini mcxxvii eo quod nunc sit annus Domini 
mcclxvii, a quibus si demantur cxl, qui fluxerunt ab 
Incarnatione usque ad probationem Ptolemaei, remanebunt 
mcxxvii anni. Sed in isto tempore nunc dicto cxxv anni 
reperiuntur novies et duo anni ultra. Quapropter hoc 
tempus, scilicet cxxv anni, satis convenit cum numero 
annorum Christi, ut semper unus dies in tanto tempore 
minuatur de quantitate anni, et denotet mutationem solstitii 
et aequinoctii. 

Protestor tamen quod in tanta difficultate non loquor qp are 
praecise, sed multum propinque veritati certificandae, usque p ^ 
quo currat finalis probatio super anni quantitate et mutatione further in- 
solstitiorum. Per jam dicta tamen secundum probationem euis 
Ptolemaei non potuit in viii calendas esse solstitium hyemale 
in tempore nativitatis Domini, sed oportuit quod in decimo 
calendas fuerit; eo quod in clx annis a tempore nativitatis 
usque ad probationem Ptolemaei non potuit mutari solsti- 
tium per tres dies, nec per duos, sed per unum et parum 
de alio. Et ideo x calendas Januarii potuit esse secundum 
hoc quod Ptolemaeus invenit xi calendas. Et cum per 
eandem probationem Ptolemaei potuit aequinoctium primo 
anno nativitatis fuisse xi calendas Aprilis, non potuit esse 
vii sicut primo crediderunt in ecclesia primitiva, et longe 
magis non potuit esse xii calendas Aprilis, sicut nunc 
creditur secundum usum ecclesiae. Quia cum semper ascen- 
dit aequinoctium, et in tempore Ptolemaei fuit xi calendas 
Aprilis, tunc ante illud tempus fuit retro hunc locum magis 
versus Aprilem ; et ideo x calendas secundum probationem 
Ptolemaei. Secundum haec igitur neque sunt aequinoctia 
et solstitia fixa, nec sunt fixa illis diebus quibus usus fuit 
in ecclesia. Nec fuit Hippocrates longe a veritate, quoniam 


ipse fuit ante Christum plus quam ccc annis, et ideo potuit 
IVOT T. 2b 


274 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


esse aequinoctium temporibus suis viii calendas vel prope, 
scilicet vii. 


Hence Sed tertium inconveniens est longe majus. Nam, ut prius 
-nsue : : . 
b iicvous tactum est, veritas est, quod sine errore debet Pascha celebrari 


Eus to die dominica post xiv lunam quae invenitur vel in aequi- 
keeping — hOCtio, vel post aequinoctium vernale, propter conformitatem 
Fwte.— ]egis Christianae ad legem antiquam propter Paschae 
solemnitatem quae primo fuit in lege veteri, et praecessit 
sicut figura novi Paschae. Cum igitur verum est quod 
aequinoctium sit iii idus Martii, et possibile est quod ibi sit 
luna xiv, scilicet in xiv anno cycli decemnovennalis, ut prima 
computetur pridie calendas Martii super C literam, oportet 
quod die dominica proxima post illam diem sit Pascha 
secundum veritatem. Sed non potest ab hac xiv luna dies 
dominica elongari plus quam usque ad xiii calendas A prilis, 
ut patet in calendario. Sed hoc est ante xi calendas 
Aprilis ubi primum Pascha celebrat ecclesia. ^ Quare in 
ilo anno xiv cycli celebrabitur Pascha gloriosum tempore 
non suo. Et idem accidit in tertio anno cycli, ut patet per 
aureum numerum in calendis Martii. Nam xii calendas 
Aprilis vel citra erit Pascha. Et quoniam potest contingere 
dies dominica in his annis pridie idus Martii, et idibus, et 
sic ultra, usque ad xii calendas Aprilis, ideo multipliciter 
debet fieri Pascha in illis diebus, quod observari non potest 
si primum Pascha sit xi calendas Aprilis: Et quoniam 
aequinoctium verum ascendit plus et plus, ita quod circiter 
mcccclxxxi annum erit v idus Martii, et sic ascendendo 
ulterius versus principium Martii secundum  computationem 
calendarii, et ultra Martium continue propter errorem de 
falsitate anni, necesse est quod Pascha fieret circa principium 
Martii vel in Februario, et sic semper antecedendo secundum 
antecessionem aequinoctii Sed hoc est inconveniens maxi- 
mum; quia sic non solum Pascha, sed Quadragesima et 
omnia festa mobilia recederent horribiliter a statu suo, et 
confunderetur totus ordo ecclesiastici officii. Praeterea cum 
secundum veritatem Pascha potest celebrari ante xi calendas 
Aprilis secundum  aequinoctiorum veritatem, et hoc per 
multos dies et quot volumus secundum quod aequinoctium 





CORRECTIO CALENDARII. 275 


antecedit, oportet quod verum Quadragesimae principium 
similiter ascendat antequam  incipiatur secundum usum 
ecclesiae, et ita in vera Quadragesima carnes per multos dies 
comedentur; et in tantum potest aequinoctium antecedere, 
quod tota Quadragesima vera erit in tempore quo Christiani 
comedent carnes, quod est absurdissimum. Et sic festum 
Paschale quo mundus salvatur, et festum Pentecostes quo 
gratia Dei diffusa est in ecclesiam, et caetera festa mobilia 
violantur: et per consequens alia festa immobilia, quia illa 
cedunt Paschati et festis aliis sui generis, ut notum est 
evidenter. Et cum haec sunt horribilia ex se, sunt magis 
stulta et derisione digna ; quia propter ignorantiam et negli- 
gentiam diabolus procuravit quod sic accideret ecclesiae Dei. 
Nam non oporteret aliud, nisi quod certificarentur anni 
quantitas et aequinoctium. — Et si peritissimis astronomis non 
denegatur certificatio quantitatis anni, tamen facilius est 
certificare aequinoctium, quia per centum et circiter viginti 
annos non mutatur nisi per unam diem secundum opinionem 
magis probatam nunc diebus. Et daretur ars de hoc, et 
etiam inveniretur aequinoctium per secula futura usque in 
finem mundi et ultra, quod facile est, et fierent tabulae et 
canones de hoc, et scriberentur per totam ecclesiam Dei, et 
ponerentur cum calendario, et tunc non accideret impedi- 
mentum in hac parte. Et similiter aliud aequinoctium 
inveniri posset, et solstitia de facili, et omnis error in his 
evacuaretur ad laudem et honorem Dei, et tollerentur infamia 
et scandalum, quae nunc multiplicantur apud omnes compu- 
tistas et astronomos et sapientes propter errores qui in hac 
parte vulgari ab ecclesia permittuntur. 
Sed majus inconveniens accidit ex primatione designata per The error 

aureum numerum in calendario. Nam quilibet potest videre 7; LE 


of the 


ad oculum, si aspiciat coelum, quod luna est prima secundum moon as | 
1 : . . givenin the 
veritatem per tres dies vel quatuor antequam signetur in calendar 


calendario, et in omnibus Ixxvi annis recedit primatio a loco ERE 
E . . . . . . a € 
suo in calendario per xvi minuta unius diei et xl secunda, of nearly 


: 1 S ECOL : : :A:; Seven hours 
et hoc est plus^ quarta unius diei, et prope tertiam unius diei, i; 76 years. 


! [ have corrected this passage from Opus Tertium, cap. 10. Minutum unius 
diei means the sixtieth part of a day, i. e. twenty-four minutes. It does not 
T2 


'The lunar 
cycle in 
use does not 
accurately 
correspond 
to nineteen 
solar years. 


276 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quia xvi minuta et xl secundae sunt sex horae et xl minuta 
unius horae. Et in omnibus ccciv annis recedit a loco prima- 
tionis in calendario per unum diem et vi minuta unius diei, 
€t xl secunda. Et post 4.256 annos dicetur luna secundum 
calendarium prima, quando est plena lumine. Et post 7,904 
annos erit error unius lunationis integrae, excepto modico, 
scilicet exceptis xxxviii minutis, et xxx secundis. Et hic error 
potest devenire ad centum lunationes, et tunc iterum redibit 
error primus, ut sequantur sequentes per ordinem, et sic in 
infinitum hi errores revolvuntur. Et quod haec omnia sint 
vera non est dubium peritis astronomis. Etiam quilibet 
computista novit, quod fallit primatio per tres dies vel quatuor 
his temporibus, et quilibet rusticus potest in coelo hunc 
errorem contemplari. 

Quantumcunque vero brevius possum, aperiam grossam 
declarationem errorum praedictorum. Nostrum vero calen- 
darium ponit cyclum decemnovennalem esse aequalem xix 
annis solaribus cum quarta integra sumptis, secundum quod 
calendarium utitur hujusmodi anno solari, ut prius habitum 
est. Et hic cyclus continet lunationes omnes, quae con- 
tinpgunt in xix annis lunaribus. Et computantur ccxxxv 
quia quolibet lunari anno, qui dicitur communis, habemus 
xii lunationes, et illis addimus vii lunationes in toto cyclo 
decemnovennali ad restaurationem defectuum, qui accidunt 
xii lunationibus respectu xii mensium solarium in anno 
solari, quia annus lunaris consistens ex xii lunationibus non 
habet nisi cccliv dies integros, et solaris habet xi plures, 
nam habet ccclxv. Et ideo annus lunaris citius finitur 
quam solaris per xi dies; et tunc colliguntur isti xi dies 
superflui usque ad tertium annum, et fit una lunatio seu 
mensis lunaris. Et sic in tertio anno cycli apponitur unus 
mensis lunaris, et vocatur embolismus et annus embolismalis, 
id est, superexcrescens, quia habet xiii lunationes, et sic 
ultra per totum cyclum semper colliguntur isti menses 
embolismales, ut fiant anni embolismales, quatenus cyclus 


seem quite clear why Bacon chose the numbers 4,256 and 7.904, except that 
they were multiples of 76. The error in the first period would be rs!, 12", 
57"*, 365, and in the second, 28!, 19^, 32m, 





CORRECTIO CALENDARII. inis) 


lunationum decemnovennalis aequetur xix annis solaribus. 
Sed istud est impossibile. Nam secundum Ptolemaeum in 
Almagesti et omnes astronomos mensis lunaris non est 
proprie a visione novae lunae, quia hoc tempus est inaequale ; 
quia aliquando in mane ejusdem diei est novacula veteris 
lunae, et in vespere novacula novae lunae, et aliquando est 
spatium duorum dierum inter eas, et aliquando tres dies 
intercipiuntur, ut planum est sensui, et causae ab astronomis 
assignantur; sed menses debent aequari. Item nec a con- 
junctione solis et lunae secundum eorum cursum verum, quia 
hoc tempus est inaequale; et ideo considerabitur penes 
conjunctionem solis et lunae secundum utriusque eorum 
cursum medium et aequalem, quia hoc tempus est aequale et 
uniforme. Et secundum quod probat Ptolemaeus in Alma- 
gesti, hoc tempus est xxix dies, et xxxi minuta unius diei, 
et ] secunda, et viii tertia, et ix quarta, et xx quinta. Et 
huic concordat Arzachel, qui fundavit tabulas suas super 
quantitatem anni lunaris, qui annus lunaris continet cccliv 
dies et quintam et sextam unius diei, id est, xxii minuta. 
Et secundum hoc erit tempus aequalis lunationis xxix dies, 
et xxxi minuta et l secunda, quae multiplicata per xii 
faciunt cccliv dies et xxii minuta. Sed Arzachel omisit 
tertia Ptolemaei et quarta et quinta, quia in maximo tempore 
parum quantitatis adjiciunt. 

Posito ergo quod tempus aequalis lunationis sit xxix dies The 
et xxxi minuta et 1 secunda, accidit quod minimum tempus Ad 
reducens integras lunationes ad idem temporis principium est NE 
xxx anni Arabum, qui continent ccclx lunationes integras ; lunar 
et continet dies 10,631 praecise. Quoniam cum una lunatio m 
sit xxix dies, et xxxi minuta, et ] secunda, xii lunationes 
quae faciunt unum annum Arabum et annum unum lunarem, 
continebunt cccliv dies et xxii minuta unius diei. Sed 
cccliv multiplicata per triginta faciunt 10,620, et xxii multi- 
plicata per triginta faciunt xi dies integros, qui prioribus 
additi faciunt 10,631, reducentes primo lunationes aequales ad 
consimile temporis initium. Cum igitur xxx anni Arabum 
sint tempus minimum quod reducit integras lunationes ad 
consimile temporis initium, non est possibile ut aliud tempus 


Successive 
periods of 
nineteen 
solar years 
are not of 
the same 
length 
owing to 
leap-years. 


278 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


hoc idem faciat, nisi sit ei aequale vel multiplex. Sed xix! 
anni calendarii nostri non aequantur xxx annis Arabum, nec 
sunt eis multiplices, quia xxx anni Arabum continent xxix 
annos solares et unum mensem et octo dies. Ergo relin- 
quitur quod xix anni solares non possunt aequari vero 
cyclo primationum, nec per consequens xix anni cycli decem- 
novennalis. Et ideo cyclus decemnovennalis non est verus 
cyclus primationum. 

Praeterea istud potest magis in particulari manifestari, 
ut appareant inconvenientia prius nominata. Nam singuli 
xix anni solares non sunt aequales ad invicem, eo quod in 
primo cyclo sunt tantum quatuor bisextiles anni, et in tribus 
aliis sunt quinque, quia quartus annus in primo cyclo bisextilis 
est, et viii et xii et xvi, eo quod quartus annus semper sit 
bisextilis. Et ideo in secundo cyclo primus est bisextilis et sic 
ulterius, ita. quod in illo sunt quinque, ut patet consideranti, 
et similiter in aliis duobus; et tunc iterum redit cyclus qui 
habet quatuor bisextiles, et subsequuntur tres qui habent 
quinque, et sic semper currit ordo cyclorum. Primus autem 
cyclus annorum solarium xix praecise habet dies 6,939, et in 
illis assignantur ccexxxv lunationes. Sed si multiplicaverimus 
tempus aequalis lunationis, hoc est xxix dies, et xxxi minuta, 
et | secunda. in ccxxxv resultabunt 6,939 dies et xl minuta et 
| secunda, quae sunt plus quam duae tertiae unius diei. 
Quapropter completis xix annis habentibus tantum iv dies 
bissextiles, nondum completae sunt ccxxxv lunationes, sed 
desunt eis xl minuta et l secunda unius diei. Quilibet vero 
xix anni habentes quinque dies bisextiles habent dies 6,940. 
Unde cum ccxxxv lunationes aequales habeant 6,939 dies, 
et xl minuta, et 1 secunda, tunc xix anni habentes quinque 
annos bisextiles superant ccxxxv lunationes spatio xix 
minutorum, et x secundorum, quod est fere tertia unius diei. 
Quod patet si de uno die, quo superfluunt nunc dicti xix anni 
super ccxxxv lunationes, subtrahantur xl minuta, et l se- 
cunda, quibus illae lunationes superfluebant super xix annos 
habentes tantum quatuor dies bisextiles. Et ita patet, quod 
non quilibet xix anni solares aequantur sibi invicem. | Sed 


Ioxxaxeinej. 





CORRECTIO CALENDARII. 219 


quater xix anni redeunt ad idem temporis principium, qui 
faciunt Ixxvi annos, et semper aequantur aliis Ixxvi annis. 
Si ergo aggregentur ter xix minuta et decem secunda, quae 
quilibet xix anni habentes quinque bisextos addunt super 
ccxxxv lunationes, provenient nobis lvii minuta et xxx 
secunda, quibus isti ter xix anni habentes quinque bisextos 
simul sumpti excedunt suaslunationes. Sed xix anni habentes 
tantum dies quatuor bisextiles sunt minores suis lunationibus 
in x] minutis et 1 secundis. Si igitur subtrahantur haec xl 
minuta et 1 secunda a praedictis lvii minutis et xxx secundis, 
relinquentur xvi minuta et xl secunda, quibus quater xix 
anni solares, qui faciunt Ixxvi annos, excedunt suas luna- 
tiones. 

Et hic est primus error notabilis, quem a principio notavi, 
ex quo sequitur secundus. Nam si accipiamus quater Ixxvi 
annos, qui faciunt ccciv annos, superabunt suas lunationes 
in quater! xvi minutis et xl secundis. Sed haec sumpta 
quater faciunt unum diem et sex minuta, et xl secunda. 
Relinquitur ergo error secundus, quod ccciv anni superant 
suas lunationes in uno die et vi minutis unius diei et xl 
secundis. Et ideo accidit quod post ccciv annos dicamus 
secundum calendarium lunam primam, ipsa existente majoris 
aetatis quantitate unius diei et vi minutorum et xl secun- 
dorum. Et si haec accidunt, manifestum est inquirenti, quod 
multiplicato tempore multiplicabuntur inconvenientia. Et 
ideo post 4,256 annos dicetur luna prima secundum computa- 
tionem calendarii, quando ipsa erit plena lumine. Et ulterius. 
quod una lunatio integra superabundabit; et tandem quod 
centum lunationes in maximo tempore superfluent, sicut patet 
per radices jam datas. Nec est necesse facere computationes 
majores pro praesenti persuasione, quia promptae sunt demon- 
strationes ad hoc, cum fuerit opportunum.  Manifestissimus 
igitur est error primationum secundum calendarium, et non 
unus sed multiplex, nec parvus sed quasi infinitus. 

Et cum ita sit error cycli decemnovennalis in singulis annis, Error in 
sequitur quod similiter erit error in cyclis epactarum. Nam the epacts. 
Xi dies excrescentes in anno solari super annum lunarem 


! J. has quantitate. 


Superiority 
of both 
Arabic and 
of Hebrew 
tables. 


In the 
present 
year, 1267, 
Lent begins 
and ends 

a week too 
late. 


280 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


dicuntur epacta sequentis anni solaris, quasi epzazc/a, hoc est, 
superaugmentata ; et per illos xi dies majoratur aetas lunae in 
primo die sequentis anni, et per eosdem dies majoratur aetas 
lunae in principio cujuslibet mensis futuri anni super aetatem 
suam in principio cujuslibet mensis prioris anni. Et quia 
hujusmodi errores contingunt, necesse est ut aetas lunae vera 
quaeratur aliter quam per hujusmodi cyclos. 

Et remedium horum omnium est, quod possumus cognoscere 
primationem lunae secundum veritatem astronomicam, si 
numeremus tempora secundum annos et menses Arabum; 
quia primus dies cujuslibet mensis anni Arabum est dies con- 
junctionis solis et lunae secundum eorum utriusque cursum 
medium. Unde si diem hunc volumus dicere primum diem 
aetatis lunae, tunc cognitis initiis mensium cognoscuntur 
initia primationum. Quod si velimus inchoare primationes 
nostras prima die visionis lunae vel secunda vel tertia, in- 
cipiemus primationes nostras a secundo die vel tertio cujuslibet 
mensis Arabum, et procedemus uniformiter in computatione 
lunationum et non proveniet nobis error. Et quia scientia 
annorum Arabum, et initia mensium eorum, dabit nobis veram 
cognitionem primationum, ideo non oportet nisi recurrere ad 
tabulas et canones annorum et mensium Arabum. Et hoc 
dico secundum doctrinam quae vulgata est apud astronomos 
Latinos et Arabes. Si tamen velimus alia via procedere, pos- 
sumus eadem certitudine sed majori auctoritate probare quae 
volumus, scilicet per tabulas Graecorum, et maxime Hebrae- 
orum. ^ Nam a principio Hebraei fuerunt peritissimi in 
sapientia astronomiae; et omnes nationes habuerunt hanc 
scientiam sicut caeteras ab eis, sicut probavi in superioribus. 
Et ideo si quis consideret tabulas Hebraeorum ad occasum 
solis Jerusalem, inveniet plenam in hujusmodi veritatem. 

Sed quamvis errores quos enumeravi sint horribiles secun- 
dum se, tamen non est comparatio ad eos qui ex jam dictis 
sequuntur. Nam totus ordo ecclesiasticarum solemnitatum 
confunditur per hujusmodi primationes erroneas secundum 
calendarium, sicut per aequinoctiorum falsam fixionem. Et 
ne differam in alios annos ad evidentiam istius erroris, pono 
casum in hoc anno. Nam non solum media conjunctio solis 





CORRECTIO CALENDARII. 201 


et lunae hoc anno fuit vi calendas Aprilis, super D literam, 
sed prima accensio lunae et visio primae lunae. Ergo luna 
fuit xiv quinto idus Aprilis, super A literam, et xiv luna est 
terminus Paschae, ac dominica sequens est dies Paschae. 
Quare in DB litera sequente, scilicet in crastino, videlicet iv 
idus Aprilis debet esse dies Paschae secundum veritatem. Sed 
modo transfertur usque ad octo dies ultra propter primationem 
sumptam juxta aureum numerum. Nam aureus numerus 
istius anni est xiv, qui ponitur iii calendas Aprilis super E 
literam, et ibi dicitur esse primatio secundum calendarium. 
Et ideo secundum hoc xiv luna, quae est terminus Paschae 
est pridie idus Aprilis, et in dominica sequente assignatur 
Pascha, scilicet xv calendas Maii, et sic per viii dies ultra 
veritatem. Quapropter solemnitas paschalis qua mundus sal- 
vatur non celebrabitur tempore suo, sed jejunatur hoc anno 
per totam septimanam Paschae veram. Nam jejunium exten- 
ditur per viii dies plus quam deberet. Et tunc sequitur aliud 
inconveniens, quod per octo dies tardius incipiebatur jejunium 
Quadragesimae ; ergo Christiani comedebant carnes in vera 
Quadragesima per octo dies, quod est absurdum. Et iterum 
tunc nec Rogationes nec Ascensio, nec Pentecostes, celebrantur 
hoc anno suis temporibus. Et sicut hoc anno 1267 accidit, 
ita accidet anno sequenti. Nam secundum aureum numerum 
erit Pascha iv idus Aprilis, scilicet 1268 anno Domini. Sed 
esse debet tertio nonas Aprilis per octo dies ante, quia luna 
prima est per tres dies antequam assignatur per aureum 
numerum. Et ideo quarto calendas Aprilis, vel saltem 
tertio, erit decima quarta luna quae est terminus Paschae; 
quapropter in prima dominica sequente erit dies secundum 
veritatem. | Et sicut hoc anno accidit, ita et saepius per 
antecessionem aequinoctii et primationis potest contingere 
quod Pascha non solum per octo dies, sed per multo plures 
celebretur antequam debeat, et caetera festa, sicut prius ex- 
positum est de aequinoctio. Nam per longitudinem temporis 
accidet lunaris dici primatio quando erit plena, et quando 
erit in quacunque distantia a sole, ut prius habitum est in 
erroribus primationum. Et ideo maximum inconveniens et 
intolerabile hic sequetur. 


The 
remedy is 
of easy 
applica- 
tion. 


Objection 
that the 
Council of 
Nice, and 
afterwards 
Pope Leo, 
have de- 
cided the 
matter. 


At that 
time the 
error had 
not become 
serious. 


282 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Cum igitur omnes astronomi et computistae possunt videre 
hos errores, e£ omnis homo qui vult inclinare cervicem suam 
ad veritatis inquisitionem potest hos intueri, necessarium esset 
et debitum ac Deo beneplacitum et hominibus sapientibus 
desideratum ut remedium poneretur. Et remedium facile 
esset ; nam inveniretur verum aequinoctium per tabulas astro- 
nomiae et per instrumenta, et verificaretur primatio per easdem 
considerationes, ut evacuarentur omnes modi errorum prae- 
dictorum, et xiv luna ab aequinoctio sumeretur, sive esset in die 
acquinoctii sive post eum, et ibi fieret terminus Paschae ut in 
die dominica sequente fieret dies paschalis. Et ideo non esset 
sequendus aureus numerus, ut aliquid fixum super calendas. 
Et possent fieri tabulae de his primationibus et aequinoctiis, 
et secundum illas posset ordinari calendarium in anno et in 
mensibus secundum consimile artificium quo Hebraei utuntur. 

Sed contra haec possit objici de synodo Nicaena, quae 
statuit primationes paschales inveniri juxta cyclum decem- 
novennalem. Et beatus papa Leo, discussione facta de hujus- 
modi contentione, tandem definivit adhaerere sententiae synodi 
Nicaenae. Atque Beda in libro temporum capitulo xliii nititur 
quantum potest roborare hunc cyclum et primationes per 
decursum hujus cycli accidentes. Nam auctoritatem Nicaenae 
synodi et Leonis papae introducit et miraculum interponit. 
Nam cum multi voluerunt quodam tempore Pascha debere 
celebrari viii calendas Aprilis, et alii x calendas Maias 
secundum quod ordo cycli decemnovennalis exigebat, elisa 
est haec contentio per quoddam baptisterium, in quo nocte 
Paschae singulis annis replebatur fons sacer aqua per se, et 
baptizatis hominibus sicut venerat recedebat; quod accidit 
decimo calendas Maias secundum quod cycli ratio exigebat, 
et non octavo calendas Aprilis. 

Sed haec si bene intelligantur non contradicunt veritati. 
Nam cum Eusebius Caesariensis episcopus primo ordinaverat 
hunc cyclum, ipse parum fuit ante synodum Nicaenam, ita 
quod cum ipse ordinavit veraciter hunc cyclum secundum 
quod cursus lunae tunc fuit, non potuit esse mutatio aliqua 
sensibilis in tempore quo celebrata fuit illa synodus sacro- 
sancta. Et ideo sancti patres statuerunt hunc cyclum obser- 





CORRECTIO CALENDARII. 283 


vari, quia non habuit tunc errorem, nec diu postea habuit 
falsitatem notabilem. Unde. cum papa Leo! fuerit post 
synodum Nicaenam quasi cxx annis, sub Martiano principe, 
manifestum est non posse primationem ad plus recessisse 
a loco suo in calendario a tempore Eusebii nisi per unum 
diem. Et cum ipse papa discussit hunc errorem, saltem dedit 
occasionem posterioribus considerandi veritatem in hac parte. 
Caeterum novus error fuit et non multum notabilis, et synodus 
Nicaena magnae auctoritatis fuit, propter quod non expedivit 
tunc temporis definitioni hujus synodi contraire. 

Etiam non invenit astronomos in ecclesia sufficientes ad Scientific 
hoc, quia a principio fuit astronomia odiosa Christianis, Rib. 


propter causas superius annotatas, scilicet in parte prima hujus not TM 
cient, an 


tractatus. Nec adhuc inventi sunt usque nunc qui darent ye sone 


remedia in hac parte. Nam bene fuerunt multi qui sciverunt Mu 
Vas 


probare hos errores per vias astronomiae, et quantum erratur ; necessary. 
nec mirum, cum visus nobis multos ostendat; et in universali 
dixerunt quae essent remedia, scilicet. quod certificaretur 


quantitas anni, quod aequinoctia et solstitia invenirentur 
veraciter, quod primationes similiter ; et tangunt modos 
universales ad haec. Sed nullus adhuc expressit nobis veram 
quantitatem anni, cum plena demonstratione, in qua non sit 
dubitatio. Similiter nec de aliis. Et ideo non fuit mirum si 
non fuerunt haec certificata temporibus ecclesiae primitivae, 
quando mathematica reputabatur inter artes suspectas et 
inutiles Dei ecclesiae, sicut multae aliae nobiles scientiae 


! Pope Leo was in doubt as to the day on which Easter should be celebrated 
in 455 A.D. According to the calculation of Theophilus of Alexandria, it 
should be the 8th before the Calends of May, that is on April 24. This seemed 
too late: for the view hitherto maintained was that Easter day should not be 
earlier than March 22, nor later than April 2r. The Pope wrote on the 
subject to the emperor Martian who referred his letter to Proterius of Alex- 
andria. Proterius confirmed the view of Theophilus, and the Pope to avoid 
schism in the matter accepted his authority, and wrote to the bishops of the 
Western church in accordance with it. To avoid similar difficulties in future, 
he urged Victorius, a Gaul of Aquitaine, to construct a new paschal canon. 
Victorius multiplying the lunar cycle of nineteen years into the solar cycle of 
twenty-eight, produced a cycle of 532 years, beginning with the consulate of 
the Gemini which he took for the date of the Passion, and terminating in 
559 A.D. This canon was usually followed by the Latin church afterwards. 
(See Fleury, Hist. Ecclesiast. lib. xxviii. ch. 51.) 


284 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


propter quinque rationes in prima parte signatas. Synodus 
igitur Nicaena decrevit cyclum observari dum haberet veri- 
tatem et quia illis temporibus non fefellit. Caeterum decrevit 
hoc teneri, ut vitaretur contentio juxta caput cujuslibet, donec 
accideret in ecclesia Dei potestas mathematicae, qua certifi- 
cari possunt omnia de quibus est contentio. Minus enim 
malum est sine comparatione unum inconveniens ad tempus 
tolerari propter impossibilitatem remedii, quam quod quilibet 
opinionem suam promulget aeque falsam sicut est illa quae ab 
omnibus communiter sustinetur. Et sic loquitur Beda. Nam 
dicit, *Àcum lunam sic secundum cycli rationem signabant, 
aliud majus periculum per hoc declinaverunt. Et quod Beda 
adduxit miraculum, concedendum est quod illis temporibus 
non fuit error in cyclo, ut manifestum est, sed postea crevit et 
apparuit sensibiliter. 

Quod etiam adducit exemplum de lapide selenite, cujus 
splendor crescit cum luna primi mensis et decrescit, per 
quae cognoverunt antiquitus primationes paschales, istud 
non est pro cyclo, nisi dum habuit veritatem, sed magis 
contrarium : quia ille lapis ostendit nobis verum aequi- 
noctium, et decimam quartam lunam  paschalem in eo 
vel post ipsum sumendam pro termino Paschae; quod non 
potest hic cyclus his temporibus facere, nec unquam faciet, 
nec fecit diu ecclesiae. Caeterum Beda fuit circa tempora 
exordii cycli. Nam ipse refert in computo suo se tunc 
attigisse annum Domini septingentesimum primum. Et ab 
Incarnatione usque ad tempora Constantini, sub quo fuit 
synodus Nicaena, fuerunt cccxxxii anni secundum Bedam. 
Et ab hoc tempore usque ad Martianum principem fuerunt 
centum viginti anni, sub quo Leo papa fuit, qui sunt in universo 
cccclii.. Ex quo patet, quod Beda non fuit per ccc annos 
postea, sed nec a synodo nisi per circiter ccclxix annos, et 
ideo non potuit lunatio multum recedere a loco suo. Nam 
ad plus per unum diem integrum et per aliquid de secundo, 
eo quod in ccc annis et iv fit mutatio unius diei. Et ideo 
propter causas prius tactas bene potuit cyclus observari in 
tempore Bedae, sicut in tempore Leonis papae. Sed tamen 
scrupulus dubitationis jam exortus fuit a tempore Leonis, et 





CORRECTIO CALENDARII. 285 


augmentabatur haec dubitatio in tempore beati papae Hilarii. 
qui praecepit Victorio novum cyclum componere, in quo quia 
non fuit certitudo, sicut nec in decemnovennali, adhaeserunt 
posteriores consuetudini antiquae et statuto concilii Nicaeni. 

Patet igitur ex his, quod salva omni auctoritate Nicaenae 
synodi, potest cyclus hic immutari ; quia tunc error non fuit, 
et sustinebatur ut vitaretur majus periculum ad tempus, donec 
ecclesia posset habere astronomicam potestatem, per quam 
solam potest remedium adhiberi. Nam primitiva ecclesia non 
habuit usum astronomiae. Et ideo postea usque nunc fuit 
omissa correctio hujus rei propter longam consuetudinem, et 
propter hoc quod usus astronomiae non fuit in usu praelatorum 
nec multitudinis studentium, nec adhuc est ; licet aliqui sunt 
satis prompti et periti in hac parte. Debet autem nunc temporis 
remedium apponi propter istos errores manifestos et palpabiles, 
atque propter scandalum multiplex in ecclesia. Nam omnes 
literati in computo et astronomi sciunt haec, et derident 
ignorantiam praelatorum qui haec sustinent. Atque philosophi 
infideles, Arabes, Hebraei, et Graeci. qui habitant inter Chris- 
tianos ut in Hispania, et Aegypto, et in partibus orientis, et 
in multis aliis mundi regionibus abhorrent stultitiam quam 
conspiciunt in ordinatione temporum quibus utuntur Christiani 
in suis solemnitatibus. Et jam Christiani habet peritiam 
astronomiae, per quam potest fieri certificatio. Potest igitur 
Vestra Reverentia jubere, et invenietis homines qui praeclara 
remedia apponent in hac parte; et non solum in praedictis, sed 
in totius calendarii defectibus. Nam tredecim sunt radicales, 
et habent ramos quasi infinitos. Si igitur istud opus gloriosum 
fieret temporibus Vestrae Sanctitatis, tunc una de majoribus 
rebus et melioribus et pulchrioribus consummaretur quae 
unquam in ecclesia Dei fuerunt attentatae !. 


* Paul of Middelburg, bishop of Fossombrone, in his work, Paulina de recta 
Paschae celebratione (4. D. 1513) discusses the question of the Calendar with great 
fullness. Speaking of the confusion resulting from the error as to the length of 
the year and from the imperfection of the lunar cycle, he says, *Quod animad- 
vertentes ajores nostri exhortati sunt aliquando Romanos pontifices ut errori 
huic enormi succurrerent, "That he should not have mentioned Bacon's name 
in this connexion is the more strange that he does mention him in another 
part of his work, when he treats at some length of his conjecture as to the date 


At present 
the im- 
perfections 
of the 
Calendar 
bring dis- 
credit on 
the Church. 


'The value 
of mathe- 
matical 
science in 
the govern- 
ment of the 
world. 


285 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Postquam ! declaratum est quomodo mathematica potenter 
requiritur ad philosophiam et theologiam et Dei ecclesiam, 
nunc manifestandum est qualiter est necessaria rei publicae 
fidelium dirigendae. Et duobus modis principalibus valet. 
Uno scilicet modo propter cognitionem futurorum, praesentium, 
et praeteritorum ; alio modo in operibus utilibus. Cum vero 
humanum genus sit expositum infinitis periculis de futuro, 
summe necessarium est, ut habeat vias cognoscendi futura. 
Et cum Deus dedit homini majora, scilicet animam et corpus, 
et promittit vitam aeternam. non debuit denegare minora. 
Nam et sceleratis sol oritur et piratis patent maria; qua- 
propter longe magis Deus debet bonis utilem cognitionem 
rerum, et praecipue multitudini, propter hoc quod in ea bonum 
publicum invenitur. Et quia semper aliqui boni et Deo 
placentes in mundo inveniuntur, ideo Deus mundo dedit 
multiplicem futurorum cognitionem, nec potest stare sine ea, 
ut docet Avicenna in primo de Anima, et decimo Metaphysicae. 
Prius vero tactae sunt radices de cognitione futurorum in illa 
distinctione in qua de excusatione mathematicae disputavi, et 
ostensum est quod possibile est sufficiens judicium in omnibus, 
quod est scilicet medium inter necessarium et impossibile, et 
inter universale et particulare. Nam per haec mens humana 
illustratur, ut possit prudenter in omnibus dissere et utilitates 
sibi et aliis providere. Postea vero descendi ut res postulabat 
ad judicia specialia in humanis, scilicet in distinctione de 
sectis. Et si in rebus humanis et praecipue in hujusmodi fiat 
verum et utile judicium, multo magis in rebus naturalibus 
potest hoc fieri, tam in particulari quam in propria disciplina. 

Et licet, ubi actum est de excusatione mathematicae, atque 
superius de comparatione virtutum coelestium ad haec inferiora, 
of the Passion. But the ;zajores whom he speaks of here are Peter d'Ailly 
and Nicolas of Cusa. The first of these had, as will be seen presently, copied 
into his Zziago Mundi an extract from Bacon's Geographical treatise: and with 
regard to the lunar cycle, he advocated Bacon's view that the Arab cycle of 
thirty lunar years should be adopted. It is abundantly clear that the impulse 
to this reform was given by Bacon. By no previous writer had any attempt 
been made to apply astronomical science to the rectification of the Calendar. 

! Bacon now passes to the subject of Geography. A survey of the planet 


was needed in order to estimate the dangers to the Church from foreign foes; 
and generally for the exercise of the Pope's functions as universal bishop. 





GEOGRAPHIA. 287 


sit tactum de cognitione locorum mundi et rerum generabilium 
in eis per coelestia, tamen nunc uberius hoc exponam trans- 
eundo ad medicinam propter corpus humanum, cujus cognitio 
magis est homini necessaria quam alicujus rei alterius in hoc 
mundo. Et non solum manifesto quomodo res in diversis 
locis mundi cognoscuntur, sed quomodo in eisdem per tem- 
porum diversa curricula causantur. Effectus vero non cog- 
noscitur nisi per suam causam, ut certum est apud omnes; sed 
coelestia sunt causae inferiorum, unde oportet quod sciant haec 
generabilia per ingenerabilia quae sunt coelestia. Quod vero 
coelestia non tantum sint causae universales, sed causae rerum 
inferiorum propriae et particulares, probatur per Aristotelem, 
qui dicit secundo de Generatione, quod elementa deterius agunt 
quam organa et instrumenta artificialia respectu artificis. Sed 
tota actio artificialis principaliter attribuitur artifici, ut aedifi- 
catori, non ejus organo, ut securi. Ergo manifestum est quod 
coelo attribuitur operatio principalis omnium inferiorum, cum 
non sint agentia nisi coelum et elementa quae sunt ejus instru- 
menta. . Praeterea hoc patet inductive. Nam in omnibus 
inanimatis coelum est causa particularis sine contradictione ; 
quia inanimata non generant aliquod, nec producunt individua 
suae speciei, quia lapis non generat lapidem, sicut homo 
hominem et asinus asinum. Manifestum est igitur quod virtus 
coeli incorporata in materiam elementorum producit omnia 
inanimata, et animata per putrefactionem similiter: nam circa 
eorum generationem non sunt nisi coelum et elementa. Prae- 
terea dicit Averroes septimo Metaphysicae quod idem facit 
virtus solis in materia putrefacta quod virtus patrum in 
seminibus, quare necesse est coelum esse causam particularem 
usque ad generationem rerum ex propagatione. Sed quod 
similiter sit ibi probo. Nam in Vegetabilibus Aristoteles dicit 
primo de plantis, quod sol est pater plantarum et terra mater ; 
et in Animalibus vult illud idem ; quia de homine, de quo minus 
videtur, dicit secundo Physicorum, homo generat hominem ex 
materia et sol, et constat quod pater non continuat nec terminat 
generationem, sed incipit tantum per decisionem seminis ; 
quapropter oportet quod continuans et perficiens generationem 
sit sol seu virtus coeli. Et non solum est coelum causa in 


Effect of 
astronomic 
conditions 
on in- 
organic 
and 
organic 
nature. 


General 
principles 
of geo- 
graphy. 


Celestial 
and 
terrestrial 
equator 
and equi- 
noctial 
colure. 


288 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


recte generatis, sed in peccatis naturae et monstris. Nam 
Avicenna decimo octavo libro de Animalibus dicit; Si embryo 
non potest recipere humanitatem, recipiet animalitatem sicut 
in rebus monstruosis: ut quando filius hominis habuit caput 
arietis, et agnus habuit caput tauri: quoniam virtus in eo 
induxit formam secundum figuras coelestes, quae accidunt 
unicuique. Et si ulterius descendamus, possumus causas 
rerum inferiorum magis prope investigare per coelestia. Primo 
vero articulus hic est, quod quilibet punctus terrae est conus 
unius pyramidis virtuosae coeli. 

Ut hoc autem certius planiusque videatur quod intendimus, 
necesse est considerare quae sit diversitas regionum mundi, et 
quomodo eadem regio in diversis temporibus variatur, et 
quomodo res diversae ejusdem regionis diversas recipiunt 
passiones in eodem tempore. Sed haec sciri non possunt, nisi 
quantitatem et figuram habitabilis terrae et climata ejus 
distinguamus. Quatenus vero ad haec deveniamus, oportet 
nos supponere mundum esse sphaericae figurae, sicut superius 
est demonstratum. Et imaginabimur tres lineas a mundi 
terminis ductas intersecantes se in centro mundi ad angulos 
rectos, ut una sit a dextro in sinistrum in coelo, et hoc est 
quod ab oriente in occidens per centrum mundi ducatur; alia 
a sursum in deorsum, id est a meridie in septentrionem, et hoc 
est a polo antarctico ad polum arcticum, et tertia ab ante et 
retro, id est a puncto medii coeli supra nos usque ad punctum 
oppositum in coelo sub terra. Et per quandam transump- 
tionem vocabuli vocatur angulus terrae. Sic docet nos 
Aristoteles imaginari sex diversas positiones in coelo in 
secundo Coeli et Mundi. 

Si igitur imaginabimur unum circulum transeuntem per 
oriens, et medium coeli, et occidens, et angulum terrae, hic 
dividit coelum in duas partes aequales, in medio ejus re- 
linquens. unam medietatem respectu unius poli, et aliam 
respectu alterius, et vocatur aequinoctialis, et quia habitantes 
sub eo habent perpetuum aequinoctium, et quia omnibus 
habitatoribus terrae est aequinoctium quando sol venit ad 
illum circulum et describit eam in die naturali: et hoc est 
in principio veris et in principio autumni, quando sol 





GEOGRAPHIA. 289 


ingreditur capita Arietis et Librae. Si vero imaginemur 
alium circulum magnum, qui transeat per polos mundi et 
per fines orientis et occidentis, intersecantem — priorem 
circulum ad angulos rectos, qui vocatur colurus transiens 
per aequinoctia, tunc coelum sic dividetur per quatuor quartas, 
quarum duae erunt supra terram in situ nostro, et aliae 
duae sub terra. Et erit una quarta septentrionalis supra 
nos, scilicet quae continebitur inter medietatem aequinoc- 
tialis circuli et duas quartas coluri dicti, terminatas ad polum 
arcticum ex una parte, et ex alia ad puncta orientis et occi- 
dentis apud aequinoctialem, ut patet in figura, et haec est 
quarta pars quae est supra. Consimili autem modo oportet 
nos imaginari terram sphaericam esse, et illae tres lineae 
praedictae transibunt per centrum terrae intersecantes se in eo 
ad angulos rectos; nam sunt perpendiculares super eam, et 
quia in earum intersectione est centrum coeli et totius mundi, 
necesse est quod idem punctus sit centrum mundi et terrae ; 
quia intersectio ista non est nisi in puncto uno, per quintam primi 
libri Theodosii de Sphaeris. Nam si linea recta descendat a 
coelo perpendiculariter ad superficiem contingentem sphaeram 
terrae, in ea erit centrum terrae, per illam quintam, quae 
dicit, Si sphaeram plana superficies contingat, a puncto vero 
contactus recta linea ad contingentem superficiem perpendicu- 
lariter ducatur, in eadem centrum sphaerae esse necesse est: 
sed illa eadem linea erit perpendicularis ad superficiem con- 
tingentem sphaeram coeli, ergo in illa erit centrum coeli, et 
haec linea est una trium dictarum. Similiter et utraque 
aliarum per eandem rationem transibit per centrum coeli et 
centrum terrae: sed quaelibet istarum non intersecat aliam 
nisi in puncto uno, ergo in eodem erit centrum terrae cum 
centro coeli, et propter hoc terra jacet in medio mundi. Et 
ideo si imaginemur circulos duos in terra respondentes circulis 
in coelo praetactis, unum sub aequinoctiali circulo trans- 
euntem per oriens et occidens, et punctum in terra sub puncto 
medii coeli; et alium, per occidens et oriens et puncta in 
terra respondentia polis ; tunc per hos circulos dividetur terra 
in quatuor quartas, quarum duae erunt in superficie terrae in 
situ nostro; ct alia ex altera parte terrae. Et una erit 
VOL. I. U 


What pro- 
portion of 
the earth's 
surface is 

habitable. 


290 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


septentrionalis, scilicet a medio terrae sub aequinoctiali usque 
ad punctum terrae sub polo arctico contenta infra lineas quae 
ab oriente et occidente concurrunt in polum sive punctum 
terrae polo suppositum. Et haec est quarta quam quaerimus, 
in qua est habitatio nota, et est sub quarta coeli prius notata. 

Habitatio ! vero dupliciter consideratur ; uno modo respectu 
coeli, scilicet, quantum propter solem potest habitari, et 
quantum non. Et de hoc dictum est prius in universali, et 
tangetur posterius. Alio modo consideratur quantitas habi- 
tabilis respectu aquae, scilicet, quantum aqua impediat. Et 
hoc est modo considerandum. Ptolemaeus vero in libro de 
Dispositione Sphaerae vult quod fere sexta pars terrae est 
habitabilis propter aquam, et totum residuum est coopertum 
aqua. Etideo in Almagesti secundo libro ponit quod habi- 
tatio nota non est nisi in quarta terrae, scilicet in qua 
habitamus ; cujus longitudo est ab oriente in occidens, et est 
medietas aequinoctialis; et ejus latitudo est ab aequinoctiali 
in polum, et est quarta coluri. Sed Aristoteles vult in fine 
secundi Coeli et Mundi quod plus habitetur quam quarta. Et 
Averroes hoc confirmat. Dicit Aristoteles? quod mare parvum 
est inter finem Hispaniae a parte occidentis et inter princi- 
pium Indiae a parte orientis. Et Seneca libro quinto Natura- 
lium dicit quod mare hoc est navigabile in paucissimis diebus, si 
ventus sit conveniens. Et Plinius ? docet in Naturalibus quod 


' This paragraph, including half of that which follows, has a remarkable 
history. It is inserted without acknowledgement of its source in the Zz:ago 
Mundi of Cardinal d'Ailly (Petrus Alliacus), who died 1425, and whose work 
was printed at Louvain, 1480. It forms the greater part of the eighth chapter, 
entitled, * De quantitate terrae habitabilis.! From this work it was quoted by 
Columbus in a letter written in October 1498 to Ferdinand and Isabella 
from  Hispaniola. See 7Zago Mundi, fol. 13,b; and Humboldt, Examen 
Critique, vol. i. pp. 61-70 and pp. 96-108: also Coszos, vol. ii. p. 621 (Bohn's 
ed.. Humboldt remarks that the 77mago Mundi * exercised a greater influence 
on the discovery of America than did the correspondence with the learned 
Florentine Toscanelli.' 

? Arist. De Coelo. ii. 4, $8 15 910 robs ómoAauBávovras ovvámrew TÓv mepi rás 
'HparAeíous aTüAas TÓómOv TQ mTepl rjv "lvOucjv, kai ToUTov TOv Tpómov eivai Tijv 
6áXarrav píav, pi) Aíav 9moAauBávew dmiora Doretv. Cf. Seneca, JVat. Quaest. 1. 
Prolog., * Quantum enim est quod ab ultimis litoribus Hispaniae usque ad Indos 
jacet?  Paucissimorum dierum spatium, si navem suus ferat ventus, implebit.'" 

* Pliny, Nat. Hist. ii. 67. 





GEOGRAPHIA. 291 


navigatum est a sinu Arabico usque ad Gades: unde refert 
quendam fugisse a rege suo prae timore et intravit sinum 
maris Rubri qui vocatur Arabicus, qui circiter spatium navi- 
gationis annualis distat a mari Indico secundum Hieronymum 
in epistola, ut inferius exponetur. Et ideo latitudo terrae per 
quam decurrit mare Rubrum est magna valde ; ex quo patet 
principium Indiae in oriente multum a nobis distare et ab 
Hispania, postquam tantum distat a principio Arabiae versus 
Indiam. .A fine Hispaniae sub terra tam parvum mare est 
quod non potest cooperire tres quartas terrae. 

Et hoc per auctoritatem alterius considerationis probatur. More than 
Nam Esdras! dicit quarto libro, quod sex partes terrae sunt gum 
habitatae et septima est cooperta aquis. Et ne aliquis RM 
impediat hanc auctoritatem, dicens quod liber ille est apo- 
cryphus et ignotae auctoritatis, dicendum est quod sancti 
habuerunt illum librum in usu et confirmant veritates sacras 
per illum librum. Et pluries in officio divino utuntur 
auctoritatibus illius libri. Et ideo, sive Esdras sive alius 
hunc fecerit, supponendus est pro auctoritate. Et propter hoc 
dico quod licet habitatio nota Ptolemaeo et ejus sequacibus 
sit coarctata infra quartam unam, plus tamen est habitabile. 
Et Aristoteles potuit plus nosse, quia auctoritate Alexandri 
misit duo millia hominum ad investigandum res hujus mundi, 
sicut Plinius dicit octavo Naturalium. Et ipsemet Alexander 
perambulavit usque ad finem orientis, et sicut patet ex 
historia Alexandri et ex epistolis quas Aristoteli conscripsit, 
semper mandavit ei de omnibus mirabilibus et insolitis quae 
inveniebat in oriente. Et ideo potuit Aristoteles plus certi- 
ficare quam Ptolemaeus. Et Seneca similiter; quia Nero 
imperator discipulus ejus similiter misit ut exploraret dubia 
hujus mundi, sicut Seneca narrat in Naturalibus. Et ideo 
secundum haec quantitas habitabilis magna est et quod aqua 
cooperitur modicum debet esse. Versus enim polos mundi 
oportet quod aqua abundet, quia loca illa frigida sunt propter 


1 What Bacon calls the fourth book of Esdras answers to the second book in 
the Zpocrypha. See ch. 6, v. 42, * Upon the third day thou didst command 
that the waters should be gathered together in the seventh part of the earth ; 
six parts didst thou dry up. 


U2 


'The sea 
occupies 
less than 
three- 
quarters of 
the earth's 
surface. 


292 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


elongationem a sole, sed frigus multiplicat humores ; et ideo 
a polo in polum decurrit aqua in corpus maris et extenditur 
inter finem Hispaniae et inter principium Indiae non. magnae 
latitudinis, et vocatur Oceanus; ut principium Indiae possit 
esse multum ultra medietatem aequinoctialis circuli sub terra 
accedens valde ad finem Hispaniae. Sed ne verum hic pro 
falso damnetur, oportet nos scire quod Hispania in hoc loco 
accipitur non pro citeriori sed pro ulteriori, de quo auctores 
certi loquuntur, ut Plinius! in Naturalibus et Merlinus in pro- 
phetia sua, et Orosius in libro de Ormesta Mundi, et Isidorus 
decimo quarto libro Etymologicorum. . Quoniam docet quod 
inter Hispaniam quae nunc vocatur et Africam nunc dictam 
non fuit aqua decurrens, sed terra continua ab antiquis tem- 
poribus, sed postea oceanus irruit in profunda terrae et con- 
junxit se mari Tyrrheno, quod decurrit per littus Arragoniae 
provinciae et Italiae. Citerior igitur Hispania a Pirenaeis 
montibus usque ad Carthaginem porrigitur: sed ulterior 
transit Gaditanum fretum usque in provincias Africae. Unde 
extenditur ultra Gades Herculis et attingit montem Atlantem. 
Haec necessario recitavi secundum auctores dictos, ne Aris- 
toteles et suus commentator per ignorantiam ulterioris 
Hispaniae deriderentur, cum dicunt ad probationem parvi- 
tatis maris inter Hispaniam et Indiam quod elephantes sunt 
tantum in illis duobus locis. Verum enim est quod circa 
montem Atlantem abundant elephantes, ut Plinius dicit, sicut 
et Aristoteles, et similiter in India, et ideo in ulteriori 
Hispania est frequentia elephantorum ; sed Aristoteles dicit 
quod elephantes in illis locis esse non possunt nisi essent 
similis complexionis, et si essent multum distantes non haberent 
similem complexionem, et ideo nec elephantes essent in illis 
locis tantum. Quapropter concludit haec loca esse propin- 
quiora, et ideo oportet quod mare sit parvum inter ea. 

Non igitur mare cooperiet tres quartas terrae, ut aestimatur. 
Nam sit medietas terrae superior 2 ? c d, in cujus una quarta, 
scilicet 2 ? c, est habitatio nobis nota. Jam patet quod multum 


! Pliny speaks of the tradition that Spain was originally continuous with the 
opposite African coast (lib. iii, proómium). But he never speaks of any part of 
Africa as Hispania ulterior. 





GEOGRAPHIA. 293 


de quarta illa sub nostra erit habitatione, propter hoc quod 
principium orientis et occidentis sunt prope, quia mare parvum 
ea separat ex altera parte terrae. Et 
ideo habitatio inter orientem etocciden- 
tem non erit medietas aequinoctialis cir- 
culi, nec medietas rotunditatis terrae, nec 
duodecim horae, ut aestimant, sed longe 
plus medietate rotunditatis terrae et plus 
quam revolutio medietatis coeli. Quan- 
tum autem boc sit, non est temporibus 
nostris mensuratum, nec invenimus in 


b 





16:22: 


libris antiquorum ut oportet certificatum ; nec mirum, quoniam 
plus medietatis quartae in qua sumus est nobis ignotum ; nec 
sunt civitates a philosophis comprehensae, ut patebit ex 
sequentibus. Similiter si loquamur de aliis duabus quartis, et 
consideremus vias naturales secundum quod philosophia 
naturalis decurrit, non erunt illae coopertae aquis, ut vulgus 
mathematicorum aestimat. Nam cum poli et regiones versus 
eos sint ejusdem remotionis a sole et planetis secundum com- 
parationem polorum ad vias planetarum in medio mundi inter 
duo tropica ; necesse est quod secundum haec aequales dis- 
positiones sint in quarta nostra, et in quarta ultra aequinoctialem 
versus alterum polum ; et similiter in quarta sub pedibus nostris 
usque ad aequinoctialem ; et in quarta ultra aequinoctialem 
erit consimiliscomplexio secundum tenorem praedictorum. Et 
ideo si quarta nostra non est cooperta aquis saltem usque ad 
latitudinem et distantiam ab aequinoctiali per 66 gradus, ut in 
fine insularum Scotiae et in regno Norguegiae, manifestum est 
quod similis causa naturalis erit in alia quarta ultra aequinoc- 
tialem in superiori parte terrae sicut in illa in qua sumus, quia 
elongatio a via solis inducit frigus, et frigus multiplicat 
humorem, et ideo circa polos erit congregatio naturalis 
aquarum, et in regionibus quae sunt prope. Et ideo in 
altera quarta ultra aequinoctialem secundum hoc debet esse 
multum habitabile ; saltem usque ad regiones quarum latitu- 
dines sunt usque ad 66 gradus, sicut hic. 
Caeterum potest argui secundum mathematicos major The ec- 


V Pes "- . tricitv 
habitatio ex defectu aquae ibi quam in quarta nostra, orqe sd], 


orbit is 
likely to 
produce 
more dry 
land in the 
southern 
hemi- 
sphere. 


Descrip- 
tion of the 
known 
world. 


294 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quoniam in parte illa est oppositum augis solis, et sol 
descendit ad terram ibi multum. Unde oportet quod com- 
burat quartam illam in aliqua parte sui, et residuas usque ad 
polum magis calefaciat quam partes nostrae quartae in qua 
habitamus. Et similiter contingit persuadere de reliqua 
quarta sub illa. Et iterum sumitur argumentum ad hoc per 
Aristotelem in primo Coeli et Mundi et per Averroem, quod 
reliqua medietas terrae ultra aequinoctialem circulum est 
locus sursum in mundo et nobilior et ideo maxime competit 
habitationi. | Et propter hoc ex ordinatione naturae erit 
quod impedimenta habitationis magis excludantur, saltem in 
magna parte illius medietatis, scilicet longius ab opposito 
augis solis, si eccentricum ponimus, et ubique si non ponatur 
eccentricus, et hoc propter stellas nobiliores in illa parte, ut 
vult Averroes primo Coeli et Mundi. Et Ptolemaeus dicit in 
libro de Dispositione Sphaerae quod natura exigit ut sint duo 
genera Aethiopum, scilicet sub duobus tropicis. Ex quo 
arguunt aliqui quod habitatio est ultra aequinoctialem sicut 
citra: et secundum haec non erit figura habitabilis quartae 
sphaerae nec semicirculus descriptus in plano, nec aqua 
circuet in circuitu mundi per polos et oriens et occidens co- 
operiens tres quartas ejus, ut creditur: sed magis erit figura 










PRINCIPIUM INDIAE 










SITVNOIGIB3IA 
smod 
Si wagog Snog 


PRINCIPIUM HISPANIAE 


FiG. 23. 


aquae hujus vel consimilis, ita quod hoc mare vocetur Oceanus, 
habens plurimum de aqua circa polos, cujus longitudo ex- 
tenditur a polo in polum inter principium Indiae et finem 
Hispaniae, quae est mathematicis nota. 

Et quoniam non est mathematicis nota habitatio nisi in 
quarta in qua sumus, et etiam non tota quae comprehenditur 
intra medietatem aequinoctialis et medietatem coluri trans- 


GEOGRAPHIA. 295 


euntis per polos et extremitates medietatis aequinoctialis ! The seven 


; : : : : ones of 
sub hac figura, ideo in executione sententiae mathematicorum 55i. 


oportet relinqui quod incertum est, et fieri sermonem de eo s Al 
quod philosophis magnis innotescit. Ptolemaeus? inter i 
omnes ab incarnatione Domini maxime certificavit in hac 
parte, et in secundo Almagesti quartam istam, in qua sumus, 
distinguit. Et ejus et Alfragani et aliorum divisio magis nota 
est per septem climata famosa. Clima vero apud eos est 
spatium terrae in quo dies prolixior excedit per dimidiam 
horam diem prolixiorem alterius partis terrae, vel exceditur 
ab eodem. Certum tamen est quod magis naturalis et verior 
distinctio esset penes quartam horae, secundum quod 
Ptolemaeus primo dividit: sed quia istae partes sunt parvae, 
ideo considerant philosophi majores et conjunxerunt duas 
illarum in uno climate. Et quoniam haec climata et civitates 
famosae in eis non possunt evidenter percipi sermone, oportet 


! The words, *et medietatem coluri . . . medietatis aequinoctialis? are 
printed twice over in Jebb's edition. 

? [n the first printed edition of Ptolemy's Cosmographia, dedicated to Pope 
Sixtus IV, in 1478, there are twenty-seven maps: one of the World, ten of 
Europe, four of Africa, twelve of Asia. These correspond exactly to the 
description given in the eighth book of the Cosmographia. In all of them 
parallels of latitude and meridians are given, as in modern Atlases. In his map 
of the World, embracing as it did, on his system, 180 degrees of longitude and 
80 degrees of latitude, a very elaborate and scientific attempt is made to project 
those curved lines accurately on a plane surface. It appears probable that 
these maps are the work of Agathodaemon of Alexandria a contemporary of 
Ptolemy. (Bunbury, vol. ii. p. 578.] 

The parallels of latitude are twenty-five in number: four of South latitude, 
twenty-one of North. They are arranged according to the length of the day at 
the Summer solstice, by intervals of one quarter of an hour. Beginning with 
16? 25 S. where the longest day is thirteen hours, proceeding north to the 
Equator where it is twelve; thence northwards to lat. 457. From this point 
the parallels are drawn at half-hourly intervals to lat. 58", where the longest day 
is eighteen hours. The next parallel is drawn at 61^, the day being nineteen 
hours; the last at 63^, where it is twenty hours. This, says Ptolemy, is the 
latitude of Thule. 

In Ptolemy's Atlas longitude is calculated in degrees and half degrees, taking 
as the starting-point the meridian of the Fortunate islands (Ferro in the Canary 
islands), which he wrongly estimated as being only 2? 30' west of the Sacred 
Promontory (Cape St. Vincent). Further, owing to his acceptance of Posidonius' 
estimate of the Earth's magnitude, 180,000 stadia, his degrees of longitude as 
measured on the Equator, were only 500 stadia (i.e. fifty geographical miles 
instead of sixty). 


Equatorial 
regions 
south of 
the zones. 


296 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quod figura sensui ministretur!. Primo igitur figuram hujus 
quartae cum climatibus suis ponam, et signabo civitates 
famosas in locis suis per distantiam earum ab aequinoctiali, 
quae vocatur latitudo civitatis vel regionis ; et per distantiam 
ab occidente vel oriente, quae longitudo regionis vocatur. Et 
in divisionibus climatum atque in latitudinibus et longitu- 
dinibus civitatum utar auctoritate et experientia sapientum. 
Sed in signatione civitatis in loco suo per longitudinem et 
latitudinem suam inventas ab auctoribus, superaddam arti- 
ficium, quo locus civitatis habeatur per distantiam ejus 
a meridie et septentrione et oriente et occidente. Et hoc 
artificium consistit in concursu lineae rectae aequidistantis 
aequinoctiali signatae in plano: secundum formam lineae 
rectae ductae a numero graduum latitudinis regionis signato 
in quarta coluri ducta ab aequinoctiali ad polum mundi in 
concursum, inquam, cum arcu circuli magni qui transit per 
polos mundi et per numerum longitudinis civitatis signatum 
in aequinoctiali circulo. Hic autem modus melior est et 
facilior, et sufficit considerationi locorum mundi in hujusmodi 
figuratione sensibili. 

Ostendam etiam cum latitudine cujuslibet climatis quot 
milliaria quodlibet contineat in se, et quot gradus in coelo 
cuilibet respondeant, et quot horas habet dies prolixior. 
Elevatio autem poli supra horizonta in quolibet climate est 
latitudo ejus ab aequinoctiali, et distantia zenith capitis ab 
aequinoctiali, idem cum latitudine et cum elevatione poli: et 
pono numerum milliariorum totius spatii septem climatum. 
Sed licet non notata sunt a philosophis nisi septem climata, 
nihilominus tamen signant alia spatia terrae et ante climata * 
et post. Nam Ptolemaeus dicit in libro de Dispositione 
Sphaerae, quod perambulatum est auxilio regum Aegypti 
usque ad aequinoctialem circulum. .À paucis tamen et raro 
pertransitum est hoc spatium ante climata propter distantiam 
ejus, sed magis propter negligentiam principum qui philosophos 
deberent juvare in hac parte. Signo ergo spatia tria ante 

! It is evident from this and other passages that Bacon prepared a map of 
the svorld to illustrate this part of the Opus Majus. No trace of it, however, 


has been hitherto discovered. 
* Ante climata, i. e. beyond 16? 25/, South latitude. 


GEOGRAPHIA. 297 


climata nota, quae plus de terra habent quam unum clima, et 
pono numerum milliariorum latitudinis istius spatii inter 
aequinoctialem et primum clima, et quot milliaria sunt ab 
aequinoctiali usque ad finem septimi climatis; deinde divido 
spatium quod est ultra climata. Et Ptolemaeus in secundo 
Almagesti distinguit istud spatium per excessum quartae 
unius horae adjectum super longitudinem diei in praecedenti 
regione usquequo veniat ad latitudinem regionis quae est Ixi 


gradus. Et postea per medietatem unius horae usque ad . 


latitudinem lxiv graduum ; et ab illo loco dividit spatia per 
unam horam usque ad latitudinem Ixvi graduum ; ubi est 
nox continua in solstitio hyemali, nisi quod medietas solis 
fertur subito sub horizonte et est dies continuus in solstitio 
aestivali, et hoc est ultra Scotiam longe. Et deinde semper 
apparet sol in aquilone versus polum. 

Sed tunc ulterius dividitur spatium notabiliter per quanti- 
tatem diei unius mensis, vel duorum, vel trium, vel quatuor, 
vel quinque, vel sex. Nam habitantes sub polo habent 
dimidium annum diem, hoc est, solem supra horizonta per sex 
menses et sub horizonte per alios sex ; sed tamen crepusculum 
vespertinum durat per septem septimanas et unum diem, 
scilicet, a sexto decimo die Septembris inclusive, in quo sol 
ingreditur nunc temporis signum Librae usque ad sextum 
diem Novembris exclusive. Et in tanto spatio est claritas solis 
super terram, sicut apud nos in aestate accidit post occasum 
solis : quia in illo die sexto est declinatio solis sub horizonte per 
octodecim gradus et sex minuta ; et crepusculum durat usque 
ad finem octodecim graduum et non plus. Et ab eodem die 
sexto Novembris inclusive usque ad 21 diem Januarii inclusive 
est nox obscura per decem septimanas et per quinque dies. 
Nam in illo 21 die est sol sub horizonte octodecim gradibus et 
sex minutis; cet ideo non potest incipere crepusculum matu- 
tinum in illo, sed oportet quod sol prius transeat illa sex minuta. 
Sed ab illo die, scilicet 21 Januarii exclusive incipit aurora, et 
durat usque ad ingressum solis in signum Arietis, et hoc est 13 
die Martii nunc temporis, unde durat per septem septimanas 
et unum diem. X Et per residuum temporis dum sol vadit a 
primo gradu Arietis usque ad primum gradum Librae est sol 


Polar 


regions. 


Different 
senses in 
which East 
and West 
are taken. 


298 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


semper super horizonta eorum; et hoc est per dimidium 
annum: quia horizon eorum est aequinoctialis circulus. Et 
ideo sex signa septentrionalia sunt semper super horizonta, ut 
apparet in sphaera ad sensum. Et ideo dum sol est in illis 
signis habent diem manifestum. | Et nihilominus duo crepus- 
cula in quibus apparet claritas solis super horizonta simul 
sumpta continent tres menses et quindenam et duos dies, et 
ideo respectu crepusculorum et diei habitatores illius loci sub 
polo parum habent de nocte per annum. 

Haec omnia scripsi sequendo principaliter Ptolemaeum et 
Alfraganum !, et tabulam de longitudinibus et latitudinibus 
civitatum. Nam in latitudinibus climatum et spatiorum ante 
climata et post secutus sum sententiam Ptolemaei in Alma- 
gesti. Expansionem autem climatum per sua milliaria et 
spatiorum ante climata et post, atque quae civitates et regiones 
continentur in illis climatibus et spatiis, descripsi secundum 
Alfraganum principaliter, nisi quod ipse non tangit praecise 
computationes quas pono per examinationem majorem, atque 
sequendo alios auctores aliquod immuto aliquando et addo, 
secundum quod oportet propter certitudinem majorem: ut 
tetigi de civitate Syene. 

Quod si objiciatur, quod in canonibus astronomiae et in 
tabulis aliis invenitur aliter in longitudinibus et latitudinibus 
civitatum, ut evidenter patet de Toleto, ad cujus meridiem 
factae sunt tabulae? Toletanae; dicendum est quod aliter et 

? Ahmad Ibn Muhammad Ibn Kathir, commonly known as Alfreganus or 
Alfraganus, lived early in the ninth century. His works on astronomy, geography, 
and chronology were translated in the twelfth century by Joannes Hispalensis. 
This version was very inaccurate, and a more correct one was made afterwards by 
the Jew Jacobus Anatolius. The mathematician, Regiomontanus, gave lectures 
on Alfraganus at Padua in the fifteenth century. His works were printed at 
Nurimberg in 1537, together with a very interesting lecture on the history of 
Mathematics by Regiomontanus. Another edition was published, apparently 
from the corrected version, at Frankfurt, in 1590. "The seven zones described 
by Alfraganus, extend from the equator to lat. 45^. The parallels are arranged 
according to the length of the day at the Summer solstice: the length in each 
exceeding that of the parallel to the south of it by half an hour. See tbe two 
editions referred to: also Cantor, vol. ii. p. 238, and Jourdain, p. 115 

? Alfonso X of Castile appointed a committee of astronomers to construct new 
astronomical tables. In this work the Rabbi Isaac Ebn Sid Hazan played an 


important part. * Their principal defect was the introduction of an inequality 
in the motion of the fixed stars in longitude by which this motion appeared 


GEOGRAPHIA. 299 


aliter accipiunt oriens et occidens. Nam oriens et occidens The — . 
de quibus hic loquimur sunt ultima terrae habitabilis. Sed Mr 
uno modo accipiuntur oriens et occidens sub aequinoctiali 
circulo in medio terrae; ita quod principium Indiae sub 
aequinoctiali est oriens habitabilis; et finis Hispaniae ulterioris, 
si extenderetur usque ad aequinoctialem circulum, esset 
occidens; sed non tantum extenditur, immo est magnum 
spatium terrae a meridiana parte Hispaniae ulterioris usque 
ad aequinoctialem. Finis igitur istius spatii a parte occidentis 
est occidens habitabilis. Sed cum terra a parte occidentali 
habeat magnam latitudinem, scilicet ab aequinoctiali usque 
ad montem Atlantem et Gades Herculis, et citra per totum 
circuitum | Hispaniae totius et Hiberniae, possunt diversi 
diversimodo accipere occidens ; unde aliqui accipiunt a Gadi- 
bus, aliqui a monte Atlantis, aliqui a fine habitabilis sub aequi- 
noctiali. Sed cum accipitur sub aequinoctiali, certius accipitur, 
quia illud uno modo est et melius, quia hoc est in medio 
mundi inter duos polos, et ideo est verum occidens; et eodem 
modo est de oriente. Tabula vero latitudinum et longi- 
tudinum non accipit longitudines ab occidente sub aequi- 
noctiali, ut certum est. Nam sic longitudo Toleti est viginti 
novem graduum ab occidente, et secundum tabulam non est 
nisi undecim. Et auctor illius tabulae sumpsit occidens ei 
notum et certum et respectu situs suae regionis. Consideran- 
dum vero hic est quod oriens et occidens in divisione terrae 
non possunt sumi nec debent nisi penes ultima terrae, ubi 
mare quod vocatur Oceanus deficit, qui extensus est inter 
Indiam et Hispaniam ulteriorem et regiones alias occiden- 
tales et orientales, quae sequuntur Indiam et Hispaniam. 
Unde non debent accipi penes oriens et occidens secundum 
fines alicujus orientis, secundum quod nos dicimus aliquando 
oriens et occidens penes ortum et occasum solis. Nam 


to be sometimes accelerated and sometimes retarded. It was known as the 
trepidation of the fixed stars, or the motion of the eighth sphere. This 
imaginary inequality continued to disfigure the best tables till the time of 
Copernicus. See Library of Useful Knowledee, History of Astronomy, p. 38. 

Previous tables had been constructed at Toledo in the eleventh century by 
Arzachel. It does not appear quite certain whether it is to those that reference 
is made, or to those of Alfonso. 


Determina- 
tion of 
longitude 
and 
latitude. 


D2con's 
map. 


More 
accurate 
determina- 
tion of 


300 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


infiniti sunt horizontes tam obliqui quam recti. Et ideo oriens 
et occidens in divisione terrae non sumuntur penes horizonta; 
tunc enim quod esset oriens unius horizontis esset occidens 
alterius horizontis, et medium ejus. 

Et notandum quod verum occidens et oriens sub aequi- 
noctiali circulo est, ut dictum cst: et hoc est ad ultimum 
habitabile ulterioris Hispaniae pro occidente et ad ultimum 
Indiae ulterioris pro oriente. Si igitur volumus sumere dis- 
tantiam civitatis ab" occidente nunc dicto ducemus unam 
lineam ab hoc occidente aequidistantem civitati, et linea 
intercepta inter civitatem et dictam aequidistantem denotabit 
longitudinem ejus ab occidente. Et similiter ducatur una 
linea ab Arym! civitate in medio mundi usque ad polum 
arcticum, et ab ea ducatur linea recta usque civitatem, quae 
notabit distantiam civitatis a medio mundi. Sed aliquando 
accipitur distantia ab occidente respectu finis habitabilis in 
directo illius civitatis: et quia hoc variatur infinitis modis 
apud diversos habitantes, variatur sumptio longitudinum. 
Sed melior acceptio est ab occidente sub aequinoctiali, quia 
hoc est uno modo. Et quia aliarum civitatum a Toleto 
longitudines et latitudines non inveniuntur congregatae nisi 
in hac tabula, ideo secutus sum eam in hac parte. Quam- 
quam major certitudo requiratur, quia nondum apud Latinos 
certificatae sunt longitudines et latitudines civitatum et 
regionum ; nec unquam certificabuntur nisi per apostolicam 
auctoritatem vel imperialem, aut per auxilium alicujus regis 
magni praebentis philosophantibus adjutorium. Secundum 
igitur praedicta praesentem affero descriptionem in albiori 
parte pellis?, ubi civitates notantur per circulos rubros ; nam 
in alia parte pellis alia descriptio poterit assignari propter 
evidentiam majorem locorum mundi. Et hànc secundam 
descriptionem addo propter summam utilitatem locorum. 

Quoniam igitur locorum mundi cognitionis maxima utilitas 
est, ideo aliam descriptionem oportet afferri. Nam res 
mundi sciri non possunt nisi per notitiam locorum in quibus 


! O. has ab arcu civitatis, which is clearly wrong. See note on p. 31o. 
? Another reference to the lost map included in the writings sent by Bacon 
to the Pope. 





GEOGRAPHIA. gor 


continentur. Locus enim est principium generationis rerum, 
ut dicit Porphyrius; quia secundum diversitatem locorum 
est diversitas rerum ; et non solum naturalium, sed moralium 
et scientialium, ut videmus in hominibus quod secundum 
diversitatem regionum habent mores diversos et occupant 
se in artibus et scientiis diversis. Quia igitur philosophia 
intromittit se rebus mundi, multum ei deest adhuc apud 
Latinos, postquam non habet certificationem locorum mundi. 
Sed haec certificatio stat in cognitione: longitudinis et lati- 
tudinis cujuslibet loci; tunc enim sciremus sub quibus stellis 
est quilibet locus, et quantum a via solis et planetarum, et 
quorum planetarum et signorum loca recipiant dominium, 
quae omnia faciunt diversas complexiones locorum: quae si 
scirentur, possit homo scire complexiones omnium rerum 
mundi et naturas et proprietates quas a virtute loci contra- 
hunt. 

Et hoc requirit non solum philosophia, sed sapientia Dei 
cujus series tota decurrit per loca mundi. Unde sensus 
literalis.stat in cognitione locorum mundi. ut per convenientes 
adaptationes et similitudines sumptas ex rebus eliciantur 
sensus spirituales. Nam haec est propria expositio scripturae, 
ut superius manifestavi in exemplo. Et haec cognitio locorum 
mundi valde necessaria est reipublicae fidelium et conversioni 
infidelium et ad obviandum infidelibus et Antichristo, et aliis. 
Nam propter diversas utilitates reipublicae et propter praedi- 
cationem fidei mittuntur homines ad loca mundi diversa, in 
quibus occupationibus valde necessarium est proficiscentibus 
ut scirent complexiones locorum extraneorum, quatenus 
scirent eligere loca temperata per quae transirent, Nam 
valentissimi homines aliquando ignorantes naturam locorum 
mundi seipsos Christianorumque negotia peremerunt, eo quod 
loca nimis calida in temporibus calidis aut nimis frigida in 
frigidis transierunt. Receperunt etiam pericula infinita, eo 
quod nesciverunt quando intraverunt regiones fidelium, quando 
Sschismaticorum, quando Saracenorum, quando Tartarorum, 
quando tyrannorum, quando hominum pacificorum, quando 
barbarorum, quando hominum rationabilium. Deinde qui 
loca mundi ignorat, nescit non solum quo vadit, sed quo 


latitudes 
and 
longitudes 
necessary 
(1) for 
knowledge 
of man and 
of nature. 


(2) For 
spiritual 
govern- 
ment of the 
world. 


(3) For 
knowledge 
of the ten 
tribes and 
of Anti- 
christ. 


302 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


tendat; et ideo sive pro conversione infidelium proficiscatur, 
aut pro aliis ecclesiae negotiis, necesse est ut sciat ritus et 
conditiones omnium nationum, quatenus proposito certo 
locum proprium petat; ne, si velit Paganos adire, cadat 
in idololatras, vel si illos intendat, scismaticos invadat, vel 
pro scismaticis obedientes Romanae ecclesiae eligat, aut in- 
differentes utrique parti, cujusmodi sunt populi qui vocantur 
Aas; quatenus etiam Nestorianos desiderans Nicholaitas 
declinet ; et sic multis gentibus sectarum diversarum ne unam 
pro alia eligat oberrando. Quamplurimi enim a negotiis 
Christianorum maximis sunt frustrati eo quod regionum 
distinctiones nesciverunt. 

Deinde non modica necessitas sciendi loca mundi oritur ex 
hoc, quod oportet ecclesiam optime scire situm et conditiones 
decem tribuum Judaeorum, qui exibunt in diebus futuris. 
Nam Orosius in libro de Ormesta Mundi ad Augustinum libro 
tertio dicit; Ochus, qui est Artaxerxes, plurimos Judaeorum 
in transmigrationem egit, atque in Hyrcania ad Caspium mare 
habitare praecepit; quos usque in hodiernum diem amplis- 
simis generis sui incrementis consistere atque exinde quando- 
que erupturos opinio est. Et magister in historiis addit, quod 
Alexander magnus conclusos ibi invenit, et ob malitiam eorum 
arctius eos constrinxit, quos tamen egressuros circa finem 
mundi testatur, et magnam stragem hominum esse facturos. 
Et in Cosmographia sua Ethicus astronomus! dicit gentes 
varias debere exire circa dies Antichristi, et eum vocabunt 
Deum Deorum, prius mundi regiones vastaturi. Et Hliero- 
nymus hoc confirmat in libro quem transtulit de sapientiis 
hujus philosophi. 

! Under this title two geographical writers of the early middle ages are 
often confounded. One is Julius Honorius, sometimes spoken of as Julius 
Aethicus. The work of the other is known as Cosziographtia. Aethici. Pstrici, 
written in barbarous Latin, and fabulously said to have been translated from 
the Greek by St. Jerome. To the first is perhaps due (or on the other hand his 
work may be a modification of) the summary of geography prefixed to the 
history of Orosius. The second, purporting to be written by a mysterious 
traveller who visited all parts of the known, and many of the unknown, world, 


is a treatise wholly without value, except on the ground of its popularity as 
a text-book of geography in the middle ages. (Cf. Bunbury, vol. ii. pp. 692-3, 


and pp. 703-5.) 





GEOGRAPHIA. 303 


Et Alexander magnus cum eis pugnavit, sed superare non 
potuit, sicut iste Ethicus testatur et refert Hieronymus, 
ideo ingemuit et ait, * Gentes rationabiles et sapientes vasta- 
vimus, attrivimus populum inclytum et sublimem ac sinceram 
gentem. Quid utilitatis aut necessitatis fuit? cum omnes 
inferorum daemones et adversariorum phalangas hic relinqui- 
mus in humana specie latitantes. Item ne quando audiant 
vel percipiant terram mellifluam et uberrimam mundi gloriam ; 
ne forte irruant in universam superficiem terrae, et quasi 
panem cuncta decerpant atque deglutiant. O terra, mater dra- 
conum, nutrix scorpionum, fovea serpentum, lacus daemonum, 
facilius fuerat in te infernum esse quam tales gentes par- 
turire. Vae terrae fructiferae et mellifluae, quando ingruent tot 
serpentes et bestiae ineam. Vae habitatoribus orbis, cum istae 
coeperint triumphare : contra quos nisi ad tempus posuisset 
Alexander remedia, nulla gens aut populus oppressionem 
illorum ferre potuisset, ut scribit Hieronymus. Quando igitur 
hae nationes inclusae in locis certis mundi exibunt in desola- 
tionem regionum et obviabunt Antichristo, multum deberent 
Christiani et maxime ecclesia Romana considerare situm 
locorum, ut posset percipere hujusmodi gentium feritatem et 
per eos percipere tempus Antichristi, et originem ; nam debent 
obedire ei: ergo si illi ex una parte mundi veniant, ipse ex 
contraria procedet, quando autem claustra Alexandri rupta 
sunt. Nam aliqua fuerunt ante Isidorum quassata, quoniam 
scribit de eis. Atque frater Willielmus!, quem dominus rex 
Franciae misit ad Tartaros anno Domini 1253, quando fuit 
ultra mare, scripsit regi nunc dicto quod transibat cum 
Tartaris per medium portarum quas Alexander construxit. 
Quando enim non potuit vincere has gentes, tunc ut scribit 
Ethicus et confirmat Hieronymus, Alexander immolavit 
hostias Deo et deprecatus est tota nocte et die Dei miseri- 
cordiam et consilium, et divina potentia affuit terrae motus 
magnus, et convenerunt montes adversus montes, et approxi- 


! More will be said on this subject in a subsequent note. For an account of 
Alexander's gates, and the nations enclosed by them, see Aethiopian version of 
the pseudo-Callisthenes, edited by Mr. Wallis Budge, pp. 230-238 (1896). See 
also Marco Polo, i. 4 (vol. i. pp. 49-50, Yule's ed.). 


Attempts 
of Alex- 
ander to 
control in- 
cursions of 
dangerous 
tribes. 


Special 
geographi- 
cal de- 
scription, 
partly from 
Pliny and 
other 
writers, 


partly from 
reports of 
travellers. 


394 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


maverunt per stadium unum usque ad spatium unius quadrigae, 
et ipse tunc erexit portas mirae magnitudinis et linivit eas 
bitumine incognito, quod nec igne nec ferro nec aqua nec 
aliqua re dissolvi potest, nisi solo terrae motu violento. 

Quoniam igitur infinita est utilitas cognitionis locorum 
hujus mundi pro philosophia et theologia et ecclesia Dei, volo 
adhuc alium sermonem de hujusmodi locis componere et 
divisiones regionum evidentiores assignare ; et sequar Plinium 
abundantius, quem omnes sancti et sapientes sequuti sunt. 
Ubi autem aliquod certum per alios auctores invenero tam 
per sanctos, ut Hieronymum, Orosium, Isidorum, quam per 
alios auctores, non negligam quae necessaria sunt assignare. 
Sed regionum nobis notarum divisiones particulares non 
oportet annotare, similiter nec loca singula in aliis regionibus, 
sed magis notabilia et famosiora in scriptura et philosophia ; 
de quibus gentes tyrannicae venient et venerunt, quae mundum 
referuntur de praeterito vastasse aut aliquando vastaturae. 
Et assignabo ritus et sectas gentium, ut qui sunt Pagani, qui 
idololatrae, qui Tartari, et sic de aliis, ut certior apprehensio 
locorum pateat perlegenti. Haec autem via, qua procedam, 
non est per certificationem astronomiae, scilicet per veras 
longitudines et latitudines! locorum respectu coeli; quia 
nondum habent eam Latini, sed est sumpta ex auctoribus qui 
mundi regiones describunt secundum quod quilibet potest 
loca natalis soli describere, et per alios de locis extraneis 
edoceri. 

Non nunquam tamen plura reperiuntur scripta, quae ex 


! In Ptolemy's Atlas, lines of longitude and latitude are drawn, so as to give 
an appearance of precision to his maps, which in reality they do not possess. 
His conception of what a map ought to be was derived from Hipparchus, and is 
thoroughly scientific. Having made these maps, he drew up a list of places with 
the precise latitude and longitude (to the twelfth part of a degree) assigned to 
each. But these positions are in the immense majority of cases purely hypo- 
thetical, and are determined by the best estimate he could get from travellers' 
reports. 

Considering the immense reputation of Ptolemy during the middle ages, it is 
extremely remarkable that Bacon should have seen so clearly the fallacious 
character of this side of Ptolemy's work, and should show himself so clearly 
aware of the necessity for accurate determination of the latitude and longitude 
of each place by astronomical observation. Cf. p. 300. 





GEOGRAPHIA. 305 


rumore magis quam per experientiam habuerunt auctores. 
Nam et Plinius minus bene dixit mare Caspium oriri ex mari 
Oceano, et Ptolemaeus in Almagesti de plano erravit de situ 
Britanniae majoris et minoris, sicut manifestum est cuilibet, et 
sic isti de aliis multis, et caeteri auctores similiter. Propter 
quod recurram ad eos qui loca hujus mundi pro magna parte 
peragrati sunt. Et maxime in regionibus aquilonaribus 
sequar fratrem praedictum, quem Dominus Rex Franciae 
Lodovicus misit ad Tartaros anno Domini 1253, qui perlus- 
travit regiones orientis et aquilonis et loca in medio mundi 
his annexa, et scripsit haec praedicta illustri regi; quem 
librum diligenter vidi, et cum ejus auctore contuli, et similiter 
cum multis aliis, qui loca orientis et meridiana rimati sunt. 
Sicut tantam priorem descriptionem feci, magis propter exem- 
plar et excitationem Gloriae Vestrae, ut compleatur suo 
tempore per sapientes hujus mundi, quam propter certifica- 
tionem, sic et hanc divisionem noto ut Vestra Sapientia 
recognoscat quod major labor hic requiritur, quam praesens 
persuasio debeat continere. Scriptura enim perfecta quam 
requiritis habet utramque descriptionem perficere. 

Expediendo quidem naturalium et experimentatorum in- Inhabited 
super sanctorum sententias circa partes habitabiles non oportet 5o. 
nos coarctari in his quae mathematici apud Latinos certifi- n ' 
carunt; nam pauca sunt haec; sed latius progredientes due 
auctoritate et experientia multiplici roborati dicimus quod 
non solum septem climata habitantur, sed quarta terrae, et 
plus longe quam quarta, hominum continet nationes. Nam 
invenimus apud Plinium et alios, quod quaedam loca sunt in 
nostro habitabili, quae ascia dicuntur, id est sine umbra, ab 
a quod est szze, et scia quod est umbra, et haec multis modis 
variantur. Nam in aliquibus locis res non habent umbram 
aquilonarem nec meridianam in solstitio aestivali. Nam 
quando sol fertur supra capita eorum in meridie, non est 
aliqua umbra neque ad septentrionem vel ad meridiem, neque 
ad orientem vel occidentem, et hoc est in insula Nili quae 
dicitur Syene, quae est in suprema parte Aegypti in confinio 
illius et Aethiopiae, sicut patet ex Plinio in libro secundo et 


quinto ; et Lucanus dicit * umbram nullo flectente Syene'; id 
VOL. I. X 


306 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


est, in meridie solstitii aestivalis, et hoc est versus finem se- 
cundi climatis, de qua in Ezechiele pluries sermo fit. Alialoca 
dicuntur ascia, quia bis in anno umbram non habent. Nam 
quaedam in aestate nostra projiciunt umbram in austrum, 
solem ad aquilonem habentes. Et in hyeme nostra, faciunt 
umbram ad aquilonem, quoniam sol est in austro, secundum 
Plinium secundo libro: et haec alternatio umbrae fit per senos 
menses, sicut Plinius dicit sexto libro, capitulo decimo nono. 
Quod impossibile est fieri, nisi sub aequinoctiali, quoniam 
licet ei qui habitant inter tropicum Cancri et aequinoctialem 
habeant varietatem multiplicem de umbris projiciendis nunc 
ad aquilonem nunc ad meridiem, tamen non possunt habere 
hanc varietatem per menses sex, sed plus projicient umbram 
in aquilonem quam in meridiem ; quia solem plus habent ad 
meridiem quam aquilonem ; sed illi qui sub aequinoctiali 
circulo sunt, habent aequaliter solem ad septentrionem et 
meridiem, scilicet per senos menses utrumque. Et haec gens 
in India Orestes dicuntur et Monedes et Simari, apud quos 
est mons Malcus nomine, in quo umbrae sic per senos menses 
variantur, ut dicit Plinius secundo et sexto libro. Sed, quod 
plus est, invenimus per eum habitationem fieri sub tropico 
Capricorni ultra. Nam regio Pathalis in India dicitur habens 
portum, ut dicit, celeberrimum, ubi umbrae solum in meridie 
cadunt; ergo habitatores ejus habent semper solem ad Aqui- 
lonem. Et idem refert sexto libro de insula Taprobane in 
India, de qua homines, cum Romam venerunt Claudii princi- 
patu, mirati sunt quod umbrae eorum cadebant in Aquilonem 
et quod sol a meridie oriebatur; et ideo apud eos umbrae cadunt 
semper in meridiem, et sol semper oritur eis aquilonaris !. 
Thehabit ^ Etideo verum est quod Ptolemaeus dicit libro de dispositione 
m oxend Sphaerae, quod natura exigit ut sint duo genera Aethiopum 
beyond the sub duobus Tropicis. Quod si sol habeat eccentricum, tunc 
Que M licet quantum ad naturalem coeli dispositionem erit locus 
inhabitabilis in superficie terrae propter calorem, quando sol 


.! Pliny, Zi/st. Natur. lib. vi. cap. 22 * Sed maxime mirum iis erat umbras suas 
in nostrum caelum cadere, non in suum : solemque a laeva oriri et in dexteram 
occidere potius quam e diverse, | As Ceylon is in north latitude these men must 
have come from far more distant and southerly regions. 





GEOGRAPHIA. 307 


venit ad Sagittarium et Capricornum propter appropinqua- 
tionem ejus ad terram, et propter confusionem aequidistantium, 
et propter casum radiorum ad angulos rectos ; et inhabitabilis 
propter frigus, quando est in Geminis et in Cancro, quia sol 
tunc nimis recedit ab eis, et cadunt radii ejus ad angulos 
obliquos; tamen propter alias dispositiones locorum acci- 
dentales, tum propter altitudinem montium prohibentium 
calorem solis, tum propter alias causas, possunt aliqua loca ibi 
esse habitabilia et maxime in locis subterraneis, quando sol 
est circa oppositum Augis. Et alibi potest esse talis planities 
inter eos et solem, et a posteriori talis montium laevitas et 
figuratio ad modum speculorum concavorum et comburentium, 
quod loca possunt esse habitabilia quando sol est in Auge 
non obstanti frigore, sicut prius dictum est de locis circa polos 
mundi!. Quod si ponamus solis concentricum cum epicyclo, 
sicut possibile est, ut dicit Ptolemaeus in Almagesti, tunc de 
facili potest salvari habitatio illius loci, quia tunc sol non 
tantum accedit ad terram ut omnino comburat eam sub 
tropico hyemali, nec tantum recedit ab ea ut eam frigore 
destituat. Quod si nec epicyclum nec eccentricum ponamus 
ut naturales aestimant, tunc nullum inconveniens sequitur de 
habitatione. Et ideo quamcunque opinionem in hac parte 
sequamur potest Plinius salvari. Et necesse est, quia ex- 
perientia certa docuit eum saltem per eos qui de Taprobane 
insula venerunt in Romanam civitatem, et per eos qui ad 
insulam perducti sunt. Sed quamvis locus ultra tropicum 
Capricorni sit optimae habitationis, quia est superior pars in 
mundo et nobilior per Aristotelem? et Averroem primo Coeli 
et Mundi, tamen non invenimus apud aliquem auctorem terram 
illam describi, nec homines illorum locorum vocari, nec quod 
ad nos venerunt, nec nostri ad eos. Et ideo opinio aliquorum 
est quod ibi sit paradisus, cum sit locus nobilissimus in hoc 
mundo secundum Aristotelem et Averroem secundo Cocli et 
Mundi. Sed non solum philosophi, sed sancti, ut Ambrosius 


! See p. 134. 

? De Coelo, ii. 2, $ 8 TOv 62 móAwv ó uiv bmip jus Qawópevos TÓ káro pépos 
€crív, 0 8' )utv dogAos rTÓ dvv. We see here the origin of the view as to the 
position of the terrestrial Paradise described in the Puzgatory of Dante. 


X2 


Pliny and 
otheis have 
shown how 
far it 
reaches 
northward. 


East and 
west, it is 
far larger 
than is 
commonly 
thought. 


308 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


in Hexaemeron et Basilius in hac umbrarum diversitate con- 
cordant. Nam quarto libro dicit Ambrosius, * sunt qui per duos 
totius anni dies sine umbra sunt in partibus meridianis, eo 
quod solem habentes super verticem suum undique per cir- 
cuitum illuminantur ; unde ascii dicuntur, id est, sine umbra ; et 
amphiscii, id est, circum umbrati ; et hi sunt sub aequinoctiali 
et circiter ab utroque latere, qui quando sol non est super 
eorum capita projiciunt aliquando umbram in aquilonem 
aliquando in meridiem, secundum quod sol nunc est ad aqui- 
lonem, nunc ad meridiem eorum '; et addit *quod sunt in hoc 
quem nos incoluimus orbe terrarum circa meridiem positi, qui 
in australem plagam videntur umbram transmittere. Quod 
signanter dicit de umbris meridianis, potest intelligi de his qui 
solas habent umbras meridianas, scilicet sub tropico Capricorni 
et ultra; quia semper sol est eis ab aquilone, nisi quando 
semel est super capita eorum in tropico Capricorni. 

Quantum vero habitetur versus aquilonem Plinius ostendit 
quarto libro per experientiam et auctores varios. Nam usque 
ad locum illum habitatur ubi extremi cardines mundi sunt; et 
ubi est dies per sex menses et nox per tantum. Et Martianus 
in sua mundi descriptione concordat ; unde volunt quod sit ibi 
gens beatissima, quae non moritur nisi satietate vitae, ad 
quam cum venerit praecipitat se alto saxo in mare; et 
vocantur hyperborei de Europa et Arumphei in Asia. Haec 
igitur dicta sunt secundum latitudinem regionum quae est ab 
aequinoctiali citra vel ultra, ut videamus quod habitatio 
excedit quartam secundum latitudinem regionum. 

Quod similiter potest patere secundum longitudinem, quae 
consideratur ab oriente in occidens. Nam,ut Plinius sexto libro 
naturalium scribit, sola India est pars tertia! habitabilis. Nam 
gentes habet centum et decem et octo. .Et Hieronymus dicit 
ad Rusticum monachum, * Navigantes rubrum mare multis 
difficultatibus ac periculis ad urbem maximam perveniunt. 


! Pliny, Zst. Natur. lib. vi. cap. 17, 18. He states this on the authority of 
writers who accompanied Alexander. * Alexandri Magni comites ... scripserunt 
.. Indiam tertiam partem esse terrarum omnium, multitudinem populorum in- 
numeram, probabili sane ratione. Pliny had said (lib. iii. cap. 1), somewhat 
inconsistently, that Europe was perhaps half the habitable world. 





GEOGRAPHIA. 309 


Felix cursus, si post sex menses supradictae urbis portum 
teneant, a quo se incipit aperire oceanus, per quem vix anno 
perpetuo ad Indiam pervenitur, Ergo a portu rubri maris 
versus nos exigitur navigatio usque Indiam per annum et 
dimidium. Et Hieronymus dicit libro locorum, quod classis 
Solomonis per triennium ab India deportabat commercia, ut 
anno et dimidio navigarent usque ibi, et tanto tempore 
redirent. Sed immensa est distantia rubri maris usque ad finem 
ulterioris Hispaniae circa montem Atlantem. | Manifestum 
est igitur quod a fine occidentis usque ad finem Indiae supra 
terram erit longe plus quam medietas terrae; ut cadamus 
necessario in opinionem Esdrae et Aristotelis et Averrois, 
quae superius tacta est de magnitudine habitationis inter 
oriens et occidens, quae quartam terrae secundum longitudinem 
excedit. Cum vero dicat Plinius, Europam esse majorem 
Asia, non includit ibi Indiam sub ea propter Indiae magni- 
tudinem ; cum sit tertia pars habitabilis secundum eum, ut 
dictum est. 

His consideratis in summa circa magnitudinem habitationis, Special de- 
nunc partes aliquas magis famosas in scriptura et in philosophia 55 Pp?" 
notare dignum est; et quas utile est sciri a Christianis propter India and 
infidelium conversionem, et propter negotia diversa cum diver- eu 
sitate gentium tractanda, ac propter utilitates ecclesiae contra 
furorem Antichristi et eorum qui tempora ejus praevenire 
creduntur, ut mundum primo vastent donec tribulatio maxima 
veniat per Antichristum. .Et hic non solum necessaria est 
depictio locorum et figuratio, sed narratio eorum quae depingi 
debent; neutrum enim sufficit. | Sequar vero auctores et 
experimentatores ea diligentia qua valeo quantum modo 
sufficit, usquequo perfecta locorum doctrina requiratur. Et 
incipiam a meridianis et orientalibus partibus, praecipue propter 
scripturam, quae loca illa magis frequentat. Dico igitur 
secundum praedicta, quod frons Indiae meridianus pellitur ad 
tropicum Capricorni propter regionem Pathalis! et terrarum 


! The port of Patale is noted by Pliny (ii. 73) as a place where the sun was 
in the north at noon, and the shadows were thrown southwards. It may be 
noted here that Bacon's general method in this description is to pass from East 
to West in the equatorial region, then to return from West to East in a higher 


Arym, or 
Syene. 


310 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


vicinarum, quas alluit brachium maris magnum descendens 
a mare oceano, quod est inter Indiam et Hispaniam ulteriorem 
seu Africam, de quo superius dictum est secundum Aristo- 
telem. Quod enim mare tangat meridiana Indiae hoc expresse 
dicit Plinius, et per Hieronymum patet, et Alfraganus similiter 
hoc testatur. Et illud mare decurrit per regiones Indiae 
meridianas, et annua navigatione protrahitur donec concurrat 
mare rubrum, sicut planum est per Hieronymum et Plinium 
et caeteros; et in illo mari ad Eurum respectu Indiae est 
insula Taprobane distans per mare Nadosii septem dierum 
navigatione in qua non videntur septentriones et vergiliae. 
Auro et argento et gemmis pretiosis abundant, majoresque 
opes eorum sunt quam Romanae. Sed apud Romanos major 
usus opulentiae, ut recitat Plinius. Et eligitur apud eos rex 
senex et clemens, liberos non habens ; quod si postea habeat 
filios, non fit regnum haereditarium. Regi dantur rectores 
triginta, quorum utatur consilio in regimine populi; qui si 
delinquat criminaliter, morti judicatur, ita tamen quod nullus 
manum ei imponat: sed alimenta et omnia ei denegantur, 
etiam nullus cum eo loquitur, unde per se deficit. Vita 
hominis apud eos centum annorum modica est !. 

Meridianum vero latus Indiae descendit a tropico Capri- 
corni, et secat aequinoctialem circulum apud montem Malcum 
et regiones ei conterminas et transit per Syenem, quae nunc 
Arym? vocatur. Nam in libro cursuum planetarum dicitur 
quod duplex est Syene; una sub solstitio, de qua superius, 
alia sub aequinoctiali circulo, de qua nunc est sermo, distans 
per nonaginta gradus ab occidente, sed magis ab oriente 
elongatur propter hoc, quod longitudo habitabilis major est 
quam medietas coeli vel terrae, et hoc versus orientem. |. Et 
ideo Arym non distat ab oriente per nonaginta gradus tantum. 
Sed mathematici ponunt eam in medio habitationis sub aequi- 


latitude ; then from East to West in a still more northerly parallel. He does 
not, however, always abide strictly by this plan. 

! See Pliny, vi. 22. 

? Arym was supposed to be situated on the equator, midway between West 
and East. Apparently some of the tables of longitude used by Arabian geo- 
graphers took it as a point of departure. It was of course quite distinct from 
Syene on the Nile, which in Ptolemy's map was not more than 6o? E. 








GEOGRAPHIA. 31t 


noctiali distans aequaliter ab occidente et oriente, septentrione 
et meridie. Nec est contradictio, quia mathematici loquuntur 
de habitatione eis nota secundum veras comprehensiones 
longitudinum et latitudinum regionum : et hoc non est tantum 
quantum notum est per experientiam itineris et navigationis 
apud Plinium et alios naturales. Secundum vero quod prae- 
tendunt auctores et maxime Plinius, mare Indicum decurrens 
per latus Indiae a tropico Capricorni secans aequinoctialem 
transit per latus meridianum Indiae; deinde immensum 
spatium terrae absorbens flectit se versus occidens per meri- 
diem, donec recipiat fauces maris rubri et ostia ejus, decurrens 
versus aequinoctialem ultra meridiana Aethiopiae in mare 
occidentis !. 

Et inter fauces maris rubri et mare Aethiopum incipit Aethi- 
opia. Et ubi latitudo regionis est circiter sedecim gradus, 
et longitudo diei prolixior fere tredecim horis secundum 
Ptolemaeum in Almagesti, et Plinius satis concordat sexto libro 
et secundo, est Saba, insula Nilo inclusa, civitas regalis Aethi- 
opiae, de.qua in Isaia * labor Aegypti, negotiatio Aethiopiae et 
Sabaim,' super quod decimo tertio libro dicit Hieronymus,quod 
est gens Sabaea quae est trans Aethiopiam. Et haec est Meroe, 
quae est in ultimo Aethiopiae et in fine habitabilis notae, 
secundum quod prius dictum est, et in Ezechiele xxvii, quam 
Josephus primo antiquitatum a Cambyse rege Meroen cog- 
nominatam ex sororis vocabulo refert, et hoc Hieronymus 
testatur libro locorum. Quae civitas distat a mari Aethiopico 
circiter septingenta milliaria secundum Plinium sexto libro. 
Et est haec civitas in primo climate, a qua nominatur clima 
Diameroes. Regnavit ibi Candax foemina, unde nomen Can- 
dacis multis jam annis ad reginam transit, ut dicit Plinius, 
et infert, cum potirentur rerum Aethiopes, insula ea magnae 
claritatis fuit. Tradunt armatorum 250 millia dare solitum, 
artificum 400 millia alere?. Actus autem apostolorum me- 
moriam faciunt de eunucho Candacis reginae Acthiopum, 


! [t will be noticed that Bacon does not adopt the Ptolemaic view that the 


Indian ocean was an enclosed sea. 
? ' These numbers are wrongly given in the MSS. They are given here as in 


Pliny, vi. 29. 


Aethiopia. 


Meroe. 
First 
parallel. 


Central 
Ethiopia. 
Berenice. 


312 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quem Philippus baptizavit: unde Candax est nomen digni- 
tatis, sicut Caesar, Ptolemaeus, Pharao, Antiochus, Abimelech. 
Nam Abimelech in Philistiim, Antiochi in Syria, Ptolemaei in 
Aegypto post mortem Alexandri, Pharaones ibidem tempore 
antiquo, sicut Caesares et Augusti in Romano imperio, ut 
dicit Hieronymus nono libro super Ezechielem. Sed ubi 
latitudo regionis est quasi consimilis super ripam rubri maris 
ad orientem, est Ptolemais civitas a Ptolemaeo Philadelpho 
condita ad primos venatus elephantorum, ubi quasi per 
quadraginta quinque dies ante solstitium et post non sunt 
umbrae in meridie, sicut dicit Plinius, et in illis nonaginta 
diebus, aut circiter, cadit umbra in meridiem, quia sol est ad 
aquilonem, et post hos dies cadit umbra per residuum anni in 
aquilonem. Et hic habitant sub circuitione medietatis Tauri 
et medietatis Leonis. Unde sol transit bis in anno per capita 
eorum in illis medietatibus signorum. 

Deinde ulterius in eadem latitudine sed versus occidens 
inter Ptolemaidem et Meroen per 4,820 stadia distans a Ptole- 
maide, ut Plinius dicit et Beda libro temporum contestatur, 
est Berenice urbs Troglodytarum Aethiopum, in qua sol 
similiter bis.in anno pertransit, et umbrae consimiles sunt sicut 
in Ptolemaide. Oportet enim quod Troglodytarum regio de- 
clinet in parte versus occidens, ut exponetur inferius. Et ideo 
non erit in orientali Aethiopia, sed magis in medio. De istis 
vero Troglodytis meminit Scriptura secundo Paralipomenon 
duodecimo capitulo, qui venerunt cum Selac rege Aegypti 
in adjutorium. Hi, ut Plinius narrat libro quinto specus ex- 
cavant, haec illis domus, victus serpentum carnes, stridorque 
non vox, sermonis commercio carent. Et in sexto libro dicit, 
'gens Troglodytaruin mirae velocitatis a venatu dicta velo- 
ciores equis, Unde Isidorus libro nono, ' Troglodytae gens 
Aethiopum ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut 
feras cursu pedum assequantur. Post hos ad orientem sunt 
Aethiopes de Nubia et ultimo illi qui vocantur Indi propter 
approximationem ad Indiam, a quibus incipit Plinius de- 
scribere gentem Aethiopum. Nam secundum Isidorum nono 
libro, Aethiopum tres sunt populi principales;  Hesperi, 
Garamantes, et Indi. Hesperi sunt occidentales, Garamantes 








GEOGRAPHIA. 313 


in medio, Indi in oriente. Cum Garamantibus Troglodytas 
involvit, qui conjuncti sunt. Meroe vero quae est domina 
gentium inter Nubienses et Indos et Garamantes secundum 
Alfraganum collocatur. Garamantes a Garama oppido, quod 
est caput regni eorum nominati, matrimoniorum exsortes 
passim cum foeminis degunt. FHesperi vero circa Hispaniam 
commorantur Nam Hispania dicitur Hespera: unde illi 
qui supra ulteriorem Hispaniam inhabitant Hesperi dicuntur. 
Multi tamen alii sunt Aethiopes his tribus populis diversis 
locis copulati, etiam a natura hominis debita multum de- 
pravati, quorum nomina et regiones et mores assignare non 
est praesentis persuasionis. Quae omnia ex libris Plinii 
et aliorum satis patent, et in scriptura principali debent 
annotari. 

Aethiopia vero terminatur inferius ad mare rubrum a 
parte orientis, ad Africam ex parte occidentis, ad Aegyptum 
in medio inter haec extrema ; in quo medio est civitas Syene, 
de qua Ezechiel xxix et xxx capitulis expresse loquitur, 
dicens, * quod a terra Syene usque ad terminos Aethiopiae non 
transibit pes hominis, Syene vero est terminus Aethiopiae 
inferior et pars suprema Aegypti, sicut dicit Hieronymus 
super Ezechielem nono libro. Meroe vero est terminus superior 
notae habitationis secundum Plinium secundo libro. Nam 
a meridie ponit Meroen principium habitationis notae. Et 
dicit Plinius sexto libro quod a Syene ex utroque latere 
orientis et occidentis, scilicet Arabiae et Africae, non remansit 
oppidum nec castrum nec villa usque Meroen. Nam omnia 
deleta sunt bellis continuis, ut Scriptura sacra verificetur. A 
Syene vero usque ad Meroen, secundum Plinium secundo 
libro, sunt quinque millia stadiorum. In sexto vero libro 
ponit 972 millia passuum. Latitudo autem hujus Syenes 
dicta est. Nam sub tropico Cancri collocatur, et ab ea clima 
secundum denominatur clima Diasyenes. 

Non possunt vero sequentia expediri, nisi hic aperitur 
descriptio Aegypti et Africae et Nili decursus. Caput vero 
Aegypti est Syene, ut dictum est. Sed Aegyptus est duplex, 
scilicet superior et inferior; quae vero inferior vocatur, con- 
cluditur infra Nilum ad modum insulae triangularis, sicut 


Syene. 
Second 
parallel. 


Egypt. 


Alexandria, 
"Third 
parallel. 


314 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


litera Graeca quae delta dicitur: et ideo Aegyptus vocata est 
Delta antiquitus. Et haec habet ab oriente terram Philisti- 
norum, a septentrione mare Mediterraneum, ab occidente 
Africam, a meridie superiorem Aegyptum. Et a parte 
Palaestinae est ostium Nili quod vocatur Pelusium, ubi cadit 
unum latus trianguli, scilicet unum brachium Nili in mare. 
De hoc Pelusio habetur Ezechielis xxx, ubi dicitur, * effundam 
indignationem meam super Pelusium robur Aegypti'; et 
Hieronymus libro nono ait, quod robur Aegypti dicitur eo 
quod habeat portum tutissimum, et negotiationes maris ibi 
maxime exerceantur. Aliud quidem ostium vocatur Canopium, 
ubi aliud brachium trianguli cadit in mare versus Africam, 
inter quae ostia Nili est basis trianguli super littus maris con- 
tinens cx milliaria, ut dicit Plinius quintolibro. Et a concursu 
brachiorum Nili in vertice trianguli usque ad Canopium ostium 
sunt cxlvi, et ad Pelusium ostium cclvi milliaria. Superior 
vero Aegyptus est contermina Aethiopiae, ut dicit Plinius, et 
'Thebais vocatur, et incipit a Syene, quae est civitas Thebaidis, 
ut dicit Hieronymus libro Locorum. Et habet a meridie 
Aethiopiam, et ab oriente partem Arabiae, ut inferius magis 
clarescet ; ab occidente superiorem partem Africae. Et haec 
est regio Thebaidis, in qua est Thebae civitas. Thebas autem 
Aegyptias, ut dicit Isidorus quinto decimo libro, Cadmus 
aedificavit: quae inter Aegyptias urbes numero portarum 
nobiliores habentur, ad quas commercia undique Arabes 
subvehunt. Deinde Cadmus in Graeciam profectus Thebas 
Graecorum condidit in Achaia, quae nunc dicitur terra 
principis Amoreae. 

Aegyptus vero inferior habet in parte Africae super mare 
Alexandriam, nobilem urbem ab Alexandro magno conditam, 
quae ab ilo tempore caput Aegypti constituta est. Et 
Alexandria est in tertio climate, quod ab ea nominatur clima 
Dialexandrios, et distat a Syene secundum Plinium secundo 
Naturalium quinque millia stadiorum. Et ab hac civitate versus 
orientem super littus maris per circiter centum leucas, ut 
experientia itineris docet, est Memphis civitas, quondam arx 
Aegypti et caput, quae nunc Damiata vocatur. .À qua per 
unam dietam est Tampnis, ubi Pharao habitavit et Moises 








GEOGRAPHIA. 315 


fecit miracula, secundum quod dicit Hieronymus nono libro 
super Isaiam. Etin extremis finibus Aegypti, ut Hieronymus 
dicit in epistola de mansionibus, est Ramesse urbs versus 
orientem, quam aedificaverunt filii Israelis. Olim autem, ut 
dicit Hieronymus in libro Locorum, universa provincia sic 
vocabatur, in qua habitavit Jacob cum liberis suis; et haec 
est terra Gessen, ut Genesis liber testatur, et Hieronymus 
dicit libro praedicto quod in ea habitavit Jacob cum fiiis 
prope Memphim. Et non multum a Tampne est Heliopolis 
civitas solis, Arabiae conterminum, ut dicit Plinius, et magnae 
claritatis oppidum, in qua, ut dicit Hieronymus libro praefato, 
fuit Phutifar sacerdos, cujus filiam accepit Joseph, sicut in 
Genesis legimus xli capitulo. Tana vero est civitas Aegypti, 
ut dicit Hieronymus in libro Locorum, in qua habitaverunt 
Judaei qui ob metum Babyloniorum cum Jeremia fugerunt, 
et non solum in ea, sed in Memphi et in terra Phatures et 
Magdalo, sicut habetur in Jeremia xliv capitulo. Phatures, 
ut dicit Hieronymus in libro Locorum, est regio Aegypti 
in qua, profugi habitavere Judaei. Sed Socoth et Ethan 
et Phiaroth et Magdalon, de quibus xii et xiv Exodi 
legitur, non sunt in Aegypto sed prope extra, ut patet ex 
epistola Hieronymi de mansionibus, et hoc versus orientem 
ad mare rubrum; ad quae loca profecti sunt filii Israelis 
de Aegypto, antequam transirent mare rubrum, sicut Exodus 
declarat. 

Descriptione Aegypti facta quantum hic est necesse, nunc 
ad Africam accedendum est. Et licet Plinius et multi multa 
hic scribunt, sententia tamen Sallustii in Jugurthino certior est 
et planior, quam principaliter exponam ; quoniam Hieronymus 
dicit libro Locorum et Hegesippus in Historia Hierosolymitana 
quod Sallustius est auctor certissimus. Et insistam attentius 
circa hanc provinciam, quia licet sit prope nos, tamen minus 
nota est quam Europa et Asia ; atque sacra scriptura et dicta 
sanctorum et historiae multa requirunt de hac regione. Africa 
quidem dicitur ab uno posteriorum Abrahae, ut dicit Hierony- 
mus super Genesim, qui vocatur Affer: qui dicitur duxisse 
exercitum adversus Libyam, et ibi victis hostibus consedisse, 
ejusque posteros Afros et terram Africam nuncupasse, quae 


Africa. 


Getulians 
and Lib- 


yans. 


316 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


tamen prius Libya et ante omnia Phuticensis regio a filiis 
Cham nuncupata fuit, ut inferius exponetur. 

Africam autem, ut dicit Sallustius, in initio habuere Getuli 
et Libyes.  Getuli vero, ut Isidorus aliquando et Hugucio, 
a Getis seu Gotis ab aquilone venerunt per mare. Sed 
Hieronymus super Genesim auctor est quod ab Evila, filio 
Chus, filio Cham, filio Noe venerunt: nec est verisimile quod 
advenae primo inhabitarunt terram debitam uni nationi, unde 
Africa debebatur filis Cham, sicut Aegyptus et Aethiopia. 
Libyes vero fuerunt filii Labaim, filii Mesraym, filii Chus, 
filii Cham, ut Hieronymus dicit super Genesim. A quo 
Labaim Libya appellata est, quamvis secundum Hieronymum 
super Genesim et super ultimum capitulum Isaiae, Libya 
prius dicebatur Phuth vel Phutensis regio, a filio Cham qui 
Phuth dicebatur. Est enim adhuc fluvius in Libya, qui Phuth 
dicitur, omnisque regio Phutensis dicta est. Getuli vero magis 
versus Aegyptum et Libyes versus occidentem habitabant, 
utrique oberrantes latius propter regionum amplitudinem. Et 
aliquando tota Africa dicebatur Libya, ab una sua parte domi- 
nante nominata, et Libyes vocati sunt populi terrae, de quibus 
secundo Paralipomenon xii et xvi, et Naum tertio, et alibi 
pluries invenitur; sed, ut ait Sallustius, postquam in Hispania 
Hercules interiit, exercitus ejus compositus ex variis gentibus 
dilapsus est. Ex eo numero Medi et Persae et Armeni 
navibus in Africam transvecti proximos mari nostro locos 
occupavere ; sed Persae! intra oceanum magis et plus approxi- 
mabant Aegypto et Italiae quam caeteri prope mare habitantes 
sub Getulis. Nam Getuli ad solem magis approximabant, 
et Aethiopiae vicini. Hi paulatim copulaverunt se Getulis 
per connubia. Et infert, quia saepe temptantes agros alia 
deinde loca petiverant, semetipsos Numidas appellavere; id 
est, sine oppido vagos et errantes, sicut dicit Isidorus libro 
nono. Medi vero et Armeni supra littus maris nostri a Numidis 
usque ad Gades inhabitabant sub Libyis, qui supra eos ad 
meridiem versus Aethiopes coarctati sunt. Sed Medorum 
paulatim Libyes nomen corrupere, barbara lingua Mauros pro 
Medis appellantes. 


l J. has per se. 





GEOGRAPHIA. or 


Et hi omnes ab oceano et Gadibus usque ad provinciam Ca:thage. 
Carthaginensium habitabant. Nam secundum Sallustium 
postea Phoenices imperii cupidine moti a Tyro et Sidone 
venientes loca Africae invaserunt, et Numidas ac Getulos et 
caeteros Africanos coarctaverunt, et Carthaginem sive pro- 
vinciam firmaverunt, in qua sunt Punicae, id est, Phoeniceae 
civitates nobiles, scilicet Hippo, civitas beati Augustini, Utica 
Catonis magni, Carthago quae tanquam Roma altera [fuit]. 
Cujus imperium extendebatur versus Aegyptum usque ad aras 
Philenorum, quam posuerunt lxxii interpretes in Ezechiele, 
ubi Hebraeum habet Tharsus, sicut dicit Hieronymus libro 
Locorum, et non solum ibi, sed xxiii Isaiae et pluries alibi. Et 
xxvii Ezechielis habetur de Carthaginensibus. 

Deinde sequitur regio Tripolitana eorum qui Byzantium Tripolis. 
incolunt, quam Tyrii et Sidonenses occupabant, unde vocatur 
Africa vel Libya Phoenices, quia Phoenices ibi habitabant 
scilicet Tyrii et Sidonenses. Terra haec est fertilitatis eximiae, 
nam centesimam frugem reddit, ut dicit Plinius. Ibique est 
illa Leptis magna inter duas syrtes, minorem a parte Cartha- 
ginensium et majorem a parte Aegypti: quae, Sallustio 
referente, sunt loca vadosa et arenosa, quae cum excitantur 
ventis et fluctibus maris eructant pulverem infinitum et arenas 
copiosas, unde syrtes dicuntur a trahendo seu a tractu 
arenarum et pulverum.  Syrma enim Graece est tractus 
Latine, et syro idem est quod traho: unde habitantes loca 
terrae proxima perturbant et confundunt. 

Deinde sequitur provincia Pentapolitana regio, quae Cyre- Cyrene. 
nensis dicitur in scriptura, ubi sunt quinque civitates magnae, 
quarum caput Cyrene dicitur, de qua in evangelio Lucae, et in 
Marco, ac Matthaeo habetur. Cum Dominus ducebatur ad 
passionem apprehenderunt Simonem quendam Cyrenensem, 
&c. Et in Actibus Apostolorum, Surrexerunt de synagoga quae 
appellabatur Libertinorum et Cyrenensium, &c.,et quartoregum 
26 dicitur, quod rex Assyriorum transtulit Damascenos in 
Cyrenen ; et Amos quinto et nono habetur de ea. Quum vero 
arae Philenorum in multis scripturis sanctorum et historiarum 
reperiuntur et multotiens corrupte leguntur, ut dicantur arae 
Philistinorum, propter hoc ad vitandum errorem non est 





Aethiopian 
tribes south 
of Egypt 

and Africa. 


'The Nile; 
its prob- 
ablesource. 


318 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


inutile considerare quod Sallustius dicit in hac parte. Cum 
enim Cyrenenses et Carthaginenses multa bella commiserant, 
nec fuerunt fines certi inter eorum imperia, ob bonum pacis 
decreverunt ut legati eodem die et eadem hora ab utraque 
civitate mitterentur, et ubi sibi obviarent invicem, ibi fines 
regnorum deberent constitui. Sed legati Cyrenenses casu 
impediti non potuerunt in tantum procedere sicut vellent ; 
finxerunt igitur quod Carthaginenses citius recesserunt a loco 
suo quam debebant, et dixerunt eis quod vivi obruerentur in 
loco quem attigerant, si eum pro termino regni habere vellent ; 
vel quod eis permitterent transire quo vellent ; aut ipsi mortem 
ibi eligerent. Legati vero Carthaginensium consenserunt, et 
principales fuerunt duo fratres, qui Philenes vel Phileni dice- 
bantur, qui pro republica sua voluntarie vivi obruti sunt: 
in quorum memoriam Carthaginenses aras erexerunt quae 
vocantur arae Philenorum usque in hunc diem. Sub Cyrenen- 
sium vero provincia totum usque ad Aegyptum secundum 
multos auctores computatur: sed Plinius parvulam provinciam 
per se constituit, quae vocatur ab eo Libya Mareotis. Et sic 
terminatur extensio totius Africae a Gadibus in Aegyptum 
cum distinctione suarum provinciarum. 

Supra vero Aegyptum et Africam ad meridiem extenditur 
Aethiopia ab oriente in occidens usque ad mare Aethiopicum, 
et principales regiones eorum sunt, ut dixi, Indi, Sabaei, qui 
sunt Meroenses, Nubienses, Troglodytae, Garamantes, Hes- 
perides. Pars autem Troglodytarum flectit se versus occi- 
dentem super syrtes majores et partes vicinas, a quibus distare 
videtur secundum Plinium libro quinto per xviii dietas. Et 
ideo licet major pars gentis Troglodytarum vergat ad mare 
rubrum, tamen aliqua se inclinat in partem occidentalem super 
Africae regiones. Et ultra eos versus occidens est regio Gara- 
mantum in directo syrtium minorum et Carthaginensium: 
orientalis tamen pars Garamantum vergit in directum Cyrenaicae 
regionis secundum Plinium libro sexto, ut tandem Hesperides 
occidentales Atlanticas partes attingant. 

Quoniam vero Nilus Aegyptum et Aethiopiam alluit et 
earum provincias multipliciter distinguit, et Scriptura multi- 
plicem facit mentionem de eo, et in philosophia et in historiis 








GEOGRAPHIA. 319 


vulgatus est, satis conveniens est aliquid notabile recitari de 
eo. Oritur autem de paradiso, ut scriptura refert, sed ubi 
erumpat nostrum habitabile, aestimatur diversimode a diversis. 
Verisimile tamen est quod in littore incipientis maris rubri in 
Aethiopia oritur, secundum quod affirmat Orosius in libro de 
Ormesta Mundi ad beatum Augustinum, et Seneca tertio 
Naturalium! satis concordat. Nam refert Neronem impera- 
torem misisse duos centuriones ad explorandum Nili ortum, 
et cum venirent ad primum regem Aethiopum fuerunt per 
eum instructi et adjuti, ut reges caeteri Aethiopiae darent eis 
conductum. Et tandem venerunt ad paludes vadosas et her- 
bosas, quarum magnitudo ignorabatur ab incolis: de qua 
etiam certificanda desperabant. Nam neque navigio propter 
aquae parvitatem potuerunt homines explorare ; nec humus 
limosa potuit pondus hominis sustinere. XCredebant igitur 
incolae ibi esse caput Nili: Et ideo quod Plinius dicit Nilum 
oriri in finibus occidentis juxta montem Atlantem non procul 
a mari, non est credendum. Duplex enim testimonium fortius 
est hic quam singulari, et experientia Neronis principis mul- 
tum operatur. 

Deinde fluvius Africanus tendit in regionem, quae Libya 
Aegyptia dicitur, ad immensum lacum?, quo finitur, sicut dicit 
Orosius. Et ad hoc est quod paradisus est in oriente. Et 
ideo verisimilius est quod Nilus erumpat in oriente quam in 
occidente ; nec est unus et idem fluvius Africae et Nilus, licet 


! This reference is to /Vat. Quacst. vi. 8. The marshes are in all probability 
those found by modern explorers on the White Nile above its junction with the 
Sobat in o? N. Ptolemy describes this river as formed 2? south of the equator, 
by the junction of two rivers flowing from two lakes still further south. He 
describes also the Astapus, answering to the Blue Nile, which joined the main 
stream 4^ 30' south of Meroe and originated in Lake Coloe, now known as the 
lake Tzana in Abyssinia. (Bunbury, vol. ii. pp. 612-13.] 

The views of Aristotle as to the inundations of the Nile, which had been 
carefully studied by Bacon, though with his usual independence, will be found 
in Frag. 212 and 213. In De Animalibus, lib. viii. cap. 12, he speaks of the 
marshes of the Upper Nile ; and in AMefteorol. i. cap. 13 he alludes to its origin in 
the Silver Mountain. The passage in Post. 44zalyt. ii. cap. 13, as to the lessen- 
ing of the flow at the end of the month, does not seem to represent any real 
opinion held by him. 

? "There was great confusion in antiquity, and throughout the middle ages, as 
to the connexion of the Nile with other African rivers; nor, indeed, was it 


A river in 
Africa 
flows into 
a vast lake 
with which 
the Nile 
may be 
connected. 


Its subse- 
quent 
course. 


320 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


consimiles pisces et monstra conformia et crocodilos enutriant, 
sicut arguit Plinius, quia flumina in diversis regionibus videmus 
consimilia animalia secundum speciem enutrire: atque se- 
cundum ipsum Plinium et alios, flumina in India nutriunt 
crocodilos, sicut Nilus. Sed quod allegat Nilum Aegypti 
augeri per incrementa imbrium et nivium fluminis Africani, 
concedendum est hoc, quia lacus dictus quo absorbetur hoc 
flumen Africae parum distat a Nilo secundum Orosium et 
occulto meatu in alveum Nili potest transfundi, sicut nos 
videmus multotiens in diversis regionibus consimile evenire. 
Decursus autem Nili a sua origine per Aethiopiam et 
Aegyptum traditur a Plinio et aliis, licet in ortu ejus discordet 
ab illis. Fluit igitur ab origine sua, ut ait Orosius, diu ad 
occasum solis, et transit per medium Aethiopiae spargens 
multas insulas, quarum omnium nobilissima est Meroe, quae et 
Saba dicitur. Deinde flexus ad septentrionem inter Meroen 
et Syenem, ut exprimit Plinius, et montibus inclusus cataractas 
inter occursantes scopulos aperit, ut non fluere videatur sed 
ruere, ubi nimio fragore auditum in accolis tollit; propter 
quod ad loca convenientiora se transtulerunt, ut dicit Seneca 
libro octavo Naturalium. Istud dico propter hoc, quod Macro- 
bius Pythagoricus volens docere qualiter infinitum sonum ex 


dissipated till our own time. Pliny (v. 9^ speaks of the belief, held by many 
in his time, that the ultimate source of the Nile was near Mount Atlas in 
North Western Africa, that, proceeding eastward, it sank underground and 
reappeared at a distance of several days' journey and finally reached Eastern 
Aethiopia and took a northerly direction. Pliny distinguished the Niger as 
distinct from the Nile, but thought that both arose from the same source. 
Orosius also maintained (lib. i. cap. 2) the existence of an African river which, 
though distinct from the Nile, yet probably had some subterranean connexion 
with it (occulto meatu in alveum ejus qui ab oriente descendit eructat). 

The great Arabian geographer of the twelfth century, Edrisi, describes at 
great length a Western Nile which flowed through the Soudan, and at last 
found its way into the Atlantic. He speaks of it as the Nile of the black people ; 
and notes the names of many of the cities on or near it, especially Gana, 
a great commercial centre, probably identical with the modern Kano, described 
in Mr. Robinson's recent book on the Hausas. This Western Nile Edrisi 
believed to originate in the same range of mountains as the Egyptian Nile, 
16? S. latitude. His description obtained from the reports of Mohammedan 
travellers consulted by Roger of Sicily, Edrisis patron, corresponds on the 
whole with the Niger; but some parts of it seem to relate to the northern 
tributaries of the Congo. 








GEOGRAPHIA. 321 


motu coelorum sustinemus illaesi auribus, ponit vanum exem- 
plum de gente quae sustinet propter consuetudinem rugitum 
Nili pacifice. Sed exemplum suum falsum est, sicut Plinius et 
Seneca docent, et exemplatum esse non potest, sicut docet 
Aristoteles secundo Coeli et Mundi. Hic locus est prope 
Syenem secundum Hieronymum nono libro super Ezechielem ; 
et dicit quod usque ad Syenem est Nilus navigabilis a mari 
Italico. Et ulterius septentrionalis effectus Nilum includit, 
et tandem fauces ejus in mare quod est inter Aegyptum et 
Italiam projicit; ostia ejus duo, scilicet Pelusiacum et Cano- 
pium. Sicut autem ait Hieronymus quarto libro, super xix 
capitulum Isaiae, Nilus ante Caesarem Augustum unus alveus 
fuit, sed tunc divisus est in septem, unde ad Pelusium una 
pars descendit, et ad Memphim quae est Damiata decurrit : 
alteraque extenditur in altum versus meridiem usque ad Kayr 
et Babyloniam, a qua nunc dicitur Soldanus Babyloniae, per 
circiter tres dietas a Damiata ; et ab illa Damiata extenditur 
a latere una pars fluminis per unam dietam quasi inter 
meridiem et orientem ad villam, quae vocatur Lancassor !, 
ubi exercitus Christianorum devictus fuit, quando Dominus 
Lodovicus filius Lodovici filii Philippi illustris rex Franciae 
primo crucem arripuit ad partes transmarinas. Alii autem 
rivi luminis Nili descendunt prope Tampnem et Alexandriam 
et caetera loca Aegypti. 

Nili vero proprietas secundum Plinium et caeteros est, 
quod inundat certis temporibus et plana Aegypti rigat: 
secundum cujus egressiones stat Aegyptiaca fertilitas vel 
negatur. Nam si fines suos naturales egrediatur solum per 
xii cubitos, tunc Aegyptus famem sustinet, in tredecim non 
esurit, xiv cubiti hilaritatem afferunt, xv securitatem, xvi 
delicias. Si plus, temperate tamen affluat, ad abusum delicia- 
rum excitat indigenas. Sed si creverit super debitum nocet, 
ut dicit Seneca. Incipit autem crescere, ut dicunt, luna 
existente nova quacunque post solstitium sensim, id est 
paulatim modiceque, Cancrum sole transeunte, abundantissime 
vero in Leone, et residet in Virgine. Et iisdem quibus crevit 


! O. has Lamassor. 


VOL. I. Y 


Inundation 
of the 
Nile. 


Difficulty 
of explain- 
ing it. 


Wind 
theory of 
'Thales. 


322 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


modis revocatur intra ripas dum sol est in Libra et centesimo 
die a principio fluxus. Causas vero hujus inundationis et 
crementi difficile est assignare, quia valde mirabilis est, eo 
quod fit in fervore aestatis, quum aquae plus consumuntur 
quam in aliis temporibus. Caeterum nullus fluvius sic inundat 
secundum Aristotelem in tractatu de Nilo, secundum Plinium 
nisi Euphrates; possumus tamen tertium addere, scilicet 
Ethiliam, qui est major Euphrate faciens mare Caspium, de 
quo superius tactum est. Istud docent illi qui apud Tartaros 
fuerunt, ut frater Willielmus et alii. ^ Aristoteles vero et 
Plinius locuti sunt secundum suas experientias. 

Hujusmodi igitur natura singularis, quae in aliis mundi 
fluminibus paucissimis reperitur, est satis mirabilis. Deinde 
sapientum discordia in causis istius incrementi quasi infinita 
inducit in nobis perplexitatem, ut in quam partem vertamur 
non sit perspicuum ; praecipue cum multi tam probabiles 
sententias reprobent quam sunt illae quas affirmant. Seneca 
etiam omnibus auctoribus, excepto si volumus Aristotele, 
ubicunque figit intentionem certior, tamen in proposito 
solum certas dat reprobationes in libro suo de Nilo, qui est 
octavus Naturalium, nullam praesumens firmare sententiam, 
victus difficultate hac, licet alias victor gloriosus existens. 
Aristoteles etiam quamvis opinionem spargat, multis tamen 
contradictionibus semper turbari potest. Quae vero magis 
aestimo digna relatu propter hanc persuasionem usque ad 
tractatum principalem inferam tolerabili brevitate. 

Sapientes vero Latini negligentes experientiam in hac parte 
adhaerent opinioni Thaletis, qui fuit primus de septem 
sapientibus famosis, quae consistit in hoc, quod venti annuales 
determinati flant contra ostia Nili revolventes fluctus et 
arenas maris, quibus obstruuntur ostia, et aquae Nili penitus 
redeunt, et sic exit suas ripas. Sed auctoritate et experi- 
mento refellitur. Nam secundum Aristotelem et Senecam et 
secundum quod docet experientia eorum qui in Aegypto 
fuerunt, aquae Nili incipiunt fluere a superiori parte Aegypti 
ab Aethiopia. Nam et Aegyptii prae gaudio exultantes 
ascendunt naves et obviam Nilo defluenti occurrunt cum cantu 
et instrumentorum musicalium genere multiplici; unde ab 





GEOGRAPHIA. 323 


ostiis ejus prius dictis non incipit fluere, sed a superiori parte 
in ostia. 

Anaxagoras vero philosophus inducit opinionem magis Snow 
probabilem omnibus, et dicit nivem liquefieri in aestate in rep 
montibus Aethiopiae, et sic Nilum augmentari, sicut Rhodanus, goras re- 


et Padus, et Danubius, et hujusmodi flumina prope Alpes jan 
crescunt ex nivium liquore. Sed hanc opinionem Aristoteles 
et Seneca negant et reprobant. Aristoteles vero redarguit 
per hoc, quod ex multa nive parum de aqua generatur, sed 
augmentum Nili est maximum, quia regiones infundit latissi- 
mas et aliquando usque ad triginta cubitos altitudinis. Iterum 
aliter arguit; aquae quae fluunt a longe sunt fortiores in fine, 
sicut venti qui a longinquo veniunt ; et qui de propinquo fluunt 
sunt impetuosiores in principio. Cujus causa est in aquis, 
quia in magna distantia concurrunt multae aquae in unum et 
imbres multi fiunt et vapores multi resultant ex terra, et ideo 
fortificantur omnia flumina versus finem et sunt ampliora quam 
in principio; et sic de ventis propter multiplicationem vapo- 
rum ex diversis locis confluentium in unum corpus propter 
distantiae quantitatem. Sed inundatio Nili augmentatur in 
principio et magis ac magis fortificatur ad tempus, donec 
tepescat in fine, ut Aristoteles dicit et Plinius, et experientia 
docet. Ergo non veniunt aquae istae ex longinquo, sed et 
montes Aethiopiae, ubi probabilius posset dici quod nives 
abundent, distant secundum orbem a Nilo per iter quinque 
mensium. Ergo non causabitur inundatio Nili a nivibus. 
Major propositio istius argumenti est digna valde; nam multam 
habet scientiam, quicquid sit de minore propositione. Item 
dicit quod in plenilunio omnia congelata tabescunt et resol- 
vuntur magis, sed Nilus crescit in fine mensis, ergo non est 
ex nivibus. Item Nilus magis fluit quando flat Boreas, quam 
quando Auster; sed Auster magis dissolvit nives quia calidus 
est. Caeterum Aristoteles dicit quod in Aethiopia propter 
calorem maximum, qui comburit omnia, non possunt esse 
nives ; quod facile credendum est. Et his Seneca concordans 
addit, quod nives dissolvuntur in tempore verno et liquescunt 
tactae temperato calore et faciunt crementum fluviorum ; sed 
calor nunquam temperatus est in Aethiopia antequam erit in 
Y2 





Aristotle's 
rain theory. 


Objections 
to it. 


324 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


hyeme. Nilus autem post solstitium crescit aestivale. Quid 
vero Pythagoras, quid Diogenes, quid Democritus, quid alii 
multi et magni philosophi senserint, non est necesse in hac 
persuasione praeambula recitare. 

Sed inferatur sententia Aristotelis pro omnibus dicentis, 
quod in Aethiopia in aestate nostra sunt multae pluviae et in 
hyeme nullae, et Nilus in illis regionibus oritur, unde augmen- 
tantur ejus paludes et lacus; et addit, quod venti annuales 
determinati in aestate et orientales flant, et fugant nebulas ad 
regiones unde Nilus fluit, quae dissolvuntur in lacus ejus. 
Causa autem quare augmentatur in fine mensis datur ab 
Aristotele secundo Posteriorum, quia finis mensis lunaris est 
frigidior, et frigus multiplicat humorem et augmentatur per 
Boream, quia ille ventus fugat nubes naturaliter propter 
impetum suum, quia venit de prope propter hoc quod habitatio 
est in septentrionali quarta terrae, et impetuosus est in hac 
quarta, ut Aristoteles docet, et propter hoc fugat ante se 
nubes, ut congregari possint in paludibus Nili, quae sunt 
quasi incomprehensibilis magnitudinis, ut superius tactum est, 
et ideo multum capiunt de loco nubium, et possunt sic per 
resolutionem nubium in pluvias aquae multiplicari. 

Sed sicut objectum est contra alias positiones, sic contra 
istam fieri potest. Nam cum terra sit inhabitabilis propter 
calorem, id est, pessimae habitationis cum sit combusta, quo- 
modo potest ibi esse abundantia pluviae et maxime in aestate, 
sicut nec nives, ut ipse Aristoteles objicit contra secundam posi- 
tionem? Et contra primam dicit quod idem accideret in aliis 
fluminibus, et quod venti annuales non semper veniunt suo 
tempore. Cum ergo pluviae sunt in regionibus multis ubi sunt 
flumina magna et venti annuales, et tamen non videmus hujus- 
modi augmentum ibi contingere; et Boreas similiter fugat 
nubes cum majori impetu in regionibus prope, quia minus a sua 
origine distat ; igitur magis augmentarentur flumina in nostris 
regionibus et similiter in fine mensis; sed non videmus 
hujusmodi augmentum. Dubia igitur est Aristotelis positio, 
sicut aliorum. Quapropter difficillimum est reddere causas 
hujus augmenti singularis, quod non est nisi in Nilo secundum 
Aristotelem, vel saltem secundum Plinium non est nisi in Nilo 








GEOGRAPHIA. 325 


et Euphrate. Est tamen adhuc in tertio flumine superius 
tacto, ut fuit in Jordane ante subversionem Sodomae et 
vicinarum civitatum, testante scriptura Geneseos. Propter 
igitur hujus rei difficultatem sufficit in hac persuasione, ut 
sententias philosophorum videamus quatenus per eas excitati 
in principaliori! tractatu certius veritas inquiratur. 

Revertendum igitur est ad descriptionem regionum. Et Arabia; its 
inveniemus apud Plinium sexto libro, et Alfraganus concordat, boundasem 
et Lucanus quod antiqui vocabant partem Arabiae totum 
quod habitatur a mari Aethiopico et meridie descendendo 
per Meroen et Syenem, ita etiam quod Heliopolis Aegypti, 
de qua dictum est, in Arabia computetur ; et ideo totum quod 
habitatur a Meroe et Syene et Heliopoli versus orientem 
inter mare Rubrum et mare Aethiopicum sub Arabia contine- 
tur; unde Alfraganus in primo climate ponit insulam Arabum, 
et in secundo; quae insula est in mari Aethiopico vel circa 
ortum maris Rubri. Et Lucanus dicit, 


* Ignotum vobis Arabes venistis in orbem, 
Umbras mirati nemorum non ire sinistras. 


Hoc dicit de Arabibus, qui venerunt Romam in adjutorium 
Pompeii qui mirati sunt umbras sinistras et septentrionales 
non ire, id est, non mutari in dextras seu meridianas. Nam 
in terra sua, quae est inter tropicum Cancri et aequinoctialem, 
habent in aliqua parte anni meridianas umbras quando sol 
transit ultra eos versus tropicum Cancri, quia tunc sol est in 
aquilone respectu eorum ; et quando transit ultra eos versus 
aequinoctialem, tunc oportet quod habeant aquilonares, quia 
sol est in meridie eorum. Tota igitur haec pars Aethiopiae 
citra Meroen et Syenem et Heliopolim versus orientem sub 
Arabia continetur. Et non solum hoc, sed quicquid est circa 
linguam, id est, extremitatem maris Rubri et super littus ejus 
versus orientem a cuspide linguae usque ad sinum ejus Persi- 
cum. Etextendit se a mare Rubro usque ad Pelusium Aegypti 
ad occidentem, et dilatat se ad septentrionem per totum 

! [t will be noticed that this discussion of the Nile problem contains three 
references to the systematic work in which this and many other questions were 


to be more thoroughly investigated ; the Opus Majus being merely a fersuasio 
£racambula. 





Desert of 
Sur. 


Desert of 
Sin. 


326 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


desertum, in quo vagati sunt filii Israelis usque ad terram 
Philistinorum super mare nostrum conterminam Aegypto, et 
extensam ad orientem donec occurrat Amalechitarum regio, 
quae est ad orientem terrae Philistiim, et usque ad terram 
Edom, seu Idumaeam, quae est ad orientem Amalech et 
usque ad terram Moab. Deinde flectit se magis versus sep- 
tentrionem per terram Seon regis Esebon, et Og regis Basan 
usque ad montem Galaad et Libanum, et adhuc magis flectit 
se ad septentrionem orientalem usque ad Ciliciam et Syriam 
Comagenam, et usque ad Euphratem. 

Unde Arabia large sumpta est terra magna valde, et con- 
tinet in se primo Desertum Sur seu Ethan, nam Ethan dicitur 
solitudo ex utraque parte maris Rubri, et in extremitate cjus 
juncta Aegypto et Palaestinae. Quoniam in Exodo habetur 
quod filii Israelis metati sunt castra in Ethan; et deinde 
transierunt mare Rubrum et venerunt iterum in Ethan. Nam 
Scriptura dicit quod post transitum maris Rubri venerunt in 
desertum Sur, et ibi fixerunt tabernacula in Mara, et ambu- 
laverunt per tres dies antequam fixerunt tabernacula, et primo 
fixerunt tabernacula in Mara, deinde in Helim. Sed Hierony- 
mus dicit in epistola de mansionibus, quod desertum Sur et 
Ethan sunt idem. Et in hac Arabia prope Sur versus orientem 
ultra transitum filiorum Israelis super littus maris Rubri est 
Elamitarum regio secundum Plinium et Hieronymum in libro 
interpretationum ; ubi est Elam civitas urbs ultima Palaesti- 
norum. Nam in hac parte juxta desertum Sur flectit se angulus 
Palaestinae ad Rubrum mare secundum Hieronymum, ut dicit 
Plinius, ibi prope est Stagnos !, insula maris Rubri, quam canes 
non intrant expositique cuncta littora errando moriuntur. 

Post desertum vero Sur versus orientem sequitur Sin deser- 
tum, ubi fuerunt quinque mansiones filiorum Israel secundum 
Hieronymum in epistola de mansionibus, quarum prima non 
habetur in Exodo, sed xxxiii Numerorum, unde dicitur, * pro- 
fectique sunt de Helim ad mare Rubrum quod vocatur 
Jamsuph. Et Hieronymus quaerit quomodo reversi sunt ad 
mare Rubrum, et solvit dupliciter uno modo quod potuit esse 


1 This appears to be a mistake for Sygaros, of which Pliny says (vi. 28) *Sygaros 
insula quam canes non intrant expositique circa errando litora moriuntur." 





GEOGRAPHIA. 227 


quidam sinus maris Rubri qui extenderetur in deserto Sin 
a principali corpore maris, nam Jam est Mare et Suph 
dicitur Rubrum. Sed convenientius solvit dicens quod Suph 
potest signare rubrum vel scirpum, et hic non habet sumi pro 
rubro sed pro scirpo ; unde dicit quod possumus suspicari 
quod venerunt ad paludem quandam et lacum, qui carecto 
et juncis plenus fuit. Quod autem Scriptura sacra omnem 
congregationem aquarum mare vocet, nulla dubitatio est; 
hic igitur secundum Hebraicam veritatem significat paludem 
juncorum. Sed quia etiam nimis vulgatum fuit in antiqua 
translatione quod haec mansio vocetur mare Rubrum, ideo 
Hieronymus dimisit in nostra stare ut fuerat in antiqua, sicut 
multa alia per universum corpus scripturae. Ultima vero 
istarum quinque, quae est undecima ab egressu filiorum 
Israel de Aegypto, est Raphidim in directo ad septentrionem, 
cujus est Amalechitarum regio, quae pugnavit cum filiis Israel 
in deserto Raphidim, et victa est ab eis. Deinde magis versus 
orientem est desertum Sinai, ubi est mons Sina, qui est mons 
Dei Oreb, ut dicit Hieronymus in libro Locorum. Sed non est 
petra Oreb in Raphidim, de qua Moyses aquam eduxit. Nam 
Horeb pro monte Sina scribitur per Heth literam, sed Oreb 
non. Et post sunt sepulcra concupiscentiae et Asseroth, quae 
sunt duae mansiones post montem Sina in hoc deserto Sinai. 

Deinde magis ad orientem est desertum Pharan, ubi incipit Desert of 
regio Ismaelitarum tendens versus mare Rubrum ad orientem. S 
Ad septentrionem vero Pharan est Ebron civitas David, et 
ubi Adam magnus et Abraham, et Isaac, et Jacob, sepulti 
sunt. Per viam deserti inter Pharan et Ebron misit Moyses 
Josuen, et Caleph, et alios exploratores. Et in hoc deserto 
Pharan, ut dicit Hieronymus in libro mansionum, fecerunt 
filii Israel octodecim mansiones, a quinque usque ad triginta 
duo, computando extremas cum mediis, ut ultima sit Asyon- 
gaber; unde Pharan desertum est latissimum. Et hic percussi 
sunt ab Amalechitis et Chananaeis, et hic dat Dominus 
judicia, et orta est seditio Chorae, et fronduit virga Aaron, 
et multa alia facta sunt, sicut a tertio decimo capitulo 
Numerorum in vicesimum patens est. 

Postquam exiverunt desertum Pharan, transiverunt magis ad 





Another 
desert 
known as 
Sin. 


Moab. 


328 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


orientem usque ad desertum Sin, quod est Cades Barne, ubi 
murmuravit populus ad aquas contradictionis. Sed istud non 
est illud desertum Sin. Nam istud desertum multo plus elonga- 
tum est a Rubro mari,cui annexa est terra Edom ad orientem 
septentrionalem. Nam ab hocloco miserunt filii Israel nuntios 
ad Edom dicentes, Ecce in urbe Cades, quae est in extremis 
finibus tuis, positi obsecramus ut nobis transire liceat, sicut 
dicitur Numerorum xviii. Quod si quis contendat quod 
desertum Sin superius dictum possit se extendere aliquando 
ad hunc locum, patet quod non; per Hieronymum in epistola 
de mansionibus, tam per interpretationem quam per Scrip- 
turam; quoniam Sin primum scribitur per Samech et inter- 
pretatur rubus vel odium ; hoc autem per Sade et vertitur in 
mandatum. Et ideo filii Israel declinaverunt per viam quae 
ducit ad mare Rubrum circumeuntes terram Edom, et 
venerunt ad montem Or in ultimis finibus terrae illius, in quo 
monte mortuus est Aaron. 

Et in finibus terrae Edom fecerunt adhuc alias tres man- 
siones secundum Hieronymum usquequo venerunt ad terminos 
Moab, unde Moab est in oriente Edom. Nam egressi de 
finibus Edom fixerunt tentoria in deserto quod respicit Moab 
contra orientalem plagam, sicut dicitur Numerorum xxi. 
Deinde, ut habetur Deuteronomiae xi, transierunt urbem 
Moab nomine usque ad confinium terminorum Ammon. Et 
in his locis incipit ab oriente terra Seon regis Amorraeorum, 
et terra Moabitarum et Ammonitarum, et ideo diligenter 
consideranda sunt haec loca. Nam hic incipit terra filiorum 
Israel, et de his multum loquitur Scriptura et sancti. Est 
igitur in confinio horum locorum rupes in sublime porrecta, 
quae vocatur Arnon, et haec rupes distinguit extrema filiorum 
Ammon et Moab et Seon regis Amorraeorum; et ideo ibi 
incipit terra filiorum Israel. Sed sub hac rupe versus occi- 
dentem est vallis quae vocatur Arnon, juxta quam a latere 
meridiano est civitas Ar, quae est caput regni Moabitarum, 
quae postea dicta est Acropolis ex Hebraeo vocabulo et 
Graeco composita, id est, civitas adversarii, sicut dicit Hierony- 
mus quinto libro super Isaiam prophetam. .A rupe autem hac 
descendit torrens versus occidentem, quae vocatur torrens 


GEOGRAPHIA. 329 


Arnon, super cujus ripam situatur oppidum, quod vocatur Aroer 
prope Arnon. Haec patent ex libro Locorum Hieronymi, et 
ex textu in libro Numerorum xxi et Deuteronomiae ii et iii 
et Josue xiii et Judicum xi et multis aliis locis Scripturae. 

Terra igitur Moab ascendit ab Arnon in occidentem usque Midian, 

: - Ammon, 

ad Edom et usque ad mare mortuum, et ubi fuerunt civitates Scop. 
submersae, et usque ad Jordanem contra Jericho, sicut patet 
ex locis praedictis Scripturae et Hieronymi. Et infra terram 
Moab prope Arnonem et Ariopolim est Madian civitas Jethro 
soceri Moysi, sicut dicit Hieronymus libro Locorum. Et 
necesse est ut ibi sint Madianitae. Nam ut patet Exodi 
xxii et Numerorum xxiii et xxiv et xxv, Balac rex Moabi- 
tarum vocavit Balaam hariolum ut malediceret Israeli, qui 
dedit eis consilium ut offerrent eis filias Madianitarum, et 
peccaverunt cum eis et interfecti sunt multi de Israele. Insuper 
Madianitae destructi sunt et deleti postea per filios Israel. 
Ex altera parte torrentis Arnon incipiebat terra filiorum 
Ammon versus septentrionem et orientem tendens versus 
Euphratem, et ad occidentem accedit ejus angulus versus 
Jordanem usque ad vadum seu torrentem Jaboc, quem trans- 
ivit Jacob quando venit de Mesopotamia Syriae, post cujus 
transitum luctabatur angelus cum eo sicut xxxii Genesis 
recitatur. Et quod ad hunc torrentem Jaboc sit terminus 
filiorum Ammon patet per Deuteronomiam iii capitulo. Et 
hic est terminus Ammon et Seon regis Amorraeorum et 
Og regis Basan, sicut patet ex Judicum xi. Nam a Jaboc 
incipiebat terra Seon, ut ibi habetur; et ubi terminatur ejus 
terra, incipit terra Og regis Basan, et descendit etiam usque 
prope torrentem Arnon usque ad confinia Esebon urbem regis 
Seon Amorraeorum. Et ideo terra quae fuit propria Seon 
est inclusa a meridie Moabitis et ab oriente Ammonitis, et 
ab occidente habet Jordanem fluvium, et a septentrione habet 
terram Og regis Basan. Sed iste Seon potentior factus irrupit 
in regiones Moab et Ammon, et abstulit terras eorum. Nam 
quod abstulit terram filiorum Ammon habetur Judicum xi. 
Et quod medietatem terrae suae amiserunt filii Ammon 
habetur Josue xiii. Moab etiam multum amisit sicut patet 
ex xxi Numerorum. 





Other 
regions of 
Arabia, 


Saba, in 
which lies 
Arabia 
Felix. 


330 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Postquam vero inventae sunt hae regiones a lingua maris 
Rubri per mansiones filiorum Israel, adhuc considerandum est 
quod in desertis quae sunt inter mare Rubrum et terras jam 
nominatas sunt aliae regiones magnae, quae extenduntur ab 
Euphrate in circuitu terrarum jam dictarum, scilicet terra 
filiorum Ammon et Moab, et desertum Pharan, usque ad 
terram Elamitarum, quam superius esse positam dixi super 
littus maris Rubri a transitu filiorum Israel usque versus 
orientem. In hac igitur regione pergrandi similiter et in 
Pharan habitaverunt fili Keturae et Agar, quos generavit 
Abraham, de quibus fit mentio xxv capitulo Genesis. Et 
primo ab Euphrate incipit regio Nabathena a filio primo 
Ismaelis, qui vocatur Nabaioth, sicut dicit Hieronymus, super 
Genesim xxv capitulo, et nunc dicto concordat Plinius primo 
libro, nisi quod unam partem Nabathenorum vocat Nomades, 
qui vagantur circa Euphratem prope Chaldaeos; post hos 
versus desertum Pharan est Cedar regio, quae ab altero filiorum 
Ismael nominatur qui Cedar vocatus est. Et quamvis aliae 
regiones filiorum Ismael nominentur usque Sur, nam habitavit 
ab Evila usque Sur, sicut dicit Scriptura, tamen omnes vocantur 
Cedar, sicut vult Hieronymus quinto libro super illud Isaiae 
xxi Onus in Arabia, dicens, Hic loquitur pro Cedar, quae est 
regio Ismaelitarum, qui dicuntur Agareni et Saraceni nomine 
perverso; et septimo libro super capitulum Isaiae Ix dicit de 
his regionibus Cedar et Nabathena, quod Cedar est regio Sara- 
cenorum, qui in Scriptura vocantur Ismaelitae, et Nabaioth est 
unus filiorum Ismael, quorum nominibus solitudo appellatur, 
quae frugum inops, pecorum plena est. Evila vero est pars 
regionis Ismaelis distans a Pharan oppido in deserto Pharan 
per tres dietas, ut dicitur in libro Locorum. Est vero et alia 
regio Evila in India juxta flumen Gangem de qua primo 
Genesis dicitur. 

Et inter Cedar et Elamitarum regionem supradictam exten- 
ditur Saba regio super littus maris Rubri secundum Plinium 
quinto libro. Et haec regio est thurifera et aromatibus plena, 
et habet tres partes. Una vocatur Arabia Eudaemon, quae 
includitur inter sinum Persicum maris Rubri et sinum Arabi- 
cum, secundum Orosium libro de Ormesta Mundi, et secundum 





GEOGRAPHIA. 331 


Isidorum libro xiv. Alia est Madian, nominata ab uno filio 
Abrahae ex Kethura. Tertia est Epha, regio nominata ab 
uno filio Madian, ut patet ex xxv Genesis. Et quod hae duae 
regiones sint de regno Saba vult Hieronymus expresse super 
xvii Isaiae, dicens, Madian et Epha sunt regiones fertiles came- 
lorum, omnisque provincia appellatur Saba; unde fuit regina 
Sabae sicut dicit. Et quod Arabia Eudaemon sit pars Sabae 
patet, quia illa juncta est Chaldaeis immediate, sicut dicit 
Orosius. Et Chaldaei et Sabaei eorum vicini simul invaserunt 
armenta Job sanctissimi, ut patet ex capitulo primo libri sui; et 
illud patet expresse per Isidorum decimo quarto libro, qui dicit 
sic, Arabia appellatur sacra, eo quod regio sit thurifera odores 
creans. Hanc etiam Graeci Eudaemon, nostri Beatam nomina- 
verunt, in cujus saltibus et myrrha et cinnamonum provenit ; 
ibi nascitur et phoenix; ipsa est et Saba appellata a filio 
Chus, filii Cham, filii Noe, qui filius Chus Saba appellatus 
est; et hoc dicit Hieronymus in Hebraicis quaestionibus. Et 
ideo cum Madian et Epha numerantur Ix Isaiae, adjungitur 
etiam Saba, cum dicit, Omnes de Saba venient. Nam Arabia 
Eudaemon nominatur specialiter Saba et principaliter, licet 
tota regio illa et Madian et Epha dicantur Saba. Et ideo 
tota regio a Chaldaeis supra mare Rubrum usque ad Elam 
dicitur Sabaea. 

Et considerandum est hic propter aliquas contrarietates, 
quod Arabia large sumpta habet omnes regiones dictas ex 
utraque parte maris Rubri secundum Plinium et Alfraganum 
et philosophos antiquos. Specialius tamen sumpta accipitur 
solum pro regione quae est a lingua maris Rubri usque ad 
Euphratem et sinum Persicum versus orientem, et usque ad 
Palaestinam Idumaeam versus septentrionem ex una sui parte, 
cujus alia pars septentrionalis et magis orientalis extenditur 
ad montem Libani, et comprehendit totam regionem Moab et 
filiorum Ammon et regna Seon et Og regis Basan, et aliqua 
eis conjuncta. Et sic utitur Scriptura ut in Isaia cum dicit, 
Onus in Arabia, ubi Cedar comprehenditur sub ea ; et mons 
Sina sic est in Arabia, secundum quod apostolus dicit ad 
Galatas iv. Tertio modo magis stricte accipitur, ut excludatur 
Pharan et Cedar et Madian et Epha et Saba Eudaemon. 


Different 
accepta- 
tions of 
Arabia. 


Syria. 


Mesopo- 
tamia. 


332 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Nam sic in tempore Hieronymi et deinceps accepta est Arabia, 
quoniam ipse dicit in libro Locorum Pharan trans Arabiam 
esse; quarto et decimo septimo libro super Isaiam dicit Madian 
et Epha et Cedar et Nabatheam regiones esse trans Arabiam. 
Quod vero Saba thurea Eudaemon et tota regio Saba sit 
distincta similiter contra Arabiam isto tertio modo dictam 
patet per Hieronymum in Hebraicis quaestionibus. Nam 
dicit quod cum in Psalmis dicitur, reges Arabum et Sabae dona 
adducent, illa est Saba thurea et thurifera praedicta, de qua 
adducit auctoritatem Virgilii, Solis est, inquit, thureis virga 
Sabaeis. Nam, ut Hieronymus dicit et patet cuilibet scienti 
Hebraeum, in Hebraeo dicitur, reges Saba et Saba dona ad- 
ducent ; sed primum Saba interpretatur Arabia et scribitur per 
sin litteram, secundum scribitur per samec, et est illa Saba 
thurifera, et de hac Saba venerunt magi qui adoraverunt 
Christum, non de Saba quae est in Ethiopia. Nam illa est 
in meridie. Ab oriente enim secundum Evangelium venerunt 
magi. Et isti sunt reges Sabae, sive reges Arabum et Sabae. 

Post haec sequitur regio praegrandis quae vocatur Syria, 
quae, secundum Scripturam et Plinium et antiquos auctores 
continet omnes provincias a Tigri flumine ab oriente usque ad 
Arabiam a meridie et usque ad mare nostrum seu magnum, 
quod dividit Italiam et Syriam et Aegyptum ab occidente 
et a Cilicia et Tauro monte altissimo a septentrione. Prima 
ejus et principalis regio est Mesopotamia seu Assyria, nam 
idem sunt secundum Plinium ; et Hieronymus dicit tertio libro 
super Isaiam, quod tota regio inter Tigrim et Euphratem est 
regio Assyriorum. Similiter Mesopotamia inter Tigrim et 
Euphratem continetur. Unde dicitur a meson, quod est 
medium, et potamus, quod est fluvius, quasi inter duos fluvios 
contenta, Tigrim scilicet et Euphratem. Et ideo idem fuit 
antiquitus Mesopotamia et Assyria. Et haec Mesopotamia 
seu Assyria ab oriente habet Tigrim, ab occasu Euphratem, 
a meridie mare Persicum, quod est sinus Persicus maris Rubri, 
a septentrione Taurum montem, cujus longitudo est circiter 
octingenta milliaria, latitudo trecenta, secundum Plinium. In 
hac Mesopotamia sunt Ninive et Babylon, et tota terra Chal- 
daeorum, et Babel turris constructa in terra Senaar. In hac 





GEOGRAPHIA. 333 


autem Mesopotamia sunt civitates quas Nimroth construxit, 
scilicet Arad, id est, Edissam, et Archad, quae nunc Nisibis, 
seu vulgariter Nisibin dicitur, et Calampne, quae postea a 
Seleuco rege dicta est Seleucia, sicut Hieronymus exponit 
super decimum capitulum Genesis. Et praeterea in Mesopo- 
tamia est Aram, sicut in Genesi habetur, quae adhuc nomen 
suum retinet. Et Aram distat per duas dietas ab Euphrate, 
et Hieronymus dicit quod Aram est trans Edissam ; ergo 
Edissa est inter Aram et Euphratem, et Ninive est circiter 
decem dietas ab Aram, id est, ad orientem super Tigrim 
fluvium, secundum quod vult Scriptura quod Tigris currit 
contra Assyrios. Ninivitae enim principaliter vocati sunt 
Assyrii Ab Aram usque ad Daldac versus meridiem sunt 
dietae circiter xxvi. Et est Baldac civitas regia, in qua Caliph 
Dominus Saracenitae sectae sedem suae dignitatis constituit. 
In illis vero partibus est turris Babel, et ruinae Babylonis 
magnae, quae fuit caput regni Babyloniorum et Chaldaeorum, 
qui cum fuerant Mesopotamii et Assyrii a principio, eo quod 
tota terra inter Tigrim et Euphratem dicebatur Mesopotamia 
et Assyria, tum quia Babylon Chaldaicarum gentium caput 
summam claritatem obtinuit inter urbes toto orbe. Reliqua 
pars Mesopotamiae Assyriaeque Babylonia appellata est, ut 
dicit Plinius, ita quod tandem Babylonii praevaluerunt. Nam, 
ut patet ex libris Regum et Paralipomenon primo nominati 
sunt reges Assyriorum, ut Salmanasar et Sennacherib et 
caeteri. Deinde Nabugodonosor, rex Babylonis, et ejus 
successores vastaverunt Assyrios, et dominati sunt per totum 
inter Tigrim et Euphratem. Noe quidem ct filii ejus primo 
post diluvium habitaverunt in Babylonia, sicut dicit Albumazar 
quinto libro in majori introductorio astronomiae. Nam cum 
ipsi fuerunt sapientes astronomi et docuerunt primo Chal- 
daeos astronomiam, ut ibidem dicit, sciverunt quod quartum 
clima est temperatissimum, in quo Babylonia est, et ideo ad 
eam declinaverunt. 

Quoniam vero Tigris et Euphrates sunt duo de quatuor The Tigris 
principalibus fluminibus mundi et Nilo connumerati, ideo de EAS m 
ilis aliqua sunt dicenda. Varius autem est ortus eorum. 
Nam secundum veritatem primo oriuntur de Paradiso, ut vult 





Other parts 
of Syria. 


324 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Scriptura. Deinde secundum Plinium Tigris erumpit in 
Armenia majore et postea cadit in lacum omnia illata pondera 
sustinentem et nebulis exhalantem, cui unum genus piscium 
est, qui aquae transcurrentis non miscentur alveo, sicut neque 
a Tigri pisces in lacum transnatant. Deinde occurrente Tauro 
monte in specum mergitur, et ab altero montis latere erumpit 
in lacum, et postea ad formam fluminis revertitur et Euphrati 
jungitur, et transit per Ninivem, et post longa spatia currit 
in maris Rubri sinum, qui Persicus vocatur. Euphrates vero 
secundum Plinium quinto libro in Armenia majore oriens 
separat Cappadociam ab illa, deinde occurrit ei mons Taurus 
postea fluenti in occasum. Iterum se flectit in meridiem, et 
funditur in duo brachia. Unum cadit in Tigrim includens a 
septentrione Mesopotamiam, aliud alluit eam ab occidente et 
currit per mediam Babyloniam, ut dicit Orosius ad Augustinum, 
deinde fluit in paludes, et tandem in mare Persicum. Nam 
Chaldaei sunt inter Babyloniam ad meridiem versus Persicum 
mare, et Euphrates eos, sicut caeteros Mesopotamios et 
Assyrios, alluit ab occidente, separans eos a caeteris Syriae 
regionibus et ab Arabia. Euphrates vero, ut dicit Plinius, 
crescit Nili modo parum ab eo differens. Nam Mesopotamiam 
inundat sole obtinente xx partem Cancri, et incipit minui in 
Virgine, Leone transgresso. In totum vero remeat xxxix 
parte Virginis. Quod autem Boetius quinto de consolatione et 
Sallustius dicunt, quod Tigris et Euphrates uno se fonte 
revolvunt, potest intelligi de fonte Paradisi ; nam hoc verum 
est secundum Scripturam, quam Boetius saltem bene scivit, et 
Sallustius ex revolutione historiae Scripturae credere potuit ; 
aut hoc verum est de ortu eorum in Armenia, quoniam uterque 
ibi oritur secundum Plinium ; aut intelligi poterit de ortu 
eorum citra Taurum montem, nam occursu ejus absorbentur 
in terram, et ex altera sui parte erumpunt. 

Ab Euphrate qui currit in oriente est Arabia, de qua 
dictum est, versus meridiem et mare Rubrum. Et versus 
septentrionem sunt reliquae regiones Syriae, scilicet Syria 
Comagena, Syria Coele seu Coele-Syria, et Syria Phoenicis, 
et Syria Palaestinae, quae includunt provincias a Judaeis 
possessas, scilicet Judaeam, Samariam, et Galilaeam citra . 





GEOGRAPHIA. 335 


Jordanem, et per eam trans Jordanem, quam possederunt 
tribus Ruben et Gad, ac dimidia tribus Manasse, ubi est regio 
Decapolis et Ituraea seu Traconitis regio. 

Et in his provinciis reperiuntur omnia loca sacra, quae Sacred 
caleaverunt primo sancti patriarchae et prophetae, deinde Scogrephy. 
Dominus ipse et Mater ejus et apostoli sacrati, et in quibus 
crevit ecclesia primitiva et quae resonant evangelia, in quibus 
majora mysteria continentur quam auris mortalis possit audire 
aut mens humana intelligere, ut vult Origenes xviii Josue. 
Quapropter de his diligentius est dicendum. 

Primo igitur super mare nostrum, quod dividit Italiam et Cities on 
Aegyptum et Syriam, collocandae sunt civitates famosae vel me DM 
prope illud, ut sic superius versus orientem facilius depre- 
hendantur loca quae volumus. Primo igitur non super mare 
sed prope, quasi per tres leucas in confinio Aegypti et 
Palaestinae et Judaeae est Gaza civitas insignis Palaestinae, 
ut dicit Hieronymus libro Locorum. Deinde sunt novem 
leucae usque ad Ascalonem, quae est metropolis Palaestinae 
super mare sita. Deinde xii leucae usque ad Joppen. Deinde 
usque ad Acon xxiv, vel duae dietae. Nam duae leucae vel 
tres usque Assur, quod antiquitus Adotus dicebatur, et postea 
decem vel novem usque Caesaream Palaestinae, quae antiquitus 
turris Stratonis vocabatur, in qua Petrus baptizavit Cornelium, 
ut dicit Hieronymus multis locis, deinde usque castrum pere- 
grini quinque leucae; et postea usque Caiphas tres; et quatuor 
usque Acon; et postea usque Tyrum in corde maris sunt 
novem leucae; et postea quatuor vel quinque usque ad Sarep- 
tam Sidoniorum, ubi vidua pavit Heliam prophetam ; deinde 
tres vel quatuor usque ad Sidonem; postea novem vel octo 
usque Berithum, quod Barut vocatur. Deinde novem usque 
Biblium, quod nunc Gibeleth dicitur, unde xxvii Ezechielis 
dicitur, Senes Biblii et prudentes ejus habuerunt nautas. 
Postea novem leucae usque Tripolim ; postea est una dieta 
usque Tortosam, quae ante Radum dicitur. Deinde usque 
Laodiceam sunt dietae circiter tres. Nam usque Valaniam 
sunt leucae circiter decem. Alii tamen dicunt, quod a Tortosa 
usque ad Margat est una dieta; et a Margat usque Laodiceam 
una dieta ; et a Laodicea usque Antiochiam duae dietae. Sed 





Palestine ; 
its dimen- 
sions and 
boundaries. 


336 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Antiochia est per quinque leucas a mari infra terram. Ab 
Antiochia usque ad Tarsum Paulo apostolo gloriosam, metro- 
polim Ciliciae, sunt dietae circiter tres. Sed tamen usque prin- 
cipium Ciliciae sunt dietae circiter duae, vel una et dimidia. 
Redeundum est igitur ad loca infra terram. Abraham et 
Isaac frequentabant loca Gerarae.  Gerara enim, a qua 
Gerarchica regio, ut dicit Hieronymus libro Locorum, fuit 
terminus olim Palaestinorum inter Cades et Sur, et ibi est 
Bersabe, qui vocatur puteus juramenti, ubi Abraham et Isaac 
foedus cum Abimelech iniverunt. Et ab isto loco incipit terra 
Hebraeorum ab eis possessa. Nec ultra hunc locum ad 
austrum amplius possederunt, sicut dicit Hieronymus in 
epistola ad Dardanum de terra repromissionis. Quamvis 
terra repromissa eis a Deo incipiebat a torrente Aegypti sicut 
dicit Hieronymus octavo libro super Isaiam et primo libro 
similiter. Illeenim torrens, ut dicit Hieronymus, ibi est fluvius 
turbidus in finibus Aegypti versus Palaestinam et Judaeam, nec 
habens perpetuas aquas, non procul a Nilo, sed juxta castrum 
quod Rinocorura dicitur, quod LXX interpretes posuerunt loco 
torrentis sicut in eorum translatione habetur in Isaia. A Ber- 
sabe vero viginti milliaria versus septentrionem est secundum 
Hieronymum libro Locorum Ebron metropolis olim Philisti- 
norum, sed decorata nobilium sepultura quatuor patriarcharum 
scilicet Adae maximi, Abrahae, Isaac, et Jacob. Et facile 
est tunc advertere loca vicina, scilicet convallem Mambre et 
ilicem Abrahae et campum Damascenum a meridie Ebron, 
qui sic nominatur a Damasco servo Abrahae. Unde non est 
Agar ille prope civitatem illam magnam Damascum, quae 
caput Syriae est. Nam ab illo loco distat circiter per quinque 
dietas, sed est juxta Ebron, in quo Adam plasmatus est, et in 
quo Cain interfecit fratrem suum ; sic dicit magister in historiis 
et super Genesim.  Carmelus, ubi quondam Nabal Carmelus 
fuit, et nunc villa est Carmela nomine in sexto lapide oppidi 
Ebron ad orientalem plagam, sicut dicit Hieronymus libro 
Locorum. Et prope Carmclum ad orientem in octavo milliario 
ab Ebron Ziph vicus ostenditur, ubi absconditus est David, 
juxta quem mons squalidus idem nomen habet, scilicet Ziph, 
in quo sedit David prope Carmelam ut dicit Hieronymus. 








GEOGRAPHIA. 957 


Quartodecimo vero milliario versus septentrionem est Bethleem, 
civitas in qua Dominus natus est. Et secundum Hieronymum 
sexto milliario a Bethleem versus septentrionem fuit Jerusalem 
longe clarissima urbium orientis, ut dicit Plinius. Haec 
autem civitas distat a Joppe per duodecim leucas, et ab Acon 
per dietas circiter tres, et ad orientalem plagam distat Jericho 
a Jerusalem per novem leucas; et inter Jericho et Jordanem 
sunt duae leucae. Et Thecua villa Amos prophetae distat 
versus Eurum inter orientem et austrum per duodecim milliaria, 
ut dicit Hieronymus secundo libro super Jeremiam. 

Et secundum Hieronymum in epistola de epitaphio sanctae 
Paulae prope illam fuit Pentapolis regio continens quinque 
civitates maledictas, scilicet Sodomam, Gomorram et caeteras. 
Nam ab illo loco describit Paulam reversam Jerusalem, et primo 
per Thecuam proximam. Orosius autem primo de Ormesta 
Mundi dicit quod Pentapolis regio in confinio Arabiae et 
Palestinae sita est; mediamque vallem quam Jordanus irri- 
gaverat nunc mare superinfusum tegit. Et hoc est mare 
Mortuum, et mare salis, et mare salinarum et lacus bituminis, 
et vallis salsa, et vallis salinarum, et mare Araba, id est, de- 
sert. Unde in libris Regnorum scribitur, Ab introitu Emath 
usque ad mare Araba et mare Asphalti, id est, bituminis, 
secundum Hieronymum in libro Locorum, et super Genesim. 
Nam in valle salinarum fuerunt putei bituminis ante subver- 
sionem civitatum, sed post pluviam sulphuris in mare Mortuum 
versum est, quod stagnum bituminis appellatur. Quatuor 
autem civitates submersae sunt, et quinta quae Dale post voca- 
batur remansit ad preces Loth, ut in ea post ruinam aliarum 
posset morari, quae postea Segor dicebatur, et nunc Zoara 
Syriace nuncupatur, sicut dicit Hieronymus super Genesim et 
in multis locis. Et haec civitas, licet non fuerit cum suis socia- 
bus igne sulphuris consumpta, tamen post lapsum temporis 
tertio terrae motu subversa est, ut ait Hieronymus, quae re- 
parata Zoara dicitur ab incolis, qui Zoari nuncupantur. Et 
haec civitas est in termino maris Mortui ad occidentalem 
plagam, a qua non longe super mare Mortuum ab occidente 


'* Pliny, v. 14 * Hierosolyma longe clarissima urbium Orientis, non Judaeae 
modo. 


VOL. I. Z 


Pentapolis. 


'The Dead 
Sea. 


338 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


est oppidum Engaddi urbs palmarum fertilis, unde balsamum 
venit et opobalsamum. . Nam arbor est distillans balsamum 
in vineis Engaddi, de quibus Solomon meminit in Canticis. 
Et haec civitas vocatur in Genesi Asasontamar, quod in 
lingua nostra dicitur urbs palmarum; tamar quippe palma 
dicitur, sicut Hieronymus dicit. Quamvis vero multi multa 
scribunt de conditionibus istius maris et locorum subversorum, 
tamen hic principaliter introducam Hegesippum! in quarto libro 
historiae de subversione Jerusalem, quia plura scribit quam 
alii, et multi aliorum receperunt ab eo quae recitant, ac si sua 
essent quae narrant. 

De mari vero Mortuo dicit, quod omnia viventia resiliunt et 
statim excutiuntur nec mergi possunt in eo, quod aqua ipsa 
amara et sterilis est, nihil recipiens generum viventium, 
denique neque pisces neque assuetas aquis et laetas mergendi 
usu patitur aves. Lucernam accensam ferunt aquis super- 
natare, sine ulla conversione extincto demergi lumine, et 
quamvis demersum difficile haerere in profundo. Denique 
Vespasianum imperatorem praecepisse ferunt nandi ignaros 
revinctis manibus in profundum dejici, eosque omnes illico 
supernatasse quasi spiritu quodam venti levatos, et ad superiora 
vi magna repulsos resiluisse. "Vagari super aquas bituminis 
glebas certum est atro liquore, quas scaphis appropinquantes 
colligunt, quibus id muneris est ; haerere sibi fertur bitumen ; 
ut ferro haudquaquam vel alia peracuta metalli specie 
recidatur; sanguini sane cedit mulierum | quo menstrua 
solventes lavari feruntur, cujus attactu, ut allegant quibus 
experiendi usus fuit, interrumpi proditur. Utilis ad com- 
pagem navium fertur, et corporibus hominum salubris admixta 
medicamentis. Longitudo lacus hujus ad Zoaros Arabiae 
dirigitur stadiis dlxx. Latitudo in stadiis cl usque ad viciniam 
Sodomorum, qui quondam uberrimam regionem inhabitabant. 


! The Hegesippus here spoken of is not the Christian writer of the second 
century, but the unknown author of a work probably written in the fourth 
century, De bello Judarco, or De excidio urbis Hierosolymitanae. It was sup- 
posed to have been translated from Greek into Latin by St. Ambrose. The 
book is principally composed of extracts from Josephus. Some have thought 
that Hegesippus was a misreading of an early copyist who had before him the 
words, Ex Josippo. (See Smith's Dict. of Christ. Diog.) 





GEOGRAPHIA. 339 


Quatuor itaque urbes incensae sunt, quarum umbra quaedam 
et species in favillis videtur.  Arsere terrae, ardent aquae, in 
quibus coelestis ignis reliquiae adhuc manent.  Aspicias illic 
ad speciem poma viridantia, formatos uvarum racemos, ut 
edendi gignant spectantibus cupiditatem ; si carpas, fatiscunt 
et resolvuntur in cinerem, fumumque excitant quasi adhuc 
ardeant. Quicquid vero Isidorus et Solinus de mirabilibus 
mundi et Hieronymus decimo quarto libro super Jeremiam et 
Plinius et alii multi dicunt, sub sententia Hegesippi compre- 
henduntur. Nam si ipse aliqua summatim perstringat, dicens 
nihil vivum ibi posse nutriri nec mergi, alii specificant. Nam 
Plinius et Solinus dicunt quod nullum corpus animalium 
recipit; tauri camelique fluitant!. Et Hieronymus dicit, quod 
propter amaritudinem maris nihil spirans ibi invenitur, unde 
nec pisces nec serpentes, sed et pisces a Jordanis inundatione 
delati in hoc mare statim moriuntur. Isidorus vero in 
Etymologiarum libro verba Hegesippi exponens dicit, quod 
nec ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua 
omnis stagnatur, nec ullam materiam sustinet, nisi quae 
bitumine illustratur. Et extenditur inter Jericho et Zoaram, 
quae est Segor. 

Quoniam vero Jordanes influit in mare Mortuum, et ibi The Jor- 
nomen suum et virtutem amittit, atque regiones Hebraeorum js 
et multae aliae notificantur per Jordanem, ideo de illo nunc 
dicendum est. Quamvis vero Hieronymus eleganter et 
veraciter loquatur de ortu manifesto et discursu Jordanis, 
atque Plinius et Isidorus et alii, tamen omnibus merito 
praeponendus est lHegesippus, qui in tertio libro explicat 
certius et abundantius istius fluminis originem. Omnes enim 
auctores praeter Hegesippum, qui per experientiam procedit, 
aestimant Jordanem fluvium oriri ex duobus fontibus ad 
radices montis Libani juxta Daneadem, quae nunc Caesarea 
Philippi nominatur; quorum fontium unus Jor, et alius Dan, 
qui sua profluvia divisim protendentes tandem concordant in 
unum, unde Jordanes efficitur ; et per aliquod spatium terrae 


!lPlin. v. 16 * Nullum corpus animalium recipit: tauri camelique fluitant : 
inde fama nihil in eo mergi. 


Z2 





Cities and 
districts of 
Palestine. 


340 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


fluminis jura defendens se postea transmittit in lacum qui 
Genesar dicitur cui contiguatur lacus Tiberiadis et deinde 
Jordanes erumpens decurrit ad orientem Jericho et fluit in 
Mortuum mare supra dictum. Sed totum illud praeter 
ortum ejus certum est. Ortus etiam manifestus et vulgatus 
se habet, ut dictum est, a duobus fontibus. Sed Hegesippus 
probat quod ibi non est primus ejus ortus, immo a Phiala 
fonte, qui est ex altera parte Jordanis in Traconitide regione 
distans ab urbe Caesarea cxx interjacentibus stadiis. Ab hoc 
igitur fonte labitur aqua subterraneis meatibus, et ubi 
Caesarea est rursum ebullit. Nam Philippus tetrarches 
Traconitidis regionis misit paleas in Phialam, quas ad 
Caesaream fluvius subterraneus ebullivit; unde liquet non 
exordium primum esse Jordanis in Caesarea, sed fluentum, 
ut paleis resurgentibus manifestatum est. Addit etiam ad 
decursum ejus, quod a Paneade seu Caesarea, non latente jam 
neque abdito per cava terrae meatu, sed visibili per terras 
atque aperto flumine incipiens se superfundere Semeconitim 
lacum, paludesque ejus intersecat. Inde quoque cursus suos 
dirigens centum viginti stadiis progreditur usque ad urbem, 
cui Julias nomen est. Postea lacum istum qui Genesar dicitur 
in medio transit fluento, quibus ex locis plurima evagatus 
deserta Alfacio suscipitur lacu atque in eum conditur. Itaque 
duos lacus victor egressus tertio haeret. 

Notificato Jordane urbes et regiones distinguendae sunt. 
Nam vicinia Jericho se extendit ad urbem Scythopolim a 
parte septentrionali Jericho secundum Hegesippum, quae 
civitas in biblia vocatur Bethsan, ut dicit Hieronymus in libro 
Locorum, et est oppidum in tribu Manasse, a quo accolas 
pristinos non potuerunt filii Manasse expellere. Descendendo 
vero ad occidentem usque in septentrionem Jerusalem est 
civitas sacerdotalis et insignis ortu Jeremiae prophetae, quae 
vocatur Anathoth, tribus milliaribus ab Hierosolymis separata, 
sicut dicit Hieronymus quinto libro super Jeremiam. . Deinde 
magis ad septentrionem per xii leucasa Jerusalem, et per xii a 
Caesarea Palaestinae in directo Caesareae est Samaria civitas 
famosa, metropolis decem tribuum, quae nunc Sebaste dicitur. 
Super autem regionem Caesareae Palaestinae, et mari magno 





GEOGRAPHIA. 341 


usque ad fines Ptolemensis regionis incumbit mons Carmelus 
per dietas circiter duas in longitudine distensus, in quo oravit 
Helias propheta, oleis consitus, et arbustis ac vineis, sicut vult 
Hieronymus in quinto et primo libro super Jeremiam. Post vici- 
niam Samariae ad orientem septentrionalem sequitur planities 
Sabae nunc vocata, sed antiquitus dicebatur campus magnus 
Estrelon de quo! .... Et campus Magido in quo Josias rex 
optimus fuit occisus . . .. Et per fines ejus ad septentrionem 
decurrit torrens Fison usque in mare magnum inter Caiphas 
et Acon. Deinde ad septentrionem illius campi, et ab Acon 
versus orientem ab ea septem leucis distans est Nazareth 
beata civitas Domini Salvatoris. Deinde ulterius ad orientem 
per duas leucas est mons Tabor gloriosus, in quo Dominus 
suam gloriam discipulis tribus et Moysi et Heliae ostendit. 
Et deinde ad orientem est Tiberias civitas, quae antiquitus Lakes of 
Cenereth dicebatur, ut dicit Hieronymus decimo quarto libro Thes 
super Ezechielem, et prope hoc mare Tiberiados et Cenereth nesaret. 
dicitur lacus, super quem sita est civitas, qui secundum Isidorum 
decimo tertio libro, * omnibus aquis in Judaea est salubrior, et 
circuit stadia centum sexaginta, cui conjungitur lacus Genesar 
amplissimus in Judaea; longitudine clx stadiis extenditur, 
latitudine xl diffunditur, aquis crispantibus aura non ventis, 
sed de se ipso sibi excrispans, unde et Genesar dicitur Graeco 
vocabulo quasi generans sibi auram. Deinde per diffusiora 
spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur. Unde et 
purior haustus ejus et ad potandum dulcis et habilis Haec 
Isidorus, qui distinguit hos lacus quantitate et naturali 
proprietate, quamvis glossa sexto Matthaei dicit quod idem 
dicitur stagnum .Genesareth, et mare Tiberiadis, et lacus 
salinarum. Sed lacus salinarum secundum omnes, ut prius 
dictum est, mare Mortuum vocatur, et ideo haec glossa magi- 
stralis magis ex rumore locorum habita est quam ex auctoritate 
sanctorum vel experientia. Quod tamen dicit unum esse 
mare Tiberiadis et Genesar, hoc potest referri ad vicinitatem 
corum. Nam contigua sunt et cchaerent, et ideo pro uno 
computantur. Quoniam diversos esse lacus evangelium 
Johannis ostendit, quia sexto capitulo dicit, quod abiit Jesus 





! A hiatus occurs here in all the MSS. 


Cities of 
North 
Palestine. 


342 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


trans mare Galilaeae quod est Tiberiadis, et deinde venit in 
desertum Bethsaidae secundum Lucam; et postea venerunt 
discipuli Bethsaidam, secundum Marcum ; deinde ascenderunt 
mare ut irent Capharnaum, secundum Johannem, quod non erit 
proprie mare Tiberiadis,quia ultra illud prius transierant. Ergo 
hoc est mare Genesareth, et ideo diversa sunt,sed cohaerentia. 
Deinde versus septentrionem, deserto interjacente, in quo 
Dominus pavit quinque milia hominum ex quinque 
panibus hordeaceis et duobus piscibus, est Bethsaida civitas 
principis apostolorum et Andreae ac Philippi; deinde 
Capharnaum. Et quod hic sit ordo istorum locorum patet ex 
evangeliis. Nam ante miraculum de panibus dicit Johannes, 
abiit Jesus trans mare Galilaeae quod est Tiberiadis ; et tunc 
occurrebat multitudo quam pavit; et post discipuli ascen- 
derunt in navem, ut transfretarent in Capharnaum, sicut 
dicit Johannes ;: sed antequam illuc devenerunt, et antequam 
pavit multitudinem, venit in desertum locum, qui est Beth- 
saida, cum discipulis suis, ut Lucas refert, et Marcus dicit 
quod venerunt ad  Bethsaidam. ^ Quapropter primo est 
Tiberias, deinde ultra mare Tiberiadis versus septentrionem 
est desertum Bethsaidae, et juxta illud est Bethsaida, et postea 
lacus Genesareth et tandem Capharnaum super oram ejus, et 
haec omnia docentur in glossa magna sexto Marci. Deinde 
post Capharnaum est Julias oppidum de quo supra ; deinde 
Caesarea Philippi ad radices montis Libani. 

Amplius ab Acon in orientem versus septentrionem magis 
quam Nazareth est Cana Galilaeae, in qua Dominus mutavit 
aquam in vinum. Et distat Cana ab Acon per quinque 
leucas. Et inter Canam et Nazareth sunt duae leucae. 
Item ab Acon in oriens septentrionale per novem leucas est 
Sapheth civitas Tobiae ultra Cana quasi per quinque leucas. 
Deinde per leucam et dimidiam est Corazaim civitas, et inter 
Corazaim et Tiberiadem sunt leucae circiter duae. Et in his 
locis scilicet Tiberiade, Bethsaida, Corazaim, Capharnaum, 
Cana, Nazareth, Dominus maxime conversatus est praedicando 
et faciendo miracula,sicut evangelia referunt. Mons vero Libani 
extenditur a Paneade seu Caesarea a regione Tyri et Sidonis, 
et Baruch, et Biblii, et Tripolis, per mille quingenti 








GEOGRAPHI A. 343 


stadia, ut dicit Plinius, et contra Tyrum descendit aqua de 
Libano sub terra, et currit prope Tyrum ad unam leucam, et 
ibi erumpit in puteum latissimum, et altitudinis ad modum 
turris, qui per canalem descendit in terram ct irrigat loca 
vicina. Et hic puteus est puteus aquarum viventium, qui 
fluit cum impetu de Libano, de quo in Canticis habetur. 
Contra vero Tripolim est fons hortorum juxta colles Libani et 
fluit usque ad montem peregrinum, a quo flumen emanat, et 
cadit in mare inter Tripolim et Tortosam, prope tamen 
Tripolim. Sed et ab eodem fonte peregrini currit aquae- 
ductus in Tripolim. Fons hortorum et Libanus distant a 
Tripoli per tres leucas. Sidon distat a collibus Libani per 
leucas circiter tres, a monte magno per leucas circiter quinque. 

Et cum nunc tactae sunt civitates et montes citra Jordanem 
et versus mare nostrum, possunt aliqua addi versus Euphratem. 
Et primo super mare Mortuum est Machaerus, quondam arx 
secunda post Hierosolymam, ut dicit Plinius, a qua incipit 
tribus Ruben a meridie; et in septentrione super Jordanem 
juxta montem Libanum est Pella! civitas, quae est ultimus 
terminus terrae Hebraeorum ultra Jordanem in septentrione 
prope Caesaream Philippi. Est autem ad orientem finis istius 
terrae secundum Hieronymum libro Locorum civitas Phila- 
delphia, quae dicitur in Biblia Rabath filiorum Amon. Et in 
termino regni Seon, et Og regis Dasan, est Jaboc fluvius ut 
dictum est, ubi est Ramoth-Galaad, de quo satis habetur in 
bellis regum Israel. Circa Pellam et Caesaream Philippi est 
mons Hermon Caesareae imminens ; et e regione Libani ad 
orientem terrae filiorum Israel, ut dicit Hieronymus libro 
Locorum, de quo aestivae nives Tyrum ob delicias deferuntur. 
Sed, ut dicit Plinius, valle interjacente post Libanum, huic 
par mons exoritur qui Antilibanus nominatur, et est in 
orientalem partem montis Libani, ut dicit Hieronymus libro 
Locorum. Et secundum Hieronymum libro Locorum, Galaad 
mons est ad terminum Phoenicis et Arabiae collibus Libani 
copulatus ad meridiem, extenditurque per desertum usque ad 
locum illum, ubi trans Jordanem nabitavit olim Seon rex 


! Pella is twenty miles south of the sea of Tiberias, and sixty miles away from 


Caesarea Philippi. 


Cities 
beyond 
Jordan. 


344 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Amorraeorum. Et cecidit hic mons in sortem tribuum 
Ruben, Gad, et dimidiae tribus Manasse: sed et Jeremias 
loquitur, * Galaad, tu mihi caput seu principium Libani 
Antilibanus vero, secundum Hieronymum libro Locorum, 
extendit se circa regiones urbis Damasci, quae cecidit in 
sortem tribus Manasse, et haec est Damascus, quae in libris 
Regnorum caput Syriae nominatur, quae distat a Jerusalem per 
dietas circiter quatuor, ab Acon circiter tres, a Tripoli circiter 
duas, a Baruch per unam. Deinde a Damasco per dietas 
circiter septem vel octo in septentrionem est civitas famosa Alap, 
quae antiquitus mansio fuit Abrahae, quae ab Euphrate distat 
circiter per duas dietas et ab Antiochia per dietam et dimidiam. 
Deinde in fine terrae repromissionis ad septentrionem in 
oriente est et Amath civitas, ut habetur Numerorum xxxiv, de 
qua etiam scribitur secundo Regum viii, et primo Paralipo- 
menon xviii, et pluribus aliis locis. Et Hieronymus dicit libro 
Locorum quod diligenter inquisivit de hac civitate et invenit 
quod vocatur Epiphania. Deinde est Comaga civitas prope. 
Ciliciam, ubi malta bitumen ardens reperitur, quod projectum 
super militem armatum comburit eum, nec est remedium per 
aquam nec per aliud liquidum, sed per terram apponendum. 
Diu vero turbatus est exercitus Romanus et confusus per hoc 
bitumen projectum in milites, usquequo remedium per terrae 
pulveres sparsos supcr locum a bitumine tactum didicerunt. 
Haec Plinius narrat libro secundo !. 

Division of Postquam civitates, et montes, et aquae, et caetera loca 

EL oes particularia sunt assignata, nunc juxta haec facilius provinciae 
et regiones capi possunt. Haec autem tota Syria citra 
Euphratem situm habet porrectum in immensam longitu- 
dinem, sed in lato angustior est, ut dicit Isidorus, et Plinius 
ait quod ejus longitudo a Cilicia usque ad Arabiam tenet 
cccclxx milliaria ; habet autem multas provincias, quae omnes 
nomine Syriae continentur. Nam in ea nominatur Syria 
Comagena, Syria-Coele, Syria Phoenicis, Syria Palaestinae, 
Galilaea, Samaria, Judaea. Nam hae regiones ad Syriam per- 
tinent Palaestinam secundum auctores. Syria vero Comagena, 
ut dicit Isidorus decimo quarto libro, nominatur a vocabulo 


! Pliny, ii. 104. 








GEOGR APHIA. 345 


Comagae urbis quae quondam ibi metropolis habebatur. Haec 
ab oriente habet Euphratem, a septentrione Ciliciam et 
Cappadociam, ab occasu mare nostrum, a meridie Syriam- 
Coele, quae per diphthongum scribitur, et Coele-Syria nuncu- 
patur. In hac est caput et principalis civitas Antiochia in 
occidente, cui super mare adnectuntur Laodicea, et Ateradum, 
et vicinae civitates usque ad provinciam Phoenicis, et in 
oriente est Emath. Nam Hieronymus dicit libro Locorum, 
quod diligenter investigans invenit quod haec civitas Emath 
fuerit in Coele-Syria, et hoc dicit Plinius. Et similiter Alap, 
quae est prope Antiochiam et multum distans a Damasco, 
quae est in Syria Phoenicis. Habet igitur haec ab occidente 
mare magnum, a septentrione Syriam Comagenam,. ab oriente 
Euphratem, a meridie Syriam Phoenicis, quae incipit in 
septentrionali termino montis Libani. Nam Plinius dicit 
quod porrigitur hic mons usque in Coele-Syriam et hoc est 
circa Tripolim ; in qua sunt Tripolis, et Tyrus, et Sidon, et 
Acon, usque ad Caesaream Palaestinae. 

Nam Plinius dicit, quod in ora Phoenicis est Ptolemais, 
quae Acon dicitur, et Caesarea Philippi est de provincia 
Phoenicis, ut dicit Hieronymus, et totum citra Jordanem 
usque ad Palaestinam ; atque continet montem Libani et 
Antilibanum et Damascum cum sua regione, et totum ultra 
Jordanem continet usque Pellam et montem Hermon et 
montem Galaad, et illas terras filiorum Israel super Jordanem. 
Quod autem contineatur Damascus in Syria Phoenicis patet. 
Nam Hieronymus dicit libro Locorum, Damascus est nobilis 
urbs Phoenicis. Et super Genesim comprehendit Damascum 
sub Syria Phoenicis, cum dicat, quod Hus filius Aran 
possedit Damascum, et usque ad Coele-Syriam. Principales 
tamen civitates Phoenicum sunt Tyrus et Sidon. Nam, ut 
dicit Isidorus decimo quarto libro, Phoenix Cadmi frater 
de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sidonem 
regnavit, eamque provinciam suo nomine Phoenicen appel- 
lavit. Et isti similiter condiderunt Tyrum; a quibus tota 
terra in circuitu vocatur Phoenicea. Haec tamen in duas 
partes principales distribuitur, scilicet in regionem Tyriorum, 
Syriorum, et Sidoniorum, et Aconensium, et totam terram 


Phoenicia. 


Judaea. 


346 ' OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


inter Libanum et Tripolim; et alia ejus pars principalis est 
Syria Damasci, quae civitas Damascus quantum ad regnum 
Syriae inter Euphratem et montem Libanum usque ad terram 
Hebraeorum vocabatur caput Syriae. Nomen enim Syriae in 
tempore regum Israel attribuebatur Damasco et regioni ejus. 
Haec igitur provincia Syriae Phoenicis habet terram 
Hebraeorum a meridie et terram Philistinorum ; sed terra 
Philistinorum incipit a finibus Aconensis territorii usque ad 
turbidum fluvium Aegypti, et antiquitus continebat fere 
totam terram Judaeorum citra Jordanem. 

Quia tamen Judaei multa occupabant de regione Philisti- 
norum et coarctabant eos in civitatibus maritimis, scilicet 
Caesarea, Joppe, Ascalone, et Gaza, et caeteris; ideo distin- 
guendum est hic quod citra Jordanem sunt tres regiones 
principales Judaeorum, scilicet Galilaea, Samaria, Judaea 
specialiter dicta, secundum quod xix Matthaei dicitur in 
glossa. Omnis Judaeorum provincia ad distinctionem aliarum 
gentium Judaea dicitur, sed specialiter meridiana plaga, in 
qua Hierosolyma, ad. differentiam Samariae, Galilaeae, Deca- 
polis et caeterarum regionum ejusdem provinciae. Hanc 
autem terram Judaeorum totam trans Jordanem et citra 
Josephus in antiquitatum libro distinguit in partes et ordinat ; 
quem secutus est Legesippus tertio libro, et exponit ea 
quae obscurius apud Josephum reperiuntur. X Tota autem 
regio trans Jordanem vocatur ab eis Pera. Longitudo ejus 
a Macheronte super mare Mortuum usque ad Pellam prope 
Caesaream Philippi et montem Hermon; latitudo ejus a Phila- 
delphia usque ad Jordanem. | Duas vero partes principales 
invenimus in ea; una est Decapolis regio continens decem 
civitates, quarum una est Pclla, ut dicit Plinius, et caeterae ei 
annexae ad meridiem Libani et Antilibani secundum Plinium 
versus Philadelphiam, quam cingunt, ut dicit, duae tetrarchiae, 
scilicet Paneas seu Caesarea Philippi ab occidente et Traconitis 
regio a meridie super Jordanem. Et ideo Decapolis haec est 
prope Libanum et Caesaream Philippi, et jungitur finibus 
Tyri et Sidonis, secundum quod Marci viii habetur; * Exiens 
Jesus de finibus Tyri venit pcr Sidonem ad mare Galilaeae 
inter medios fines Decapoleos. Et post hanc ad meridiem 





GEOGRAPHIA. 341 


super Jordanem est Ithuraea seu Traconitis tetrachia, in qua 
est Phiala fons Jordanis, ut prius dictum est, parum distans 
a Caesarea, ct Gerasenorum regio, cujus caput est Gerasa. 
Et dicit glossa Marci quinto, Gerasa est urbs Arabiae trans 
Jordanem juncta monti Galaad in tribu Manasse non longe a 
stagno Tiberiadis, in quo porci praecipitati sunt. Hic igitur 
habitabant Geraseni seu Gergaseni, ut ex hoc loco accipitur. 
Deinde versus meridiem est alia pars Ithuraeae seu Traconi- 
tidis regionis, de qua dicit Hieronymus libro Locorum. 
Traconitis regio sive Ithuraea, cujus tetrarches Philippus 
juxta evangelium Lucae, est trans Bosram Arabiae civitatem 
in deserto contra australem plagam, et in septentrionem 
respicit versus Damascum. . Quae Dosra est in deserto trans 
Jordanem, quae cecidit in tribu Ruben ad orientalem plagam 
Jericho et extenditur versus Macherontem et terminos 
Moabitarum. Sed ne fiat quaestio de Bosra, dicendum est 
quod alia est civitas in Idumaea, de qua dicit Isaias: ' Quis 
est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra?' sicut 
distinguit Hieronymus libro Locorum. . Et quod hic Ithuraea 
extendatur usque prope Decapolim et Caesaream patet per 
hoc, quod Plinius dicit quod Ithuraea cingit Decapolim. 
Regiones vero citra Jordanem sic dividuntur. | Nam 
secundum Josephum et Hegesippum primo est tota Galilaea, 
quae habet a septentrione fines Tyri et Sidonis, ab occasu 
Aconense territorium cum monte Carmcelo, ab ortu Decapolim, 
a meridie Samariam et Scythopolim superius assignatam. 
Duplex tamen est Galilaea, una gentium et superior, quae 
finibus Tyri et Sidonis adhaeret. Quae ideo dicitur Galilaea 
gentium, quia Solomon dedit in ea Hiram regi Tyri viginti 
civitates; et ideo quia gentes in hac Galilaea mixtae sunt cum 
Judaeis, et quia est prope nationes gentium a septentrione, et 
ortu solis, et occidente, vocatur Galilaea gentium ; et haec 
terminatur circa Tiberiadem, et infra campum magnum 
Esdrelon. Et in illis locis incipit Galilaea inferior, quae 
dicitur Galilaea Judaeorum, quae est in tribu Zabulon. Sed 
hic cavendum est, ne putetur esse trans Jordanem, ut multi 
aestimaverunt propter verbum Isaiae et evangelium Matthaei, 
cum dicit, * terra Zabulon et terra Nepthalim via maris trans 


Galilce. 


Samaria. 


Extent 
of the 


3489 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Jordanem, Galilaea gentium. Sed glossa super Matthaeum 
dicit Galilaea gentium quae est in tribu Nepthalim vicina 
Tyriis; et ideo cum tribus Nepthalim sit citra Jordanem, tunc 
haec Galilaea similiter, et hoc dicit Hieronymus in libro 
Locorum ; et Josephus, et Hegesippus, et omnes volunt hoc. 
Sed considerandus est modus loquendi in hac parte. Nam 
pluries invenimus hunc modum loquendi in evangeliis. Quo- 
niam sexto Marci dicitur, ^et ascendentes in navim abierunt 
in locum desertum, et viderunt eos abeuntes et cognoverunt 
multi, et pedestres de omnibus civitatibus concurrerunt illuc 
et praevenerunt eos. Ubi dicit glossa, non ad aliam maris 
ripam sive Jordanis pervenerunt, sed transito aliquo freto vel 
stagno a Domino et discipulis ejus, proximos ejusdem regionis 
locos indigenae adierunt quo pedestres pervenire potuerunt. 
Ex quo accepimus quod trans Jordanem hic significat fieri 
trans ejus aliquam partem, non totum. Similiter cum 
dicatur sexto Johannis, *Post haec abiit Jesus trans mare 
Galilaeae quod est Tiberiadis, non transivit usque ad aliud 
littus, ubi est regio Gerasenorum, sed angulum maris transivit 
ex eadem parte, scilicet citra Jordanem, et ideo hic sicut 
prius ponitur pars pro toto. Et cum eodem capitulo dicat, 
* Venerunt trans mare in Capharnaum, adhuc in eadem 
regione et citra Jordanem semper fuerunt. Et ideo non 
totum mare accipitur, nec fit transfretatio ad aliud littus, sed 
pars pro tota accipitur ex eadem parte Jordanis: et ita hic, 
cum dicitur trans Jordanem Galilaea gentium, sumitur pars 
pro toto. A loco enim Isaiae, in quo haec dicebat, fuit 
magna pars Jordanis usque ad Galilaeam gentium, quam in 
eundo de uno loco ad alium oportet transmeare, et ideo dicit 
trans Jordanem, id est, trans magnam partem Jordanis, quae 
extendebatur a loco Isaiae usque ad Galilaeam superiorem. 
Deinde ad meridiem Galilaeae Judaeorum est Samaria, quae 
non est solum civitatis nomen, sed regionis, quae incipit in 
campo magno et extenditur usque ad Judaeam, cujus Judaeae 
latitudo est a Jordane usque ad Joppen secundum Josephum et 
Hegesippum, cujus longitudo usque ad Bersaben extenditur. 
Et nunc in fine solvenda est quaestio notanda, ut sciamus 
quantum est terra repromissionis et quantum est possessum 


GEOGRAPHIA. 349 


a Judaeis. Sed Hieronymus certitudinaliter hoc in epistola promised 
de terra repromissionis determinat, dicens quod nec David, ""*: 
nec Solomon, nec alii possederunt unquam nisi a Dan usque 
Bersaben, licet post victoriam multos inimicos et tributarios 
receperunt. Et hujus terrae longitudo inter Dan et Bersaben 

vix continet centum et sexaginta milliaria, ut ipse dicit et infert. 
Pudet dicere latitudinem, nam a Joppe usque ad viculum 
nostrum Bethlehem sunt quadraginta sex milliaria, et a Beth- 
lehem usque ad Jordanem est circiter una dieta; quapropter 
parum fuit possessum a Judaeis. Sciendum tamen est, 
quod hoc quod nunc tactum est, solum fuit possessum citra 
Jordanem. 

Ultra tamen habuerunt suas possessiones duae tribus et Tod 
dimidia, ut patet, sicut Hieronymus etiam in hac epistola Tod 
exponit. Sed repromissum fuit eis ab Euphrate ex parte 
orientis, usque ad mare nostrum ex parte occidentis, et a 
Cilicia et Tauro monte a parte aquilonis usque ad fluvium 
turbidum Aegypti, et usque ad terram Edom, et Moab, et 
Ammon, ex parte meridiei. Nam octavo libro super Isaiam 
dicit Hieronymus quod ab Euphrate usque ad rivulum Aegypti 
fuit Judaeis repromissum, immo usque ad Nilum. Nam ille 
rivus est prope Nilum. Et Euphrates est ab oriente istius 
terrae. Rivus autem Aegypti cum mari nostro, in quod in- 
fluit, est ad occidentem, et in primo libro dicit illud idem. Et 
addit quod ex parte aquilonis fuit eis repromissum a Cilicia et 
Tauro monte, et decimo quarto libro super Ezechielem dicit, 
quod plaga septentrionalis incipit a mari nostro usque ad 
Zephirum Ciliciae oppidum, et usque ad Taurum montem 
altissimum, et usque Emath, quae est civitas Coele-Syria, 
quae nunc Epiphania dicitur, et in occidente durat a torrente 
Rinocorurae urbis influente in mare magnum super mare 
istud usque ad eum locum maris qui est contra Emath urbem 
Syriae, de qua supra. Meridiana vero pars incipit a torrente 
Aegypti, ubi cadit in mare magnum, ascendendo per desertum 
Sin et Cades, et per terram Edom, Moab et Ammon, usque 
ad Euphratem. Nam si Euphrates est in oriente, et mare 
in quod cadit rivus Aegypti in occidente, tunc meridiana pars 
extenditur inter illud mare et Euphratem. Hoc sequitur 





Jerusalem. 


'Fhe Tauric 
range, in- 
cluding 
Caucasus. 


350 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


necessario. Sed non habetur hoc una auctoritate, sed ex 
multis colligitur et sequitur ex praedictis. Quod enim xxxiv 
Numerorum et xiv super Ezechielem multis locis habetur, 
quod mare Cenereth et Jordanis et hujusmodi sunt in oriente, 
hoc est verum respectu terrae possessae a ]Judaeis citra 
Jordanem. Sed ultra Jordanem multa possederunt, ut patet 
per duas tribus et dimidiam, et plura fuerunt eis repromissa, 
quoniam usque ad Euphratem. 

![n medio Judaeae est Hierusalem variarum opum dives, 
unde secundum gratiam elementorum putaverunt Judaei eam 
promissam fluentem lac et mel, cum hinc eis Deus resur- 
rectionis praerogativam pollicetur. Scissura decem tribuum 
nomen dedit Judaeis, nam ante Hebraei sive Israel nomina- 
bantur. Ex quo autem in duo regna Dei populus est divisus, 
duae tribus quae de stirpe Judae reges habebant Jucaei dicti 
sunt. Reliquae decem tribus quae in Samaria regem sibi 
constituerunt Israel dictae sunt. 

Ad caeteras regiones accedendo oportet describere Taurum 
montem?, quoniam ipse disterminat regiones infinitas. Ab 
oriente et Indico mari incipit, ct transit in occasum per fines 
Indiae et Parthorum regna, et Mesopotamiam et Syriam, 
quas provincias relinquit versus meridiem, et ab aquilone 
totas Scytharum regiones et partem Armeniae majoris et 
Cappadociam relinquit et transit in Ciliciam. Sed secundum 
varietatem regionum diversa sortitur nomina. Aliquando enim 
Caucasus, ubi altior est propter abundantiam nivium, nam 
illorum lingua quibus attollitur Caucasus significat candidum ; 
alibi Caspius vocatur, alibi Taurus, et aliquando Hyrcanus ; 
et multis aliis nominibus, pluribus quam viginti, secundum 


! This paragraph, which is missing in the other MSS., is found in a MS. of 
Corpus Christi Coll, Cambridge, containing the geographical section of the 
Opus Majus, which I was kindly permitted to collate. 

? "This conception of the continuity of the great Asian chain seems to be due 
to Eratosthenes. (He considered it as a vast range of mountains occupying 
in parts a width of not less than 2,000 stadia, and stretching in a direct line 
nearly parallel with the equator from the interior of Lycia and Cilicia... north 
of the plains of Mesopotamia and Assyria as well as of the table-land of Persia, 
and the plains of India, till they ultimately ended in the unknown ocean that 
formed the eastern boundary of Asia! Bunbury, Zist. of Ancient. Geography, 
vol.i.p. 641. Cf. Pliny, v. 27. 





GEOGRAPHIA. 351 


Plinium. Nam novem nomina habet ab oceano Indico in 
oriente, antequam vocetur proprio nomine Taurus, deinde 
Caucasus, et postea tria sortitur nomina extranea, et iterum 
Taurus vocatur. Sed ubi se aperit et portae fiunt Caspiae, 
ibi vocatur Caspius, et Hyrcanus, et multis aliis nominibus, 
de quibus non est curandum ad praesens. Haec secundum 
Plinium, quamvis Orosius velit aliter, et multi alii aliter quam 
ille. Unde totus ille mons a multis vocatur ab India Caucasus 
et postea Taurus. Alii e converso, sed non est curandum, quia 
diversae imaginationes et diversa vocabula hic sunt circa rem 
eandem. Quod tamen magis est in usu sapientum describentium 
mundi regiones, est quod vocetur in orientali parte Caucasus, 
deinde Caspius et Hyrcanus, postea Taurus, et iterum Cau- 
casus quia ubi se maxime attollit vocatur Caucasus, et tum 
postea adhuc Taurus nominatur. Totus etiam Caucasus dicitur. 
et totus Taurus secundum diversas considerationes. 
Revertendum est igitur ad regiones orientales supra Meso- 
potamiam, Assyriam et Dabylonem, ct dicendum est secundum 
Plinium et omnes, quod ibi sunt regna Medorum et Persarum 
et Parthorum. Et haec regna habent ab occidente Tigrim 
fluvium, ab oriente Indum fluvium, a meridie mare Persicum, 
sive sinum Rubri maris Persicum, a septentrione habent Arme- 
niam et Taurum, et Caucasum montes, et portas Caspias, seu 
Hyrcanias, et terram Hyrcanorum et mare Hyrcanicum, quod 
est ct Caspium. Nam idem est mare Caspium et Hyrcanium, 
sicut dicit Plinius. Et Persarum regna nunc Parthorum 
intelligimus, ut dicit Plinius. Veruntamen illa pars quae est 
super mare Persicum est prope Persida; nam ab illa mare 
Persicum nominatur. Sunt enim Parthorum regna octodecim, 
ut dicit. Undecim dicuntur superiora et septentrionalia, quae 
incipiunt a confinio Armeniae et Caspiae littoribus seu 
Hyrcanicis, et hi proprie dicuntur Parthi, et pertinent ad 
Scythas, cum ex aequo vivunt qui adhaerent montibus et 
mari Caspiis et Hyrcanicis. Alia septem regna Parthorum 
sunt meridionalia, et adhaerent mari Persico et proprie 
vocantur regna Persarum, et illi sunt Elamitae, id est 
principes Persidis, sicut Hieronymus dicit super Genesim 
et in libro Locorum. Nam Elam est civitas principalis 


Media and 
Parthia. 


India. 


Indus and 
Ganges. 


352 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Persarum, in qua fuit Susis vel Susa castrum, de quibus 
habetur octavo Danielis, ubi fuit caput regni Persarum. Et 
Plinius dicit, quod prope Tigrim et a mari Persico per ccl 
milliaria est Susa Persarum regia, a Dario Hydaspis filio 
condita in septentrionali Tigris alveo. Et ibi prope est 
oppidum ubi mortalium soli aurum in odium contrahunt, 
idque fodiunt ne cui in usu sit. Medi vero sunt vicini tam 
Parthis quam Persis. Nam una pars Medorum scilicet sep- 
tentrionalis est sub Parthis et Caspiis, et incipit recte a portis 
Caspiis, et in confinio Armeniae. Et ideo habent hi Parthos ab 
oriente, et a septentrione Armeniam et portas Caspias, ab occi- 
dente vero Tigrim, quia Parthi sunt supra eos versus Indum 
fluvium. Alia pars Medorum meridiana flectit se inter regna 
Parthica superiora et inferiora, ita quod inferiora, scilicet regna 
Persidis habeat non recte ab ortu, sed magis a meridie vergente 
in occasum secundum intentionem Plinii. Nam Media includit 
utraque regna Persarum et involvit secundum Plinium. 

Supra vero Indum fluvium versus orientem est tota India 
usque ad mare! Scythicum, quod est ab aquilone, et montes 
Himanus, Hemodus, et multi qui sunt partes Caucasi; et 
extenditur usque ad mare Eoum, quod est orientale, et usque 
ad mare Indicum meridianum, in quod cadit Indus fluvius, ut 
dicit Plinius, quia jam evanuit mare Rubrum. Unde India 
habet Indum fluvium ab occidente, et regna Persarum et 
Medorum ; et habet mare Scythicum, montes Caucasum et 
Taurum a septentrione et Scytharum regna, et Indicum mare 
a meridie, et Eoum ab oriente ; cujus dispositio in principio 
tacta est in multis, quia ibi est principium habitabilis. Et ideo 
ab ea fuit incipiendum, ut ulterius curreret stylus per longitu- 
dinem habitabilis usque ad occidens per regiones Aethiopum, 
et iterum ab occidente revertendo secundum longitudinem. 

Tactae sunt regiones succedentes prioribus usque in Indiam, 
de qua adhuc aliqua dicenda sunt. Habet enim flumina 
maxima, inter quae praecipue sunt Indus et Ganges. de quo 
loquitur Scriptura. De magnitudine vero Indi, dicit Plinius, 
Alexander magnus nullo die minus sexcenta stadia navigavit 
in Indo, nec potuit ante quinque menses enavigare totum, 

1 Reg. has Scythicum: O. Sericum. 


GEOGRAPHIA. 353 


adjectis paucis adhuc diebus. Et tamen Ganges májor est ut 
dicit, et hic fluvius, sicut Scriptura dicit, circuit omnem terram 
Evilat, ubi aurum nascitur optimum. Nam a montibus 
Caucasi oriens in septentrione dividit Indiam, decurrens ad 
orientem ubi sunt ejus ostia magna, quibus in mare Eoum, 
id est, orientale delitescit. 

Bragmani vero, de quibus habetur in epistola Hieronymi 
Bibliae praeposita, sunt in India. Et quia sancti et philosophi 
et historiae narrant mirabilia de eis plus quam de aliis genti- 
bus, ideo aliqua hic inseram de illis, et praecipue adducam ea 
quae volo de scripturis beati Ambrosii propter majorem certi- 
tudinem. Dicit igitur in epistola ad Palladium de vita 
Bragmanorum quod habitant juxta flumen Gangem, ubi in 
mare oceanum quod est Eoum ingreditur, sed viri ultra flumen 
versus oceanum, foeminae vero citra inhabitant propter in- 
signia castitatis. Nam solum propter spem prolis conveniunt 
mares cum foeminis certis temporibus, scilicet Julio et Augusto, 
ut refert sanctus praedictus. At ubi quadraginta cum foeminis 
suis compleverunt dies, mox ad propria revertuntur. Et cum 
fuerit alicujus uxor enixa edideritque unum et alterum partum, 
non transit ulterius ad ipsam ejus maritus, singulis enim filiis 
loco patrum substitutis per totam in reliquum ab hujusmodi 
coitu abstinent vitam. Si autem acciderit, ut quisque sterilem 
sortiatur uxorem, usque ad annos quinque maritus ejus transit 
et cum uxore propria dormit, quae si gravida per illud tempus 
omnino non fuerit, mox abstinet penitus ab ea. Et sicut ex 
hac epistola patet et ex libro principali, quem de vita Bragma- 
norum scribit beatus Ambrosius, illi habent aerem temperatis- 
simum, ita ut vestimentis non utuntur, sed foliis arborum se 
tegunt. Nec colunt terras, nec arbores, nec panem habent, 
nec vinum ; sed herbis et foliis et fructibus sponte nascentibus 
vescuntur, et aquis optimis sitim extinguunt. Sani sunt sine 
infirmitate, et vitam protendunt longissimam. 

Ad aquilonarem vero partem Indiae, ut dictum est, sunt 
mare Scythicum et montes illi magni, qui Caucasus et Taurus 
et multis aliis nominibus vocantur secundum diversitatem loco- 
rum et gentium. . Et ad occidentem est Persida seu Parthia, 
et Media. Deinde sub eis ad occidentem est Mesopotamia 

VOL. I. Aa 


Prahmins. 


'The 
Caspian. 


354 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


et tota Syria, ut dictum est. Sed in confinio Mediae et 
Parthiae est porta ferrea Alexandri, quae est civitas denomi- 
nata a portis, et illae portae dicuntur Caspiae !, non Caucasiae, 
ut dicit Plinius. Nam aliae sunt portae Caucasi, ut postea 
dicetur, quia in littore maris Caspii sunt hae portae. Est enim 
mare quoddam, quod fit ex concursu maximorum fluminum 
venientum ab aquilone, et Caspium vocatur, atque Hyrcani- 
cum secundum Plinium. ^ Nam Caspii et Hyrcani super 
littora illius maris inhabitant; non igitur est hoc mare 
veniens ab oceano?, ut Isidorus et Plinius, et omnes auctores 
occidentales scribunt. In hoc enim casu non habuerunt 
experientiam certam per se nec per alios, sed ex rumore 
scripserunt. In libris autem de moribus Tartarorum, ut 
per fide dignos qui in illis regionibus fuerunt patet, quod 
hoc mare fit ex concursu fluminum, et est mare satis magnum. 


! This pass is * still traversed by the most frequented route from Teheran to 
Meshed and Herat. "The identity of this pass with the one now known as the 
Sirdar pass, between Veramin and Kishlak in Khowar, has been fully established 
by modern travellers. Bunbury, 4z:-. Geog. vol. i. p. 477. 

The pass called by Bacon Caucasian, and carefully distinguished by him from 
the Sirdar pass (cf. p. 364), is described by Marco Polo (i. ch. 4) when speaking 
of Georgia. ' This is the country beyond which Alexander could not pass when 
he wished to penetrate to the region of the Ponent, because that the defile was 
so narrow and perilous, the sea lying on the one hand and on the other lofty 
mountains impassable to horsemen. Alexander caused a very strong tower to 
be built there to prevent the people beyond from passing to attack him, and 
this got the name of the Iron Gate. This is the place that the book of Alexander 
speaks of when it tells us how he shut up the Tartars between two mountains ; 
not that they were really Tartars, however, for there were no Tartars in those 
days; but they consisted of a race of people called Comanians and many 
besides. * This, ' says Yule, in his note on this passage, ' refers to the Pass of 
Derbend, still called in Turkish Demir Kápi or the Iron Gate, and to the ancient 
wall that runs from the Castle of Derbend along the ridges of Caucasus, called 
in the East Sadd-i-Iskendr, the Rampart of Alexander. Bayer thinks the wall 
was built originally by one of the Antiochi, and renewed by the Sassanian 
Kobad or his son Naoshirvan." 

(The mediaeval legend, bearing the name of Callisthenes, as to the imprison- 
ment by Alexander of twenty-two wild tribes behind those gates, Gog and 
Magog among them, is repeated by Aethicus, and by many other mediaeval 
writers. 

? ' This is one of the most important corrections made in the geography of 
Asia by Bacon, in consequence of the attention paid by him to the reports of 
the two Franciscan missionaries, Rubruquis and Carpini. Previously to their 
travels the Caspian had usually, though not always, been held to be a gulf 
communicating with the Scythic, or Arctic, ocean. 





GEOGRAPHIA. 355 


Nam circuitus ejus est quatuor mensium. | Et Hyrcania prope 
est super littus meridionale illius maris in termino Parthiae ; et 
ubi Parthia conjungitur Mediae in portis illius extenditur a 
portis Caspiis versus orientem, ut dicit Plinius; deinde contra 
residuum Mediae ad ejus septentrionem, et ad occidentem 
Hyrcaniae est major Armenia, et eam dividit Euphrates a 
Cappadocia, ut dicit Plinius, propter quod Cappadocia est ad 
occidentem Armeniae majoris. 

Deinde versus Syriam et mare nostrum est Cilicia, quae 
dicitur Armenia minor. Unde jacet partim in meridie, partim 
in occidente Cappadociae, et ejus principium non distat ab 
Antiochia per duas dietas. Sub Cilicia ad septentrionem super 
mare comprehenditur Pamphylia, ut dicit Plinius, neglecta 
gente Isaurica, vel non computata per se propter parvitatem, 
sed sub eis comprehensa. In Cilicia est Tarsus metropolis 
ejus, in quo natus fuit beatus apostolus Paulus. Et durat 
Cilicia a meridie in septentrionem per Tarsum in latitudine 
circiter quatuor dietas versus Turkiam; nam ad septentrionem 
Ciliciae est Lycaonia, ubi est Iconium celeberrima civitas, a qua 
Lycaonia dicitur quasi Iconia ; unde princeps eorum vocatur 
Soldanus Iconii et Turkiae, nam Lycaonia vocatur nunc 
Turkia. Eta finibus Armeniae usque in Iconium sunt octo 
dietae. Nomina provinciarum in his regionibus sunt multum 
mutata propter guerras. Nam Turkia multas terras occupat, 
quae apud auctores habent nomina antiqua, ut est pars Asiae 
minoris, et Phrygia, et Lydia. Asia vero major continet plus 
medietate mundi, et totum praeter Europam et Africam, unde 
continet hanc Asiam minorem. Et haec nunc vocatur apud 
Graecos Anatolia, id est orientalis Graecia. in qua est Galatia, 
unde Galatae quibus scribit apostolus, Ilium, quod et Troja 
dicitur, illa famosissima civitas. Et sunt aliae multae, ut 
Ephesus, et septem ecclesiae Apocalypsis, et Nicaea, unde 
synodus Nicaena, et multae aliae. Et ab Iconio usque 
Nicaeam sunt viginti dietae in aestate; et ab ea usque ad 
brachium sancti Georgii, quod apud antiquos vocatur Helles- 
pontus, sunt circiter septem, quod brachium exit a mari inter 
Italiam et Antiochiam. . Et ibi terminatur Asia minor, et hoc 
ex parte occidentis. .A parte vero meridiei habet mare illud 

Aa2 


AsiaMinor. 


'The 
'Tartars. 


'The Black 
Sea. 


356 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


quod est inter Italiam et Graeciam et Antiochiam et Aegyp- 
tum. Ab oriente habet Phrygiam. Nam, ut dicit Plinius 
curialiter, Phrygia Troiadi superjecta septentrionali sua parte 
Galatiae continua est, meridiana Lycaoniae, ab oriente Cappa- 
dociam habet, et dicit quod Lydia Phrygiae ex ortu solis vicina 
est, unde fuit Croesus ditissimus rex Lydorum.  Brachium 
vero sancti Georgii est strictum multum et habet Constanti- 
nopolim ab occidente in Europa, et extenditur a mari magno 
quod est inter Asiam et Aegyptum, Syriam et Italiam, cir- 
citer centum leucas versus aquilonem usque ad aliud mare 
quod vocatur Ponticum, et mare majus. Et istud mare habet 
formam arcus Scythici, multas regiones disterminans. 

Unde hic incipiunt regiones aquilonares, de quibus philo- 
sophi meridiani parum sciverunt, secundum quod Ethicus 
astronomus refert in suo libro; sed hic perambulavit omnes 
has regiones, et mare oceanum septentrionale cum insulis suis 
navigavit. Volo igitur ipsum sequi, et nihilominus libros de 
moribus Tartarorum, et praecipue fratrem Willielmum !, quem 
Dominus rex Franciae, Lodovicus, in Syria existens misit ad 
terram Tartarorum anno Domini 1253, qui frater scripsit 
Domino regi situm regionum et marium. 

Extenditur autem hoc mare majus ab occidente, scilicet a 


? William de Rubruquis, to whom several allusions have already been made 
in the course of this work, was a Flemish Franciscan sent by Louis IX to the 
Emperor of Tartary in 1253, with letters inviting him to cease from his wars 
of extermination. In Joinville's memoirs we read how, when Louis IX was at 
Cyprus on his way to Egypt, * envoia le grant roy des Tartarins ses messages à 
li, et li manda moult débonnairement paroles. Entre les autres li manda que il 
estoit prest de li aidier à conquerre la terre sainte, et de délivrer Jhérusalem de 
la main aus Sarrazins.' The king sent back many presents, including a tent 
embroidered with Christian emblems, *et touz les autres poins dela foy. Et ces 
choses leur envoia-il par deux fréres préescheurs qui savoient le Sarrazinois, 
pour eulz moustrer et enseigner comment ils devoient croire, Part of the narra- 
tive of Rubruquis was published by Hakluyt in r598, and is to be found in 
Purchas's, Bergeron's, and other geographical collections. ^ But two-thirds 
remained unpublished till 1839, when the whole was carefully edited by the 
Paris Geographical Society (Aecueil de Mémorres, vol. iv.). 

Of Rubruquis, Yule remarks ( Marco Polo, vol. i. p. exxx), * His narrative in 
its rich detail, its vivid pictures, its acuteness of observation and strong good 
sense, seems to me to form a book of travels of much higher claims than azy 
one series of Polo's chapters ; a book indeed which has never had justice done 
to it, for it has few superiors in the whole history of travels.' 





GEOGRAPHIA. 357 


Constantinopoli in oriens per mcccc milliaria in longum, et in 
medio ejus coarctatur ex utraque parte in angulos, et in angulo 
meridiano est castrum et portus soldani Turkiae, quod vocatur 
Sinopolis. A parte vero aquilonis habet aliud castrum in 
angulo, quod vocatur Soldaia, et est in provincia, quae nunc 
Cassaria dicitur vel Cessaria, et sunt trecenta milliaria inter 
Sinopolim et Soldaiam, et haec est latitudo maris inter illos 
angulos. Et ista castra sunt duo portus famosi, a quibus 
transeunt homines a meridianis regionibus ad aquilonares et 
e converso. Et ab istis castris versus occidentem seu Con- 
stantinopolim extenditur mare per septingenta milliaria in 
longum et latum, similiter ad orientem per septingenta. Et 
ista provincia Cassaria circumdatur mari a tribus lateribus. 
Nam in occidente habet partem maris Pontici, ubi est civitas 
Kersona, in qua fuit sanctus Clemens martyrizatus. Et prope 
eam est insula, in qua est templum, quod dicitur angelicis 
manibus praeparatum, in quo corpus sancti sepultum fuit. Et 
a Kersona usque ad Soldaiam sunt quadringenta castra, 
quorum quodlibet fere habet proprium idioma, Et sunt ibi 
multi Gothi, qui omnes loquuntur Teutonicum. 


Et a parte meridiei Cassariae extenditur mare Ponticum, et The Don. 


in oriente ejus cadit flumen Tanais in mare, ubi habet lati- 
tudinem duodecim milliariorum, ubi est civitas Matrica. Et 
flumen illud versus aquilonem facit mare quoddam habens 
septingenta milliaria in longitudinem et latitudinem, nusquam 
habens profunditatem ultra sex pedes. Et hoc mare est palus 
Maeotis famosissima, de qua philosophi et historiae et poetae 
loquuntur. Et flumen Tanais extenditur ultra illam paludem 
versus aquilonem usque ad montes Riphaeos, qui sunt in ultimo 
aquilonis, a quibus montibus oritur hoc flumen et descendit 
per longum terrae tractum in paludem supradictam, faciens 
eam. Et ultra eam digreditur et fluit in mare Ponticum, ut 
praedixi. Et hoc flumen famosum dividit Europam ab Asia 
in locis illis, et palus dicta et plures paludes sunt contiguae, 
sed quasi pro una computantur ; et vocantur paludes Maeotis, 
vel Maeotidae in adjectivo. Paludes igitur illae, quae vocantur 
mare ilud vadosum, sunt in oriente Cassariae, et pars 
fluminis Tanais quae est inter paludes et mare Ponticum. 


Cumanians 
destroyed 
by Tartars. 


Russia and 
Scandi- 
navia. 


"The Baltic. 


358 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Et haec provincia Cassaria habet ab aquilone vastam 
solitudinem, quae extenditur a flumine Tanai in oriente usque 
ad Danubium in occidente, itinere duorum mensium velociter 
equitando, sicut equitant Tartari ; et hoc est una die quantum 
est ab Aurelianis Parisius. Unde durat haec terra circiter 
quatuor menses secundum quod alii homines communiter equi- 
tant! Et haec terra fuit tota Cumanorum, qui dicebantur 
Captac; sed Tartari destruxerunt eam totaliter et interfecerunt 
Cumanos praeter partem, quae fugit ad regnum Hungariae, 
qui sunt ei tributarii, et a Teutonicis dicitur Valana, a Plinio et 
Isidoro et caeteris Alania occidentalis. Et haec provincia 
habet Danubium et Poloniam et Hungariam ab occidente. 

Et ab aquilone istius provinciae est Russia magna, quae 
similiter a Polonia in una parte sua extenditur ad Tanaim ; 
sed in magna sui parte habet Leucoviam in occidente, quae 
est terra ita magna sicut Alemannia. Ad cujus partem 
occidentalem sunt multae terrae in circuitu maris cujusdam, 
quod mare fit per multa brachia maris oceani, quae veniunt 
per medium Daciae; et ultra eam versus orientem dilatat se 
in magnum mare, quod ab occidente habet Daciam? et 
Sweciam. Sed Swecia est ad aquilonem Daciae, declinans 
aliquantulum in orientem ultra Daciam; ultra quas ad 
aquilonem est Norguegia. Deinde, mari magno interjecto, 
sunt Scotia et Anglia, et mari parvo interposito, Hibernia. 
Notae sunt hae regiones, sed tango eas propter notitiam 
aliarum. | Si ergo a finibus occidentalibus ex parte aquilonis 
ascendamus versus orientem, primo est Hibernia, secundo 
Britannia major, quae continet Angliam et Scotiam, deinde 
Norguegia, Swecia, Dacia. | Et postea orientem versus est 
magnum mare praedictum, quod vocatur mare orientale, quia 


! The distance from Orleans to Paris is seventy miles; eight weeks of such 
riding would make the distance from the Don to the Danube 4,000 miles; about 
four times the real distance between Buda Pesth and the easterly bend of the 
Don. Obviously the unit of measurement is extremely lax. But cf. p. 366, in 
which the Cumani are described as extending eastward far into Central Asia, 
prior to the Tartar conquests. 

? Dacia is often found instead of Dania in mediaeval maps, e.g. in the 
Catalan map of 1378 given in Lelewel's Atlas, Plate xxix (Géographie du Moyen 
"Age, ed. 1850). 





GEOGRAPHIA. 359 


oceanus non se extendit ultra illud mare. Sed super latus 
aquilonare istius maris immediate post angulum Swoeciae est 
Estonia ; deinde Livonia versus orientem illius maris ; deinde 
Curonia seu Curlandia declinando ad meridianum latus; 
postea Prussia magna terra in meridiano latere; deinde 
Pomerania; postea Lubec, portus magnus et famosus in 
confinio Daciae et Saxoniae. In medio vero istius maris est 
insula quaedam quae vocatur Gothlandia. Et super Livoniam 

ad orientem est Semi-Gallia. Et istas terras, scilicet IE£stoniam, 
Livoniam, Semi-Galliam, Curoniam, circumdat  Leucovia 
praedicta, et eam circumdat Russia magna ex utraque parte 

dicti maris, et terminatur in parte meridiana ad Prussiam et 
Poloniam. Polonia vero jacet ad meridiem Prussiae; et ad Poland and 
meridiem ejus est Bohemia, deinde Austria. Et ad occidentem LS 
terrarum istarum est Alemannia, et postca Francia et 
Hispania ; sed hae sunt notae, facio tamen mentionem propter 

alias. Ad orientem Austriae et Bohemiae est Hungaria, ad 
quam occidentalis pars Albaniae descendit. Nam cadit super 
Danubium qui fluit per medium Hungariae, et ultra eam in 

mare Ponticum per duodecim ostia magna. n termino vero Hungary. 
Hungariae orientalis a parte aquilonis occurrit haec Albania, 
contra quam ad meridiem Danubii sunt Balchi et Bulgari, et 
Constantinopolis, quae terrae antiquitus vocabantur Thracia. Thrace. 
Albania igitur occidentalis extenditur a Danubio post finem 
Hungariae versus orientem, usque ad flumen Tanaim, habens 
Cassariam a meridie et Balchiam, et Bulgariam, et Constanti- 
nopolim ; ab occasu vero Hungariam et Poloniam, et extremi- 
tatem Russiae; ab aquilone habet totam longitudinem 
Russiae. 

Et ultra Russiam ad aquilonem est gens Hyperborea, quae The Hy- 
sic nominatur a montibus magnis, qui vocantur Hyperborei. Pepe 
Et haec gens propter aeris salubritatem vivit in sylvis, gens 
longaeva usquequo fastidiant mortem, optimarum consuetu- 
dinum, gens quieta et pacifica, nulli nocens, nec ab alia gente 
molestatur. Sed alii confugiunt ad eam sicut ad asylum. 
Qualiter autem potest regio ibi esse temperatissima, tetigi 
prius in complexionibus locorum mundi. Et sic habemus 
regiones aquilonares in Europa notabiles. 


Religions of 


Northern 
nations. 


Sclavonic 
languages. 


'The Don. 


'The Volga. 


'Tartar 
principali- 
ties, 


360 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Ritus vero istarum gentium sunt diversi. Nam Prusceni, 
Curlandi, Livonii, Estonii, Semigalli, Leucovii sunt pagani. 
Alani vero non sunt, quia Tartari terram illam invaserunt, et 
fugaverunt Cumanos usque ad Hungariam ; et Cumani sunt 
pagani, et Alani fuerunt similiter, sed deleti sunt. Rusceni 
sunt Christiani et sunt schismatici, habentes ritum Graecorum, 
sed non utuntur lingua Graeca, immo lingua Sclavonica, quae 
est una de linguis quae plures occupat regiones. Nam 
Rusciam, Poloniam, et Bohemiam, et multas alias nationes 
tenet. Tartari vero a Danubio inhabitant terram Alanorum 
seu Cumanorum, et ulterius usque fere ad partes ultimas 
orientis ; etalias nationes eis vicinas ad aquilonem et meridiem 
subjugaverunt pro maxima parte. Nam aliquae gentes sunt 
in montanis et locis tutissimis, quas non possunt debellare, 
licet sint eis vicini, quia sunt inexpugnabiles. 

Tanais quidem fluvius descendit a montibus Riphaeis 
altissimis, qui sunt in vero aquilone, nec est ultra illos ad 
aquilonem habitatio. Et in termino orientali Rusciae et 
Alaniae, ubi mercatores et alii qui venerunt de Hungaria et 
Cassaria, et Polonia, et Russia, est quoddam casale, ubi 
navigio pertransitur flumen Tanais. Et est Tanais ibi ad 
latitudinem  Secanae Parisius. Et ultra flumen illud est 
Albania superior usque ad aliud flumen magnum, quod 
vocatur Ethilia, quae major est in quadruplo quam Secana, 
et est de majoribus fluminibus mundi, et crescit in aestate 
sicut Nilus. Eta parte aquilonis distat hoc flumen a Tanai 
per decem dietas, sed versus meridiem multum separantur. 
Nam Tanais cadit in mare Ponticum, et Ethilia in mare 
Caspium, et facit illud mare cum aliis fluminibus multis, quae 
veniunt de Perside, et aliis locis. Nam a Pontico mari secundum 
Plinium, sunt ccclxxx milliaria usque ad mare Caspium. 

Et in hac terra habitabant Cumani, sed Tartari deleverunt 
omnes, sicut ex altera parte Tanais fecerunt usque ad 
Danubium, ut dictum est. Et Tartari habent pecora infinita 


! "The Tartar name for Volga is Ethel, which means bountiful. In May and 
June this river is swollen by melting snow, and inundations result. By Marco 
Polo the Volga is not spoken of by this name, but under that of Tigeri (cf. i. 9, 
ed. Yule). See p. 322. 





GEOGRAPHIA, 361 


et habitant in tentoriis, non habentes villas nec castra nisi 
rarissime. Et unus princeps cum exercitu, et cum suis 
armentis gregum vagatur inter duo flumina, ut unus inter 
Danubium et Tanaim, alius inter Tanaim et Ethiliam, et sic 
ultra versus orientem, quod semper divisi sunt per pascua et 
aquas. Eta Januario incipiunt adire partes aquilonares infra 
flumina usque ad Augustum, et tunc redeunt versus meridia- 
nas propter frigus aquilonis in hyeme. Et versus aquilonem 
distat Ethilia a provincia Cassariae per unum mensem et tres 
dietas, sicut equitant Tartari. 

Haec vero terra Tartarorum inter Tanaim et Ethiliam Northem 

habet ab aquilone quasdam gentes. Et primo est gens Be 
Arumphea prope montes Riphaeos, quae est similis Hyper- tars. 
boreis in omnibus. Et hae duae gentes sunt prope polum in 
aquilone ; sed remotius ab aquilone ultra Tanaim est primo 
gens quae vocatur Moxel subjecta Tartaris; et sunt adhuc 
sine lege pure pagani, civitatem non habent, sed casulas in 
sylvis. Dominus illorum et magna pars eorum fuerunt 
interfecti in Polonia per Polonos et Alemannos et Bohemos. 
Nam Tartari duxerunt eos ad bellum cum Polonis. Et 
multum approbant Polonos et Alemannos de strenuitate, 
sperantes adhuc liberari a servitute Tartarorum per eos. Si 
mercator veniat inter eos, oportet quod ille in cujus domo 
primo hospitatur, det ei expensas quantum vult ibi morari. 
Haec enim est consuetudo illus regionis. Post hos ad 
orientem est gens quaedam, quae vocatur Merduim subjecta 
Tartaris. Sed sunt Saraceni habentes legem  Mahometi. 
Post eos est Ethilia flumen praedictum, quod descendit a 
majori Bulgaria, de qua postea dicetur. 

A. meridie vero istius regionis Tartarorum super mare 
Ponticum sunt Hiberi et Georgiani, Et in Georgia est Georgia. 
metropolis civitas, quae vocatur Thephelis, in qua fratres 
praedicatores habent domum. Et ulterius versus orientem 
est terra Corasiminorum, sed deleti sunt a Tartaris. Et in his 
locis solebant antiquitus esse Amazones secundum Plinium et 
Ethicum astronomum. Amazones enim, ut refert Ethicus, The Ama- 
fuerunt mulieres ducentes exercitum magnum ex mulieribus ud 
sine viris collectum, quae advocantes viros certis temporibus 








Armenia. 


362 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


anni conceperunt; sed masculos genitos interfecerunt foeminas 
reservando; quarum in juventute mamillas dextras per 
artificium chirurgiae abstulerunt, ne sagittando. reciperent 
impedimentum per mamillas. Et minotauros ac centauros 
monstra ferocissima nutriverunt a juventute mamillis suis ; 
unde antecedebant eas sicut matres suas et omnem exercitum 
premebant magis per hujusmodi monstra quam per arma. Et 
similiter elephantes a juventute nutriebant et assuescebant ad 
proelia; et sic per centum annos vastabant meridianas partes 
Asiae et Graeciae, donec ab Hercule fuerunt seductae et 
destructae. Taec vero loca Georgianorum et Corasiminorum 
habent terram Soldani Turkiae et Cappadociam a meridie. 
Nam in latere meridiano maris Pontici est terra Soldani 
usque ad Sinopolim, de qua prius dictum est. Et post cam in 
eodem latere maris versus occidentem est terra Vastachii, 
scilicet Graecia orientalis. Nam occidentalis vocatur ubi 
Constantinopolis est, et regiones ei annexae citra brachium 
sancti Georgii in Europa. 

Sed Armenia major est super Cappadociam ad orientem ; 
et ideo illa Armenia etsi meridiana sit respectu Georgiae, 
tamen in orientem tendit et extenditur usque Mediam et 
Mesopotamiam ; et haec terra tota aestimatur a multis esse terra 
Ararath, propter hoc, quod in Isaia dicitur quod filii Senacherib, 
interfecto patre, fugerunt in Ararath ; et in libro regum dicitur 
quod fugerunt in Armeniam. Sed Hieronymus secundo 
libro super Isaiam solvit hoc, dicens Ararath regio est Arme- 
nia campestris per quam Araxes fluit, incredibilis ubertatis ad 
radices monti Tauri, qui usque illuc extenditur. Quapropter 
Ararath non est tota Armenia, sed regio determinata, magna 
tamen est. Nam Araxes fluvius, a quo Ararath regio nomi- 
natur, extenditur a capite suo per iter trium mensium et 
amplius. Caput autem ejus est fons in monte Armeniae, ubi 
prope oritur Euphrates ex parte aquilonis et Tigris ad aliud 
latus montis versus meridiem. In montibus autem Armeniae, 
testante Scriptura, requievit arca Noe; sed non in quibus- 
cunque montibus, quoniam non est in istis ubi oriuntur ista 
tria flumina magna, sed in altissimo Tauri montis cacumine, ubi 
Ararath regio est, secundum quod dicit Hieronymus secundo 

















GEOGRAPHIA. 363 


super Isaiam, arca, in qua liberatus est Noe cessante diluvio ; 
non ad montes generaliter Armeniae, sed ad montes Tauri 
altissimos, qui Ararath imminent campis. 

Et prope illos montes est civitas, quae maxima fuit ante- Destruc- 
quam eam destruxerunt Tartari. Nam fuerunt in ea octingentae pura 
ecclesiae Armenorum ; et in tempore fratris Willielmi, quando churches. 
transivit per eam, non fuerunt nisi duae parvulae. Et ibi prope 
fuerunt martyrizati beati Bartholomaeus, et beatus Judas, et 
Thaddaeus. Etibisunt duae prophetiae. Una est beati Me- 
thodii martyris, qui fuit de gente illa, et plane prophetavit de 
Ismaelitis, quae prophetia impleta est in Saracenis. Alius 
propheta eorum vocatur Akaton, qui prophetavit de Tartaris 
et de destructione eorum. Dicit enim *quod ab aquilone 
veniet gens sagittaria, quae omnes nationes orientis subju- 
gabit, et venient in regno occidentis, scilicet ad Constanti- 
nopolim, et ibi per principes occidentis destruentur. Et tunc 
convertentur omnes gentes ad fidem Christi, et erit tanta pax 
ubique, quod vivi dicent mortuis, Vae vobis, quod non vixistis 
usque nunc. Et imperator Christianus ponet solium suum in 
Taurino in Perside, Et Armeni habent istam prophetiam 
sicut evangelium. Et haec civitas memorata vocatur nunc 
Naxuam!], quae solebat esse caput regni; et est versus partes 
aquilonares Armeniae. Nam a festo sancti Clementis ascendit 
frater Willielmus juxta Araxem, ubi terminatur versus aqui- 
lonem. Et in festo natalis venit ad illam civitatem, et in 
octavis epiphaniae recessit ab ea, et per Araxem ivit usque ad 
caput ejus, ad quod pervenit in secunda dominica quadra- 
gesimae; et ideo longe plus est a civitati illa ad ultimum 
Armeniae a parte meridiei quam ad aquilonem. 

Deinde superius ad orientem sunt montes Alanorum et Regionsbe- 


: Aus Pts NN NUTS tween Ar- 
Aas, qui sunt Christiani, et recipiunt indifferenter omnes qq 444 


"T - " ; . .— Caspian. 
! This is Naxuana or Nachitschuan on the Araxes. It is now in Russian P 


dominion, about roo miles to the East of Lake Van, between 60 and jo 
miles south east of Mount Ararat. On his return journey from Tartary, 
Rubruquis after passing through the Caucasian gates at Derbend on the 
Caspian travelled up the valley of the Araxes. He mentions the town Vaxua 
(probably — Naxua) of which he says, *solebant esse in ea octingentae ecclesiae 
Hermenorum ; modo non sunt nisi duo parvulae. Sarraceni enim destruerunt 


eas! (See his journal published by the French Geographical Society, vol. iv. 
1839, p. 385.) 


Alexander's 
Caspian 
gates. 


364 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Christianos tam Latinos quam Graecos, unde non sunt 
schismatici, et pugnant cum Tartaris; et similiter Alani. 
Post eos ad orientem sunt Saraceni, qui vocantur Lelgi !, qui 
propter terrae fortitudinem pugnant cum Tartaris. Post illos 
ad orientem sunt portae Caspiae super mare Caspium, quas 
Alexander magnus construxit in concursu montium. Nam 
cum voluit expugnare gentem aquilonarem, non potuit propter 
illius gentis ferocitatem et multitudinem. Et, ut dicit Ethicus, 
stetit per annum unum et menses tres, ut defenderet se ab eis, 
et ingemuit quod talis gens pessima fuisset in partibus aqui- 
lonis, et exclamavit ad Deum ut apponeret remedium, ne 
mundus destrueretur per eos. Sed licet non fuit dignus 
exaudiri, tamen Deus sua bonitate et propter salutem generis 
humani jussit fieri terrae motum maximum, et montes per 
stadium distantes conjuncti sunt usque ad latitudinem unius 
portae. 

Et Alexander tunc fecit fundi columnas aereas mirae 
magnitudinis, et erexit portas et linivit eas bitumine quod 
nec igne, nec aqua, nec ferro dissolvi posset, quod adquisivit 
ex insulis maris, nec potuerunt dirui aliquo modo nisi per 
terrae motum; et jam dirutae sunt. Nam frater Willielmus 
transivit per medium earum cum Tartaris. Et est ibi civitas 
quae vocatur porta ferrea Alexandri: a qua versus orientem 
incipit Hyrcania super lyrcanium mare, quod est Caspium, 
ut superius dictum est. Nam Hyrcania jacet super latus 
meridionale illius maris et extenditur usque ad terminos 
Indiae, a cujus latere meridionali sunt Media et Parthia, sicut 
prius fuit annotatum. Hae vero portae non sunt Caucasiae 
sed Caspiae, ut dicit Plinius?, nec Caucasiae sunt Caspiae. 
Nam Caucasiae distant a Caspiis per ducenta milliaria versus 
mare Ponticum; et a mari Pontico distant per clxxx milliaria 
circa partes Hiberiae et Georgiae. Et ista loca cum montibus 
interjacentibus vocantur claustra Alexandri, per quae cohibuit 
gentes aquilonares ne irruerunt terras meridianas devastando 
eas. Nam Alexander multa bella gessit cum eis, ut refert 

! J. has Belgi : O. Lelgi. 

? Pliny inthe eleventh chapter of his sixth book describes the Caucasian gates : 
in the fourteenth chapter, the Caspian gates. See notes on pp. 303 and 354. 











GEOGRAPHIA. 365 


Ethicus, et aliquando infra tres dies ceciderunt ex utraque 
parte decies centena millia hominum. Alexander tamen magis 
arte et ingenio vicit quam armorum potestate. Et cum fuerunt 
excitati sicut ursi de cavernis suis, non potuit eos reprimere 
per violentiam, sed Deus juvit per terrae motum et clausuras 
montium. Nunc autem ruptae sunt, et diu est quod fractae 
sunt sive terrae motu sive vetustate. 

Et considerandum est diligenter de locis istis: Nam Gog These 

et Magog, de quibus Ezechiel prophetavit et Apocalypsis, in entine 
his locis sunt inclusi, secundum quod dicit Hieronymus secundo RU 
libro super Ezechielem. .Gog Scythica gens trans Caucasum 
et Maeotim ct Caspium mare ad Indiam usque tenduntur ; et 
a principe Gog omnes qui subditi sunt Magog appellantur 
et Judaei similiter, quos Orosius et alii sancti referunt exituros. 
Atque sicut Ethicus scribit, Alexander inclusit viginti duo 
regna de stirpe Gog et Magog, exitura in diebus Antichristi, 
qui mundum primo vastabunt et deinde obviabunt Antichristo, 
et vocabunt eum Deum Deorum, sicut et beatus Hieronymus 
confirmat. O quam necessarium est ecclesiae Dei, ut proelati 
et viri catholici haec loca considerent, non solum propter 
conversionem gentium in illis locis, et consolationem Christia- 
norum captivorum ibidem, sed propter persecutionem Anti- 
christi, ut sciatur unde venturus sit, et quando, per hanc 
considerationem et alias multas. 

A portis vero Caspiis incipit mare Caspium! extendi in The Cas- 
longum ad orientem ; et in latum ad aquilonem, et est non Perque 
minus quam Ponticum mare, ut dicit Plinius, et habet spatium 
quatuor mensium in circuitu. Frater vero Willielmus in 


1 "The changes of opinion in antiquity as to this sea are curious. Herodotus 
and Aristotle held the true view that it was surrounded by land. See Arist. 
Meteor. ii. x, $8 10. But Patrocles, an officer of Antiochus I, maintained that it 
was a gulf of the northern ocean, and that it would be possible to sail from 
it round to the Indian sea (Strabo, xi. 11, $ 6). Pliny went so far as to say 
that Patrocles had actually accomplished this voyage (ZZisz. JVaf. vi. 17). And 
notwithstanding that Ptolemy reverted to the belief that the Caspian was an 
inland sea (Cosmographia, vii. 5, $ 4), Pliny's view continued to be reasserted 
through the Middle Ages, till Bacon, on the authority of Rubruquis, confirmed 
the fact that it was surrounded by land. Bacon however did not free himself 
from Ptolemy's error of supposing its greatest length to be from east to west, 
rather than from north to south. 


'The third 
and princi- 
pal of the 
'Tartar 
kingdoms; 
Cara- 
cathaia. 


Great 
Bulgaria. 


366 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


redeundo ab imperatore Tartarorum circuivit latus occidentale ; 
et in eundo ad eum perambulavit latus aquilonare, ut ipse 
retulit Domino regi Franciae qui nunc est, anno Domini 1253. . 
Et a parte aquilonis habet vastam solitudinem, in qua sunt 
Tartari. Et ultra eos sunt multae regiones aquilonares ante- 
quam perveniatur ad Oceanum ; et ideo non potest illud mare 
esse sinus maris Oceani, quod tamen fere omnes auctores 
Scribunt; sed experientia hujus temporis facta per fratrem 
Willielmum et homines alios fideles docet, quod non venit 
a mari, sed fit per flumina magna et multa, quorum congrega- 
tione fit hoc mare Caspium et Hyrcanicum. "Tota vero haec 
terra Tartarorum a Tanai usque ad Ethiliam fuit Cumanorum, 
qui vocabantur Canglae, qui omnes sunt deleti per Tartaros. 
Et tota ista vocabatur Albania antiquitus. Et hic sunt 
canes maximi, ita ut leones perimant, tauros premant, et 
homines ponunt eos in bigis et aratris. 

Deinde ultra Ethiliam est tertius principatus Tartarorum ; 
et destructae sunt gentes indigenae ab eis, et fuerunt Cumani 
Canglae, sicut prius. Et durat ille principatus a flumine in 
orientem per iter quatuor mensium ex parte meridionali usque 
veniatur ad terram principalem imperatoris. Sed ex parte 
aquilonari durat per iter duorum mensium, et decem dierum. 
Ex quo patet quod Cumania fuit terrarum maxima. Nam 
a Danubio usque ad terram hanc, in qua imperator residet, 
habitabant Cumani, qui omnes sunt destructi a Tartaris 
praeter eos qui fugerant ad regnum Hungariae. Et hic 
principatus habet ab aquilone primo majorem Bulgariam !, 
a qua venerunt Bulgari qui sunt inter Constantinopolim, et 
Hungariam, et Sclavoniam. Nam haec quae in Europa est 
minor Bulgaria, habens linguam illorum Bulgarorum qui sunt 
in majori Bulgaria, quae est in Asia. Et isti Bulgari de majori 
Bulgaria sunt pessimi Saraceni. Et hoc est mirabile; quoniam 
illa terra distat a porta ferrea seu a portis Caspiis triginta 
diebus et plus per transversum solitudinis; et est in fine 


* Marco Polo (i. 9, ed. Yule) mentions the city of Bolgara. Yule remarks on 
this, * It was the capital of the region sometimes called Great Bulgaria, on the 
Volga....latitude about 54? 54/; go miles below Kazan. It was captured by 
the Mongols in 1225. 











GEOGRAPHIA. 2607 


aquilonis; unde mirum est valde quod ad eos tam distantes 
a Saracenis pervenit secta Mahometi. Et de hac Bulgaria 
venit Ethilia, de qua dictum est. Post eam ad orientem est 
terra Pascatyr quae est magna Hungaria, a qua exiverunt 
Huni, qui postea Hungri, modo dicuntur Hungari ; qui colli- 
gentes secum Bulgaros ct alias nationes aquilonares ruperunt, 
sicut dicit Isidorus, claustra Alexandri. Et solvebatur eis 
tributum usque in Aegyptum, et destruxerunt terras omnes 
usque in Franciam; unde majoris potentiae fuerunt quam 
adhüc sunt Tartari; et magna pars eorum resedit in terra 
quae nunc vocatur Hungaria, ultra Bohemiam et Austriam, 
quae est modo apud Latinos regnum Hungariae. Et juxta 
terram Pascatyr sunt Balchi! de Dalchia majore, a quo venerunt 
Balchi in terra Assani inter Constantinopolim, et Bulgariam 
et Hungariam minorem. Nam populus ille dicitur nunc a 
Tartaris Iac, quod idem est quod Blac. Sed Tartari nesciunt 
sonare ) literam. A parte vero meridiei istius solitudinis 
Tartarorum est mare Caspium. Et deinde montes Caucasi 
usque in orientem. 

Et extenditur hic principatus ab Ethilia usque in Cathaiam 
nigram, unde vocatur Caracathaia. Et Cara idem est quod 
nigra; et dicitur Cathaia nigra ad differentiam alterius 
Cathaiae, quae est longe ultra hanc ad orientem multis 
regionibus distantem ab ista Cathaia nigra; de qua postea 
dicetur. Et haec terra cum sibi adjacentibus est terra 
imperatoris Tartarorum praecipua, in quibus vagatur semper 
cum curia sua, ascendendo in aestate ad frigidas regiones, et in 
hyeme ad calidas. | Et haec Cathaia nigra fuit terra Presbyteri 
Johannis, sive regis Johannis, de quo tanta fama solebat esse, 
et multa falsa dicta sunt et scripta. 

Hic vero oportet exprimi originem Tartarorum, non solum 
propter evidentiam distinctionis regionum majorem, sed 
propter ipsam gentem, quae nunc famosissima est, et subdit 
mundum pedibus suis. Sciendum igitur est, quod quando 
bellum fuit Antiochiae tunc regnavit in terra ista Coir Cham?. 


! J. has Blaci and Blacia ; O. has Balchi and Balchia. 
? Yule, in his notes on Marco Polo, i. 46, remarks that during the last two-thirds 
of the twelfth century there was a great empire in Northern Asia called Kara 


Origin of 
the Tartar 
power. 


Prester 
john. 


368 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Nam in historia Antiochena legitur, quod Turci miserunt pro 
succursu contra Francos ad regnum Coir Cham, qui tenebat 
monarchiam in regionibus aquilonis tempore illo quo capta 
fuit Antiochia, qui fuit de Caracathaia. Coir vero est nomen 
proprium, et Cham est nomen dignitatis, et sonat idem quod 
divinator. Nam principes ibi regunt populum per divinationes 
et scientias quae instruunt homines in futuris, sive sint partes 
philosophiae, ut astronomia et scientia experimentalis, sive 
artes magicae, quibus totum oriens est deditum et imbutum. 

Omnes igitur imperatores Tartarorum vocantur Cham, 
sicut apud nos vocantur imperatores et reges. Mortuo vero 
isto Coir, fuit quidam pastor Nestorinus in terra illa potens 
et dominus super populum, qui populus vocatur Naiman, qui 
erant Christiani Nestorini, qui sunt mali Christiani, et tamen 
dicunt se esse subjectos Romanae ecclesiae. Et isti Nestorini 
non solum sunt ibi in terra Naiman, sed per omnes regiones 
usque in orientem sunt dispersi. Iste vero pastor erexit se in 
regem, et vocatus est Presbyter et Rex Johannes. Euic 
Johanni erat frater quidam pastor potens, nomine Unc !, habens 
sua pascua ultra fratrem suum per iter trium septimanarum, 
et erat dominus cujusdam villae, quae dicitur Caracarum ?, quae 
Khitai : founded by a Prince of the Khitan dynasty of Liao, who had escaped 
from North China on the overthrow of that dynasty by the Kin or Niuché 
about 1125. His empire extended over Eastern and Western Turkestan. He 
took the title of Gur-khan, said to mean universal khan ; and fixed his centre of 
government at Bala Sagun north of Thian San. This Gur-khan is the Coir 
Cham of Rubruquis. 

1 Prester or Presbyter John is a shadowy and almost mythical personage 
whose Aabifat shifts between Abyssinia and the wall of China. Marco Polo 
(i. 46) identifies him with Unc Cham.  Rubruquis, a somewhat earlier 
authority, regards him as his brother. Unc, or Ung, Cham, says Yule, is called 
Tuli by the Chinese and Togrul by the Persian historians. The Kin sovereigns 
of North China had conferred on him the title of Wang (—king) of which 
probably Aung or Ung is a corruption. He was the king of the Keraites who 
had professed a nominal form of Christianity since the eleventh century. The 
wide diffusion of Nestorian Christianity through Central Asia is very emphatically 
marked in Rubruquis's narrative. It was a somewhat colourless creed. 

? Near the upper course of the river Orkhon, about 250 miles south of 
lake Baikal. After the overthrow of Prester John, Okkodai the successor of 
Chinghis established his capital here. *It continued to be the Mongol head- 


quarters till 1256, when Mangu Khan decided to transfer the seat of government 
to Kaiping, far north of Peking. ([Yule's ed. of Marco Polo, vol. i. note to 


p. 204. ] 











GEOGRAPHIA. 369 


est nunc civitas imperialis, et major in terra imperatoris, et 
tamen non est ita bona, sicut sanctus Dionysius juxta Parisius 
in Francia, sicut scripsit frater Willielmus domino regi. Et 
ultra pascua illius circiter duodecim dietas erant pascua Moal, 
qui erant pauperes homines et stulti ac simplices sine lege. 
Juxta quos fuerunt alii pauperes, qui vocabantur Tartari, 
similes eis. Mortuo igitur Johanne rege elevavit se in regem 
Unc frater ejus, et vocavit se Cham, unde Unc Cham dicebatur 
qui misit armenta sua versus terminos Moal. 

Inter quos Moal erat faber quidam nomine Cingis! furans ne 

. . . . . s han, 
animalia et rapiens ipsius Unc Cham, quo congregante 
exercitum Cingis fugit ad Tartaros qui dixit ad eos et ad 
Moal, Quia sumus sine duce ideo vicini nostri opprimunt nos. 
Et factus est dux eorum ; et congregato exercitu irruit super 
Unc Cham et vicit eum, et factus est princeps in terra, et 
vocavit se Cingis Cham, et accepit filiam Unc et dedit eam 
filio suo in uxorem, ex qua natus est Mangu Cham qui 
regnum divisit istis principibus Tartarorum, qui nunc regnant 
et discordant ab invicem. Ad hunc enim Mangu Cham fuit 
frater Willielmus missus. Et ipse Cingis Cham ubique 
praemittebat Tartaros in pugna, unde exibat fama Tartaro- 
rum, qui fere deleti sünt per crebra bella. Et licet propter 
hanc causam nos istam gentem vocemus Tartaros apud quos 
est imperium et dominium, tamen semper sunt imperatores 
et principes de gente Moal. Nec volunt vocari Tartari, sed 
Moal; quia primus eorum imperator, scilicet Cingis Cham, 
fuit natione Moal. Unde non habuerunt adhuc ante istos 

! Cingis, or Chinghis, was born in 1155. His original name was Temüjin. 
The resemblance of the name to Temurji, the Turkish word for blacksmith, 
probably gave rise to the legend of his origin (Marco Polo, ed. Yule,i.234). In 
the list of Mongol sovereigns Bacon, following Rubruquis, omits Chinghis's son, 
Okkodai, who succeeded him. Okkodai was succeeded by his son Kuyuk, the 
Keu of Rubruquis; Kuyuk by his cousin Mangu, a son of Tuli, and grandson 
of Chinghis. Mangu was followed by his brother Kublai, in whose time Marco 
Polo visited the Tartar court. Another grandson of Chinghis, Batu son of 
Juji, held dominion between the Volga and the Don at the time of the 
Franciscan mission ; he had led the great Mongol invasion of Europe 1240-2. 
It need hardly be said that Moal is Bacon's reading, after Rubruquis, for 
Mongol. 


The war between Chinghis and Ung Cham is described at somewhat greater 
length by Marco Polo. 


VOL. I. Bb 


Present 
extent of 
'Tartar 
dominion. 


370 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


qui nunc regnant, nisi tres reges, scilicet Cingis Cham, et Keu 
Cham, et Mangu Cham: qui Keu fuit filius Cingis, et Mangu 
filius ejus. 

Haec igitur gens Moal est stultissima ab origine prima et 
pauperrima, quae tamen permissione divina paulatim omnes 
nationes vicinas subjugavit, et totam mundi latitudinem in 
parvo tempore prostravit. Quae si esset concors, primo 
egressu Aegyptum et Africam vastaret, ut sic ex omni parte 
Latinos circumdaret. Nam nunc a parte aquilonis regnant 
usque in Poloniam, quia tota Ruscia est eis subjecta; et tota 
terra ab oriente usque ad Danubium et ultra Danubium, 
scilicet Bulgaria et Blachia sunt eis tributariae. Ita quod 
usque ad terram Constantinopolitanam tenet eorum imperium. 
Et Soldanus Turkiae, et rex Armeniae, et princeps An- 
tiochiae, et omnes principes in oriente usque in Indiam sunt 
eis subjecti, praeter paucos, qui aut nimis distant aut habent 
loca in montanis tutissima quae expugnari non possunt. 
Primo igitur in terra ubi imperator moratur est Cathaia nigra, 
ubi fuit Presbyter Johannes. Post eam terra fratris sui ultra 
per iter trium septimanarum, deinde terra Moal et Tartarorum 
ultra eos per iter quasi duodecim dietarum. Sed tota haec terra 
est in qua moratur imperator vagans per diversa loca. Terra 
tamen, in qua primo fuerunt Moal, vocatur Oznam Kerule; 
et ibi est adhuc curia Cingis Cham; sed quia Caracarum 
ejus cum regione fuit prima adquisitio eorum, ideo civitatem 
illam habent pro imperiali, et prope illam eligunt suum Cham, 
id est imperatorem. Deinde post Moal et Tartaros ad orien- 
tem sunt fortes homines, qui vocantur Tangut !, qui ceperunt 
primo Cingis Cham in bello; sed, pace facta, iterum subju- 
gavit eos. Isti homines habent boves fortissimos, habentes 
caudas plenas pilis, sicut equi, quorum vaccae non permittunt 


! «Tangut is a name very conspicuous in the Mongolera. The name Tanggod 
is properly a Mongol plural designating certain tribes of Tibetan blood called 
by the Chinese Tanghiang, who established an independent kingdom on the 
North-West frontier of China with their capitalat Ninghia on the Yellow River. 
... This kingdom, called by the Chinese Hia and by the Mongols Tangut, was 
several times invaded by Chinghis, and it was on the campaign of its final 
conquest that he died in 1227. In a general way Tangut corresponded to the 
modern province of Kansuh. (Yule's ed. of Marco Polo, vol. i. note to p. 186.] 








GEOGRAPHIA. 371 


se mulgeri, ni cantetur eis; et si isti boves vident hominem 
indutum rubris pannis, insiliunt in eum volentes interficere. 
Post istos ad orientem sunt homines qui vocantur Thebeth, Nations to 

qui solebant comedere parentes suos causa pietatis, ut non d 
facerent eis alia sepulchra nisi viscera sua, de quibus scribunt 
philosophi, ut Plinius et Solinus, et alii, et frater Willielmus 
testatur in libro suo, ac frater Johannes de Plano Carpini! 
similiter in libro quem composuit de Tartaris, inter quos fuit 
anno Domini 1246, missus a Domino papa in legationem 
ad imperatorem Tartarorum. Sed quia fuerunt ex hoc facto 
abominabiles omni nationi, ideo jam mutaverunt hunc ritum, 
et tamen adhuc de ossibus capitum faciunt scyphos, in quibus 
bibunt propter memoriam parentum suorum. Post istos ad 
orientem sunt parvi homines et fusci sicut Hispani, et dicuntur 
Solangi, quorum nuntii quando veniunt ad curiam alicujus 
habent in manu tabulam de ebore, in qua inspiciunt quando 
narrant ea quae volunt ac si omnia essent ibi scripta. Et 
ultra istos est quidam populus, quorum animalia non appro- 
priantur alicui nec habent custodem, sed si aliquis indigena 
vult habere aliquod animal, stat super collem et vociferat sicut 
vult, et veniunt ad vocem suam, et accipit quod vult. Quod 
si extraneus veniret, odore suo fugaret omnia et faceret ea 
sylvestria. Et ideo quando homines veniunt extranei, clau- 
dunt eos in domo, et dant eis necessaria vitae, donec habeant 


! Carpini was a native of Perugia, and was amongst the earliest disciples of 
St. Francis, who sent him in 1221 to Germany to assist Caesar of Spires as 
provincial of that country. At the Council of Lyons, held by Pope Innocent IV 
in I245, it was decided to send a mission to the Tartar emperor (at that time 
Kuyuk, the grandson of Chinghis) inviting him to cease from slaughter and adopt 
Christianity. Carpini was charged with the mission. Starting in the spring 
of 1246 from Poland, he reached the Khan's headquarters near Kara Korum 
on July 22. The story of his journey is full of interest, though not equal to 
that of Rubruquis. It is to be found complete in the fourth volume of the 
Memoirs of the Paris Geographical Society, 1839. — Carpini devotes much 
attention to the military problem of arresting Tartar invasions. His description 
of the marvellous manceuvring of their huge hordes of cavalry is most vivid. 
He was much struck by their discipline and loyalty, and their abstinence from 
internal quarrels. * Sunt magis obedientes dominis suis quam aliqui homines qui 
sunt in mundo sive religiosi sive saeculares, et magis reverentur eosdem ; neque 
de facili mentiuntur eis. Verbis ad invicem raro aut nunquam contendunt ; 
factis vero nunquam. 


Bb2 


Great 
Cathay, or 
China. 


Religions 
of 'Tartary. 


372 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


responsum de eis pro quibus veniunt; nec permittunt eos 
vagari per regionem. 

Sed ultra hos est magna Cathaia, quae Seres dicitur apud 
philosophos, et est in extremitate orientis a parte aquilonari 
respectu Indiae, divisa ab ea per sinum maris et montes. 
Et hic fiunt panni serici optimi, et in magna copia, unde 
ab hac terra deferuntur ad alias regiones. Et hic populus 
aspirat multum per nares, et sunt optimi artifices in omni 
arte, et sunt boni medici apud eos in omnibus praeterquam de 
urina, cujus judicio non utuntur, sed per pulsum et alia signa 
optime dijudicant, et bene cognoscunt vires herbarum, et 
totius medicinae potestatem. Multi ex eis sunt apud Tartaros. 
Et istorum Cathaiorum moneta vulgaris est carta de Dam- 
basio!, in qua imprimunt quasdam lineas. Nec mirum, cum 
Rusceni qui prope nos sunt habent pro moneta faciem 
Hesperiolorum. Et ista Cathaia non distat per octo et viginti 
dietas? a terra in qua moratur imperator. Et in illa terra sunt 
rupes exaltae, in quibus habitant quaedam creaturae habentes 
per omnia formam humanam, non tamen genua flectunt, sed 
ambulant saltando ; sed non sunt longitudinis majoris quam 
cubiti, et vestitur totum corpus crinibus, et non loquuntur. Et 
venatores portant cerevisiam et faciunt foveas in rupibus ad 
modum scyphorum, et illa animalia veniunt et bibunt cere- 
visiam et inebriantur, et dormiunt, et sic capiuntur. Et 
venatores ligant eis manus, et pedes, et aperiunt venam in 
collo, et extrahunt tres vel quatuor guttas sanguinis, et 
dissolvunt ea ac dimittunt ea abire, et ille sanguis est pre- 
tiosissimus pro purpura. 

Sciendum vero est quod a principio Cathaiae nigrae usque 
in finem orientis sunt principaliter idololatrae?, sed mixti sunt 


! Not Gombasio, as in J. For an account of the Chinese paper-money see 
Marco Polo, Book ii. ch. 24. It was made of the inner bark of the mulberry 
tree. Its use began in the ninth century A.n. and rapidly extended. 

? 28 days journey at 20 miles would come to 560 miles, which is nearly 
the distance between Caracorum and the nearest point of the Great Wall. 
The reading of some of the MSS., cxxviii, is quite inadmissible. 

3 Marco Polo, like Rubruquis and Bacon, usually denotes Buddhists by this 
term. We do not know, says Yule (Marco Polo, vol. i. p. 187), whether the 
Buddhism found here at this time was a recent introduction from Tibet, or 











GEOGRAPHIA. 373 


inter eos Saraceni et Tartari, et Nestoriani, qui sunt Christiani 
imperfecti habentes patriarcham suum in oriente, qui visitat 
regiones et ordinat infantes in cunabulis ad sacros ordines, quia 
ipse solus ordinat, et non potest venire ad unum locum nisi quasi 
in quinquaginta annis; et ille dicit se habere auctoritatem 
a Romana ecclesia ab antiquo, et paratus est obedire, si via 
esset aperta. Et isti docent filios nobilium Tartarorum 
evangelium et fidem et alios quando possunt; sed quia 
parum sciunt, et sunt malorum morum, ideo Tartari despi- 
ciunt eos. Et consecrant in missa unum panem latum ad 
modum palmae, et dividunt primo in duodecim partes secun- 
dum numerum apostolorum ; et postea illas partes dividunt 
secundum numerum populi, et sacerdos dat unicuique corpus 
Christi in manu sua, et tunc quilibet assumit de palma sua 
cum reverentia. Sed idololatrae praevalent in multitudine 
in omnibus his regionibus, et omnes conveniunt in hoc, quod 
habent templa sicut nos et campanas magnas. Et ideo 
ecclesiae Graecorum, Armeniae, et totius orientis nolunt 
habere campanas propter idololatras. Rusceni tamen habent 
et Graeci in Cassaria. Omnes sacerdotes eorum radunt 
totum caput et barbam, et servant castitatem ex quo radunt 
caput, et vivunt centum vel ducenti in una congregatione. 
Diebus quibus intrant templum ponunt duo scamna, et sedent 
e regione chorus contra chorum in terra, habentes libros in 
manibus, quos aliquando deponunt super illa scamna ; et 
habent capita discooperta quamdiu sunt in templo, legentes 
in silentio, et nullo modo loquerentur in templo, nisi verba 
offücii sui. Habent etiam in manibus quocunque vadunt 
quandam chordam centum vel ducentorum nucleorum, sicut 
nos pater noster, et dicunt semper haec verba, On man 
baccan,id est Deus tu nosti!. Haec sunt communia omnibus 
idololatris. Sed tamen Ingeres, qui habitant in terra ubi 
imperator moratur, differunt ab aliis Nam alii non ponunt 
unum Deum, sed plures, et creaturam adorant. Isti vero 


a relic of the old Buddhism of Khotan and other Central Asian kingdoms, 
but most probably it was the former. 

! This is evidently a perversion of the Buddhist formula, often imprinted in 
flags and revolved in prayer-mills, Om Mani Padme Hum, Ah, the jewel is in the 
lotus (the self-creative force is in the Cosmos). 


Various 
modes of 
writing. 


Briefnotice 
of Southern 
Europe. 


Greece. 


374 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


propter viciniam Christianorum et Saracenorum ponunt unum 
Deum. Et sunt optimi scriptores, unde Tartari acceperunt 
literas eorum, et illi sunt magni scriptores Tartarorum. Et 
isti scribunt a sursum in deorsum, et a sinistra in dextram 
multiplicant lineas et legunt. 'Thebeth scribunt sicut nos, 
et habent figuras similes nostris. Tangut scribunt a dextra 
in sinistram, sicut Arabes, sed multiplicant lineas ascendendo. 
Cathai orientales scribunt cum punctorio quo pingunt pictores, 
et faciunt in una figura plures literas comprehendentes unam 
dictionem, et ex hoc veniunt characteres qui habent multas 
literas simul; unde veri characteres et physici sunt compositi 
ex literis, et habent sensum dictionum. 

Et tota terra a Danubio usque in orientem vocatur apud 
antiquos Scythia, a quo Scythae et omnes regiones 
Tartarorum sunt de Scythia, et etiam Ruscia, et totum usque 
ad Alemanniam. 

Descripsi igitur regiones omnes Asiae et Africae, et aqui- 
lonares Europae. Nunc orientales et meridianas Europae et 
occidentales breviter annotabo. Nam fere omnes notae sunt 
omnibus. Dictum quidem est quod Albania occidentalis 
terminatur ad Danubium sub mari Pontico, et ad Hungariam 
minorem extenditur. Sed ex altera parte Danubii sub eodem 
mari antiquitus prima regio occurrens dicebatur Thracia, in 
qua est Constantinopolis. Cui ad occidentem super Danubium 
jungebatur Moesia. Sed nunc in illis locis sunt DBalchia et 
Bulgaria minor. Deinde Hungaria ad occidentem. Et postea 
Moravia, quae est sub regno Bohemiae. Cui a meridie est 
Histria, quibus in occidente succedunt Bohemia Moraviae, 
et Austria Histriae. Deinde tota Alemannia ad occidentem, 
et postea Francia, quae notae sunt. 

Post Thraciam versus meridiem est Macedonia regibus 
inclyta maximis, Antigono, Philippo, Alexandro magno; 
quae alio nomine dicebatur Emathia. Post eam ad meridiem 
est Magnesia; deinde Thessalonia, quibus apostolus scripsit. 
Deinde adhuc ad meridiem est Boeotia, ubi Thebae civitas 
famosa, a qua in orientem xviii milliaribus est civitas nota, 
quae Niger Pons vocatur. Sub istis terris ad occidentem 
primo contermina Macedoniae Thessaloniae et Bulgariae est 








GEOGRAPHIA. 375 


Sclavonia. Sub Boeotia est Attica dicta ab Athenis civitate, 
quae est nutrix philosophorum, ubi Socrates et Plato et 
Aristoteles et caeteri famosi docuerunt. Et haec est Attica 
pars Arcadiae secundum Ethicum philosophum, quae est 
illustrissima provincia non solum propter Athenas, quam vocat 
Ethicus umbilicum Graeciae, sed propter potentiam militarem. 
Nam haec a Scycione rege dicebatur Scycionia, unde regnum 
Scycioniorum dicitur, unum de quatuor principalibus regnis 
mundi quae fuerunt a principio, scilicet regnum Scytharum 
sub Reu atavo Abrahae exortum ; et regnum Aegyptiorum 
sub Seruch proavo Abrahae: et regnum Assyriorum, et 
Scycioniorum sub Nachor avo Abrahae; sicut scribit Beda 
libro Temporum; et hoc est regnum Graecorum. Nam, ut 
ait Ethicus, tota Graecia conspiravit in nomen Scycioniae 
quoniam regnum Graecorum dicebatur regnum Scycioniorum, 
propter hoc quod principale robur militiae fuit ad Scycionios, 
qui sunt Arcadi. Haec gratis expressi abundantius, quia 
historiae omnes faciunt magnam mentionem de regno 
Scycioniorum ; et apud solum Ethicum philosophum manifeste 
potest inveniri ratio vocabuli, et quid sit quod per nomen 
designatur. Secundum vero Plinium postea est Achaia, 
postea Peloponnensis provincia, in qua est Corinthus nobilis. 
Deinde Locris et postea Epirus, et sic est terminus Graeciae. 
Sub qua ad occidentem est Dalmatia, in qua Duracium. The Adri- 
Et sub ea Illyria, a qua dicitur mare Illyricum, quod Sonia 
extenditur a flumine Arsiae usque ad flumen Dirinum, quod 
totum alio nomine Libnia dicitur. Sed proprie circa flumen 
Dirinum sunt Illyrii, et ejus longitudo est a flumine Arsia 
usque ad flumen Dirinum; et jacet super mare Adriaticum, 
quod est mare Venetiarum. In cujus extremitate occidentali 
sunt Venetiae. Et habet haec Illyria multas parvas insulas, 
et habet haec longitudo dxxx milliaria, latitudo vero cccxv 
milliaria. Haec de Illyrico recitavi verbo ad verbum secundum 
Plinium, propter hoc, quod nos moderni nescimus intelligere 
verbum apostoli, cum dicit se replevisse evangelium usque ad 
Illyricum. Et in multis historiis invenimus Illyricum et 
Ilyricos, et non intelligimus quae dicuntur; unde lllyrii 
jacent inter Dalmatiam et Histriam. | Et ideo ubi nunc 


376 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


Sclavonia est et forum Julii et circa partes Venetiarum sole- 
bant esse Illyrii.. Et hae omnes nationes sunt inclusae inter 
brachium sancti Georgii, et mare magnum ab oriente ; et 
inter Danubium qui vocatur Hister in magna sui parte a 
septentrione; et inter mare Adriaticum a meridie. — Distantia 
vero penes milliaria et dietas potest in aliquibus notari. Nam 
a Venetiis per littus maris sunt plus quam cccc milliaria usque 
ad Duracium. Deinde superius ascendendo usque ad Patras 
civitatem famosam sunt xl, a qua usque Corinthum lx, a qua 
usque ad Athenas xl, a qua usque Thebas xl, deinde usque 
Nigrum pontem xviii, a quo per mare usque Constantinopolim 
quingenti milliaria ; eta Nigro ponte usque Cretam insulam ccc 
milliaria. Deinde ex altera parte maris Adriatici, inter ipsum 
et mare quod ab Adriatico decurrit in Hispaniam, jacet tota 
Italia, et deinde Provincia, et tandem Hispania. Sed quia 
notae sunt, non oportet nunc plus de istis regionibus dici. 
Haec igitur est historia, quam volui hic texere secundum 
experientiam naturalium et itinerantium de locis et gentibus 
totius habitabilis, usquequo Vestra Reverentia requirat princi- 
palem scripturam !. 


Outlines of. Post locorum descriptionem deberent sequi alia quatuor, 


leal — Scilicet certificatio naturarum stellarum fixarum et planetarum, 
gicc 


treatise. — ut certior haberetur per haec certitudo complexionum omnium 
locorum et rerum locatarum, quatenus posset fieri judicium de 
praesentibus, praeteritis, et futuris, ut tandem fierent, quinto ?, 
opera quae promoverent omnia rei publicae utilia et nociva 
excluderent. Sed cum non potui propter impedimenta 


! * Usquequo. ..scripturam' omitted in C. C. C. (Cambridge) MSS. In O. are 
the words : * Finitur quarta pars majoris operis. Nevertheless the MS. proceeds 
to the astrological section that follows, and indeed divides this section into 
chapters as though it were a distinct treatise. The reference to principalem 
scripturam, so often spoken of before, will be noted. 

? 'The four previous points are (a) the nature of the zodiacal signs ; (b) of 
the planets; (c) the influence of each over places and things ; (d) judgement as 
to past and future events founded on these facts. 








ASTROLOGIA. 371 


perficere descriptionem locorum in figura secundum vias 
naturalium, et haec quatuor sequuntur, oportuit ab horum 
tractatu cessare ; volo tamen hic in summa tangere intentionem 
tractatus horum quatuor, ac si factus esset, sicut de aliis feci 
de quibus tractavi; quatenus videat Vestra Sapientia quid 
requirendum sit pro utilitate rei publicae procuranda, et 
qualiter scripturas et opera sapientiae petatis a quocunque. 

Superius quidem dictum est quod sunt 1,022 stellae fixae, Qualities of 

quarum quantitas potest deprehendi per instrumenta astrono- E 
miae, quae habent virtutes varias in calore frigore humore et 
siccitate et omnibus aliis passionibus et alterationibus naturali- 
bus. Inter quas sunt principales stellae duodecim signorum, 
per quas omnia alia specialiter alterantur. Signa vero sunt, 
Aries, Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libra, Scorpio, 
Sagittarius, Capricornus, Aquarius, Pisces; quae sic nomi- 
nantur, quia stellae in coelo habent dispositionem rerum sic 
nominatarum. Et haec signa Aries, Leo, et Sagittarius 
sunt effective ignea; Taurus, Virgo, et Capricornus sunt 
terrea ; Gemini, Libra, et Aquarius, sunt aerea; Cancer, 
Scorpio et Pisces sunt aquatica. Et Aries, Cancer, Libra et 
Capricornus sunt mobilia, quia renovantur in eis quatuor 
complexiones principales omnium rerum, scilicet calida et 
humida in Ariete; calida et sicca in Cancro; frigida et sicca 
in Libra; frigida et humida in Capricorno. Taurus et sui 
sequaces sunt signa fixa, quia dictae complexiones figuntur in 
eis et perficiuntur. Gemini et sui sequaces dicuntur signa 
communia, quia jam declinat complexio in cis ad novam, 
quae renovatur in signo sequente. Habent autem signa haec 
quamplures alias varietates et proprietates, quas caeteri 
tractatus habent determinare. 

Planetarum prima diversitas est in virtutibus propriis. Qualities of 
Nam Saturnus est frigidus et siccus, et omnis pigritiae et epu 
mortificationis et destructionis rerum causativus per egressum 
siccitatis et frigoris. Mars vero est corruptivus propter egres- 
sum caliditatis et siccitatis. Et isti duo planetae nunquam 
faciunt bonum nisi per accidens; sicut aliquando venenum 
est bonum per accidens, ut Scammonea, quae purgat materiam 
morbi, sed tamen per se laedit naturam. Et vocantur 


"heir 
power 
varies with 
their posi- 
tion, 


It varies in 
different 
parts of 
their orbit. 


378 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


isti planetae inaequales, et infortunia, et malevoli. Jupiter vero 
et Venus habent caliditatem et humiditatem ; sed Jupiter 
magis et melius: et isti duo planetae dicuntur aequalis 
fortunae, et benevoli. Mercurius est mediocris inter bonum et 
malum, et convertibilis naturae. Nam cum bonis est bonus, 
et malus cum malis. Luna vero frigida est et humida. Sol 
habet generativum calorem et vitalem, quia est causa vitae et 
generationis in omnibus, unde licet sit calidus et siccus, suus 
tamen calor non est corruptivus, sed generativus, et sua 
siccitas non est mortificativa, et ideo aliter est quam in Marte. 

Habent autem planetae virtutes alias a signis; nam quando 
sunt in signo calido, habent virtutem calefaciendi, et sic de 
aliis. Sed speciales praeter has habent virtutes, de quibus 
superius dictum est, quae sunt domus, exaltatio, triplicitas, 
terminus et facies, et secundum has dignitates habent effectus 
mirabiles. Et iterum penes aspectus, qui sunt conjunctio, 
oppositio, &c. Conjuncti dicuntur planetae, quando sunt in 
eodem signo; oppositi, quando unus est in septimo ab alio. 
Trinus vero aspectus est, quando per quatuor distant signa. 
Quartus, quando per tria. Et sextilis, quando per duo. Et 
oppositio et quartus aspectus sunt mali ex natura sua. Trinus 
et sextilis sunt boni, et conjunctio similiter. JAspectus autem 
isti considerantur in quinque planetis, praecipue respectu 
Lunae et Solis. Quando ergo malus planeta aspicit in malo 
aspectu, detestabile est, quia tunc duplicat malitiam ; quando 
vero bonus planeta aspicit in malo aspectu, tolerabile est; 
et si malus in bono aspectu aspicit, mitigatur ejus malitia. 
Quando vero malus opponitur aut conjungitur malo, tunc 
magnum malum est. 

Habent etiam planetae magnam varietatem actionum penes 
eccentricos et epicyclos. Nam quando sunt in partibus 
superioribus istorum, faciunt operationes fortissimas, quando 
vero in inferioribus debiles ; quia quando sunt in superioribus 
partibus suorum circulorum, qui vocantur auges, tunc 
moventur circa mundum motu diurno in circulis magnis, et 
tunc velociter feruntur, et velocitas motus inducit fortitudinem 
actionis in rebus quae natae sunt moveri, cujusmodi sunt 
stellae. Habent etiam effectus varios penes partes revoluti- 





ASTROLOGIA. 319 


onum suarum, et penes totas revolutiones. Nam secundum 
quod transeunt quartam coeli et medietatem et tres quartas, 
et totum circulum, habent sensibiles varietates in effectibus. 
Et non solum sic, sed penes quamlibet revolutionum determina- 
tarum ; sicut Saturnus, completis decem revolutionibus suis, 
inducit magnam mundi alterationem, sicut prius tactum est in 
sectis: Domus etiam duodecim, in quas dividitur totum 
coelum, quae superius tactae sunt, maxime considerantur 
respectu virtutum planetarum. Nam varias potestates contra- 
hunt planetae ex eis, et varia per virtutes harum domorum 
operantur planetae in hoc mundo: et ideo has domos 
considerare maxime docent mathematici. Haec igitur sunt 
radices principales in actionibus stellarum, quae habent ramos 
et flores, et fructus infinitos. Haec igitur est intentio tractatus 
quem in hoc opere facere proposui de virtutibus et actionibus 
stellarum. 

Tertio considerandum est quomodo loca mundi et res The eflects 
alterantur in complexionibus per jam dictas radices. Quidam Rio 
autem universales sermones facti sunt de hac materia in terrestrial 
prioribus, ut oportuit, sed in hac parte operis deberent plura rs 
certificari in particulari. Et certum est per Aristotelem, quod 
coelum non solum est causa universalis, sed particularis, 
omnium rerum inferiorum. Nam Aristoteles dicit secundo! de 
Generatione quod elementa debilius agunt respectu coeli quam 
organa respectu artificis, ut securis et dolabrum respectu 
carpentatoris; et ideo licet per qualitates elementares fiant 
omnia hic inferius, non erunt tamen respectu coeli nisi sicut 
instrumenta respectu artificis. Et ideo si artifex est agens 
principale universale et particulare respectu operis, multo 
magis coelum respectu rei generandae. Et Averroes dicit in 
septimo Metaphysicae quod idem facit virtus coeli in materia 
putrefica, quod virtus patris in seminibus; et ideo quae 
generantur per putrefactionem, licet sunt animata, fiunt tamen 
immediate a coelo, et multo fortius alia inanimata. Et non 
solum in his sed in generatis secundum propagationem in 


| De Generatione,ii.og. In this chapter Aristotle shows that the elements left 
to themselves are like tools without a workman ; in the following chapter the 
revolution of the heavens is indicated as the efficient cause of generation. 





Fouropera- 
tions to be 
distin- 
guished. 


380 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


plantis; quia dicit Aristoteles in libro Vegetabilium, quod Sol 
est pater plantarum et Luna mater. Et in hominibus et 
animalibus dicit, quod homo generat hominem et soll. Sed 
Averroes dicit quod sol plus facit quam homo ad productionem 
rei. Nam virtus solis continuatur in semine a principio 
generationis usque ad finem, virtus autem patris non, sed fit 
semel, scilicet solum in seminis decisione, et ideo nihil faceret 
nisi esset virtus coeli continue multiplicata et infusa, regulans 
totam generationem. 

Per coelum ergo complexiones omnium rerum habentur, et 
non solum regiones diversificantur per coelum, sed res ejusdem 
regionis et partes ejusdem rei, et non solum in generatione 
recta sed monstruosa, et peccatis ac erroribus naturae. Nam 
per diversitates horizontum, secundum quod singula puncta 
terrae sunt centra in horizontibus novis, patet omnia variari, 
ut superius notatum est de herbis diversarum specierum, quae 
nascuntur quasi in eodem. puncto terrae, et de diversitate 
gemellorum in eadem matrice ; propter hoc quod coni diversa- 
rum pyramidum continentium virtutes stellarum et partium 
coeli super capita habitantium veniunt ad singula puncta 
terrae, ut cadat diversitas plena in rebus. — Sed alia diversitas 
est per elongationem a polis et a medio mundi. Et hujus 
causa duplex est. Una est causa universalis, scilicet solis 
distantia vel propinquitas secundum quod superius in locis 
mundi est memoratum. Alia est causa particularis, scilicet 
diversitas stellarum fixarum super capita habitantium. . Nam 
specialiter per has variantur res naturales in diversis regioni- 
bus, et homines, non solum in naturalibus, sed in moribus, in 
scientiis, in artibus, in linguis, et in omnibus. Tertia est ex 
praedominanti virtute duodecim signorum. Nam diversa signa 
dominantur in diversis regionibus, aut quia in mundi principio 
fuerunt in directo illarum creaturarum recipientium virtutes 
primas, et quod nova testa capit inveterata sapit; aut quia 
sunt similes in natura cum stellis quae super capita habitan- 


| Nat. Auscult. ii. 2 dv0pemos yàp áv0pemov *yevvà kai ijAios. The reference to 
the apocryphal work De Pí/autiís seems to be incorrectly given. See Lib. i, 
cap. 6 'Ava£ayópas . . . éjrj mpós Aexiveov Ór. 7) Yy5j uTyup uév éori( TOv Qvr&v, 
ó 9 ijAtos map. 








ASTROLOGIA. 381 


tium revolvuntur. Et quarta causa est per planetas. Nam 
planetae assignantur diversis regionibus per dominium sicut 
signa, et hoc ex duplici causa dicta. Nuncde signis, quomodo 
aut in quibus regionibus assignentur signa et planetae, difficile 
est certificare, nam auctores diversificantur. "Tractatus tamen 
de his habet hic expedire. 

Sed non est plena certitudo de his, sicut non de aliis These 

: . : ree RU . .. things best 
difficultatibus multis, nisi ex libris Hebraeorum, quos primi understood 
composuerunt astronomi qui revelationem a Deo habuerunt Erg 
in omnibus specialem. Nec solum quidem accidit diversitas i 
complexionis in diversis regionibus per stellas, sed in rebus 
ejusdem regionis. Quaedam enim sunt de complexione solis, 
et quaedam de complexione lunae, et sic de aliis; quae secun- 
dum quod sui planetae habent quinque dignitates suas ante- 
dictas, vigorantur, confortantur, augmentantur, et roborantur. 
Quando vero sunt in oppositis locis suarum dictarum dignita- 
tum, deteriorantur et destituuntur a naturali vigore. Et 
similiter accidit de signis, nam res diversae sequuntur 
complexiones diversorum signorum. | Nam secundum quod 
quaedam sunt ignea, et secundum quod planetae sunt ignei, 
id est, calidi et sicci, penes hoc sunt res aliquae de complexione 
ignis, et hujusmodi res vocantur martiales a planeta, et de 
complexione Arietis, Leonis, et Sagittarii, quae sunt signa 
calida et sicca ; et sic de aliis rerum complexionibus et signorum 
et planetarum. — Nominare tamen et signare res singulas 
respectu suorum planetarum et signorum, est satis difficilis 
certificationis et impossibilis, nisi per libros Hebraeorum, ut 
ad fontem certitudinis recurratur. Ista vero quae nunc dicta 
sunt de assignatione signorum et planetarum rebus diversarum 
regionum et ejusdem regionis, sunt de majoribus difficultatibus 
philosophiae, et ubi major diversitas est auctorum Latinorum. 

Et non solum sic variantur res ejusdem regionis, sed partes Action of 
ejusdem rei et maxime in homine, quia omnia sunt propter ecu 
hominem. Nam caput est de complexione Arietis; collum de Bus of the 
complexione Tauri; et humeii et brachia de complexione ^" 
Geminorum, et sic ulterius. De qua divisione satis concordant 
auctores et ratio sufficiens dictat, et experientia, quod plus 


est. Nam si Luna sit in Geminis, quod est signum respondens 


Planetary 
action on 
special 
hours and 
days. 


382 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


brachiis et humeris, periculum est tangere hujusmodi membra 
ferro, ut minutione, scarificatione, seu ventosa, et maxime 
cultello vel ense. Et non solum sic, sed de omnibus medica- 
minibus chirurgiae; difficultatem enim magnam recipiunt et 
languorem, et aliquando mortem ; quae non fierent si Luna 
esset in alio signo. Nam Ptolemaeus dicit in Centilogio, Luna 
existente in signo respondente membro, periculum est tangere 
membrum ferro. Et Haly medicus, dans causam hujus, 
dicit, quod tunc propter existentiam Lunae in tali signo 
confluunt humores ad tale membrum, et generant nocumen- 
tum; et hoc experientia tota die probat. Nam in anno 
praecedente medicus famosior in Francia tibiae fratris sui 
fecit chirurgum dare medicamen; sed astronomus peritus 
prohibuit ei ne faceret, quia Luna fuit in Aquario, quod est 
signum respondens tibiis. Et accidit quod continue invaluit 
infirmitas et languor usque ad mortem. Hujusmodi casus 
accidunt saepe, sed propter ignorantiam astronomiae non 
percipiuntur. 

Sed res ejusdem regionis non solum sic variantur in com- 
plexionibus per diversitatem signorum et planetarum in 
eodem tempore, sed in diversis. Nam omni horae dominatur 
unus planeta specialiter, et medietas signi oritur super 
horizonta in qualibet hora, ex quibus variantur horae semper 
et quartae dierum similiter et ipsi dies, qui sicut in omni lingua 
dies nominantur a planetis, sic habent diversitatem ab eis, ut 
omnes concordant sapientes. Et hoc est a divina ordinatione 
a principio mundi. Unde in prima hora diei sabbati dominatur 
Saturnus, et toti diei principaliter, quia per ejus qualitatem 
alteratur prima hora, quae est principalis, et principium unde 
derivatur virtus Saturni in totum diem. Et tunc Jupiter habet 
aspectum ad horam secundam, Mars ad tertiam, Sol ad 
quartam, Venus ad quintam, Mercurius ad sextam, Luna 
ad septimam, et iterum Saturnus ad octavam, et sic ulterius, 
ut dominetur in xv, et tertio in xxii, ut Jupiter dominetur in 
xxiii et Mars in xxiv, et sic completur dies naturalis ipsius 
sabbati, ut incipiat Sol dominari in prima hora diei dominici, 
qui ideo vocatur dies solis apud omnes nationes. Et per hanc 
artem currit variatio omnium dierum septimanae et horarum. 








ASTROLOGIA. 383 


Ex his patent complexiones quartarum diei et noctis, et quae Applica- - 
sunt horae sanguinis, quae cholerae, quae phlegmatis, et quae Wn 
melancholiae. Sed medici, qui nesciunt astronomiam, non to Medi- 
judicant de qualitate horarum nisi per intentionem et remis- rao 
sionem caloris solaris, vel per absentiam. | Nam solum 
considerant quod sex horae diei naturalis sunt calidae et 
humidae, et reliquae sex sunt calidae et siccae ; aliae sex sunt 
frigidae et siccae, et ultimae sex frigidae et humidae. Sed 
cujus complexionis sit signum quod oritur in duabus horis, et 
quis planeta dominetur in hora secundum regulam praedictam, 
insuper quis et qui planetae oriantur super horizonta, non 
considerant, cum tamen haec et quaedam alia necessario 
debeant considerari. Haec tamen diversitas dierum et horarum 
bene debet ab omni homine sciri, et maxime a medicis, et 
a quolibet qui vult suam sanitatem servare. Nam secundum 
diversitatem complexionis cujuslibet et secundum diversitatem 
aetatis et occupationis, oporteret eligere diversas horas pro 
minutionibus, pro medicinis, et omnibus aliis actibus vitae, et 
pro negotiis et occupationibus et aggressionibus operum, seu 
sapientia aliorum, quia virtutes coelorum in his horis et diebus 
diversimode movent complexiones sanorum et infirmorum 
diversas. Et ulterius secundum quod complexiones variantur, 
excitantur animi et ducuntur ut gratis velint sequi complexi- 
onis motum, etiam in omnibus operibus voluntariis, salva in 
omnibus arbitrii libertate. Unde in die sabbati et maxime 
in hora prima, non esset minuendum, nec aliquod dignum 
incipiendum quod ad complexionem pertinet, sive primo in 
naturalibus, sive secundario ut in voluntariis, et hoc propter 
malitiam Saturni qui in omnibus generat infortunium quan- 
tum est ex parte sui, nisi aliud impediat. Et tamen ex 
errore omnes homines faciunt se minui in die sabbati, quod 
faciunt propter quietem diei dominici ab occupationibus et 
laboribus. 

Et non solum in horis et diebus accidit variatio magna Influence 
consideranda per coelestia, immo in septimana, et hoc praecipue bs 
per aetatem Lunae. Nam dum crescit Luna, omnia crescunt ; 
dum decrescit, omnia decrescunt, sive decrementum patiuntur. 

Hoc non solum astronomi, sed medici considerant; ut Galenus 


'The lunar 
mansions. 


394 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


in libro Dynamidiarum !, et alii considerant in superiori expe- 
rientia, ut in maribus, cerebrisque hominum, medullis, et 
conchyliis et omnibus. Nam augmentantur et plena sunt 
cum Lunae plenitudine, et deficiente Luna deficiunt. Nam 
et lapis Lunae, qui vocatur Selenitis, crescit et decrescit 
secundum Lunam, quo varietates lunationis paschalis festi 
sancti antiquitus probaverunt, ut suo loco in opere recto. 
Nam quaedam malva in prima Luna ascendit super ipsam, 
et crescit usque ad plenam Lunam, et deinde cum Luna 
decrescit. Et est herba mirificae virtutis; cum prima Luna 
duo folia nascuntur ex utroque latere stipitis, et in secunda 
Luna duo alia, et sic usque ad plenilunium, et deinde ordine 
consimili cadunt secundum quod Luna decrescit. Caeterum 
ut Ptolemaeus ait, et Haly exponit lvi propositione Centilogii, 
humores in corporibus prima septimana Lunae, et tertia, 
recedunt ab interioribus ad exteriora, sicut flumina fluunt 
a suis canalibus. In secunda vero septimana et in quarta 
retrocedunt ab exterioribus ad interius, et in hoc est magna 
rerum transmutatio et mirabiliss Ex quo sequitur satis 
veridice, quod in prima septimana et in tertia utendum est 
evacuationibus exterioribus, ut est phlebotomia, et in secunda 
et in quarta septimana medicina laxativa ; quia Hippocrates 
in prima particula aphorismorum dicit, undecumque reperit 
natura, inde ducere per convenientem regionem, id est per 
partem corporis ad quam humores naturales decurrunt. Sed 
hoc medici astronomiam ignorantes non attendunt, saepius in 
praejudicium patientum. 

Et etiam est alia alteratio magna rerum per mansiones 
Lunae, quae sunt xxviii. Mansio quidem est spatium zodiaci 
quod pertransit Luna in die. Istae autem mansiones dis- 
tinguuntur, quia quaedam sunt temperatae, quaedam distem- 
peratae in sicco, frigido, calido vel humido. Et secundum 
hoc quolibet die si homo aspiciat mane in qua mansione sit 
Luna, poterit de pluvia et alterationibus aeris judicare, sicut 
docet Albumazar in majori introductorio, et patet per ex- 
perientiam. Et praecipue considerandum est de dispositione 


! The two books, De Dynanmidis, are among the spurious works attributed to 
Galen. 





ASTROLOGIA. 395 


Lunae in novilunio ; nam talis debet esse dispositionis, saltem 
prima septimana vel quindena, et aliquotiens totus mensis; 
igitur in principio secundae septimanae, tertiae, et quartae, 
currit eadem observatio. Nam in istis quadraturis fortissima 
operatio Lunae est, ut Galenus in libro de Crisi et criticis 
diebus, secundum quod transit quartas sui circuli. Nec solum 
septimanae, sed menses integri variantur praecipue per motum 
solis in singulis signis, secundum quod recedit a nobis vel 
accedit ad nos. Sed quartae anni mutantur manifeste in 
complexionibus suis, quum ex his communiter oriuntur qua- 
tuor complexiones principales, ut calida et humida in vere, 
calida et sicca in aestate, frigida et sicca in autumno, frigida 
et humida in hyeme. Nam fortissima est mutatio stellarum 
in quadraturis suorum circulorum, ut auctores docent et 
experientia certificat. 

Annorum vero mutatio est major per hos caeteros planetas, Influence of 
qui secundum suas revolutiones in quadraturis suorum circu- s 
lorum et in totius circuli revolutione mutant annos; et maxime Saturn. 
tres superiores, scilicet Saturnus, Jupiter et Mars; ut in rebus 
maximis, quae tarde veniunt, quia hi planetae sunt tardi motus, 
et ideo effectus eorum non sunt quotidiani vel mensivi 
sicut Lunae vel Solis. Hujusmodi autem effectus sunt 
diluvia, terrae motus, et pestilentia, fames valida, cometarum 
et caeterorum ignium in aere apparitio, sicut docet Albumazar 
in Conjunctionibus, et omnes sapientes concordant; unde cum 
anno Domini 1264 mense Julii fuit apparitio cometae horribilis, 
per virtutem Martis fuisse generatus approbatur. Nam Mars 
cum fuerit tunc in Tauro et cometa ortus sit in Cancro, non 
cessavit decurrere ad suam causam, scilicet Martem; sicut 
ferrum currit ad magnetem. Sicut enim magnes trahit ferrum, 
sic planeta, cujus virtute sublimatur vapor ignitus et assimilatur 
coelesti naturae, attrahit cometam, et ideo cum ad Martem 
motus est, et ibi delituit, necesse fuit eum a Marte causari. 
Deinde cum natura Martis sit ignea, cujus natura est multi- 
plicare choleram, et per consequens excitare homines ad iram 
discordiam et bella, ideo accidit quod cometa ita significabat 
super iras et discordias hominum et bella, sicut sapientes 
astronomi docent. Sed verius experientia totius ecclesiae 

VOI, G6 





Planetary 
conjunc- 
tions. 


Medical 
authorities 
as to their 


effects on 
health. 


386 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


comprobavit per bella Angliae, Hispaniae et Italiae, et aliarum 
regionum, quae circiter tempus illud et a tempore illo acci- 
derunt. O quanta utilitas ecclesiae Dei potuisset procurari, 
si coeli qualitas istorum temporum fuisset praevisa a sapien- 
tibus, et praelatis et principibus cognita, et pacis studio 
mancipata! Nam non fuisset tanta Christianorum strages 
nec tot animae positae in infernum. 

Et non tantum dico hoc propter revolutiones planetarum 
generantes cometas et hujusmodi, sed magis propter con- 
junctiones superiorum planetarum a tempore memorato. 
Conjunctiones autem planetarum multiplicatae sunt nimis 
his temporibus ; sed in capitulo superius de sectis et Christi 
professione confirmanda adducta est praeclara astronomorum 
scientia de istis conjunctionibus, quomodo consuetae naturae 
jura mutantur, et animi hominum excitantur ad seditiones et 
immutationes consuetudinum et legum, ad discordias et bella, 
et mutantur dominatus et regna, et vices principum renovantur. 
Albumazar et caeteri sapientes docent hoc evidenter. Et si 
haec exempla sint nimis sublimia, converte stylum ad exempla 
vulgata et utilia corporibus humanis. Nam Ptolemaeus dicit 
in nona decima propositione Centilogii, si quis purgationem 
receperit Luna conjuncta cum Jove, abbreviabitur opus ejus et 
effectus minuetur. Et dicit Haly, quod hujus causa est, quia 
ex beneficio Jovis in tantum confortatur natura, quod impedit 
effectum medicinae. Et si Luna conjungatur Saturno, potio- 
natus patietur torsiones et in periculo erit propter malitiam 
Saturni, nec se poterit expedire propter Saturnalem siccitatem ; 
qua retinebitur medicina in corpore, quia siccum est bene 
retentivum. 

Sed qualiter cognoscuntur infirmitates penes hujusmodi 
conjunctiones et aspectus caeteros et dignitates planetarum, 
egregie designant auctores medicinae ; et praecipue Hippocrates 
in libro suo de alterationibus corporum humanorum, quae 
contingunt ex motu Lunae suscipientis conjunctiones et 
aspectus caeteros planetarum. Et Galenus dicit tertio de Crisi 
et criticis diebus!, * Et ego redii ad rem, quam consideravi 


! The next three sentences are quoted from Galen. The passage will be 
found in the treatise De Diebus Decretoriis (lib. iii. cap. 4 and 5). 








ASTROLOGIA. ODIT 


cum studio et perscrutatione vehementi, et inveni eandem 
veram et certam quae non perit, et est res quam invenerunt 
astrologi Aegyptii Et est quod Luna signat super dies 
qualiter erit dispositio hominis in aegritudine et sanitate sua: 
quod est, si applicentur Lunae quaedam stellae aequales, et 
sint stellae quae nominantur fortunae, erunt illi dies illi homini 
convenientes. Et si applicentur illi quaedam stellae egre- 
dientes ab aequalitate, erunt illi dies laesionis et tristitiae." 
Et sumit hic applicationes pro conjunctionibus et caeteris 
aspectibus, et multa dicit hic de hac materia. Atque Haly 
medicus in libro de Regimine Regali docet praeclare quod 
medici indigent consideratione hujusmodi, unde ait, medicina 
eget astronomia, quae medicaminibus electis utitur temporibus 
electis, quibus est Luna bonis et felicibus contemperata planetis 
et competentibus figuris zodiaci. Et omnes auctores con- 
cordant in istis. Et propter has conjunctiones et revolutiones 
planetarum mutuas Avicenna secundo libro de Animalibus dicit, 
totam generationem regulari et augmentari, et initium vitae 
et mortis. Unde ait, opus est ut termini vitae et mortis essent 
positi in specie, donec sit vita concordans cum revolutione 
alicujus stellae aut multarum stellarum. | Et primus terminus 
est dies cum sua nocte: deinde est alius, quem Luna constituit 
in quarta sui circuli; deinde est mensis, qui est circulus, qui 
completur in conjunctione Solis et Lunae; deinde annus 
planetarum ; deinde annus mediarum conjunctionum et re- 
versionum ad eas figuras in quibus fuerunt istae conjunctiones, 
quae faciunt ad augmentum naturalium. et diminutionem 
innaturalium. Et non solum haec accidunt in recta genera- 
tione, sed in monstruosa et peccatis naturae, secundum quod 
ipse Avicenna docet eodem libro, dicens, Si embryo potest 
recipere humanitatem, potest recipere animalitatem, sicut in 
rebus monstruosis, ut quando filius hominis habuit caput 
arietis, et agnus habuit caput tauri, quoniam virtus in eo 
induxit formas et figuras coelestes, quae accidunt unicuique. 
Nec solum his modis accidunt alterationes complexionum 
rerum inferiorum, sed propter ascensiones planetarum ad auges 
suorum circulorum, et postea descensiones ad oppositionem 
augium propter fortitudinem motuvm in augibus et debili- 
01622 


Planets in 
the apside 
of their 
orbits. 


House of 
the planet. 


Interpreta- 
tion of 
thesethings 
with refer- 
ence to 
human 
events. 


398 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


tatem in oppositis augium, sicut nos videmus per experientiam. 
Omnia enim terrae nascentia circa solstitium aestivale quando 
Sol est in auge sui eccentrici, plus crescunt et vigorantur per 
unum diem quam alias per septimanam. Et quando Luna 
est in augibus suorum circulorum, ut in novilunio et plenilunio, 
tunc sunt fortiores operationes ejus, ut patet in fluxibus maris 
et in piscibus; tunc enim pisces meliores sunt, tunc saniora 
sunt conchylia, sicut auctores docent, et experientia; et sic est 
de omnibus planetis. 

Sed ultimum quod hic volo tangere est de domibus duo- 
decim, quae per divisionem coeli in duodecim partes oriuntur, 
scilicet quarum consideratio maxime docetur a philosophis. 
Nam Albumazar in libro de Floribus dicit, quod certissime 
discutiendae et examinandae sunt. Nam per has primo con- 
sideratur, quis planeta dominatur complexioni totius anni; 
quae consideratio fit in principio veris, quando Sol ingreditur 
primum minutum Arietis in aequinoctio vernali; et per has 
significationes scitur, quomodo planetae inducunt complexiones 
singulorum dierum et singularum horarum, et omnium rerum, 
secundum quod ascendunt super horizontem. Nam ostendunt 
hoc manifeste astronomi et experientia manifestat. Hae igitur 
sunt radices de alteratione complexionum rerum per virtutes 
stellarum, in cujus tractatu debent explicari rami et fructus 
et flores cum tabulis et figurationibus nobilissimis, ex quo 
manifestior est potestas figurarum et numerationum, nec non 
praegrandis utilitas et sapientiae pulchritudo. 

Post haec sequitur quartum, quod est consideratio de judicio 
et cognitione praeteritorum praesentium et futurorum. Nam 
Si causa complexionum rerum est coelestis constellatio, poterit 
hujusmodi effectus sciri per hanc causam. Et quomodo vel 
quando, certificatur hoc per sanctos, et praecipue per pa- 
triarchas a. principio mundi, a quibus habuerunt philosophi 
possibilitatem judicandi. Et considerandum est quod omnes 
philosophi in hoc concordaverunt, et Aristoteles certificavit in 
libro suo de hac materia, et experientia docet. Nec est con- 
tradictio, nisi per ignorantiam infinitam, quae currit in vulgo 
et in cis qui praesunt eis, qui omnia quae ignorant reprehen- 
dunt et negligunt. Modus autem universalis judicandi per 


ASTROLOGIA. 389 


planetas consistit in hoc, quod homo sciat per tabulas et 
instrumenta aequare motus coelorum et invenire loca planeta- 
rum; et considerare quis eorum habeat plures et majores 
fortitudines ex loco suo secundum illas quinque famosas. quae 
sunt domus, exaltatio, triplicitas, terminus et facies ; et similiter 
cum hoc videre fortitudines quae contingunt ex aspectibus 
illorum et ex motu in augibus suorum circulorum, et ex 
domibus duodecim. Et cum bene examinaverit et viderit haec et 
eis annexa, tunc si Sol habuerit plura testimonia et fortitudines 
hujusmodi, debet judicare secundum complexionem solarem 
in rebus, eo quod illa dominatur in eis; et sic de aliis. Par- 
ticularis vero consideratio et specialis in singulis babet suas 
leges determinatas secundum rerum conditionem. Et potest 
homo revolvere historiam ad tempora praeterita, et considerare 
effectus coelorum a principio mundi, ut sunt diluvia, terrae 
motus, pestilentiae, fames, cometae, monstra, et alia infinita, 
quae contigerunt tam in rebus humanis quam in naturalibus. 
Quibus comparatis, revolvat tabulas et canones astronomiae, 
et inveniet constellationes proprias singulis effectibus respon- 
dere. Deinde consideret per tabulas consimiles constellationes 
in futuro tempore propinquo vel remoto sicut vult; et poterit 
tunc pronuntiare in effectibus, qui consimiles erunt sicut fuerunt 
in praeterito, quia posita causa ponitur effectus. 

Et istorum judiciorum introductoria habentur sufficienter 
ex libro Albumazar proprio ad hoc, et ex libro Alkabiz, et 
Haly Abenragel. Sed radices judicandi ponuntur in centum 
verbis Ptolemaei, qui est potentior in philosophia speculativa. 
Rami vero extrahuntur in quadripartito Ptolemaei, ut idem 
dicunt. Flores vero et fructus in multis aliis libris colliguntur ; 
sed praecipue in libro Conjunctionum Albumazar, secundum 
quod pervenit hujus scientiae notitia ad manus Latinorum ; 
hoc dico, quia nondum habent scientiam completam de his, 
quia Latini nihil quod valet habent nisi ab aliis linguis; et 
pauci fuerunt interpretes.ct mali ut ostenditur. Libri enim 
Hebraeorum certificant de his, quam certificationem Aristoteles 
consideravit et redegit in scriptura Graeca. Nam Averroes 
dicit super quartum Coeli et Mundi quod Aristoteles certificavit 
hoc in libro suo de impressionibus coelestibus, qui liber est 


Authorities 
on the sub- 
ject. 


390 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


melior tota philosophia Latinorum, et potest per vestram 
jussionem transferri. 
Our con- Quintum vero annunciatum superius est principale inter 
ductshonld baec nam nominata omnia sunt propter hoc ; qui sufficit 
be modified ) prop 0C ; quia non c 
EE rei publicae ut cognoscantur omnia, sed oportet quod utilia 
asadvised. COgnita promoveantur, et nociva evacuentur. Sed hic licet 
t geometria, et arithmetica, et musica dent maxima et quam- 
plurima juvamenta, tamen astronomia regulat omnia, propter 
hoc quod omne opus magnificum debet fieri in temporibus 
electis. Et ideo operata aliarum scientiarum requirunt tem- 
pora idonea, quae consideratione astronomi eligi cognoscuntur, 
et ideo praeest omnibus scientiis in hac parte, quamvis etiam 
specialia remedia habeat infinita, in quibus aliae scientiae non 
habent potestatem. Et quia tam universalis est potentia istius 
scientiae, ideo Aristoteles sapientissimus philosophus docet 
Alexandrum in libro Secretorum, quod nec comedat, nec bibat, 
nec aliquid faciat sine consilio astronomi, quia tempora electa 
sunt ad omnia ; omnia enim tempus habent, sicut dicit Salomon 
sapientior Aristotele. Et Aristoteles sibi objicit dicens, Deus 
praevidit omnia ab aeterno, ergo non potest astronomus ea 
impedire vel mutare. Et ipse respondet, quod ea quae Deus 
praevidit sunt immutabilia. Sed tamen effectus eorum quae 
Deus posuit in potestate hominis ex sua provisione aeterna, 
potest homo mutare ut vult, quia in contingentibus ad utram- 
libet. Et in rebus humanis Deus non posuit necessitatem, 
licet sciverit ab aeterno in quam partem debet terminari con- 
tingens, et humani libertas arbitrii. Et ideo potest homo 
omnes utilitates suas procurare, et impedimenta removere, si 
fuerit peritus in hac scientia. Et ponit exemplum. Si enim, 
ut dicit, necessario erit superfluitas frigoris in tempore futuro, 
astronomus praevidens potest apponere remedia, ut sine grava- 
mine patiatur frigus illud, quod alii incaute non potuerunt 
sustinere: potest enim astronomus praeparare loca calida, 
nutrimenta calida, vestimenta calida et medicamina multa, ita 
ut frigus ei in nullo nocebit, quamvis alii qui haec non prae- 
viderint prae frigore moriantur. Et ideo in potestate hominis 
periti in hac scientia est ut evadat nociva et consequatur 
utilia. 





ASTROLOGIA. 39I 


Et hoc egregie docet Isaac in libro Febrium, capitulo de 
pestilentia ; nec solum de infirmitatibus, sed etiam universa- 
liter in omnibus, dicens quod anima rationalis dignior est 
stellis, nam actio earum minime ei nocet nisi cum ignorantia 
teneatur. Dum enim ipse sciverit earum actionem omnino 
cavere poterit; et infert, Testificatur autem id quod videmus 
ab optimis factum mathematicis, qui cum certissime noverint 
dies mortis in eis qui mare ingressuri sunt, satis possunt eos 
tueri; similiter et eos qui in bello morituri sunt; et addit, 
Homo differt ab animalibus, nam rationis et discretionis est 
super inquirere et desiderare bona et respuere mala, et eis 
repugnare, quia non est subditus actioni naturali, nisi cum 
ignorantia tentus sit. Et ideo dicit Ptolemaeus in quinto verbo 
Centilogii, astrologus optimus multo magis prohibere poterit 
quod secundum stellas venturum est; et in octavo dicit, anima 
sapiens adjuvabit opus stellarum, quemadmodum seminator 
fortitudines naturales, unde et nociva poterit repellere, et 
utilia promovere. Et Isaac ponit exemplum de pestilentia 
futura, et facit sibi quaestionem juxta ignorantiam medicorum, 
sicut Aristoteles fecit. Quaerit ergo utrum hujusmodi putre- 
factio veniet necessario propter coelum, quia tunc medicus non 
potest prohibere, et ideo inutile videtur hoc praecognosci. 
Sed solvit, dicens quod corruptio aeris non nocet nisi corporibus 
praeparatis ad eam ; et ideo cum medicus videret significa- 
tionem aeris corrupti in unoquoque tempore anni venturo, 
poterit mundificare naturam, et malam corporis dispositionem 
auferre, ut sciat venienti corruptioni repugnare. Nam si 
viderit per motum stellarum fieri in aere calorem et siccitatem 
nimiam et ustionem, festinet purgare choleram eorum in 
quibus inest complexio cholerica, det frigida et humida calori 
venturo repugnantia. Et Haly dat consimilem sententiam in 
expositione quintae propositionis Centilogii. Ex his patet quod 
astronomus potest dare remedia contra nociva et promovere 
utilia, non solum in infirmitatibus, sed in aliis universaliter, 
cum ratione electionis temporis apti ad omnia opera, cum 
ratione operum utilium, cum remotione nocivorum ; et hoc 
specialiter in curis corporum humanorum, quo nihil melius est 
quantum ad bonum civium particulare. 


By Isaac 
the physi- 
cian, 


392 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


confirmed Sed tamen respectu boni communis civitatis et regnorum, 
in public s : : 3 . 
matters py. ID13JOTa possunt fieri opera per virtutem "astronomiae quam 


e«xample of aliquis. potest dicere, et quam aliquis vult per scripturam 

TEE explanare; nam haec sunt multa de secretissimis operibus 

Xnom sapientiae. Sed propter rerum magnitudinem et ignorantiam , 
multitudinis studentium, qui de operibus sapientiae non 
curant, et propter fraudes multorum et malitias qui abusi sunt 
his, occultantur semper a vulgo et a capitibus ejus; de quibus 
tamen Moyses et Aaron, Solomon, Aristoteles, Ptolemaeus et . 
caeteri sapientes operati sunt nimis admirande. Unde cum hoc 
sit unum de maximis, et quasi potens quodammodo in omnia, 
non decet ut Vestrae Gloriae occultetur. Et quia praecepistis 
ut scriberem de sapientia philosophiae, recitabo Vestrae 
Clementiae sententias sapientum, praecipue cum ecclesiae Dei 
sit omnino necessarium contra furiam Antichristi. Cum vero 
Moyses in juventute sua fuisset dux exercitus Aegyptiorum 
contra Aethiopes, et ob bonum pacis acceperat Aethiopissam, 
pro qua contra eum duodecimo Numerorum objurgati sunt 
Aaron et Maria, quae fuit regina Aethiopum, nolens dimittere 
cam ut rediret in Aegyptum propter amoris superfluitatem, cum 
esset peritus astronomus, fecit duas imagines in annulis, unam 
oblivionis quam dedit mulieri, et alteram memoriae quam sibi 
detinuit, et sic ab ea libere cum exercitu et sine bello recessit. 
Haec Josephus primo Antiquitatum libro, et magister in 
historiis, et multi confirmant. Mira res fuit haec, quae animum 
mulieris immutavit. Salomon vero ordinavit de hujusmodi 
multis, quae praeter solitum cursum naturae facta sunt, ut 
dicit Josephus octavo libro, qui cum fuit sapientior omnibus 
praecedentibus et sequentibus, ut scriptura sacra et Josephus 
docent, non potuit haec opera negligere, et ideo scripta multa 
in aenigmate reliquit, quae postea per magicos in malos usus 
conversa sunt atque male interpretata, in quibus multa 
enormia sunt per fraudulentos admixta. Sed sapientes sciunt 
eligere grana de paleis, et theriacam de serpenti separare. 

and of Aristoteles vero summus philosophorum docet haec opera 

Anstelle. feri in libro Secretorum, ut quaeque magnifica utiliter promo- 
veantur et omnia nociva destruantur. His enim operibus 
Alexandrum magnum fecit Aristoteles cum minus quadraginta 














ASTROLOGIA. 393 


millibus armatorum mundum superare. Is cum in lecto mor- 
tali jacebat, et jam esset in januis mortis, civitatem suam et 
regionem ab inimicis eripuit. De primo facto notum est in 
gestis Alexandri, de secundo in Valerio Maximo, libro quinto. 
Sed constat eum non posse hoc fecisse potentia corporali, sed 
magna sapientiae virtute, quam in libris Secretorum reliquit 
solum sapientissimis indagandam. Et cum propter pondus 
senectutis, devicto Dario, mundum tradidit Alexandro, recessit 
in terram suam, dixitque Alexandro quod ei scriberet quae 
vellet, et ipse consilium daret opportunum. Et cum Alex- 
ander invenit gentes habentes mores pessimos, scribens 
Aristoteli quid faceret de eis, ipse princeps philosophiae re- 
spondit, Si potes alterare aerem ipsorum, permitte eos vivere ; 
si non, interfice omnes. O quam occultissima responsio est, 
sed plena sapientiae potestate! Nam intellexit quod secun- 
dum mutationem aeris, qui continet coelestes virtutes, 
mutantur mores hominum; eo quod alios mores habent 
Gallici, alios Romani, alios Hispani, et sic de singulis regioni- 
bus. Voluit ergo quod Alexander in bonum mutaret qualita- 
tem aeris illarum gentium, ut secundum mutationem illam 
mutarentur mores, et excitarentur ad honestatem morum sine 
contradictione liberi arbitrii; sicut quaelibet natio excitatur ad 
proprios mores per aerem proprium habentem virtutes 
stellarum quae sunt super capita hominum, et secundum quod 
signa vel planetae dominantur singulis regionibus. Ostendo 
enim in tractatu quem mitto !, quod iaduci potest aliquis ad 
bonum et malum, tam publicum quam privatum, per virtutes 
coelorum sine coactione, sicut exemplariter videmus quod 
homines mutant suas voluntates per dominos, amicos, et socios, 
et rerum praesentiam novarum, et infinitis modis sine 
coactione. Quod satis explano in capitulo de potestate judi- 
candi de rebus humanis per coelum, in quo capitulo est ratio 


! This does not refer to the treatise De AMultiplicatione Specierum, several 
times mentioned in the Opus Tertium as being sent together with the Opus 
Majus. The subject of astrology is not dealt with there. The reference may 
beto p.251 e£ seq. If so, the fact that the Opus Majus should be in this place 
spoken of as a distinct work shows that the whole of this second treatment 
of astrology would have been elaborated into a special treatise had opportunity 
permitted. 


'Theo- 
logians 
avoid this 
subject ; 
fearing the 
imputation 
of magic. 


394 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


omnium quae tanguntur de hac materia!. ^ Philosophus igitur 
voluit quod faceret opera sapientiae per debitas constella- 
tiones ad modum Moysis, qui excitavit animam mulieris per 
coelestes virtutes receptas in materia. Nam qua ratione 
potuit illa mulier mutari ad castitatem et oblivionem viri per 
imagines, potuit et ad alios mores moveri non solum ipsa, sed 
quicunque. Ptolemaeus in nona propositione Centilogii docet, 
quod vultus hujus seculi sunt subjecti vultibus coelestibus. 
Et dicit Haly, quod in hoc capitulo vult Ptolemaeus imaginum 
secreta patefacere. Et patet intentio eorum in universali, 
quia si contingit temporibus electis eas sculpere ad vultus 
coelorum, omnia nociva repelli possunt et utilia promoveri. 
Thebit? inter omnes Christianos summus philosophus, qui in 
multis addidit ad opera Ptolemaei et aliorum astronomorum 
tam in speculativis quam in practicis, specialiter hanc scientiam 
ampliavit, et alii sapientissimi super his insistebant. 

Sed quia haec opera videntur vulgo studentium esse supra 
humanum intellectum, quia vulgus cum suis doctoribus non 
vacat operibus sapientiae, ideo vix est aliquis ausus loqui de 
his operibus in publico. Statim enim vocantur magici, cum 
tamen sint sapientissimi qui haec sciunt. Utique theologi et 
decretistae non instructi in talibus, simulque videntes quod 
mala possunt fieri sicut et bona, negligunt haec et abhorrent, 
et computant inter magica. X Vident enim quod magici et 
abusores documentorum sapientiae his utuntur, et ideo 
aestimant indigna Christianis. Sed non debet veritas damnari 
pro ignorantia, nec utilitas pro malitia, quamvis eadem feri 
valeant ; nam tunc deberent homines carere cultellis in mensa, 
quoniam comedentes possunt interficere socios eodem ferro 
quo scindunt cibaria, et tunc arma debent deleri ab ecclesia 
et brachium seculare, quia multa mala possunt per haec fieri, et 


! See pp. 246-53. 

? "Thebit, or Thabit ben Corra ben Zahrun el Harrani was born A.n. 836, at 
Harran in Mesopotamia, and died A.n. gor. Most of his life was spent at Bag- 
dad. He was a friend of the great algebraist Mahommed ben Musa; and he 
translated into Arabic the works of Archimedes, Apollonius, and Euclid ; also 
the Physics and Analytics of Aristotle, and many of the works of Hippocrates 
and Galen. He was not a Mahommedan ; but his Christianity is more than 
doubtful. 








ASTROLOGIA. 395 


quotidie peraguntur. Et nihilominus jura debent esse in usu 
bonorum hominum, quamvis per cavillationes et fraudes multi 
juristae juribus abutuntur. Et nunc videmus quod plus est in 
usu studentium quicquid de cavillationibus sit scriptum quam 
verus usus demonstrationum ; non tamen propter hoc studium 
sapientiae damnandum est. Nam semper mali in malis 
convertuntur, ex quibus boni utilitates varias producunt. 

Et cum opus animae rationalis praecipuum sit verbis uti 
efficaciter et ex intentione formatis, potest astronomus formare 
verba temporibus electis quae ineffabilem habebunt potestatem. 
Nam ubi intentio desiderium et virtus animae rationalis, quae 
dignior est stellis, concurrunt cum potestate coeli, necesse est 
sive verbum sive aliud opus produci mirae virtutis in alteratione 
rerum mundi hujus, ut non solum naturalia, sed animi 
incinentur ad ea quae velit sapiens operator, salva arbitrii 
libertate, quia potest animus sequi coelestes virtutes gratis 
sine coactione, ut tractatum est suo loco et declaratum. 

Ex hac radice incepit apud sapientes usus characterum et 
carminum. Nam characteres sunt sicut imagines, et carmina 
sunt verba ex intentione animae rationalis prolata, virtutem 
coeli in ipsa pronunciatione recipientia; unde de mira 
potestate literarum ego facio mentionem in tertia parte!. Per 
hanc enim potestatem sanantur corpora, fugantur animalia 
venenosa, advocantur ad manum bruta quaecunque, et ser- 
pentes de cavernis et pisces de profundis aquarum.  Alteratur 
enim mundi materia ad multas passiones mirabiles, si recte 
fierent ista, et ideo contra malevolos homines et inimicos 
reipublicae possunt mirabiliter valere, sicut et caetera opera 
stelliificata, ut oportet. Sed magici maledicti induxerunt 
summam infamiam in hac parte, quum non solum in malis 
abusi sunt characteribus et carminibus scriptis a sapientibus 
contra nociva, et pro utilibus maximis, sed adjunxerunt men- 
dosa carmina et characteres vanos et fraudulentos quibus 
homines seducuntur. Insuper daemones temptaverunt multos 
et tam mulieres quam daemones docuerunt multa super- 
stitiosa, quibus omnis natio plena est. Nam ipsae vetulae 
ubicunque faciunt characteres et carmina et conjurationes, ac 


! See pp. 93-4. 


Operative 
force of 
words and 
written 
characters. 


In this 
action upon 
nature the 
mind co- 
operates 
with stellar 
forces. 


396 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


ipsi magici utuntur invocationibus daemonum ect conjurationi- 
bus eorum, et sacrificia eis faciunt. Sed haec omnia sunt 
maledicta et extra vias philosophorum, immo contra sententias 
eorum ; et per haec defamatur philosophiae potestas. Itaque 
theologi nunc temporis et Gratianus et sancti plures multas 
utiles et magnificas scientias reprobaverunt cum his magicis, 
non attendentes differentiam inter magicam et philosophiae 
veritatem propter causas quinque de quibus in prima parte 
dictum est ; quod capitulum necessarium est omni homini ad 
magnalia sapientiae aspiranti et volenti verum a falso separare. 
Nam Gratianus, sicut multa scripsit jura quae nunc abrogata 
sunt, sententia saniore  praevalente, sic, cum de scientiis 
locutus est, multa dixit quae debent in partem alteram 
commutari, ut inferius abundantius explicabo. 

Redeo igitur ad verba et opera sapientum, steliarum virtute 
et animae rationalis potestate formata, reddens rationem in 
summa de his secundum quod docuerunt sapientes. Sicut 
enim puer natus, et aeri novo tanquam mundo recenti ex- 
positus, recipit impressionem virtutum coelestium, a quibus 
habet complexionem radicalem quam nunquam potest amittere, 
quia quod nova testa capit, inveterata sapit; sic est de omni 
re noviter facta, quae recipit virtutem coeli in prima ejus 
existentia, et illam quam in principio recipit nunquam amittit 
donec a suo esse naturali destituatur et corrumpatur. Et ideo 
in istis imaginibus, carminibus, et characteribus, constellatione 
debita compositis, recipiuntur virtutes stellarum et retinentur, 
ut possint per eas agere In res hujus mundi, et recedente 
constellatione, in qua fuerunt res hujusmodi compositae, 
recedunt. Et quoniam anima rationalis dignior est stellis, 
ideo sicut stellae et omnia faciunt virtutes suas et species in 
rebus extra, de quibus speciebus et virtutibus scribo satis in 
quarta parte, ubi de geometricis agitur, potest ergo anima 
rationalis, quae est substantia maxime activa inter omnia post 
Deum et angelos, facere et facit continue speciem suam et 
virtutem in corpus, cujus est actus, et in res extra ; et maxime 
quum ex forti desiderio et intentione certa et confidentia 
magna operatur. De quibus operibus Avicenna in sexto Natu- 
ralium potenter eloquitur. Et ideo hujusmodi opera et verba 





ASTROLOGIA. 397 


de quibus loquor non solum recipiunt virtutem a coelo, sed ab 
anima rationali, quae est nobilior, et propter hoc possunt 
habere magnam virtutem alterandi res mundi hujus. 

Et si dicatur, quod sicut hujusmodi opera recipiunt virtutem 
coeli, sic alia omnia quae sunt in eadem regione, et in tempore 
compositionis hujusmodi verborum et operum ; et ita omnia! 
debent habere has virtutes, et homines, et boves, et equi, et 
arbores, nam radii coelestis constellationis attingunt infinita in 
eodem tempore; dicendum, quod non valet objectum, quia non 
sunt res in eodem horizonte. Nam singula puncta terrae sunt 
centra diversorum Mhorizontum, ad quae coni diversarum 
pyramidum virtutum coelestium veniunt, ut possint producere 
herbas diversarum specierum in eadem particula terrae 
minima, et gemellos in eadem matrice diversificare in com- 
plexione et moribus, et in usu scientiarum, et linguarum, et 
negotiorum, et caeteris omnibus; tum quia res aliae jam 
factae prius ante compositionem imaginis, licet sint? cum illa, 
tamen ab origine sua receperunt influentiam — propriam 
radicalem secundum quam operantur, et ideo virtus coeli ad 
hanc horam, de qua loquimur, non habet effectum naturalem 
in rebus hujusmodi prius factis, sicut habet in istis operibus et 
verbis nunc de novo factis ; tum quia ab anima rationali non 
sunt facta, aut non tunc ; aut si tunc, multa fiunt? ab homine 
alia, non tamen ea intentione, nec desiderio, nec confidentia, 
nec ordinantur ad hujusmodi actiones, et ideo hujusmodi aut 
non habebunt virtutem alterandi. aut non ita notabiles 
operationes. Si dicatur, quod saltem omnis res per virtutem 
quam recipit in sua origine a coelesti constellatione, cum in 
illa maneat complexio radicalis juxta fortitudinem constella- 
tionis, alterabit res extra se et immutabit sensibiliter, et 
maxime in novitate sua; et quod per processum temporis, per 
continuas virtutes coelorum alias, remittatur et debilitetur 
virtus prima paulatim donec deficiat ; dicendum est, quod hoc 
est verum, et secundum quod oriuntur tales res, fiunt aliquando 


|J. has, omnia animalia ; but animalia is omitted in O. and the sense is 
improved by the omission. 

2 esque 

? J. has fuerint : but fiunt, the reading of O., is evidently better. 


Objection. 


Reply. 


Second 


Objection. 


Reply. 


Fascina- 
tion, 


398 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


magnae mutationes, licet non consideremus unde tales altera- 
tiones contingunt, sicut accidit de cometis et aliquibus aliis. 
Et iterum potest elici quid intelligendum est de fascinatione, 
quae licet habeat verbum suspectum, et potest modo intelligi 
ut vetulae sortilegae et magici considerant ; tamen certum est 
quod multi homines sunt malae complexionis et corruptae 
compositionis et infirmae, ita quod contagiosi sint, sicut 
homines infirmi multis morbis contagiosis. Et praecipue accidit 
complexioni hujusmodi virtus infectiva et contagiosa per 
malam constellationem in qua conceptus est puer vel natus. 
Nam a sanissimis parentibus et optimae complexionis 
nascuntur infiniti qui sunt pessimae complexionis ; et isti, sicut 
omnes res suam speciem et virtutem producentes, contaminant 
res praesentes, maxime teneras aetate et complexione, et 
praecipue per oculos; quia porosi sunt et rari, et exeunt 
vapores et spiritus corrupti et inficiunt res. Unde Virgilius, 
*Nescio quis teneros oculus mihi fascinat agnos! Sicut 
mulier menstruosa, si aspiciat speculum novum et politum, 
maculat ipsum nube sanguinea, ut Aristoteles dicit secundo de 
Somno ct Vigilia !, et experientia docet, et ita inficit alias res, 
licet non ita appareat : et sic leprosi inficiunt. Ethaec omnia 
naturalia sunt. Quod si ulterius aliqua anima maligna cogitet 
fortiter de infectione alterius, atque ardenter desideret et 
certitudinaliter intendat, atque vehementer consideret se 
posse nocere, non est dubium quin natura obediet cogita- 
tionibus animae, ut docet Avicenna octavo de Animalibus et 
quarto de Anima, quatenus fortior sit multiplicatio speciei et 
infectio violentior ; sicut si leprosus intendat desideret et con- 
fidat multum nocere alicui quem odio habet, longe plus laedit 
eum quam alium cui malum non cogitat. Omnis enim operatio 
hominis est fortior et impetuosior, quando ad eam est multum 
sollicitus et voluntarius, et fixo proposito firmat intentionem, 
et sperat firmiter se posse consequi quod intendit. Nam 
dicunt sapientes, quod sicut scammonea acuit medicinam et 
dat ei vigorem, sic intentio et desiderium et confidentia se 
habent in operibus humanis ; et adhuc non est magicum. 
Nam Plinius docet septimo Naturalium, quod multi homines 
! See p. 142. 





ASTROLOGIA. 399 


sunt talis complexionis, qui alios inficiunt et laedunt ex sua The eye or 
: : t Dn 1oN : dis the spoken 
praesentia, et per visum et per verbum !. am quia verbum aq nave 


ab interioribus membris naturalibus generatur et formatur ex power for 
cogitatione et sollicitudine, et delectatur homo in eo, et pro- Ee A 
priissimum est instrumentum animae rationalis, ideo maximam 
efficaciam habet inter omnia quae fiunt ab homine, praecipue 
cum ex intentione certa, desiderio magno, et vehementi con- 
fidentia profertur. Cujus signum est, quod omnia fere 
miracula quae facta sunt per sanctos a principio fiebant per 
virtutem verborum, unde in verbis summa est potestas, sicut 
explicavi. Et si hujusmodi multiplicatio speciei et verbi 
prolatio fiant in constellatione debita, necesse est quod 
operatio valida consequatur; et in his omnibus nihil est 
magicum vel insanum. Et si hoc vocetur fascinatio, nomen, 
si volumus, possumus mutare. Sed res in nullo habet calum- 
niam apud sapientes. Feci vero mentionem de fascinatione ? ; 
sed hic uberius explicatur. Sed quia magici et vetulae male- 
dictae non considerant fascinationem per has vias, immo 
asserunt alterationes subitas indifferenter fieri per homines 
quoscunque, cum videtur res in mane vel sero, vel loquuntur 
de illa, ideo vana est eorum sententia et a sapientibus 
reprobata. 

Non solum pro consideratione sapientiali haec scribo, sed 
propter pericula quae contingunt et contingent Christianis 
et ecclesiae Dei per infideles, et maxime per Antichristum, 
quia ipse utetur potestate sapientiae, et omnia convertet in 
malum. Et per hujusmodi verba et opera stellificanda, et 
magno desiderio malignandi componenda cum intentione 
certissima et confidentia vehementi, ipse infortunabit et 
infascinabit non solum personas singulares, sed civitates et 
regiones. Et per hanc viam magnificam faciet sine bello quid 
volet, et obedient homines ei sicut bestiae, et faciet regna et 
civitates pugnare ad invicem pro se, ut amici destruant amicos 
suos, et sic de mundo faciet quod desiderabit. 

Et sic poterunt Tartari et Saraceni facere. Nam constat, The - 
quod Tartari plus vacant astronomiae quam alii, co quod EM 
licet in multis nationibus sint astronomi sapientes, tamen dom may 


! Plin. vii, 2. 20Cf. c per43- 





avail them- 


selves of 
this know- 
ledge, to 
our hurt. 


400 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


principes reipublicae! non.reguntur nisi per eos. Sed illi qui 
sunt apud Tartaros sicut praelati apud nos, sunt astronomi. 
Mangu Cham, imperator Tartarorum existens anno Domini 
1253, quando dominus rex Franciae Lodovicus misit fratrem 
Willielmum de ordine Minorum ad Tartaros, dixit Christianis 
congregatis coram eo, praesente dicto fratre; *Nos habemus 
legem a Deo per divinos nostros, et facimus omnia quae ipsi 
dicunt. Et vos Christiani habetis legem a Deo per prophetas, 
sed non facitis eam. Hoc dixit, quia in oriente sunt mali 
Christiani, ut Nestoriani et alii multi, qui non vivunt bene 
secundum legem Christi. Et ille frater scripsit domino regi, 
quod si parum scivisset de astris, ipse fuisset bene receptus 
apud eos; sed quia nescivit terminos astronomiae, ideo 
despexerunt eum. Et ideo Tartari procedunt in omnibus 
per viam astronomiae, et in praevisione futurorum et in operi- 
bus sapientiae. Cujus signum est evidens, quod cum sit gens 
habens parvos et debiles homines, et quasi non comedentes 
nec bibentes quod naturam confortet, et nihil pedibus valentes, 
et inermes si proprie loquamur, nisi quod habent sagittas ad 
terrorem quibus persequantur fugientes, nec unquam de prope 
confligunt potestate bellandi, ut acies contra acies ordinentur, 
cum jam totam latitudinem mundi prostraverunt ab aquilone 
ad orientem, et ab oriente usque ad meridiem, solum eis 
deficiunt duo anguli terrae Christianorum, scilicet Aegyptus 
et Africa. Nisi enim Dominus reprimeret eos et permitteret 
seminari discordias inter eos frequentes, jam totum mundum 
occupassent. Et ideo oportet quod per opera sapientiae 
procedant magnifica quibus mundum conculcant. Nam narrat 
dictus frater in libro suo de moribus Tartarorum quem Domino 


! Principes et respublicae, J. The report of William Rubruquis, already 


referred to, contains (p. 362) a full account of the Mongol diviners.  *Ipsi sunt 
multi et semper habent unum capitaneum tanquam pontificem qui semper 
collocat domum suam ante majorem domum ipsius Mangu Cham... Istorum 


aliqui sciunt de astronomia, maxime iste princeps, et praedicant eis eclipsim solis 
et lunae ... Praedicant dies festos vel infestos ad omnia negotia agenda ; unde 
nunquam faciunt exercitum nec ineunt bellum sine dicto eorum. — Mangu, in his 
interviews with Rubruquis, frequently dwelt on the inconsistency of Christians 
with their principles. * Vobis, he said * dedit Deus scripturas, et non custoditis 
eas; nobis autem dedit divinatores, et nos facimus quod ipsi dicunt nobis, et 
vivimus in pace' (pp. 359-60). 








ASTROLOGIA. 40I 


regi transmisit, quod quatuordecim millia Tartarorum devi- 
cerunt Soldanum Turkiae, qui habuit secum ducentos millia 
equitum sine peditibus.. Sed hoc facere non poterant per 
potentiam bellandi, ut planum est, et ideo per opera sapientiae, 
et maxime per astronomiam, qua profitentur se regi et duci 
in omnibus. Similiter Saraceni multum utuntur astronomia, 
et sciunt sapientes inter eos facere haec opera. Et timendum 
est valde quod Tartari et Saraceni in suis regionibus com- 
morantes ad Christianos mittant homines, quibus opera 
astronomiae conficiant ad infortunandum et ad ponendum 
discordias inter principes, quia ad hoc maxime nituntur 
inimici Christianorum, ut ponant inter eos bella et discordias. 

Nam multa facta sunt hujusmodi, licet multitudo stulta 
non consideret unde accidant. Forsan vidistis aut audistis 
pro certo quod pueri de regno Franciae semel occurrebant in 
infinita multitudine post quendam malignum hominem, ita 
quod nec a patribus nec a matribus nec amicis poterant 
detineri, et positi sunt in navibus et Saracenis venditi; et 
non sunt adhuc quatuor et sexaginta anni!. Similiter in 
temporibus nostris magister Pastor totam Alemanniam et 
Franciam commovit, et cucurrit post eum multitudo hominum, 
et gratiam habuit coram toto vulgo laicorum in contemptu 
cleri et ecclesiae confusionem. —. Et dixit Dominae Blanchiae, 
quod iret ad filium suum ultra mare, talibus verbis sapientis- 
simam mulierem decipiens. Non dubitent sapientes, quin ipsi 
fuerunt nuntii Tartarorum aut Saracenorum, et quin habuerunt 
aliqua opera unde fascinabant plebem. Et vidi cum oculis 
meis portare patenter in manu sua quiddam tanquam esset res 


! Matthew Paris relates this under the year r213, 54 years before Bacon 
wrote. The Shepherd, or leader of shepherds, of whom Bacon goes on to 
speak was, according to Matthew Paris, a renegade Hungarian, who, in 125r 
gathered round him troops of shepherds and other poor people offering to lead 
them to the Holy Land, professing to have a mandate for that purpose from 
the Virgin. *Addidit fidem dictis suis eloquentia et manus suae indissolubilis 
clausura, in qua se mentitus est beatae Virginis habuisse chartulam et mandatum." 
He seems to have imposed upon Blanche the queen-regent, until a disorderly 
attack made by the leader and his followers upon Orleans undeceived those 
who had previously trusted him. Thisimpostor had two successors. Matthew 
Paris thought, like Bacon, that they were emissaries from the Mahommedan 
camp. 


VOL. I. Dd 


Proofs of 
this danger 
are not 
wanting. 


Papal 
authority 
may react 
against 
these dan- 
gers. 


402 OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


sacra, ac si homo deferret reliquias, et ivit nudis pedibus, et 
erat circa eum multitudo armatorum, ita tamen dispersa in 
campis, quod ab omnibus occurrentibus potuit videri cum illo 
quod portabat in manu cum magna ostentatione. 

Ouicquid sit de Tartaris et Saracenis, certum est de 
Antichristo et suis, quod haec operabuntur. Et nisi ecclesia 
occurrat per sancta consilia ad impediendum et destruendum 
opera hujusmodi, aggravabitur intolerabiliter flagellis Chris- 
tianorum. Et creditur ab omnibus sapientibus quod non 
sumus multum remoti a temporibus Antichristi, sicut in 
capitulo de sectis per astronomiam in uno revolutis patet. 
Si igitur Christiani scirent haec opera auctoritate papali 
facienda ad impedienda mala Christianorum, satis esset 
laudabile, et non solum propter mala repellenda, sed ad 
promotionem quorumcunque utilium. Et quia personae, et 
civitates, et regiones secundum praedicta possunt alterari in 
melius, et ut vita quantum sufficit prolongetur, et omnes res 
utiliter procurari, atque multo majora fieri, quam praesenti 
scripturae debeant commendari, non solum in naturalibus, sed 


.in moralibus scientiis et artibus, sicut patuit per Moysen et 


Aristotelem. Et haec praecipue fieri possunt, quando cum 
virtute et specie coeli currit a parte operantis species et virtus 
animae rationalis, quae est dignior coelo, ita ut adsit fortis 
cogitatio, et ardens desiderium, certa intentio et plena confi- 
dentia, et maxime sanctitas vitae; et quia natura obedit 
cogitationibus et affectibus animae, et maxime sanctitati. 
Nam octavo de Animalibus Avicenna ponit exemplum de 
gallina strenua, quae vicit gallum unum miserum, et ex gloria 
victoriae statim crevit ei cornu in crure, et dicit ibi Avicenna, 
in hoc cognoscimus quod natura obedit cogitationibus animae 
sensitivae. Et ponit exemplum in quarto de Anima, de eo qui 
ligno posito super aquam ambulans cadit, quia cogitat de casu 
et desperans est, et natura obedit cogitationibus et affectibus 
animae; unde ait, quod provenit calor non ex calore, et 
frigus non ex frigore, sed ex sola animae cogitatione et sic 
fit infirmitas, et omnis alteratio proprii corporis. Et pro- 
culdubio multa fieri possunt in corpore alieno ; quia quoddam 
genus luporum est, quod reddit hominem raucum, si primo 








ASTROLOGIA. 403 


aspiciat eum, ut vulgatum est apud auctores. Et multo fortius 
anima rationalis potest propter nobilitatem suae speciei multa 
immutare cum quinque conditionibus supradictis. et maxime 
cum sanctitate, quia nobilior est sanctitas quam cogitatio vel 
desiderium, et ideo animae sanctae plus obediet materia 
mundi quam aliis quatuor conditionibus. Et hoc videmus 
adimpleri in sanctis qui fecerunt miracula, quibus elementa 
mundi obediebant. Et Avicenna quarto de Anima docet, quod 
anima sancta et munda a peccatis potest universale cet 
elementa alterare, ut ejus virtute fiant pluvia, tempestates, 
et omnes alterationes corporum mundi. Verum est autem 
quod gratia Dei multum facit, sed anima sancta cooperatur 
gratiae gratum facienti, ut non salvetur homo per solam 
gratiam, sed oportet animam cooperari gratiae tali; multo 
ergo fortius poterit cooperari gratiae gratis datae quae est 
gratia miraculorum. Sed in aliis mirabilibus melius est 
cogitare quam scribere, donec apostolica auctoritate requi- 
ratur major certitudo, et haec possibilia sunt. Et si vos et 
successores Vestrae Beatitudinis velint, poterunt omnia adim- 
pleri. Hae sunt radices in summa tractatus, quem proposui 
de hujusmodi conscribere; sed propter impedimenta non 
potui plura scribere !. 


! With regard to the influence of the Moon on human action, on which so 
much has been said in the foregoing pages, the following extract from Bacon's 
Commentary on the Secretum Secretorum (Tanner MSS. r116, fol. 86), may be 
of interest. It represents Lunar action as modified by each of the planets, 
under various aspects. 


DE ASPECTU LUNAE AD PLANETAS. 


SExrTILIS 





VENUS 


MERCURIUS 





ASPECTUS 


Dies laudabilis 
jungi juvenibus 
et miltibus et 
quaerere  dilec- 
tionem et orna- 
mentum. 


Dies laudabilis. 
Bonum est in ea 
computare  scri- 
bere et jungi 
consulibus et 
scriptoribus — et 
disponere opera. 





TRINUS 
ASPECTUS 


Dies laudabilis. 
Bonum est indui 
novis vestibus, 
ornari et nubere 


et omne orna- 
mentum uae- 
rere causa dilec- 
tionis. 


Dies laudabilis. 
Bonum jungi 
scriptoribus, fir- 
mare — pactum, 
jungi consulibus, 
et disponere 
opera. 





QUADRATUS 
ASPECTUS 


OPPOSITIO 


COoNJUNCTIO 





Dies laudabilis. 
Bonum estemere 
servos et indui 
novis vestibus, 
adducere opera- 
rios, ornari or- 
namentis, uti 
balneis, et delec- 
tari. 


Dies laudabilis. 
Bonum mittere 
cartulas,tractare 
de scripturis, se- 
dere cum sapien- 
tibus, et his simi- 
libus. 








Dies laudabilis, 
bonum | emere 
servos, indui 
novis vestibus, 
uti medicamini- 
bus digestivis, si 
in scorpione op- 
ponitur. 


Dies mediocris | 


in conventione 


scriptorum,  re-| 
gum, et horum| 
similium. 


| Dies laudabilis 
|omnibus operi- 
|bus et peregri- 
nationi, uti mili- 
| tibus, emere sub- 
|tilia, et petere 
uxorem. 


Dies laudabilis. 
Bonum jungi 
scriptoribus — et 
computatoribus, 
et agere omnia 
opera. 





404 


SATURNUS 


JUPITER 


MARS 


SOL 


SEXTILIS 
ASPECTUS 


TRiINUS 
ASPECTUS 


QUADRATUS 
ASPECTUS 


OPERIS MAJORIS PARS QUARTA. 


OPPOSITIO 


CONJUNCTIO 





Diesfortunata; 
bonum est vir- 
nibus consuli- 
us et senibus, et 
agcreres cum eis. 
Dies laudabilis. 
Bonum est jungi 
justis judicibus, 


jus est et lauda- 


bile in 
opere. 
Dieslaudabilis. 


Bonum jungi du- 
cibus et regibus, 
disponere  exer- 
citus, uti arinis, 
et tractare de 
| bello. 


Dies fortunata. 
| Bonum jungi 
consulibus et se- 
nibus, ac regibus 
potestatibus prin- 
cipibus et petere 
| principatum. 





et quaerere quod | 


omni | 


Dies laudabilis; 
bonum est in ea 
aedificare plan- 
tare et res an- 
tiquasagere. . 


Dies laudabilis 
ad augenda justa 
judicia et omnem 
justam —inquisi- 
tionem et omne 
opus bonum et 
| amicitiam secun- 
| dum Deum. 





| Dies laudabilis 
| fortunata.Bonum 
jungi regibus et 
| emere bestias, et 
tractare de bello. 


| 
| 
| 


| Dies laudabilis. 
| Bonum est in ea 
|jungi senibus et 
| regibus et colere 

terras «€t  dis- 
|ponere — omnia 
| opera. 


i 





Dies timenda ; 
cavendum est in 
ea jungi regibus 
et potentibus seu 
divitibus omnino. 


Dies laudabilis 
ad justa agenda, 
et inquisitionem 


sapientiae, et! 


rem quam vult 
occultari, et 
maxime si fuerit 
ipse  occultatus 
sub radiis solis. 


Dies cavenda ; 
non bonum jungi 
ducibus et regi- 
bus. Cavendum 
in ea omne opus 
in quo speratur 
bonum. 


Dies laudabilis 


omni operi si 
fuerit luna re- 
cepta. Si non, 


nullum. bonum, 
sed cavenda est 
in omni opere. 


Dies cavenda 
in omnibus operi- 
bus et nullum in 
ea est bonum 
opus faciendum. 


Dies laudabilis 
in omnibus operi- 
bus; bonum est 
jungi potentibus 
et petere verita- 
tem et quod jus- 
tuin est. 


Dies. cavenda 
in omnibus operi- 
bus ; et in ea nul- 
lum bonum est. 


Dies cavenda 
est in omnibus 
operibus ^ quia 
nullum ; bonum 
| est in ea. 








Dies ista caven- 
da est in omni- 
bus et nullum 
bonum est in ea. 


Dies laudabilis 
et propria in 
minutione  san- 
guinis et medi- 
caminibus et cae- 
teris similibus. 


Dies cavenda 
in omnibus operi- 
bus, quia nullum 
bonum est in ca. 


Tn hac die erit 
luna sub radiis. 
Nullum bonum 
nisi in his quae 
necesse sunt oc- 
cultari et con- 
tegi. 





mo Um 








zt 
pü Lo 
! 
aed 
pur d 
, 
U 
n LI 
L 
* E 
( . 
: u 3 
* 
E 
, 
u " EJ 
E 2 i 220 bz 
ps W. . * V ! A dt 
, earn - DC MUS SEE 


du 


ut 





—Á 





DL 
* 
E 
D E 
J LS p 
* H y 
rs | 
V 
i AN 
^ 
E E 
" 
"XN 
d E n 
yi 
LU 
E d 
X. ' 
, 
I